BİLGİ YÖNETİMİ
MODELLERİ II
Yaşam Döngüsü Bilgi Yönetimi
Modeli

Sağsan tarafınsan önerilen bu modelin 5 temel
elemanı vardır.
1. Bilginin Üretilmesi:Örgütlerde bilgi örtük ve açık
bilgi olmak üzere iki biçimde üretilebildiğinden
bahsetmektedir.
2. Bilginin Paylaşılması: Bilginin paylaşılmasından
bahsederken sosyal iletişim alt yapısı ve teknolojik
iletişim altyapısı diye ikiye ayrılmıştır.
2
 Sosyal iletişim kanalları;çalışanlar arasındaki gayri
resmi ilişkilere dayalı etkileşimlerdir. Bu altyapı inşa
edilirken 3 tür iletişim kanalının kurulması
önerilmektedir.
 Sözlü iletişim
 Yazılı iletişim
 Sözlü olmayan iletişim
3
 Ayrıca biçimsel ve biçimsel olmayan iletişim de sosyal
iletişim kanalları arasında sayılmaktadır. Teknolojik
iletişim kanalları ise bilgi ve iletişim teknolojilerine
dayalıdır, örtük ve açık bilginin paylaşılmasına,
yapılandırılmasına, sınıflandırılmasına ve düzenlenmesine
yönelik resmi iletişim ağlarını içerir. Bilgi ağları, teknik
uygulama toplulukları, internet, web’e dayalı ağ
düzenekleri, intranet ve extranet’lerin bu türe girdiği
belirtilmektedir.
4
3.Bilginin Yapılandırılması: Örgütün gelecekte
ihtiyaç duyabileceği ve hali hazırda bulunan bilgilerin
çeşitli türden teknolojiler kullanılarak depolanması,
hizalanması ve analiz edilmesidir. Özellikle teknolojik
altyapının inşası bilginin yapılandırılmasında büyük
önem taşır.
5
 Bilginin yapılandırılması üçe ayrılmıştır:
Enformasyon haritalaması: Çalışanların ne bildiğinin
kaynaklarının şekilsel olarak ifadelendirilmesidir.
Enformasyon haritalaması sonucunda,
metinsel/grafik, görsel/işitsel, örtük ve açık
biçimlerdeki bilgiler belirlenir ve örgütün gelecekteki
başarısında kullanılır.
6
Enformasyon Depolaması: Bilgi, bilgi
havuzlarında/depolarında istiflenir. Veritabanları, veri
ambarları, enformasyon merkezleri, bir örgütün
elektronik bilgi hafızasını oluşturur.
Bilgi erişim sistemlerinin kurulması: Bilgi, bilgiye
erişim sistemleri sayesinde depolanır ve ona erişilir.
Bulanık mantık, kullanıcı arayüzleri, vektör sorgulama
sistemi, vb. etkin bilgi erişim sistemleridir.
7
4. Bilginin Kullanılması: Model, örgütlerde bilginin, genel
olarak aşağıda belirtildiği gibi 3 amaca yönelik olarak
kullanılabildiğini varsaymaktadır. Bunlar;
 Örgütün iş süreçlerini takip etmede ve sürdürülebilir bir rekabet
avantajı yaratmak için strateji oluşturmada
 Ürünlerin tasarlanmasında, imalatında ve pazarlanmasında
 Hizmete dayalı örgütlerin hizmet kalitelerinin yükseltilmesinde
ve kalıcılığının sağlanmasında
8
5.Bilginin Denetlenmesi: Örgütün ürün, hizmet ve
süreçlerinde ne miktarda bilgi kullanıldığının
ölçülmesi faaliyetine bilginin denetlenmesi denir.
Örgütün veriyi enformasyona, enformasyonu da
bilgiye dönüştürme ve onları işleme kapasitesi olarak
da ifade edilmektedir. Bilginin denetlenmesi sayesinde
entelektüel sermaye ölçülür. Örgütün soyut varlıkları
harekete geçirilerek örgüte katma değer yaratılır.
