PROGRAM GELİŞTİRMEDE KURAMSAL
TEMELLER

Program Geliştirme: Eğitim programının(EP) hedef, içerik,
öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme öğeleri arasındaki
dinamik ilişkiler bütünü.

Program geliştirmenin dayandığı kuramsal temeller:
1. Tarihsel temel
2. Felsefi temel
3. Psikolojik temel
4. Toplumsal temel


1. Tarihsel Temel:
Geçmiş deneyim ve anlayışların, yeni ve geleceğe
dönük çalışmalar için önemli olması
Tarihsel gelişim süreci içinde program geliştirmenin
geçirdiği evreleri tanımak, gelecekteki özgün
çalışmalar için temel oluşturur.



YURT DIŞINDAKİ TARİHSEL GELİŞMELER
M.Ö.5.yy.’da Atina’da Sokrat ve Platon’un çabaları ile eğitim
programlarında askeri nitelikli eğitim etkisini azaltarak, yerini
moral, bedensel ve estetik eğitim arasında dengeli bir eğitim
anlayışına bırakmıştır. ( Demirel, s.10)
Aristokratik gelenek anlayışı: üst sosyo- ekonomik sınıfa ait
çocukların eğitilmesi
M.Ö.4. ve 3.yy.’da eğitimde sofistlerin etkisinin görülmesi.
Sofistler ilk eğitim teknologları kabul edilirler. Böylece
eğitimde felsefi konulardan uzaklaşma, sivil yaşama dönük
konulara eğilme.Örn. Dilbilgisi, güzel konuşma sanatı gibi.



Ortaçağ Avrupasın’da bağımsız öğretim
kurumları, manastırların etkisi ve çeşitli eğitim
kurumlarının varlığına rağmen klasik
eğitim(biçimsel) anlayışı: Latince ve gramer
öğretimi, içeriğin dini metinlere dayalı olması.
John Comenius’un Didactika Magna adlı
yapıtı
18.yy.’da klasik eğitim anlayışı zayıflamış,
eğitim programlarında özgür araştırmalara yer
verilmiş, işlevsel eğitim prog. ihtiyaç artmıştır.





19.yy.’da EP’nın içeriği ve öğretim yöntemleri konusunda
yapılan tartışmalar eğitimde program geliştirme alanının
doğuşunu hazırlamıştır.
1918’de Amerika’da Bobbit “Eğitim Programı” adlı ilk eserini
yayınlamıştır.
Bobbit ile beraber Charters program geliştirmede davranışçı
yaklaşımı savunmuş ve EP’nı öğrencilerin öğrenme yaşantıları
ile kazanabilecekleri bir dizi hedefler olarak kabul etmiştir.
1949’da Ralph Tyler’ın yayınladığı “Eğitim Programı ve
Öğretimin Temel İlkeleri” adlı kitap başyapıt.
1962’de Hilda Taba “Program Geliştirme: Kuram ve
Uygulama”. Tyler ve Taba PG’deakılcı, mantıklı ve sistematik
bir yaklaşım sunarlar



Aynı dönemlerde İsviçreli Pestallozzi eğitim
sürecinin çocuğun doğal gelişimine ve
duyumsal etkilerine bağlı olması gerektiğini
savunarak modern ilkokul programının ve
uygulamanın temelini atmıştır.
Alman eğitimci Froebel anaokulu programı
Alman filozof J.F.Herbert: eğitimde bilgi ve
ahlaka önem verilmesi

İngiliz H.Spencer “geleneksel okulları”
yetersiz bulmuştur. Ona göre eğitim, yaşama
hazırlıktır, EP’ı buna göre düzenlenmelidir.




