Murat eğitim kurumları
Arapça II konu 9-10
َ‫َكان‬
َّ‫اِن‬
Ve çetesi
Saz arkadaşları
Kardeşleri
Dostları
Yandaşları
Sırdaşları
Kankileri………
…
ِ ، ‫َن‬
َّ ‫ َكأ‬، ‫أن‬
َّ ،
)‫ل‬
َّ ‫ لَ َع‬، ‫ت‬
َ ‫ لَْي‬، ‫لك َّن‬
َّ ( bu altı kardeşin yaptığı iş nedir. İsim
‫إن‬
cümlelerinin başına gelmek, mübteda’yı ismi yapıp nasb etmek, haberi kendi
haberi yapıp üstün hizmet madalyası vermektir.
Şimdi isim cümlesi ile söylenilen ne kadar söz varsa bunların hepsi bu
arkadaşlarımız için geçerlidir.
İsim cümlesinin başına gelirler ve mübtedayı mansub yaparlar. Lafzen tüm
yaptıkları bundan ibaret. Gerisi teferruat.
َّ‫ع ِلي ٌم‬
َّ َّ‫ع ِلي ٌمََََّّّّاِن‬
َ َ‫هللا‬
َ َُّ‫هللا‬
َّ
‫إن‬
َّ
‫أن‬
َّ ‫َكأ‬
‫َن‬
ِ
‫لك َّن‬
‫ت‬
َ ‫لَْي‬
‫لَ َع َّل‬
Kesinlik anlamı katar ve cümle makamında olan
ifadelerin başına gelir.
Kesinlik anlamı katar fakat müfret makamında olan
ifadelerin başına gelir.
Gibi anlamı katar. İsim cümlesinin başına gelir.
Ancak anlamı verir. İsim cümlesinin başına gelir.
Keşke anlamındadır. İsim cümlesinin başına gelir.
Umut anlamı katar. İsim cümlesinin başına gelir.
Eğer isim cümlesinin başında zamir varsa bu zamir merfu munfasıldan, mansub
muttasıla dönüşür.
ِ
Ör: ‫ل‬
ٌ ‫ انَّهُ َر ُج‬.. ‫ُه َو َر ُج ٌل‬
Yani ne yapalım. Şu. Bunları isim cümlelerinin başında gördüğümüzde isim cümlesini
ayıklayacağız ve diyeceğiz ki sen bu kelimenin ismisin mansubsun, sen haberisin
merfusun. Durum bundan ibaret. Dağılabilirsiniz.
2
Şimdiye kadar ben merfu mansub ne öğrenemedim diyen arkadaşlar için özel falaka
odamız ayrılmıştır. Şimdi tekrardan merfu mansub anlatmamız gerekiyorsa
anlatalım. Bugüne kadar öğrendiğimiz irabın dışında bir şey görmeyiz, göremeyiz.
َّ ye çok benzeyen bir ‫َّإَّنَا‬
‫إن‬
var ki onun tek farkı araya ma’nın girmesiyle
inneliğini yapamaz hale gelmesidir. Yani hocam kitapta yirmi sayfa anlatılan şey
esasında iki satırlık mı?
Yeah, my çekirge. That’s all for now. Please wait the second chapter.
Now the questions.
Arapçayı öğrendiniz ya yeni bir dil lazım oldu size. O yüzden şeettik idi.
Bu soruyu çözerken bir yandan candy crush oynayabilir, diğer taraftan
ağlayan çocuğunuzu sallayabilir, öbür taraftan tv kumandasının yerini eşinize
gösterebilirsiniz. َّ‫أن‬nin ismi ondan sonraki kelime, haberi de diğer sonraki
kelime. Soru mu bu Allaysan. (Allahını seversenin anadolu kısaltma hali)
3
Yine aynı kolaylıkta soru. Şimdi çete üyelerinin hepsinin ismi mansub haberi
merfudur. َّ‫ اخ‬kelimesinin beşli harflerden olduğunu görmüştük. Onun izafet
halinde mansub hali fetha değil elif ile oluyordu. Cevabım da c.