9
 Yaşam döngüsü modeli çevreden bilgi, enerji ve materyal alarak
açık bir sistem şeklinde tasarlanmıştır. Model, sadece örgüt
içerisindeki bilgilere değil, özellikle örgüt dışından gelen
bilgilere odaklanmaktadır. Modelde organizasyonların kurum
dışından gelen bilgileri de kullanarak rekabet avantajı
sağlamalarının önemine değinilmektedir. Müşterisinden gelen
bilgiler, iş gücü piyasasındaki bilgiler, rakiplerinden gelen bilgiler
ve tedarikçilerinden gelen bilgilerin kurumsal gelişim ve rekabet
üstünlüğü oluşturmada etkin olarak kullanılabilmesi
sağlanmaktadır.
10
11
Tiwana 10 Adımlı Bilgi Yönetimi
Modeli

1.
2.
3.
4.
Bu yaklaşımın en temel özelliği bilgi yönetimine disiplinler
arası bir yaklaşım ile bakmasıdır. Önerilen adımlar şunlardır.
Yapılacak iş için önemli bilginin belirlenmesi
Bilgi yönetiminin iş stratejisi ile ilişkilendirilmesi
Kurumda var olan bilginin analizi
Kurumun önceden var olan enformasyon teknolojilerini atmak
yerine bunun üzerinde bilgi yönetimi sisteminin inşa edilmesi
12
5. Sadece açık bilgiye değil örtük bilgiye ve süreçlere
odaklanılması
6. Şartlara uygun ileriye dönük bir bilgi yönetimi
mimarisi tasarlanması
7. Sonuca ulaştırıcı bir bilgi yönetimi sisteminin
kurulması ve yerleştirilmesi
8. Bilgi yönetimi sisteminin çalışması için gerekli
ödüllendirme, liderlik ve kültür unsurlarının
geliştirilmesi
13
9. Bilgi ölçümlerinin yapılması ve bilgi yönetimi
yatırım karlılığının hesaplanması
10. Daha önceki bilgi yönetimi uygulamalarından ders
alınması
Önerilen bu model daha sonra Sağsan tarafından
uyarlanmıştır. İlk bakıldığında karmaşık gibi görülen
bu disiplinler arası yaklaşımda, bilgi yönetimi bir
yıldız, yıldızların her bir kuyruğu ise bilgi yönetimi
disiplinin alt boyutunu temsil etmektedir.
14
 Bu boyutlar ise genel olarak 4 başlık altında
toplanmaktadır. Bunlar;
 Yönetim
 Bilgi yönetimi uygulamaları ve bilgi teknolojileri
 Bilgi yönetimi araştırma alanları
 Bilginin bilişsel ve felsefi yaklaşımı
15
16
CEN/ISS Kurumsal Bilgi Yönetimi
Modeli
 CEN/ISS tarafından önerilen model bilgi yönetimiyle ilgili bütün
hususları içermesi açısından özellikle dikkati çekmektedir. Bu
modelde genel bir dış çerçeve içinde önce kurumsal ve bireysel
bilgi yeteneklerinin unsurları tanımlanmaktadır. Kurumsal bilgi
yönetimi unsurları olarak misyon, vizyon, strateji, kurum
kültürü, süreçler ve organizasyon, bilişim teknolojisi ve alt yapısı
ile kurumun bütünsel bilgi düzeyi ele alınmaktadır.
17
 Bireysel bilgi yönetimi unsurları olarak istek, yetenek,
davranış, araçlar, zaman ve bireysel bilgi düzeyi
tanımlanmaktadır. Merkezde gösterilen ve temel iş
süreçleri olan ürün geliştirme, üretim ve servis ile satış
ve destek süreçleri bir çevrim olarak tanımlanan bilgi
yönetiminin temel adımlarıyla sürekli ilişki içindedir:
Bilginin tanımlanması, oluşturulması, saklanması,
dağıtılması ve uygulanması.
18
 Modelde ortadaki sayaç ise temel iş süreçleri ile bilgi
yönetiminin temel adımları arasındaki iletişimin
sürekli ölçüm ve kontrol altında olduğunu
göstermektedir.
19
20
 Modelde bilgi aktivitelerinin özü bölümünde bilgiyi
tanımlama, yaratma, depolama, paylaşım ve kullanımı
üzerinde durulmaktadır. Bilgi yönetimi aktiviteleri pek
çok değişik disiplin ve yaklaşımlarla ilişkilendirilebilir.
