Önsöz
Uygulamalı Psikolojik Danışmanlık ve Yardım Becerileri’ne hoş geldiniz. Aşağıda kitapla ilgili aklınıza takılabilecek bazı sorulara yanıtlar verilmiştir.
Bu kitabın amacı nedir?
Bu, uygulamalı danışmanlık ve yardım becerileri “nasıl olur” kitabıdır. Bu kitapta, her birinin üç aşaması olan, üç aşamalı İlişki-Anlama-Değişim (RUC)
yaşam becerileri danışmanlık modeli için öge beceriler sunuyorum. RUC
modeli, danışanların nasıl hissettikleri, düşündükleri, iletişim kurdukları ve
hareket ettiklerini değiştirmeleri için belirli yaşam becerileri geliştirmelerini
sağlar. Bu kitabın temel odak noktası danışmanlığa gelen bireylerdir. Aslında
yetenekli stajyerlerin yönettiği danışmanlık becerileri sınıfları için bir metin olması planlandı. Kitabı, hem giriş düzeyinde hem de ileri düzey eğitim
amaçları için tasarladım. Örneğin kitap, iyi danışmanlık ilişkileri önerme
ve sorunları daha iyi anlama becerilerine daha çok önem verir. Ayrıca daha
ileri düzey değerlendirme becerileri ve geniş bir danışmanlık müdahaleleri
repertuvarı sunar.
Bu kitabın kimlere yönelik olduğu:
Kitabı aşağıdaki kişilere yönelik olarak tasarladım:
• Liseler, üniversiteler, yetişkin eğitim merkezleri ve gönüllü oluşumlarda,
uygulamalı sınıflarda danışmanlık becerileri öğreten öğretim görevlileri
• Yardım hizmetlerinde roller için eğitim oluşumlarında eğitim gören stajyerler: örneğin danışman, psikolog, hemşire, sağlık hizmetleri çalışanı,
sosyal hizmet görevlileri, genç çalışanlar, toplum çalışanları, sosyal yardım danışmanları, kariyer danışmanları, insan ilişkileri danışmanları, pastoral hizmet çalışanları ve öğretmenler gibi yardım hizmetleri
• Gönüllü kuruluşlarda danışmanlık ve yardım becerileri geliştiren stajyerler: örneğin kiliseyle ilgili kuruluşlar, akıl hastası, yakını kaybetmiş, lezbiyen, gey veya krizde olan insanlar gibi özel popülasyonlara odaklanan
kuruluşlar
Önsöz
•
•
XIII
Devam eden eğitim ve gelişmelerinin bir parçası olarak gözetimleri süren danışmanlar
Yardım hizmet profesyonelleri, beceri geliştirme ve referans amaçları için gönüllü kuruluş danışmanları
Bu kitabın içeriği nedir?
Kitap, yaşam becerileri danışmanlık modeli çevresinde oluşturulmuştur.
Beş kısımdan oluşur. Kısım Bir: Giriş kısmı dört bölümden oluşur. Bölüm
1, danışmanların ve yardımcıların kim olduğu ve danışmanlık ve yardımın ne olduğu sorularını sorar. Bölüm 2 ve 3, okuyucuya bazı önemli iletişim/eylem becerileri, hisleri, fiziksel tepkileri ve zihin becerilerini
tanıtır. Bölüm 4, yaşam becerileri danışmanlık modelinin aşamaları ve
evrelerini tanımlar ve örnek bir olay incelemesi ile örneklendirilir.
Kısım İki: İlişkilendirme aşaması da dört bölümden oluşur. Danışmanlık öncesi temas üzerine olan Bölüm 5, fiziksel öncüller ve reklam
gibi konuları inceler. Bölüm 6 ve 7, on adet dinleme ve anladığını gösterme becerisi sunar; Bölüm 8 ise danışmanlık ve yardım sürecine başlarken
açılış ifadeleri, yapılandırma ve temel özetlemeler yapma gibi becerilere
odaklanır.
Kısım Üç: Anlama Aşaması beş bölümden oluşur. Sorunları daha iyi
anlama becerileri üzerinde olan Bölüm 9, soru sorma, mücadele etme,
dönüt ve kendini açma becerilerini inceler. Bölüm 10, 11 ve 12 hisleri,
fiziksel tepkileri, düşünmeyi, iletişim ve eylemleri sırasıyla değerlendirme
becerilerini keşfeder. Bunlar, sorunların birlikte çözümlenmesi konusunda danışanlarla anlaşma ve sunma becerilerini tanımlayan Bölüm 13’ün
temelini oluşturur.