Beyler, bayanlar. Seçeneğe ihtiyacım yok. ‫ علم‬ile akraba olan her yere
enne َّ‫ أن‬gelir o kadar. Sen hangi seçenek istiyorsan yap.
“Bahçe güzeldir, ancak bahçıvan ihmalkârdır.” cümlesinin Arapça
doğru karşılığı aşağıdakilerden hangisidir
Ancak bağlacını karşılayan saz ekibimizden َّ‫ لكن‬yi alkışlarla seçiyoruz.
“İnne benzerleri”nden olan harfin amel ettiği cümle hangisidir?
Diye sorulan soruyu cevaplayacaksam olursam saz arkadaşlardan
sonra gelen ilk kelimenin mansub olup olmadığına bakarım. Sonra yan
gelir keyfime bakarım.
4
‫َكا َن‬
Ve saz arkadaşları
5
Sevgili arkadaşlar, kane ve çetesi inne’ye pek benzemiyorlar.
Şöyle ki inne ve arkadaşları harf grubunda, kane ve çetesi ise
fiil grubunda sayılırlar. Dolayısıyla tıpkı fiil gibi isim cümlesinin
başına geldiklerinde isim ve haberini fail ve meful gibi merfu ve
mansub yaparlar.
ً‫َح ِكيما‬
ً‫َعلِيما‬
Aynı şekilde bu iki kelime de
kane’nin mefulleri değil,
haberleri oluyor. Burayı da
karıştırmıyoruz.
ُ‫هللا‬
Burada işte Allah lafzı
kane’nin faili değil,
ismi oluyor. Burayı
karıştırmıyoruz.
‫َكا َن‬
Bildiğimiz
kane. Mazi
fiildir. Her
mazi fiil gibi
mebnidir.
Bu konuda bizi zorlayacak şey ne olacak hocam?
Bu soruyu hiç sormayacaksın zannettim çekirge. Şunlar.
Kane illetli fiil olduğundan çoğu zaman tipi kayabiliyor, tanınmaz hale
gelebiliyor.
Tanımak için ne yapacağız hocam?
1. Mazi fiilde kane’nin elifi düşebilir. Biz kef ve nun gördüğümüzde
bunun kanenin bir çeşidi olduğunu anlayacağız.
2. Muzari de normal fiil olarak çekiliyor. Zamir ve harf değişimi diğer
fiillerdeki gibi.
3. Emir ve nehiylerde elif ve hatta bazen nun bile düşebilir. Burada da
biz kef ve nuna odaklanacağız.
Örneklerimizi inceleyelim.
َ ، َ‫ بات‬،‫ مابَ ِر َح‬،‫مادام‬
ْ ‫ أ‬،‫سى‬
ْ ‫ أ‬،‫ض َحى‬
‫ كا َ َن‬،‫ار‬
َ ،َ‫صبَح‬
َ ْ‫ أم‬،‫ظ ّل‬
َ ‫ص‬
6
ٌ‫َولَ ْمَّيَ ُكنَّلهَُّ ُكفُ ًواَّأ َ َح َّد‬
Olumlu isim cümlesi
‫لَهُ ُك ُف ٌو ُكل‬
Herkes ona denktir
Olumsuz isim cümlesi
Kimse ona denk değildir
‫اح ٌد‬
َ ً‫ليس لَهُ ُك ُفوا‬
َ
Cümlenin kaneli normal hali
Kimse ona denk olmadı, olamaz.