Ama hemen hemen hepsi bilgi çemberi veya bilgi
değer zinciri de denen bir takım temel bilgi
aktivitelerine odaklanmaktadır.
21
 Değişik tipik olarak bu aktivitelerin adlandırılması,
numaralandırılması ve önem sırasına konulmasıyla gelmektedir.
Modelde sunulan 5 temel bilgi aktivitesi şunları içermektedir.
1. Bilgiyi Tanımlama: Bu en stratejik adımdır. Bu aşamada, kişiler
ve kurumlar ne başarmak istedikleri ve istenen bilgilenin ne işe
yarayacağı konusunda düşünmeye cesaretlendirirler. Bunun
içinde mevcut bilginin ne kadar olduğu veya nelerin eksik
olduğunun analizi de vardır. Organizasyon düzeyindeki stratejik
bilgi kişisel düzeyde günlük bilgi araştırmaları temeline dayanır.
22
 Mevcut bilginin tanımlanması karar alma
mekanizmasının temel destekleyicisidir. Bu konudaki
referans noktaları müşteri istekleri, ortaya çıkan katma
değer süreci olabilir. Bu adım bilginin yaratılmasından
önce yer almalıdır. Bu adımda araştırma teknikleri,
beyin fırtınası, haritalandırma teknikleri, müşteri
geçmişleri, yardımcı yöntem ve araç gereçler olarak
kullanılabileceği belirtilmektedir.
23
2. Bilginin Üretilmesi: Yeni bilgi oluşturmanın pek çok yolları
olduğu vurgulanmaktadır. Kişisel ve ekip seviyesinde yeni bilgi
yaratılması sıklıkla sosyal aktivitelerin sonucu olarak ortaya
çıkar. Eğitim, yaparak öğrenme, birlikte problem çözme ve beyin
fırtınasının sonucudur. Departmansal ve organizasyonel seviyede
yeni bilgi yaratılması yenilik süreciyle birlikte gider. Bilgi
oluşturulması çalışmalarının araştırma ve geliştirme
fonksiyonları ile birlikte düşünülmesine de dikkatler
çekilmektedir.
24
3.Bilginin Saklanması: Bilgi varlıklarını inşa etmenin yanında
fazla bilgi insanların beyinlerinde muhafaza edilir ve örtük bilgi
orada kalır. Bundan başka bilgi ekip veya organizasyonel işlerin
sürdürülmesinde de muhafaza edilir. İnsanlar ve ekipler aktif
kaldıkça bilginin ezberlenmiş olduğu söylenebilir. Bu nedenle,
bilgiyi emniyete almanın bir başka yolu onu kurumsallaştırmak
kurumun yapısı, kültürü ve gelişme sürecinde muhafaza etmek
olduğundan böyle bir adım tanımlanmıştır. Açık bilgiyi
muhafaza etmek bir takım destekleyici aktiviteleri seçme,
organize etme, sınıflandırma, günceleme gibi bir takım
destekleyici aktiviteleri gerekli kılmaktadır.
25
4. Bilginin Yayılması: Bu adımın amacı bilgiyi doğru yere doğru
zamana ve doğru kalitede aktarabilmektir. Bu bilginin doğru
bütünlük içinde doğru yere ulaştırılması demektir. Bilgi
paylaşımı değişik şekillerde olabilir. Veritabanına ilave edilerek
veya bu yolla diğer insanların ulaşabileceği şekilde dağıtılabilir.
Modele göre, çoğu zaman bilgi en iyi şekilde kişiden kişiye direk
işbirliği koçluk veya çıraklık gibi yollarla doğrudan
yayılabilmektedir.
26
5. Bilginin Uygulanması: Model, insanların neler
bildiklerinin farkında olmalarının 3 kat daha kazançlı
durumda olacaklarını iddia etmektedir. Ancak,
bilginin bir organizasyon içinde kullanıldığımda değer
kazanacağına ve bilgi kullanımının önemine
inanmaktadır.
27
 Önerilen bu model, çekirdek bilgi aktivelerinde
gerçekleştirilmesi için iki aşamalı bir yöntem
önermektedir. Bunlar;
 Çekirdek aktiveler organizasyonel sürece ve günlük
işlere entegre edilmiş olmalıdır.
 Bu çekirdek aktiviteleri her iş ve kuruma göre
dikkatlice dengelenmiş olmalıdır.
