GIZ-Programi: Zhvillimi i Kapaciteteve
në Sektorin e Arsimit Fillor në
Kosovë-CDBE
Komponenti 3: Trajnimet dhe shërbimet këshillëdhënëse
për drejtorët e shkollave dhe përfaqësuesit e Drejtorive
Komunale të Arsimit (DKA) lidhur me menaxhimin efikas
dhe zhvillimin e shkollës
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Lista e shkurtesave
Emri i programit
Zhvillimi i Kapaciteteve në Sektorin e Arsimit Fillor në Kosovë
Komponenti 3
Trajnimet dhe shërbimet këshillëdhënëse për drejtorët e shkollave dhe
përfaqësuesit e Drejtorive Komunale të Arsimit (DKA) lidhur me menaxhimin
efikas dhe zhvillimin e shkollës
Programi i trajnimit
Udhëheqja Arsimore
Raporti final
03/11/2010 deri 30/05/ 2011
Vendi
Prishtinë
Inicuar nga:
GIZ-Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
Implementuar nga:
Amaap - Asociacioni i Mësimdhënësve të Arsimit dhe Aftësimit Profesional
Udhëheqëse e programit
GIZ - CDBE
Dr. Dagmar Fuchs
amaap
Luljeta Demjaha
Tel: 038 233 002 202
00 377 44 157 931
Fax: 038 233 002 173
00 377 44 219 640
[email protected]
e-Mail: [email protected]
2
Periudha e raportimit
03 nëntor 2010 – 30 maj 2011
Data e raportimit
08/ 06 / 2011
Autor i raportit
Valbona Kadrijaj, Menaxhere e cilësisë së projektit, amaap
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Pasqyra e përmbajtjes
Pasqyra e përmbajtjes............................................................................................................................................................... 3
Tabela e shkurtesave................................................................................................................................................................. 4
1.Hyrje................................................................................................................................................................................................ 6
2. Objektivat e trajnimit............................................................................................................................................................ 8
2.1 Objektivat e secilit modul të trajnimit...............................................................................................................................8
2.2 Obektivat e programit të trajnimit........................................................................................................................................9
3. Metodologjia............................................................................................................................................................................10
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
Metodologjia e realizimit të trajnimit.............................................................................................................................10
Metodologjia e vlerësimit të pjesëmarrësve..............................................................................................................11
Metodologjia e monitorimit të trajnimit........................................................................................................................12
Rezultatet e monitorimit ........................................................................................................................................................13
Metodologjia e evaluimit të trajnimit.............................................................................................................................19
4.Faktet...........................................................................................................................................................................................23
4.1. Kandidatët.........................................................................................................................................................................................23
4.2. Lokacionet e trajnimit...............................................................................................................................................................26
4.3. Evaluimi i njohurive të përfituara......................................................................................................................................26
4.3.1.Mesatarja e kalueshmërisë sipas moduleve ...............................................................................................27
5. Rekomandimet........................................................................................................................................................................26
Rishikimi i programit të trajnimit...............................................................................................................................................26
Rishikimi i programeve është konsideruar si i domosdoshëm................................................................................26
Metodologjia e trajnimit....................................................................................................................................................................26
Shtojca: ..........................................................................................................................................................................................35
Shtojca 1:....................................................................................................................................................................................................35
Shtojca 2:....................................................................................................................................................................................................38
Shtojca 3:....................................................................................................................................................................................................41
3
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Tabela e shkurtesave
4
AAM
Arsimi dhe Aftësimi i Mësimdhënësve
ADNj
Arsimi për të drejtat e njeriut
ZhKSAF/CDBE?