TÜRKİYE’DE PROGRAM GELİŞTİRMENİN TARİHSEL
GELİŞİMİ
Cumhuriyetin ilanı ile 1924’de çıkarılan 1Tevhid-i Tedrisat
Kanunu ile tüm okullar MEB’a bağlanmıştır.
1924’de Türkiye’ye davet edilen J.Dewey’in hazırladığı rapor
doğrultusunda ilköğretim programlarının geliştirilmesine
ağırlık verilmiştir. 1953-54 yıllarında ortaöğretim programları
195O’li yıllara kadar PG anlayışında “dersler ve konular
listesi” hakim, 1953-54’den sonra ilköğretimin amaçlarını
belirleme çalışmaları, araştırma ve değerlendirme
kavramlarının PG ve uygulamalarında yer alması.
1960’lı yıllarda ilkokul programları üzerinde yogunlaşma ve
222 sayılı İlköğretim Kanunu




Uzun çalışmalardan sonra 1968 programı
1970’li yıllarda sekiz yıllık ilköğretim okulu
denemesi
1980’li yıllarda Fatma Varış’ın çabaları,
1984’de amaç-davranış-işleyiş-değerlendirme
boyutları içinde programların derslere göre
hazırlanması
Sonraki yıllarda PG anlayışının henüz
ülkemizde yerleşmediği, sistematik
çalışmaların azlığı ve PG araştırmalarının
sınırlılığı




2. Felsefi Temel
Program tasarımı ve hedeflerin
belirlenmesinde felsefi temel önemlidir.Hedef
ve içeriği etkiler.
BİREY
TOPLUM
Felsefi görüş ve tutum
KONU ALANI
EĞİTİM FELSEFELERİ
Eğitim fel.
Felsefi temel
Eği. Amacı
Eği.rolü
Daimicilik
İdealizm
Üstün zekalı
kişiler
yetiştirmek,
güzel insan
yetiştirmek
Sokratik yöntem, Klasik konular,
akıl yürütme
Edebi
yolları
çözümlemeler
Esasicilik
İdealizm
Realizm
Bireylerin
zihinsel
gelişimine
yardımcı olmak
Geleneksel
değerlerin
öğretimi,
öğretmen
alanında uzman
Temel beceriler,
3R= Okuma,
yazma, aritmetik
Temel konular
Demokratik ve
sosyal yaşamı
geliştirmek
Problem çözme
ve bilimsel yol
Sürekli değişme
Demokrasiyi canlı
tutma
Toplumu
yeniden
yapılandırma
Değişim ve
reform
Eğitimde fırsat
eşitliği, toplumu
değiştirme
İlerlemecilik
Pragmatizm
Yeniden
kurmacılık
Pragmatizm
Odak nokta



3. Psikolojik Temeller
Kişinin bedensel ve zihinsel gelişim
özelliklerine uygunluğu açısından psikolojinin
bulgularından yararlanma
Öğrenme modelleri, kuramları, stratejileri ve
stillerinde öğrenme psikolojisinin
bulgularından yararlanma: öğrenme nasıl olur?
insan nasıl öğrenir?
Öğrenme ile ilgili kuramlar iki ana gruba
ayrılır:


Davranışçı kuramlar: Uyaran-tepki kuramları
- Bağlaşımcılık-Bitişiklik kuramı
- Klasik koşullanma
- Edimsel koşullanma
- Programlı öğrenme
Bilişsel kuramlar
- Piaget’in bilişsel gelişim kuramı
- Ralph Tyler’ın PG çalışması
- Gagne’nin öğretim durumları modeli
- Guilford’un zihinsel becerileri sınıflaması

Humanistik Psikoloji
- Gestalt kuramı: Birey bütünü parçalara
ayırarak değil, bütünlük içinde algılar.
( Demirel, s.37)
- Maslow’un ihtiyaç kuramı
- Rogers’ın teropatik öğrenme kuramı:
Terapi bir çeşit öğrenme yöntemidir.
Kişinin algısal haritası bireysel
farklılıkları belirler. Öğrenme için özgür
çevre ayarlaması PG çalışmalarında.







4. Program geliştirmenin toplumsal temelleri:
Okulla toplum arasındaki ilişki çok önemlidir.
PG uzmanları kültürel değerlerin aktarımına önem
vermelidir.
Toplumsal değişme ile okullaşma başat kavramlar
Eğitim programı toplumun aynasıdır, toplumun
şekillenmesine yardımcı olur.
Çağdaş toplumlar, hızlı toplumsal değişim ve buna
ayak uydurmak: okulların buradaki rolü
Toplumun ihtiyaçları, problemleri, çatışmalar, göçler,
iş olanakları, temel becerilerin kazandırılması
Bireyin sosyal gelişiminin topluma uyum sağlayacak
şekilde olması amaçlanmalıdır PG çalışmalarında.
Download

prog gel kuramsal temeller