28
 Yine modelde personel bilgi yeteneklerinden de
bahsedilmektedir. Bilgi yönetimi organizasyonlar
içinde çalışan kişilerle bireysel düzeyde uygulanır.
Başarılı bir bilgi yönetimi oluşturulması için değişik
sektörlerden, değişik firmalardan elde edilen
tecrübelerle, başarılı bir uygulama gerçekleştirmek
için aşağıdaki özelliklere ihtiyaç olduğu ortaya
konulmuştur.
29
 İstek: Bilgi kalite ve yenilik için önemli ve yenilebilen
bir kaynaktır. Geliştirme, paylaşma ve bu kaynağı
kullanmak organizasyonun hedeflerine ulaşması için
gereklidir. Kişisel ve kolektif hırs olmadığı sürece
insanları motive etmek ve değişik bilgi süreçleri içinde
yer almalarını sağlamak çok zordur. Aslında bilginin
çoğu gönüllü paylaşımından gelir.
30
 Yetenekler: Çekirdek bilginin geliştirilmesi ve
etkinleştirilmesi aşamasında kişilerin ihtiyaç duyduğu
yetenek çoğunlukla göz ardı edilir. Kişisel bilgi yönetimi
yeteneklerinin bazısı şunlardır.
 Örtülü bilginin nasıl açık bilgi haline getirileceğini bilmek
 Dinleme yeteneğini geliştirerek bilgi paylaşımını arttırmak,
bir çalışanın söylediğini tekrar ederek doğru olup
olmadığını kontrol etmek
31
 Yapısal bilgiyi yazılı metne dökme yeteneği
 Etkili araştırma yöntemleri ortaya çıkartabilmek
yeteneği
 Dışsal bilginin seçilmesi ve kullanılabilir hale
getirilmesi
Bu kişisel yetenekler bilgi yetenek testleri yoluyla
keşfedilebilir, eğitim ve yaparak öğrenme yoluyla da
geliştirilebilir.
32
 Davranış: Bilgi insanlarla ilgili bir şey, olduğundan bilginin etkili
bir şekilde geliştirilmesi, depolanması, paylaşılması, insanların
ne kadar yetenekli ve ne kadar gönüllü olduklarına bağlıdır.
Bilginin değerinin farkında olmaları gerektiğini anlamına gelir
bu. Organizasyon uygun bilgi davranışları geliştirmek
zorundadır. Bu davranışlar bazen dış ölçülerden etkilenebilir.
Ancak ödüller ve promosyonlarla geliştirilebilir. Ama en önemlisi
kişilerin bunu istiyor olmasıdır.
33
 Sadece aşağıdaki basit soruları sorarak bilginin ne
derece etkili olduğu ortaya çıkarılabilir.
 Burada bütün bunları bilen başka biri olsaydı benden
daha mı faydalı olurdu?
 Bu projeden neler öğrendir?
 Öğrendiklerimizi kimlerle paylaşmalıyız?
34
 Mesela güçlü bir paylaşım davranışı, bireylerin en
azından yardım isteyerek veya ihtiyacı olana yardım
teklif ederek sağlanabilir ve bu davranış tüm
organizasyona yayılabilir. Bununla birlikte model,
öncelikle insanların yardım isteme konusundaki
çekingenliklerini yenmek için kültürel bariyerleri
aşmanın önemine işaret etmektedir.
35
 Metot, alet ve teknikler: Eğer bir kişi sahip olduğu bilgiyi etkili
bir şekilde paylaşmak istiyorsa veya var olan bilgi araç gereçlerini
kullanıma koymak istiyorsa ki bu mutlaka teknolojik aletler
değildir açık bilgi için internet siteleri, arama motorları,
uzmanlar, çalışma akışı sistemleri gibi pek çok bilgi ve iletişim
kaynakları vardır. Ama kurumlar koçluk, çalıştay, ekip çalışması
stajyerlik gibi teknolojik olmayan yolları da düşünmek
zorundadır.