Zhvillimi i Kapaciteteve në Sektorin e Arsimit Fillor
Amaap
Asociacioni i Mësimdhënësve të Arsimit dhe Aftësimit Profesional
APGj Arsimi për të gjithë
AZHQ
Arsimi për zhvillim të qëndrueshëm
BB
Banka Botërore
DKA
Drejtoria Komunale e Arsimit
GIZ
Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
KKK
Korniza e Kurrikulumit të Kosovës
KKK
Korniza Kombëtare e Kualifikimeve
KKSC
Korniza Kombëtare për Sigurimin e Cilësisë
MASHT
Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë
UNESCO
Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë
UNICEF
Fondi për Fëmijë i Kombeve të Bashkuara
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Falënderim
Programi “Zhvillimi i Kapaciteteve në Sektorin e Arsimit Fillor (CDBE)” është pjesë e mbështetjes gjermane kushtuar sistemit arsimor të Kosovës. Objektivi i përgjithshëm është përmirësimi i cilësisë së arsimit
në arsimin fillor. Njëri komponent i CDBE-programit ofron trajnime dhe shërbime këshillëdhënëse për drejtorët e shkollave dhe Drejtoritë Komunale të Arsimit (DKA) lidhur me menaxhimin efikas dhe zhvillimin
e shkollës. CDBE-programi po implementohet nga Shoqëria Gjermane për Bashkëpunim Ndërkombëtar
(GIZ). GIZ-ja është duke i mbështetur përpjekjet zhvillimore në sektorë të ndryshëm në Kosovë..
Për implementimin e këtij programi amaap u është veçanërisht mirënjohës të gjitha palëve të përfshira
drejtpërdrejtë në këtë program si: GIZ, MASHT, Drejtoritë Komunale të Arsimit (DKA-të), shkollat, të cilat
kanë ofruar hapësirë dhe kushte për realizimin e trajnimit si dhe Qendrën Didaktike në Gjilan.
Amaap po ashtu në mënyrë të veçantë dëshiron t’i falënderoj të gjithë drejtorët e shkollave dhe zyrtarët e
arsimit, të cilët ishin pjesë e këtij programi edhe përkundër punëve dhe angazhimeve të shumta që kanë në
shkollat e tyre. Këta drejtorë dhe zyrtarë nuk hezituan që në ditët e fundjavës për një periudhë prej shtatë
muajsh të jenë pjesë e këtij programi. Falënderimet e fundit, por jo me pak të rëndësishme iu drejtohen trajnerëve të amaap-it, të cilët me mjaft përkushtim dhe profesionalizëm kanë arritur që me sukses të përmbyllin këtë program trajnimi, po ashtu monitoruesit e trajnimit të angazhuar nga amaap si dhe të gjithë ata, të
cilët kontribuan në realizimin e këtij programi.
5
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
1. Hyrje
Sistemi i arsimit në Kosovë ka qenë nën reformim për më shumë se dhjetë vjet . Gjatë këtij procesi
kanë ndodhur shumë ndryshime pozitive, siç është procesi i rishikimit të kurrikulumit, reformimi i
sistemit të vlerësimit, përmirësimi i resurseve mësimore, etj. Këto ndryshime në fushën e arsimit janë të
përfshira në një proces gjithëkombëtar të decentralizimit: me bartjen e kompetencës, përgjegjësitë dhe
çështjet financiare për DKA-të dhe drejtorët e shkollave kanë ndryshuar ndjeshëm. Për të ndihmuar
implementimin e reformave arsimore në shkollë dhe për tu përballur me sfidat, që sjellin përgjegjësitë
e reja, drejtori i shkollës duhet t’iu përshtatet këtyre ndryshimeve. Për t’iu ndihmuar shkollave dhe
mësimdhënësve, ai ose ajo duhet të bëhet vet pjesë e procesit të reformës, duke i mbështetur dhe
administruar në mënyrë aktive ato ndryshime. Si rezultat, shkollat dhe institucionet arsimore kanë
nevojë për më shumë se një administrator: ata kanë nevojë për një menaxher të vërtetë, i cili në
mënyrë aktive zhvillon funksionimin e shkollës, stabilitetn financiar dhe udhëheqjen. Në anën tjetër
gjithashtu ekziston një nevojë për edukatorë, që ndajnë një vizion për brezat e ardhshëm dhe që janë
të vetëdijshëm për nevojën e përmirësimit të cilësisë në arsim, zhvillimit profesional të personelit
mësimdhënës, sfidat e kohezionit social dhe barazisë, dhe të cilët janë në gjendje të zhvillojnë zgjidhje
në bashkëpunim me palët tjera të përfshira. Programi i trajnimit të GIZ/Amaap-it iu përgjigjet këtyre
nevojave specifike të trajnimit të udhëheqësve arsimor në saje të një programi modular për ngritjen e
kapaciteteve udhëheqëse të drejtorëve të shkollave dhe zyrtarëve të DKA-ve.
