4. Hafta
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
4. Bölüm
4. Hafta
2
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
“Araç-gereç” mi “öğretim materyali” mi?
 Araç-gereç; malzeme, ders araçları, materyal veya öğretim
materyalleri anlamında kullanılabilmektedir.
 Öğretim materyalleri ve araç-gereçler en genel anlamıyla
öğretim faaliyetlerinin etkililiğini artırarak daha etkili ve
kalıcı öğrenmenin gerçekleşmesi için kullanılan her türlü
malzeme olarak tanımlanabilir.
 Öğretim materyalleri ve araç-gereçler farklı duyu
organlarına hitap eden, daha etkili öğrenme ortamlarının
oluşturulmasına katkıda bulunan ve sınıf içerisinde bulunan
her türlü malzeme olarak da tanımlanabilir.
 Öğretim ve öğrenme araç-gereçleri şeklinde bir sınıflama
yapılabilir. Doğrudan öğretmenin kontrolündeki araçgereçlere öğretim araç-gereçleri, öğrencinin kontrolünde 3
olanlara ise öğrenme araç-gereçleri denilebilir.
Araç Gereç İlişkisi
Araç-Gereç, öğretim materyali kavramları
literatürde birbirlerinin yerine kullanılmaktadır.
Araç ile gereç temelde birbirlerinden farklıdır.
Araç kısa zamanda tüketilmeyen, gereç ise
tüketilen nesnelere denilmektedir.
Örnek: Yazı tahtası araç, tebeşir ise bir gereçtir.
Bilgisayar araç, CD ise bir gereçtir.
4
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
Öğretimde Program Geliştirme Süreci
PROGRAM GELİŞTİRME
SÜRECİ / ÖĞRETİM
TASARIMI SÜRECİ
1. Planlama
3. Değerlendirme
a. Ön İnceleme
2. Uygulama
Amaçlar
Öğrenci
b. Tasarlama
c. Geliştirme
5
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
Tasarlama
Tasarlama
Kazanımlar
Ölçme Araçları
Yaklaşım-Yöntem-Teknikler
İçerik, Araç-Gereçler
Planlama, Etkinlikler
Değerlendirme
UYGULAMA
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
6
Uygulama
7
Değerlendirme
1. Planlama
2. Uygulama
ARAÇ-GEREÇ
GELİŞTİRME
3.Değerlendirme
8
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
Bir Öğretim Faaliyeti İçinde AraçGereç Kullanımı
 Öğretimde araç-gereçler dersin farklı aşamalarında
kullanılabilir.
Bir derste düzenlenen öğretim etkinlikleri (Öğretim
durumları), niteliği ne olursa olsun şu ana bölümlerden
oluşur:
Giriş
Sunu
Alıştırma
Geri bildirim
Değerlendirme
Giriş
Gelişme
Sonuç
9
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
GİRİŞ
GELİŞME
SONUÇ
Dikkat
Çekme
İçerik sunusu
Düzey
belirleme
Güdüleme
Gözden
geçirme
Geçiş
Ara
değerlendirme
Alıştırma
Tekrar
güdüleme
Ara özet
10
GİRİŞ
5-10
Dakika
Derse giriş etkinlikleri olarak planlanan bu bölümde
birbiriyle ilişkili şu etkinliklere yer verilir.
Öğrencilerin dikkatlerini çekme
 Öğrenme dikkatle başlar. Sınıfta öğrencilerin duyu
organlarına çok sayıda uyarıcı gelir. Bu uyarıcılardan
kendine uyan, ihtiyacını karşılayanlardan birine zihinsel
olarak odaklaşır. Bu zihinsel olaya dikkat adı
verilmektedir.

Dikkat üç şekilde çekilebilir:
1. Sözel Uyarıcılar
2. Görsel Uyarıcılar
3. Sözel ve Görsel Uyarıcılar
11
GİRİŞ
5-10
Dakika
a. Sözel uyarıcılar: Öğrencilerin gelişim özelliklerine,
kazandırılacak davranışlara göre derse giriş yaparken
konuyla ilgi kurulabilecek günlük bir örnek olay, hikaye,
anı, fıkra anlatılabilir. Bir problem durumundan söz
edilebilir. Cevabı dersin sonraki bölümlerinde olan dikkat
çekici sorular sorularak “bunların cevabını bu dersi
dikkatle takip ettikten sonra verebileceksiniz” denebilir.
b. Görsel uyarıcılar: Konu ile ilgili bir afiş, tepegözle
yansıtılan bir ilginç bir şekil, grafik, şema, karikatür veya
slayt gösterimi ile derse başlanabilir.