Kısım Dört: Değişim Aşaması on bir bölümden oluşur. Bölüm 14, farklı müdahaleler planlama yöntemlerine odaklanırken Bölüm 15 konuşma,
gösterme ve koçluk becerileri gibi müdahaleleri gerçekleştirme becerilerini sunar. Düşünme müdahaleleri üzerine olan Bölüm 16 ve 17, kural oluşturma, algılar, iç konuşma, görsel imgeler, açıklamalar, beklentiler oluşturmak ve ayrıca gerçekçi hedefler ve kararlar oluşturmak konusunda bazı
müdahaleleri ele alır. Bölüm 18 ve 19 danışanın iletişimi; rol oynama,
programlama, alt hedefler planlama ve derecelendirilen görevleri sıralama ve kendini ödüllendirmeyi içeren eylemlerini geliştirmesi için müdahaleler sunar. Bölüm 20, danışanların duygularını yaşaması, açıklaması
ve yönetebilmesinde yardımcı olma becerilerini inceler ve danışmanlık
ile birlikte ilaç tedavisi kullanımını tanıtır. Bölüm 21, rahatlama prosedürlerini ve sistematik duyarsızlaştırmanın nasıl olacağını açıklar. Bölüm
22, danışanların uyum sağlamasını artıracak olan ödevin ve ödevi verme
yollarının önemine dikkat çeker. Bölüm 23, başlangıç oturumlarının ve
XIV
Önsöz
sonların hazırlama, başlama, çalışma ve bitirme aşamaları için süreci gösterip değerlendirerek beceriler sunar. Bölüm 24, danışmanlığın ne zaman
sonlandırılacağını ve bu konuda farklı yöntem ve görevleri inceler. Bazı
danışan öz yardım becerileri de burada ele alınır.
Kısım 5: Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Noktalar, dört bölümden oluşur. Bölüm 25, okuyucuya etik kuralları ve ilkeleri, ayrıca danışmanlık
uygulaması ve danışman stajındaki bazı önemli etik konuları ve ikilemleri tanıtır. Bölüm 26, farklılıklara duyarlı danışmanlık ve yardım alanları sunar ve daha sonra çok kültürlü ve cinsiyete duyarlı danışmanlık
yaklaşımlarına odaklanır. Bölüm 27, denetimin önemini vurgular, bazı
çeşitlerini ve işlevlerini tartışır ve çeşitli hazırlanma ve bilgi sunma yöntemlerini sunar. Bölüm, denetimin gölgede kalan tarafın bir tartışmasıyla
sonuçlanır. Bölüm 28, stajyerler için kişisel danışmanlık meselelerine bakar ve öz yardımın bazı şekilleri üzerinde durur. Devam eden profesyonel
gelişim konusuna da kısaca değinilir.
Kitap boyunca bölümlere uygulamalı etkinlikler dâhil edilmiştir ve
son bölüm, bir gözden geçirme etkinliği ile son bulur.
Bu kitabın sahip olduğu özellikler nelerdir?
•
•
•
•
•
•
Yaşam becerileri danışmanlığı teorisine dayalıdır. Bu kitap, yaşam becerileri danışmanlığı bütünleyici yaklaşımıma dayalıdır. Bu yaklaşımı, insan veya hümanistik
varoluşsal yüzü ile birlikte bilişsel davranışçı psikoloji olarak görüyorum.
Güncel uygulama modeli. Danışmanlık becerileri öğrenen çoğu stajyer, karşılıklı görüşmelerini danışmanlık süreci modeli etrafında yapılandırmanın zor
olduğunu düşünür. Bu kitap, üç aşamalı İlişkilendirme-Anlama-Değiştirme
(RUC) danışmanlık süreci modelini sunar; her bir aşama, yine üç aşamadan
oluşur. RUC modeli sadece sorunlar üzerine değil aynı zamanda sorunları devam ettiren ve onları gelecek sorunlara karşı savunmasız bırakan, danışanların
sahip olduğu sorunlu beceriler üzerine de odaklanır.
İyi bir danışmanlık ilişkisi kurma vurgusu. Danışmanlar ve danışmanlık stajyerlerinin değerlendirme ve müdahale becerileri kadar destekleyici ve yardımsever
insan ilişkileri sunmaları da gerekir. İyi danışmanlık ilişkileri teknik becerileri
kullanma bağlamı sunar.
Kapsamlılık. Etkili bir danışmanlık ve yardım için sahip olmanız gereken genel
bir beceri kapsamı sunuyorum.
Yenilik. Kitap, danışmanlık ve yardım hakkında en son teorik, araştırmacı ve
uygulayıcı edebiyatı dâhil eder.
Uygulamalı etkinlikler. Kitapta bilginizi ve becerilerinizi geliştirmenize yardım
edecek 79 adet etkinlik vardır. Uygun olduğu takdirde bu etkinlikleri kendi
başınıza, bir partnerle veya grubunuzla birlikte tamamlayabilirsiniz.
Önsöz
•
•
•
•
XV
Uygulamalı örnekler. Kitapta bazı danışmanlık görüşmelerinden alıntılar ve birçok örnek olay ve olgu vardır.
Anglo-Avusturyalı vurgusu. Amerikan olan diğer birçok danışmanlık ve yardım
metinlerinin aksine bu kitap, İngiliz ve Avusturya’ya ait demografik veriler,
kitaplar, makaleler ve araştırma bulgularına yer verir.
Kullanıcı dostu format. Her bölüm aynı kullanıcı dostu formatı takip eder: bölüm sonuçları, metin ve etkinlikler.