Ne jemi të bindur se faktori njeri mbetet çelësi i suksesit të çdo reforme. Në mungesë të një zhvillimi
të mirëkoordinuar dhe kapaciteteve të synuara në shkolla dhe në nivel komunal, aplikimi i reformave
mbetet i mangët përkundër të gjitha përpjekjeve dhe sukseseve të pjesërishme.
(Programi) “Zhvillimi i Kapaciteteve në Sektorin e Arsimit Fillor” (CDBE) i GIZ-s - Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit përbëhet nga katër komponentë: njëri prej të cilëve ka
për synim përmirësimin e efikasitetit dhe cilësisë së menaxhimit të shkollave fillore përmes trajnimit të
drejtorëve të shkollave dhe drejtorëve komunal të arsimit si dhe personelit të tyre. Zbatimi i këtyre trajnimeve është realizuar nga Asociacioni i Mësimdhënësve të Arsimit dhe Aftësimit Profesional (amaap).
Trajnimi është zhvilluar në gjashtë komuna pilot të GIZ-CDBE-programit , d.t.th. në Fushë Kosovë,
Gjilan, Klinë dhe Kaçanik, si dhe në Prishtinë dhe Prizren (pjesërisht). Trajnimi ka përfshirë periudhën
nga nëntori 2010 deri në fund të muajit maj 2011. Përzgjedhja e komunave është bërë nga MASHT
dhe GIZ. Përmes këtij trajnimi, i cili ka qasje modulare dhe praktike, synohet ngritja e kompetencave
të drejtorëve të shkollave në mënyrë që t’u mundësojë zhvillimin e shkathtësive të tyre menaxheriale.
Cikli i trajnimit është realizuar në shtatë module: (a) Plani Zhvillimor i Shkollës, (b) Menaxhimi i Projektit, (c) Bashkëpunimi, (d) Personeli, (e) Delegimi i Detyrave, (f ) Shkolla e Mirë dhe (g) Përgatitja
dhe Udhëheqja e Takimeve.
Reformat në arsim dhe proceset e zhvillimit në shkollë kërkojnë aftësim të mëtutjeshëm të stafit menaxhues.
Programi i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”, ka si synim përmirësimin e aftësive menaxhuese dhe arsimore të personelit menaxhues të shkollave. Bëhet fjalë për një program të plotë trajnimi për kandidatët
në pozitën e drejtorit të të gjitha llojeve të shkollave në Kosovë.
Me qëllim të sigurimit të cilësisë së procesit të trajnimit janë zhvilluar një numër i instrumenteve të
monitorimit. Këto instrumente përfshijnë regjistrimin e kandidatëve (formularët për regjistrim dhe
6
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
formularët për vijueshmëri), orarin javor të trajnimit, testet për vlerësim, formularin për pjesëmarrjen
e përgjithëshme të pjesëmarrësve , formularin për evaluimin e trajnimit, formularin për monitorimin
e trajnimit dhe formularin e raportit përmbledhës. Programi i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”
është program i akredituar nga MASHT. Akreditimi i programit është bërë më 18.10.2010. Këshilli
Shtetëror për Licencimin e Mësimdhënësve në MASHT ka marr vendim për miratimin e programit për
zhvillimin profesional për Udhëheqje Arsimore. Ky program është i pari i akredituar në Kosovë. Për shkak të
rëndësisë së lartë që ka, duhet të ofrohet për të gjithë drejtorët e shkollave. Amaap është akredituar si OJQ-ja
e parë e këtij lloji në Kosovë nga MASHT për ofrimin e programeve të zhvillimit profesional për mësimdhënësit në kuadër të programit të licencimit. Data e akreditimit të amaap-it është 19.01.2011.
7
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
2. Objektivat e trajnimit
Trajnimi për “Udhëheqja Arsimore” synon përmirësimin e aftësive menaxhuese dhe arsimore të personelit
udhëheqës të shkollës. Bëhet fjalë për një programtëi plotë trajnimi për kandidatët në pozitën e drejtorit të të
gjitha llojeve të shkollave në Kosovë. Trajnimi është pjesë e Programit për Licencimin e mësimdhënësve, i cili
do të implementohet nga MASHT-i. Certifikatat e këtij trajnimi do të akreditohen në procesin e licencimit.