12
GİRİŞ
5-10
Dakika
c. Görsel ve sözel uyarıcılar: Hem görsel hem
de sözel uyarıcılar bir arada sunulabilir. Bunun
için dramatizasyon, oyun, rol oynama
yöntemleri kullanılabilir, ses içeren video filmler
gösterilebilir.
Gösterilen film veya slaytlar en can alıcı
yerlerinden kesilerek sorularla öğrencilerin
dikkatleri çekilebilir.
Görsel ve sözel uyarıcıların aynı anda
kullanılması diğerlerine göre daha dikkat
çekicidir.
13
GİRİŞ
5-10
Dakika
Öğrencileri güdüleme
Bir Fransız atasözünde bu şöyle anlatılır; “Bir
atı suya zorla götürebilirsiniz ama ona zorla su
içiremezsiniz.” Bu şu anlama geliyor: Eğer
karşınızdakinde öğrenme isteği yoksa ona hiç
bir şey öğretemezsiniz.
Öğrenme öğrenen merkezlidir. Dolayısıyla
öğrenme sürecinin etkin düzenlenebilmesi
öğrenenin aktif katılımına bağlıdır. Öğrencilerin
başarılarını etkileyen başlıca nedenlerden biri
de konuya ilgi duymamalarıdır.
14
GİRİŞ
5-10
Dakika
Öğrencileri güdüleme
 Öğrencilere derste edinecekleri bilgi ve becerilerin
hayatta ve sonraki derslerde ne işe yarayacağının
örnekleriyle ortaya konulması öğrencilere öğrenmeye
istekli kılar.
 Motive olmuş bir öğrenci ilgi duyar, konu üzerine
odaklaşır, kendini etkinliklere verir, bir gayret ortaya
koyar ve öğrenmede ısrarcı davranır, kararlılık gösterir.
 Yaşanmış bir olay, anı anlatılabilir.
 Doğa zekası ile ilgili çevreden örnekler; mantıksal
matematiksel zekaya yönelik bilgisayar destekli
canlandırmalar, görsel zekaya uygun olarak belgesel
filmler burada sunulabilir.
15
GİRİŞ
5-10
Dakika
Gözden Geçirme (Hedeften
haberdar etme)
Öğrenciler dersin sonunda ne öğreneceklerini
başta bilirlerse onu elde etmek için düzenlenen
etkinlikleri takip eder ve bu etkinliklere isteyerek
katılırlar. Bu amaçla ders sonunda öğrencilere
duyurulur.
Derste kazanacakları davranışlarla ilgili
bilgilendirmeler yapılır. Bu basamakta elektronik
sunu, tepegöz saydamları, yazı tahtasında
yapılacak çizimler önem taşır.
16
GİRİŞ
5-10
Dakika
Geçiş- Ön bilgilerin hatırlatılması,
yeni bilgilerle ilişkilendirilmesi
 Burada konuyla ilgili önceden bilinenler
gözden geçirilir. Bilinenden bilinmeye doğru
giderek yeni bilgilerin daha kolay ve anlamlı
öğrenilmesi sağlanmış olur. Öğrenilenlerin
tekrarı ile sunu bölümüne geçilmiş olur.
 Bu ilişkilendirmede soru cevap, gösteri türü
etkinlikler kapsamında saydamlar, model,
BDÖ araç-gereçlerden yararlanılabilir.
17
GELİŞME
20-25
Dakika
2. İçerik Sunusunu Planlama
Özetleme Yapma.
Derste ara özetlemeler ve ders sonu genel
özetleme olmak üzere iki tür özetleme yapılır.
Ara özetlemeler, sunulan her konunu (her
küçük adımın) arkasından yapılır. Özetleme
belirli bir periyotta ve giderek artan bir aralıkta
sonraki derslerde de yapılmalıdır.
Araştırmalar aralıklı yapılan özetlerin bilgilerin
hafızada kalma süresini artırdığını göstermiştir.
18
GELİŞME
20-25
Dakika
Tekrarlar yapma
Tekrar öğrenilenlerin daha uzun süre hafızada kalmasına yardımcı
olur. Ders süresince verilen bilgiler zaman zaman tekrarlanmalıdır.
Ayrıca tekrar ilk anlatışta öğrenemeyen öğrencilere yeniden öğrenme
fırsatı verir.
Tekrar belirli zamanlarda değil dersin değişik zamanlarında
yapılmalıdır. Konu niteliğine ve öğrenenin yeteneklerine bağlı olmakla
beraber, ara sıra yapılan tekrarlar sık sık yapılanlara göre daha etkilidir.
Bilgileri öğretim ilkelerine uygun sıralama
Bilgiler somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene, yakından uzağa,
kolaydan zora doğru verilmelidir. Öğretim ilkelerine uygun bir öğrenme,
öğrencinin gelişimine daha uygun düşmektedir.