36
 Zaman Yönetimi: Bilgi yönetiminde zaman yönetiminin önemini
göstermek için bir saatlik kütüphane işinin insanı bir aylık işten
kurtardığına dikkatler çekilmektedir. Bilgi yönetiminin yaygın
davranışlarından bir tanesi yarını uzun vadede görmek üzere
yatırım yapmaktadır. Çalışanların kendilerine verilen zamanı
sahip oldukları bilgi ve kurumsal olarak mümkün olan bilgilerini
yönetmek, öğrendikleri belgelemek için kullanmalarının
sağlanmasının daha önemli olduğuna vurgu yapılmaktadır.
37
 Kişisel bilgi: Araştırmalar gösteriyor ki bilgi tabanlı iş
modern toplumlarda baskısını arttırmaktadır.
38
 Modelin organizasyonel bilgi yeteneğin bölümünde ise aşağıdaki






elemanlar vardır. Bu elemanların en iyi şekilde planlanması ve
kurum içerisinde yaygın uygulamalarının gerçekleştirilmesi
önerilmektedir.
Misyon,vizyon ve strateji
Kültür
Süreçler ve organizasyonlar
Değerlendirme
Teknoloji ve altyapı
Bilgi varlıkları
39
Kurumsal Bilgi Yönetimi Modeli
 KBYM Şu ana kadar geliştirilmiş en kapsamlı bilgi yönetimi
modelidir. Arslankaya tarafından geliştirilen bu modelin temel
yaklaşımı şu şekilde tanımlanmaktadır. Bir işletmede
operasyonel bireylerin bilgi yönetimi sürecine hakim olmaları
temel gereksinimlerden birisidir. Bunu başarabilmek için bilgi
yönetimi süreçleri ile bu süreçleri yürüten kişiler arasında etkili
ve etkin bir iletişim mekanizması ve standart bilgi gösteriminin
uygulanması kaçınılmaz görünmektedir.
40
 Bilginin standart olarak gösterilebilmesi ile ilgili olan herkesin
aynı içerikten aynı şeyleri anlaması amaçlanmaktadır. Bunun
sağlanması sonrasında, kurumun hedeflerine ve amaçlarına
ulaşılabilmesi için gerekli olan bilgilerin en iyi şekilde
planlanması bilgi yönetiminin temel unsurlarından
görülmektedir. Kurumsal ve birimlerde hedefleri tutturabilmek
için stratejik düzeyde bilgi yönetimi stratejilerinin oluşturulması
ve en etkin şekilde uygulanması modelin diğer önemli bir ayağını
oluşturmaktadır.
41
 Bu da kurum içinde bilginin organizasyonu kadar bilginin
değerini bilen ve yönlendirici nitelikte bilgi kültürünün
oluşturulması ile desteklenmektedir. İyi tanımlanmış ve doğru
anlaşılmış bilginin kurumsal yönetimde etkin olacağı ve her
zaman kullanılacak bir bilgi kültürü oluşturulmasında odak
noktasını oluşturacağı varsayılmıştır. Bunun doğal olarak hem
kurumsal motivasyonu arttıracağı hem de operasyonel etkinliğe
katkı sağlayacağı beklenmektedir.
42
 Bu aktivitelere bilgi yönetimi ile alakalı her şeyin planlandığı ve
olması gerektiği gibi uygulanması için yeni süreçler geliştirme
yeteneğinin de eklenmesi ile kurumsal bilgi yönetiminin temel
taşları yerine oturtulmaktadır. KBYM bunları gerçekleştirmeyi
mümkün kılacak bir yaklaşım tarzı önermesi ile birlikte ek
olarak “bilgi kaldıraçlama” kavramını bilgi yönetimi modelinin
temel unsurları arasında saymaktadır. Kurum içinde yeterli
bilgiye sahip olmayan veya sahip olduğu bilgiyi geliştirmesi
gereken kişiler bulunabilir.
43
 Modelin uygulanması ile bilgi kaldıraçlama
aktivitelerinin kurumsal entelektüel sermayeyi
harekete geçireceği düşünülmektedir. Bu açıklamaları
dikkate alarak 9 elemandan oluşan bir model
geliştirmiştir.
44
45
 KBYM’nin temel elemanlarını oluşturan bilgi yönetimi
aktivitelerinin birbiri ile iç içe olduğu ve birbirlerinden
bağımsız düşünülemeyeceği belirtilmektedir. Yani,
genel olarak modelin bir unsuru kendisinin alt
düzeyde bulunan diğer tüm unsurları içerecek şekilde
tasarlanmıştır.