2.1. Objektivat e secilit modul të trajnimit
Moduli 1: Plani Zhvillimor Shkollor
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
• Përshkrimin e përparësive dhe mangësive për shkolla të veçanta
• Identifikimin e shkaqeve të mangësive
• Identifikimin e pasojave
• Definimin e synimeve - zhvillimin e vizionit
• Definimin e projekteve në bazë të përparësive dhe
• Hartimin e planit zhvillimor të shkollës
Moduli 2: Menaxhimi i Projektit
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
•
•
Definimin dhe tiparet e menaxhimit të projektit
Përshkrimin e fazave të projektit (detyrat, organizimi, planifikimi, menaxhimi dhe përfundimi i
projektit)
Moduli 3: Bashkëpunimi
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
•
Prezantimin e bashkëpunimi me këshillin e shkollës, me prindër, me nxënës, me këshillin e nxënësve dhe rregullat e sjelljes në shkollë
Moduli 4: Personeli
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
• Vështrimin mbi veprimtarinë e personelit dhe performancën e tyre
• Përcaktimin cilësor të gjendjes me personel
• Krahasimin e gjendjes Është - Duhet – dhe
• Hartimin e planit për zhvillimin i personelit
8
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Moduli 5: Delegimi i Detyrave
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
•
•
•
•
Delegimin e detyrave (detyrat për delegim e detyrave të drejtorit dhe zv. drejtorit)
Identifikimin e detyrave të udhëheqësit teknik, të lëmisë së caktuar
Përshkrimin e detyrave të deleguarit për ankesa dhe disiplinë, masa përkrahëse në mësim për
nxënësit që kanë probleme në mësim
Përgatitjen e orarit mësimor, sigurinë në vendin e punës, aktivitetet jashtë kurrikulare dhe
mbikëqyrjen ndihmuese në punë
Moduli 6: Shkolla e Mirë
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
• Përshkrimin se çfarë e bënë një shkollë të mirë, përcaktimi i fushave vepruese në shkollë
• Përcaktimin e vlerës së duhur
• Përcaktimin e metodave për vlerësim dhe
• Zbatimin e matjeve
Moduli 7: Përgatitja dhe Udhëheqja e Takimeve
Në përfundimi të trajnimit kandidatët duhet të arrijnë këto rezultate:
•
•
Përshkrimin e bisedimeve - definicioni dhe pikat e dobëta
Shpjegimin e tri dimensioneve të takimit, përgatitjen, rrjedhën, përmbajtjen, personat dhe procesverbali i takimeve
2.2. Objektivat e programit të trajnimit
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Thellimi i njohurive dhe aftësive për udhëheqje dhe menaxhim të shkollës
Njohja e procesit për hartimin e planit zhvillimor të shkollës
Hartimi i planit zhvillimor të shkollës
Demonstrimi i aftësive në hartimin dhe menaxhimin e projekteve
Kuptimi dhe zbatimi i formave të bashkëpunimit me nxënës, prindër dhe komunitet
Hartimi i rregullave të sjelljes në shkollë
Analizimi i gjendjes së personelit të shkollës
Planifikimi për zhvillimin e personelit
Demonstrimi i njohurive dhe aftësive për delegimin e detyrave në një udhëheqje me pjesëmarrje
Ndërtimi i strategjisë për zbatimin e aktiviteteve ekstrakurrikulare në shkollë
Të kuptuarit se çfarë e bënë shkollën “shkollë të mirë”
Hartimi i instrumenteve për vlerësimin e fushëveprimeve shkollore
Zbatimi i procedurave dhe teknikave për vlerësim
Planifikimi, organizimi dhe udhëheqja efikase e takimeve
9
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
3. Metodologjia
3.1. Metodologjia e realizimit të trajnimit
Programi për “Udhëheqje Arsimore” përbëhet nga gjithsej 21 ditë trajnimi të ofruara në komunat e përzgjedhura për pilotim. Në total, nga organizata amaap janë realizuar 125 ditë trajnimi. Një kurs trajnimi
përbëhet nga 7 module trajnuese, ku secili modul zgjat tri ditë pune.