َ‫وَملَيَ ُك ْنَلَهََُ ُك ُفواًَاَ َح ٌد‬
Kane’nin haberi
Kane’nin ismi
İsim cümlesi
Kane’nin haberi de mansup olduğu için
‫ ون‬ile değil ‫ ين‬ile irabını değiştirir. Her
zamanki çoğul müzekker durumu
َ‫َص ِادقُون‬
َ ‫اَنْتُ ْم‬
ََ ِ‫ص ِادق‬
َ
َ
‫ن‬
‫ي‬
‫م‬
‫ك‬
‫ت‬
ُ
َ ْ ُ
Kaneli cümle
Kane’nin ismi zamir olduğu
için tıpkı fiil zamiri olarak
gelir. Normalde fail yapısının
adı kanenin ismi olur. Nasip
7
‫وسى فَا ِرغًا‬
ُ ‫َصبَ َح فُ َؤ‬
ْ ‫َوأ‬
َ ‫اد أُِِّم ُم‬
İsim cümlesi hali
ِ
‫م‬
‫ُم‬
ٌ‫وسى فَا ِرغ‬
َ ُ ِّ ‫فُ َؤا ُد أ‬
Mübteda, marife, merfu
Haber, nekra , merfu
Kanenin sınıf arkadaşlarından 307 domdom ‫ح‬
ََّ َ‫ اصب‬ile istanbul
hatırası
Esbaha’nın ismi oldu,
ِ
‫وسى فَا ِرغًا‬
‫م‬
‫ُم‬
‫أ‬
‫اد‬
‫ؤ‬
‫ف‬
merfu kaldı
َ ُ ِّ ُ َ ُ
َ‫َصبَ َح‬
ْ ‫َوأ‬
Esbaha’nın haberi oldu mansub oldu.
Dikkat:
Tam fiil ve nakıs fiil kullanımı diyeceğimiz iki farklı kavramla
tanışıyoruz.
Tam fiil dediğimizde ketebe, nesara gibi fail meful alan ya da
banane almıyorum diyebilen fiilleri kastediyoruz.
Nakıs fiil dediğimizde de işte şu anda gördüğümüz, konusunu
işlediğimiz isim ve haberi olan kane ve saz arkadaşlarından
bahsediyoruz demektir.
) ‫ كاَ َن‬،‫ص َار‬
ْ ‫ أ‬،‫ ْأم َسى‬،‫ ظَ ِّل‬،‫ابت‬
َ ،‫ مابَ ِر َح‬،‫مادام‬
ْ ،‫ض َحى‬
َ ،‫أصبَ َح‬
Bu fiiller hem normal kullanımlı hem de nakıs fiil olabilenler.
Altı çizililer en çok karşımıza çıkacak olanlar.
8
Bunlar ise tam fiil olarak asla
kullanılamayan sadece isim ve haberi
olabilenlerdir.
َ ،‫ئ‬
‫س‬
َ ِ‫ما فَت‬
َ ‫ لَ ْي‬،‫مازا َل‬
Altı çizililer en çok karşımıza çıkacak olanlar.
Sık kullanılan fiillerin anlamları
ِ
(Bulundu, meydana geldi)
. ‫ص َل‬
:‫كا َن‬
َ ‫ َح‬،‫ُوج َد‬
(Döndü, bir halden başka hâle geçti) . ‫آخر‬
َ
َ ‫ انتقل من حال إىل‬، ‫ َر َج َع‬:‫صار‬
(Sabah vaktine erişti, sabahladı)
. ‫الصباح‬
‫دخ َل يف‬
:‫أصبَ َح‬
ِ
َ
ْ
(Kuşluk vaktine girdi, kuşluğa erişti) . ‫َد َخ َل يف الضُّحى‬
:‫ض َحى‬
ْ‫أ‬
(Akşam vaktine girdi, akşamladı)
. ‫املس ِاء‬
: ‫سى‬
َ ‫َد َخ َل يف‬
َ ‫ْأم‬
ِ
(Kaldı, sürdürdü, devam etti)
. ‫استَ َم ِّر‬
:‫ظَ َّل‬
ْ ،‫دام‬
َ ،‫بَق َي‬
ِ ‫دخ َل يف‬
(Geceledi, geceye girdi)
. ‫الليل‬
:‫ت‬
َ ‫َاب‬
َ
(Kaldı, sürdü)
. ‫ استَ َم ِّر‬،‫بَِق َي‬
:‫َد َام‬
َّ ‫انْ َف‬
(Çözüldü, ayrıldı, bitti)
. ‫ص َل وانْتَ َهى‬
:‫ك‬
َ ‫ انْ َف‬،‫ْاْنَ ِّل‬
(Gitti, ayrıldı)
. ‫وفار َق‬
:‫ِح‬
َ ‫ب‬
َ ‫بَر‬
َ ‫ذَ َه‬
Fiil-fâil uyumunda olduğu gibi, kâne ve benzerleri de isimleri
müfred, tesniye, veya cemî gelse bile sürekli olarak müfred
müzekker veya müfred müennes olarak gelirler.