 Yukarıdan aşağıya doğru en stratejik düzeyden
operasyonel düzeye kadar bilgi yönetimi aktiviteleri,
model bileşenleri olarak iç içe girecek şekilde
tasarlanmıştır.
46
 KBYM’nin merkezinde bilişim altyapısı
bulunmaktadır. Etkin bir bilişim altyapısının
kurulmaması durumunda diğer bütün unsurlar en iyi
şekilde tasarlansalar bile etkin bir bilgi yönetiminden
bahsedilemeyeceği anlamına gelmektedir. Bilişim alt
yapısının sağlanması durumunda bu alt yapıyı en etkin
şekilde kullanacak yukarıda listelenen bilgi yönetimi
süreçlerinin tasarlanması istenmektedir.
47
 Eğer bir kurumda bilişim sistemi çok iyi olsa bile onun
üzerinde etkin bir arama ve bilgi saklama sistemi
bulunmaz ise o zaman bilgi yönetimi çalışmaları doğru
yürümeyecek demektir. O nedenle ilgi yönetimi
süreçlerinin de etkin tasarlanması ve uygulanması
önemli değerlendirilmektedir.
48
 KBYM, tanımlanan bu süreçler üzerinde kullanılan
bilgilerin kurum içinde en iyi şekilde anlaşılması için
belirli formatlara sokulması, hatta bilgisayar
tarafından bilgilerin anlaşılması için uygun ve etkin
bilgi gösterim tekniklerinin geliştirilmesi ve kullanıma
alınması çalışmasını önermektedir. Bu da kurumsal
gelişim ve bilginin etkin kullanımı için hayati öneme
sahip bir konudur.
49
 Herkesin aynı bilgiden aynı şeyi anlaması istenilen
bilgilerin bilgisayar tarafından bulunup getirilmesi
beklenen faydanın arttırılmasını sağlayacaktır. Benzeri
şekilde bilgi gösterimi yöntemlerinin kullanıma
alınması ve etkinliğini gösterebilmesi için bilgi
planlama fonksiyonunun çalıştırılması ve planların
kurumun bilgi yönetimi stratejileri ile çelişmemesi
gerekmektedir.
50
 Bilginin ilgili stratejileri etkin kılacak şekilde örgütlenmesi ve
kurum kültürü ile çalışmaların desteklenmesi bilgi yönetimi
aktivitelerinden beklenen faydanın oluşmasına önemli katkılar
sağlayacaktır.
 KBYM bu kapsamda 500’ün üzerinde değerlendirme kriteri
önermektedir. Bu değerlendirme kriterleri operasyonel düzeyde,
taktik düzeyde ve stratejik düzeyde ayrı ayrı
değerlendirilebilecek bir mekanizma geliştirmiştir.
51
Bölgesel Bilgi Yönetimi Modeli
 Xia ve arkadaşları tarafından önerilen bu modelde
bölgesel gelişim ve rekabet gücünü artırmada bilgi
yönetiminin önemine vurgu yapılarak bu kapsamda 3
ayak üzerine oturtulmuş bir model önerilmiştir.
Modelin genel yapısı bilgi inovasyonu, bilginin
üretilmesi ve çoğaltılması ile ilgili çerçevenin
oluşturulmasına dayandırılmaktadır.
52
 Bölgesel inovasyon sistemi tarafından desteklenen
bilgi yönetimi sistemi içerisinde üniversiteler, ilgili
ajanslar ve kurumlar bilginin inovasyonuna ve
üretilmesine katkı sağlayarak bölgesel rekabet ve
işbirliği gücünün arttırılması için bir çerçeve
önerilmektedir. Model kapsamında özellikle hükümet
ve diğer organlara düşen görevlere dikkatler çekilerek
bilgi yönetimine farklı bir açıdan bakılmaktadır.
53
54
AKSA Bilgi Yönetimi Modeli
 Bekler tarafından rapor edilen bu model, KBYM modeline
benzemektedir. Burada modelin çekirdeğini “bilgi kültürü”
oluşturmakta ve onun etrafında bilgi yönetiminin diğer
unsurları şekillendirilmektedir. Çalışanların bilgi yönetimi
konusunda olumlu ve katılımcı bir yaklaşım sergilemesi, bu
kapsamdaki uygulamalar direnç göstermeden destek
vermesi önemli değerlendirilmektedir. Bu çalışmaları
kurum kendi değerleri ile uyum içerisinde olmasına da
ayrıca özen gösterilmektedir.