Për të evituar ndërprerjen e detyrave dhe punës zyrtare, trajnimi kryesisht është mbajtur në fundjavë – zakonisht dy ditë në vijimësi do të mbahen të premteve dhe të shtunave, kurse dita e tretë do të mbahet pastaj
të shtunën e ardhshme. Metodologjia e trajnimit është realizuar përmes prezantimit të trajnerëve, përgatitjes
së prezantimeve nga ana e kandidatëve, diskutimit dhe reflektimit për përmbajtjet e ofruara. Zakonisht në
dy ditët e para të trajnimit, trajnerët kanë paraqitur dhe prezantuar përmbajtjen e re të trajnimit. Pas dy
ditëve të para, detyra praktike/projekte të vogla do t’iu caktohen pjesëmarrësve për implementim gjatë javës
së ardhshme. Pastaj, në ditën e tretë të trajnimit, kandidatët do të prezantojnë dhe diskutojnë të arriturat,
përvojat, pyetjet dhe nevojat e tyre për sqarim të mëtejshëm.
Njëri modul:
Dita e parë dhe e dytë
Paraqitja dhe
prezantimi i
përmbajtjes së re
të trajnimit
Paraqitja dhe
prezantimi i
përmbajtjes së
re të trajnimit
Planifikoni dhe implementoni
detyra praktike/ projekte të
vogla në vendin e punës and
implement practical task/
small projects at work place
1 javë më vonë
Dita e tretë
Prezantimi dhe diskutimi I
detyrave të tyre praktike/
projekteve të vogla dhe testimisentation and discussions
of their practical tasks/small
projects and Test
Për të gjitha modulet në ditën e tretë të trajnimit është mbajtur testi përfundimtar dhe evaluimi i trajnimit.
Metodologjia e trajnimit përbënte kryesisht prezantimet nga trajnerët, përgatitjen e prezantimeve nga kandidatët, diskutimet dhe reflektimet në lidhje me përmbajtjen e ofruar. Për të siguruar një cilësi të lartë të çdo
moduli, secili trajner kishte në dispozicion edhe nga dy ditë përgatitore para trajnimit. Realizimi i moduleve të trajnimit nëpër komuna është bërë sipas një orari të caktuar në pajtueshmëri me të gjitha palët e
përfshira në projekt. Gjatë implementimit të programit ndonjëherë ka pasur ndryshime në datat e trajnimit.
Këto zhvendosje kanë ndodhur vetëm në situata të caktuara si: organizimi i zgjedhjeve në Kosovë, periudha
e ftohtë e dimrit dhe për shkak të angazhimit të drejtorëve me rastin e përfundimit të vitit shkollor. Zhvendosja e orarit të trajnimit për shkak të ftohtit ka ndodhur në ato komuna, ku ka pasur mungesë të furnizimit
me ngrohje gjatë ditëve të fundjavës. Në raste të tilla, trajnimi nga dita e shtunë është zhvendosur një ditë
më herët, për shkak se ditëve të punës furnizimi me ngrohje nuk ka qenë problem. Për të gjitha ndryshimet
në orarin e trajnimit ka pasur një pajtueshmëri në mes të amaap-it, GIZ-s, DKA-ve dhe pjesëmarrësve në
trajnim. Rregullimet në agjendën ditore dhe shpërndarja e trajnerëve nëpër komuna, është bërë gjithashtu
në bashkëpunim të ngushtë në mes të amaap-it dhe GIZ-s. Gjatë gjithë procesit të trajnimit, janë organizuar
takime monitoruese në mes të amaap-it dhe GIZ-s, për të vlerësuar progresin e arritur, për të shkëmbyer
vrojtimet dhe nevojat vijuese si dhe për të siguruar cilësi të mirë të procesit të trajnimit.
10
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Prorami i trajnimit është plotësuar edhe me një modul të ndarë “Financat dhe Autonomia e Shkollës”, i
zhvilluar nga Banka Botërore IDEP dhe GIZ-CDBE. Meqë ky modul është shtuar disa kohë pas fillimit të
kursit të trajnimit nuk është përfshirë në këtë raport të evaluimit.
Pas përfundimit me sukses të të gjitha moduleve të programit për “Udhëheqje Arsimore”, amaap dhe GIZ
do të certifikojë të gjithë kandidatët t’iu ndajë të gjithë kandidatëve certifikatat e akredituara zyrtarisht. Nga
numri i përgjithshëm i vijuesve të trajnimit, prej gjithsej 82 pjesëmarrësve, numri i atyre që do të certifikohen është 67 kandidatë. Kandidatët, të cilët deri më tani nuk i kanë përmbushur kërkesat për certifikim,
këtë mund ta bëjnë, duke i ndjekur modulet e humbura në kurset e ardhshme të trajnimit. Certifikimi
për modulin e financave dhe buxhetin e shkollës, mbetet përgjegjësi e GIZ dhe IDEP – projekt i Bankës
Botërore.