19
GELİŞME
20-25
Dakika
Genellemeler yapma
Verilen örneklerin yaşamdan, öğrencinin çevresinden
alınması öğrendikleri bilgileri karşılaştıkları durumlara daha
kolay uygulamalarını sağlar. Örneklerin birbirinden farklı
olması genellemelerini kolaylaştırır.
Dikkatleri sürdürme
Dersini sunarken, öğretim etkinliklerini öğrencilerin ilgilerini
çekecek şekilde düzenlemeli, öğrenciyi aktif yapan birden
çok yöntem ve tekniği bir arada kullanarak çoklu bir
öğrenme ortamı oluşturmalı, dersini öğretim materyalleriyle
zenginleştirmelidir.
20
GELİŞME
20-25
Dakika
3. Alıştırmaları Planlama
Uygulamada genel olarak öğrencilere bilgiler verilmekte,
bunlarla ilgili alıştırmalar ya yapılmamakta ya da dersin
sonunda bir ölçme ve değerlendirme etkinliği olarak
planlanmaktadır. Alıştırma bir ölçme ve değerlendirme
etkinliği olmadığı için dersin sonunda yapılmamalıdır.
Alıştırma, dersin sunuşunda her bilgi biriminden sonra
öğrencilerin, öğrendikleri bilgiyi uygulayabilecekleri bir
durumu ifade eder. Bu şekilde öğrencilere öğrendikleri
bilgiyi uygulama fırsatı verilerek hem bilgileri kalıcı hale
getirilir, hem de eksik ve yanlışlıklarını görmesi sağlanarak
kendisine düzeltme imkanı tanınmış olur.
21
GELİŞME
20-25
Dakika
3. Alıştırmaları Planlama
Yapılan alıştırmalarla öğrenilen bilgiler daha uzun süre
bellekte kalırlar. Alıştırmalarda başarılı olan öğrencilerin
kendilerine güvenleri gelişir ve yeni bilgileri öğrenme
istekleri artar.
Planda beceriye yönelik davranışlar kazandırılıyor ise bu
bölüme ayrılacak zaman sunu bölümünden daha fazla
olacaktır. Çünkü, beceriye yönelik davranışların
kazandırılmasında daha çok uygulama yapılması
gereklidir. Resim, Beden Eğitimi, Müzik gibi becerileri
geliştirmeye yönelik ders alanları ile deney ve problem
çözümü gibi konularda da bu bölüm daha detaylı
düzenlenir.
22
GELİŞME
20-25
Dakika
4. Geri Bildirimi Planlama
Öğrenciler yaptıkları alıştırmalar ve verdikleri
cevaplarla ilgili öğretmenin tepkisini bilmek, görmek
isterler. Öğrenciler neyi doğru neyi yanlış yaptıklarını
bilmesi yeni öğrenme ve alıştırmalarında daha
dikkatli davranmalarına yardımcı olur.
Geri bildirimler öğrenciyi kırıcı olmamalı, onları
öğrenmeye güdülemelidir. Sınıf içinde öğrencilere
sürekli geribildirimlerde bulunmak dikkat ve öğrenme
isteğine süreklilik kazandırır.
23
GELİŞME
20-25
Dakika
Geri bildirimde şu hususlara dikkat edilmelidir:
Alıştırmalardan sonra doğru çözümler öğrenciye verilmeli,
gösterilmelidir.
Geri bildirim daha sonraya bırakılmamalı, alıştırmalardan
hemen sonra verilmelidir.
Yapılan hatalar söylenmeli, doğru cevap gerekçeli olarak
açıklanmalıdır.
Doğru cevap veren öğrencilere olumlu pekiştireçler
verilmeli, yanlış cevap verenlere ise duygusal destek
sağlanarak daha sonraki alıştırmalarda başarılı olmaları
sağlanmalıdır.
Geribildirimler ikna edici olmalı, öğrencinin kafasında
herhangi bir kuşku bırakmamalıdır.
24
SONUÇ
10-15
Dakika
5. Ölçme ve Değerlendirmeyi
Planlama
Bu aşamada aşağıdaki etkinliklere yer verilir:
Soru sorması için öğrencilere fırsat verme.
Sonuçta yapılacak etkinlik (yarışma, deney vb.)
ya da kısa sınav.
Çok önemli noktaların kısa özeti.
Bir sonraki konunun kapsamı hakkında
öğrencilere bilgi verme.
25
Bilgi paylaşıldıkça çoğalır
26
ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME
 Teşekkür: Dr. Suat Ünal’a teşekkür ederiz.
27
Download

Araç-gereç - Ders Takip