55
56
 AKSA Bilgi Yönetimi Modelinin önemli ve dikkat çeken
elemanlarından birisi de entelektüel sermayenin yönlendirici bir
unsur olarak görülmesidir. Çalışanların sahip oldukları bilgileri
kazanca dönüştürebilmeleri, işletmenin fikirlerinin,
yeniliklerinin, teknolojilerinin, genel bilgilerinin, bilgisayar
programlarının, tasarımlarının, veri kullanma yeteneklerinin,
ilişkilerinin, süreçlerinin, yaratıcılıklarının fayda oluşturacak bir
parça olarak görülmesidir.
57
 Benzer şekilde üst yönetim desteği, karar alma
etkinliği, iş birliği ve ortak sahiplenme, birlikte
öğrenme ve motivasyon gibi unsurlarda yönetsel
etkinlikler bağlamında değerlendirilmektedir.
Bunların da ötesinde bilgi yönetimi için sistematik bir
süreç önerilmektedir.
58
5M Kurumsal Bilgi Yönetimi
Modeli
 5M Bilişim Teknolojileri Eğitim ve Danışmanlık şirketi
tarafından organizasyonlarda bilgi yönetimi ile ilgili
olarak pratik yönden uygulanabilir ve etkin bir şekilde
yönetilebilir bir model oluşturulmuştur.
59
Önerilen modelin temel amaçları şunlardır.
 Doğru bilgiye istendiği zaman ulaşılması sağlanmaktadır.
 Bir bilginin farklı kaynaklarda farklı şekilde algılanmasının
önüne geçilmektedir.
 Bilginin güncellenmesi garanti altına alınmaktadır.
 Bilginin segmentasyonu sağlanabilmektedir.
 Bilginin dağınıklığı önlenmekte ve bilginin sahibi
belirlenmektedir.
 Kurumsal bilgilerin fonksiyonel ve kullanılabilir bilgiye
istenildiği gibi dönüştürülmesi kolaylaştırılmaktadır.
60
 Kurumsal bilgi Yönetimi, en kısa şekliyle, kurumun sahip olduğu
tüm bilgileri bir yönetim anlayışı çerçevesinde değerlendirmeye
olanak vermektedir. Bu modelin dikkati çeken önemli bir özelliği
bilgi yönetimi çalışmalarında iyileştirmeleri de modelin bir
parçası olarak görmesidir. Kurumun kendisine özgü bir bilgi
altyapısı oluşturması ve sahip olduğu bilgilerin bilgi tabanında
tutularak kurumun amaçları doğrultusunda kullanıma
sunulması önerilmektedir.
61
62
Yapım Projeleri için Bilgi
Yönetimi Modeli
 Tupenaite ve arkadaşları tarafından önerilen bu model bilgi
tabanlı bir karar destek sistemini etkin kullanabilmek için
önerilmiştir. Modelde yapım projelerinin ömür döngüsünü
dikkate alarak bilişim ağırlıklı bir yapıda hem açık hem de
örtülü bilgileri kapsayacak şekilde geliştirilmiştir. Bu
modelde diğerlerinden satın alma, teknik çizimler başta
olmak üzere yapım işlerinin etkinliğini sağlayacak tüm
unsurlar dikkate alınmaktadır.
63
64
 Yapım projeleri dikkate alınarak bu model de bilgi
yönetimi 4 temel aşama üzerine oturtulmuştur.
Bunlar,
 Proje bilgileri ve bilgi toplama
 Bilginin elde edilmesi
 En iyi uygulamalar bilgi tabanının oluşturulması
 Elde edilen bilgilerin karar destek sistemi içerisinde
kullanbılabilmesi
65
 Projeye yönelik bilgilerin toplanması ve yönetilmesi
kapsamında proje planları, satın alma ve bakım gibi
konular önem arz etmektedir. Burada projenin tüm
katılımcılarının bilgi ve deneyimlerinin
kullanılabileceği bir yapı önerilmektedir. Bunların
arasındaki iletişim eksikliğinin önemli bir sorun
olacağına dikkatler çekilmektedir.