Tabela 1. Numri i kandidatëve të trajnuar dhe pjesëmarrësve në programin e Udhëheqjes Arsimore
Numri i drejtorëve dhe zyrtarëve rajonal pjesëmarrës në programin e Udhëheqjes Arsimore
Nr.
Titulli i trajnimit
Grupi i synuar
Numri i
pjesëmarrësve
Drejtor
shkolle
Zyrtar
rajonal
M
F
M
F
Plani zhvillimor i
shkollës
Drejtorë të shkollave fillore
dhe zyrtarë të DKA-ve (numri i
drejtorëve dhe të DKA-ve)
75
62
11
-
2
2
Menaxhimi i
projektit
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
3
Bashkëpunimi
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
4
Personeli
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
5
Delegimi i Detyrave
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
6
Shkolla e mirë
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
7
Përgatitja dhe
udhëheqja e
takimeve
Drejtorë të shkollave fillore dhe
zyrtarë të DKA-ve
82
67
13
-
2
1
3.2. Metodologjia e vlerësimit të pjesëmarrësve
Vlerësimi i pjesëmarrësve në trajnim është bërë në mënyrë të vazhdueshme. Vlerësimi është bërë nga trajnerët,
të cilët kanë implementuar edhe programin e trajnimit. Gjatë implementimit janë përdorur disa forma të
vlerësimit si: vëzhgimi i punës individuale dhe grupore, reflektimi në projektet e vogla të hartuara, teknikat e
prezantimit dhe të arriturat në testin përfundimtar. Vlerësimi përfundimtar është hartuar dhe realizuar nga
trajnerët e përfshirë në këtë program. Pjesëmarrja e rregullt dhe rezultati në testin përfundimtar janë marrë si
11
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
bazë për certifikim. Testet përfundimtare janë hartuar së bashku nga trajnerët me qëllim të zbatimit të standardit të njëjtë të vlerësimit. Përfaqësuesit e amaap-it dhe GIZ-s janë pajtuar që në të gjitha modulet të ofrohen
standardet e njëjta të vlerësimit. Prandaj rregullat rreth numrit të pikëve, pragut të kalueshmërisë, mënyrës së
poentimit u standardizuan në të gjitha modulet. Testi përfundimtar përbëhej nga zgjedhje të shumëfishta dhe
pyetje me plotësim të hapësirave të zbrazëta.
Nivelet e vlerësimit
Nivelet e vlerësimit
Përshkrimi i
vlerësimit
Jo i kënaqshëm
I kënaqshëm
Mirë
Shumë mirë
Shkëlqyeshëm
Ngjyra
3.3. Metodologjia e monitorimit të trajnimit
Programi i trajnimit për “Udhëheqje Arsimore” është monitoruar nga 12 monitoruesë të amaap-it në gjithsej
35 ditë monitorimi. Përzgjedhja e monitoruesve1 është bërë bazuar në përvojën e tyre në mësimdhënie dhe në
udhëheqje, përfundimin me sukses të trajnimit për procesin përkatës të monitorimit dhe certifikimin pasues në
këtë fushë. Trajnimi dhe certifikimi i monitoruesve është realizuar përmes projekteve të ndryshme, përfshirë edhe
projektet e GIZ-s. Para procesit të monitorimit janë realizuar takime të vazhdueshme në mes të monitoruesve
të amaap-it dhe stafit menaxherial të amaap-it. Qëllimi i këtyre takimeve ishte diskutimi lidhur me metodat
e monitorimit, pyetjet e përfshira në formularin për monitorim dhe raportimin mbi procesin e monitorimit.
Formulari për monitorim është dizajnuar nga amaap. Gjatë diskutimeve me përfaqësuesit e GIZ-s janë bërë disa
ndryshime në këtë formular, duke filluar nga moduli i dytë. Formulari është marrë si një model nga Korniza
Kombëtare për Sigurim të Cilësisë2 (kjo kornizë është e bazuar në Kornizën Evropiane për Sigurim të Cilësisë).