Okunabilirlik. Kitabı açık ve basit bir dil ile yazmaya çalıştım.
Teşekkür
Yaşam becerileri danışmanlık yaklaşımı önemli ölçüde başkalarının çalışmalarına da borçludur. Örneğin, danışmanlık ilişkisine vurgu ve kendi terimleriyle danışanları anlamanın önemi Carl Rogers’ın insan odaklı tedavisinin etkisini gösterir. Düşünme becerilerine vurgu AaronBeck, Albert Ellis,
Arnold Lazarus ve Donald Meichenbaum’un çalışmalarını yansıtır. İletişim
ve eylem becerileri üzerine olan vurgu da davranışçıların etkisini yansıtır.
Ayrıca Harry Stack Sullivan, Gerard Egan ve Robert Carkhuff, danışmanlık
oturumları ve danışmanlık sürecinin aşama modellerini sunma konusunda
öncülerdir. Tüm bu yazarlara ve bu kitapta adı geçen tüm diğerlerine teşekkürlerimi sunuyorum.
Bu kitabı hayata geçirmeme yardım eden aşağıdaki kişilere teşekkür ederim. Kitabı yazarken bana bölümlerin gereksiz kısımlarıyla ilgili dönüt veren
Profesör BrianThorne’a “danışman denetmen” katkısı için teşekkürlerimi
sunuyorum. Ayrıca kitabı kabul ettiği için editörüm Alison Paynor’a, metin
editörlüğüne, prodüksiyona ve Sage’deki tasarı grubuna çalışmalarıyla kitabın takdimine kalite ekledikleri için çok teşekkür ederim.
Son sözler
Uygulamalı Danışmanlık ve Yardım Becerileri’nin size nasıl yardım edebileceğiniz ve yaşayacağınız konusunda farklı şekilde düşünmenizde katkısı olacağını umuyorum. Ayrıca bu kitabın etkili ve insancıl danışmanlık potansiyelinizi geliştirmenizde size bütünleyici bir kuramsal çerçeve ve uygulama
modeli sunacağını umut ediyorum.
Çeviri Editörünün Önsözü
Profesyonel danışmanlar ve psikoterapistler için özellikle de bu alana girecek kişiler için kısa zamanda uygulamaya yönelik olan bu kitap sayesinde
fark yaratabilecek bilgiye sahip olunabilir. Günümüzde danışmanlığın gittikçe önem kazanmasındaki en önemli sebep, yardım becerilerinde daha
profesyonel bir yaklaşıma ihtiyaç duyulmasıdır. Çağın getirdiği kompleks
yapı içinde, danışmanlığa ihtiyaç duyan kişilerin karşısında bu anlamda uzman ve çok yönlü profesyonel kişilerin olması artık kaçınılmaz. Teorinin
ötesinde derin tecrübeye sahip olan profesyonel danışmanların uygulamada gösterdikleri maharet aslında bu anlamda gerçek tecrübeyi göstermektedir. Hızla değişen dinamiklere cevap veren ve bunu yapabilmek için de
danışanlarının ötesinde giden profesyonel danışmanların düzgün ve kaliteli
kaynaklara ihtiyaçları vardır. Danışanların geçiş dönemlerinde stratejik yol
haritalarının geliştirilerek uygulanmasını sağlamak aslında önemli bir beceri
olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ortamların ve durumların hızlı değişimi ve gelişimi dinamik bir danışmanlık anlayışını da paralelinde getirmektedir. Bu anlamda danışmanlar için de kendilerini geliştirmek ve yenilemek önemli birer konu olarak
karşımıza çıkmaktadır. Toplumsal yönlendirme ve liderlik, yenilenme ile
mümkün olduğu için danışmanların bu süreçte kendileri için izlemeleri gereken bir planlarının da gerekliliğini ortaya koymaktadır. Günümüzde pek
çok iyi danışmanın kendi gelişimi için ciddi emek harcadığı ve bu emeğin
sonrasında da hem kendisine hem de çevresine değer kattığı tespit edilmiştir. özellikle bireysel ve kariyer gelişimlerine önem veren danışmanların
çok yönlü olarak geliştikleri ve özellikle de danışanlarına daha fazla katkıda
bulundukları bilinmektedir. Bu nedenle danışanların yaşamın bütünselliği
içinde tükenmişlik yaşamadan keyif aldıkları ve değer aldıkları danışmanlık
süreçlerinde oluşan karşılıklı değer çok daha anlamlıdır. İşte tercümesi yapılan bu kitap vasıtasıyla bu amaçlar doğrultusunda, yol alan danışmanlara bir
damlacık katkıda bulunmak ümit edilmiştir. Danışmanlık sürecinde gittikçe
tecrübe edilen ve tecrübe edildikçe keyfi artan bu mesleğin getirmiş olduğu
sorumluluk çerçevesinde niyetimiz bu mesleğin çok daha iyi anlaşılması ve
değer oluşturarak değerinin daha da artmasıdır.
Yrd. Doç. Dr. Gamze Sart
Download

Önsöz