66
 Yapım projelerinin geliştirilmesi sırasında en iyi uygulama
niteliği taşıyan bilgi ve sistemlerin bir bilgi tabanında tutularak
sonraki projelerde kullanılmasının sağlanması modelin diğer bir
özelliğidir. Karar destek sistemi ise önerilen modelin diğer
önemli bir elemanıdır. Bu sistem ilgili veritabanlarını, model
tabanı ve diyalog sistemini içermektedir. Kullanıcıya yapım
sürecinin son durumu ile ilgili bilgiler, gerçekleşen ve
gerçekleştirilmesi gereken iş hacmi, gerçekleştirilecek olan
yapının iç ve dış çevre kalitesi ile ilgili bilgiler sunulabilmekte ve
kullanıcının değişik yapım senaryolarını deneyerek etkin kararlar
vermesini sağlanabilmektedir.
67
NOKPCT Bilgi Yönetimi Modeli
 Tayland’da faaliyet gösteren ve bilgisayar parçaları üreten
NOK Precision Compenent Şirketi tarafından geliştirilmiş
ve kurum içerisinde uygulandığı rapor edilen bir modeldir.
Bu firmanın son 4 yıl içerisinde Tayland da prestiji yüksek
en iyi kalite ödülü, en mutlu çalışma ortamı ödülü, en iyi
iyileştirme yapan kurum ödülü gibi ödülleri almaya hak
kazandığı düşünülür ise uygulanan bilgi yönetimi
modelinin önemi açık olarak görülmektedir.
68
 Bu modelin temeli verimli ve başarılı bir iş ortamı
oluşturmaya yönelik kurulmuş olmasıdır. Modelin temel
motivasyonu verimlilik,maliyet, kalite, güvenlik, çevre
bileşenleri göstermektedir. Modelin uygulanması
çerçevesinde iş ortamının mümkün olduğu kadar bilişim
teknolojileri ile zenginleştirildiği, her yöneticiye bir laptop
ve her çalışana bir bilgisayar sağlandığı 24 saat internet ve
bilgi kaynaklarına ulaşım olanağının sağlandığı
belirtilmektedir.
69
 Bunun faydasının arttırmak için bir bilgi merkezi
oluşturularak bilgi varlıklarının orada tutulduğu ve
kullanıma sunulduğu rapor edilmektedir. Çalışanların
konforunu sağlamak amacı ile de özel okuma alanları,
özel eğlenerek öğrenme köşeleri ve kütüphanenin
etkin kullanımı sağlanmaktadır. Oluşturulan bilgi
tiyatrosu adı verilen alanlarda bilgi paylaşımının en
verimli şekilde gerçekleştirilmektedir.
70
71
 Model çerçevesinde ilgili şirket bünyesinde bilgi
geliştirme için e-öğrenme yoluyla temel bilimler ve
kişisel öğrenme olanakları oluşturulmuştur. Ayrıca
yabancı dil eğitim başta olmak üzere sürekli eğitimler
ile bilgi geliştirme yönünde bireylere destek
üretilmektedir. Benzeri şekilde ilgili kurum ve
kuruluşlara dış geziler düzenlenmektedir.
72
 Kütüphane ve araştırma olanakları, teknoloji transferi
takımları, problem çözme takımları, müşteri istekleri
analizi, küçük aktivite grupları ve danışmanlık gibi
değişik yollardan faydalanarak eksik bilgilerin
giderilmesi ve yeni bilgilerin üretilmesi
desteklenmektedir. Bilgi yönetimi aktivitelerini bu
şekilde etkin yürütebilmek için kapsamlı bir e-belge
sistemi uygulanmaktadır.
73
 Bu modeli diğerlerinden ayıran önemli bir özellik
çalışan mutluluğunu dikkate almasıdır. Çalışanın işini
gerçekleştirmesi için gerekli olan her türlü ekipman
verilmektedir. Bu çalışmalar açık fikirli ve paylaşımcı
bir çalışan kitlesinin oluşmasını sağlamakta ve
oluşturulan bilgi ortamı sistemini destekleyerek
başarılı iş sonuçlarının oluşmasını sağlamaktadır.
74
Download

BİLGİ YÖNETİMİ MODELLERİ