9
Mazi muzari, emir çekimi olan fiiller
İdi, oldu, olur.
Olmak anlamındadır.
Olmak anlamındadır.
Olmak anlamındadır.
Olmak, devam etmek, sürmek.
Olmak anlamındadır.
Olmak, dönüşmek anlamındadır.
Sadece mazi muzari çekimi olan fiiller
Sadece mâzî kipi bulunan fiiller
Leysenin çekimi kâne
gibidir. Ortadaki harfi
düşebilir.
10
‫ ُك ْن‬-‫يَ ُكو ُن‬-‫َكان‬
. ‫أصبِ ْح‬
ْ ُ‫ي‬-‫أصبَ َح‬
ْ -‫صبِ ُح‬
ْ
ِ
ِ -‫ُيُْسي‬-‫أمسى‬
. ‫أمس‬
َ
ِ
. ‫أضح‬
ِ -‫ضحي‬
ْ ُ‫ي‬-‫ض َحى‬
ْ‫أ‬
. ‫ظَ َّل‬-‫يَظَ ُّل‬-‫ظَ َّل‬
.‫ت‬
ْ ِ‫ب‬-‫يت‬
َ
ُ ِ‫يَب‬-‫ابت‬
ِ ‫صي‬
ِ
‫صر‬.
َ
ُ َ‫ي‬-‫صار‬
،‫ال‬
ُ ‫ال يَ َز‬-‫ال‬
َ ‫ما َز‬
،‫ح‬
ُ ‫ال يَ ْب َر‬-‫ما بَ ِر َح‬
،‫ال يَ ْفتَأ‬-‫ما فَتِ َئ‬
ُّ ‫ال يَ ْن َف‬-‫ك‬
َّ ‫ما انْ َف‬
‫ك‬
‫س َما َد َام‬
َ ‫لَْي‬
، ‫ لَ ْس َن‬، ‫سوا‬
ْ ‫ لَْي َس‬، ‫س‬
ُ ‫ لَْي‬، ‫ت‬
َ ‫لَْي‬
ِ ‫ لَس‬، ‫ت‬
،‫ت‬
،
‫ت‬
َُّ ‫ لَ ْس‬، ‫لستُ ْم‬
ْ
ْ َ ‫لَ ْس‬
‫ لَ ْسنَا‬، ‫ت‬
ُ ‫لَ ْس‬
Altı çizililer yanlışlardır.
Fiil atıldığında isim cümlesi formu,
bir marife sonrasında nekra
kalmayan seçenek bize tam fiili
gösterecek.
11
Emrin nasıl yapıldığını hatırlayalım. C ile
D kalır. Kane haberini nasb yaptığı için
Cevap D.
Kuralı hatırlayalım. Fiile
bak. Dönüyordum. Mazi
ben. Eki sona gelen tü.
Bir tek E de var.
Hadi ya bu kadar
kolaymış.
Niye diye
sorulmaz. Günah.

Anlarsan yaparsın
hacı. O yüzden
sorma.
12
Download

Arapça II konu 9-10