Formulari i monitorimit është i ndarë në katër pjesë. Pjesa e parë përmban komente të përgjithshme (lloji i grupit
të kandidatëve, sfidat gjatë trajnimit, temat e shtjelluara, dosja e punës së kandidatëve, etj.). Pjesa e dytë përmban
pyetje që kanë të bëjnë me kushtet e trajnimit dhe ambientin e punës për trajnim. Pjesa e tretë përmban pyetje për
strategjinë e përdorur gjatë trajnimit nga ana e trajnerëve dhe kushtet e trajnimit, kurse në pjesën e fundit janë të
paraqitura materialet didaktike për realizimin e trajnimit, përparësitë dhe mangësitë si dhe plani për përmirësim.
Gjatë prezencës së tyre në trajnim, monitoruesit kanë verifikuar nëse objektivat e trajnimit (të tilla si objektivat e
njohjes, analizës, zbatimit, vlerësimit të planifikimit dhe zhvillimit të personelit në shkollë) janë arritur nga ana e
pjesëmarrësve apo jo.
Evaluimi i monitorimit të trajnimit
Kushtet e trajnimit në të gjitha komunat ku është mbajtur trajnimi janë vlerësuar si mjaft të mira, me të
gjitha pajisjet e nevojshme për realizimin e trajnimit. Materialet didaktike ishin të mjaftueshme dhe të përgatitura me kohë. Hapësirat e ofruara nga shkollat ishin të ndritshme dhe ambienti ishte i përshtatshëm për
punë. Gjatë seancave të trajnimit nuk janë identifikuar pengesa të jashtme, të cilat do të ndikonin në trajnim
(të tilla si lëvizjet e nxënësve, zhurma të ndryshme, etj). Kandidatët ndiheshin mirë. Në të gjitha komunat
1
Emrat e monitoruesve: Ajet Brajshori, Binak Gërguri, Ejup Zariqi, Enver Xhymshiti, Ryve Prekorogja, Ajshe Balaj, Xhelal Susuri, Isuf Çalaj, Agim
Mjaku, Mustafë Ukaj,Besim Avdimetaj, Valbona Kadrijaj, Bedri Beqiri, Agim Bytyqi
2
shembulli i formularit të monitorimit është i bashkangjitur në shtojcë, faqe 31
12
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
ku është mbajtur trajnimi pjesëmarrësit kryesisht kanë qenë drejtorë të shkollave të mesme të ulëta, mirëpo
në disa komuna ka pasur edhe drejtorë të çerdheve, të shkollave të mesme të larta dhe zyrtarë të Drejtorive
Komunale të Arsimit.
Gjatë monitorimit të trajnimit fokusi kryesor është vendosur në punën e trajnerit lidhur me strategjinë
e mësimdhënies, përmbajtjen e ofruar, metodologjinë e përdorur, njohjen e materies, komunikimin, etj.
Bazuar në punën vëzhguese të monitoruesve, performanca e trajnerëve është vlerësuar si dhe është dokumentuar. Të përmbledhura më poshtë për të gjitha modulet mund të gjeni disa rezultate të dalura gjatë
monitorimit të punës së trajnerëve.
Rezultatet e monitorimit tregojnë se trajnerët kanë qenë të përgatitur mirë dhe ishin në gjendje të prezantonin dhe të ilustronin teorinë me shembuj dhe përvoja konkrete. Prezantimet e secilit kandidatë janë shtjelluar me hollësi dhe janë identifikuar përparësitë dhe mangësitë e tyre. Motivimi dhe inkurajimi i kandidatëve
që të shtrojnë pyetje si dhe të kyçen në diskutime është vlerësuar si një pjesë e rëndësishme e trajnimit. Sa i
përket aspektit të angazhimit gjinor është paksa shqetësuese, meqë mungesa kryesore ishte përfaqësimi i ulët
i femrave në mesin e kandidatëve. Kjo pasqyron numrin e ulët të femrës si drejtoreshë shkolle, gjë që është
një çështje vërtetë shqetësuese.
Të gjitha femrat që morën pjesë në trajnim/ trajtuar në mënyrë të barabartë si dhe janë përfshirë në mënyrë
aktive në të gjitha aktivitetet e trajnimit. Në këtë drejtim barazia gjinore është respektuar në çdo rast.
Me përkrahjen e materialeve didaktike programi i trajnimit është realizuar me sukses. Kandidatët janë treguar të vëmendshëm gjatë prezantimeve, duke respektuar kohën dhe qëllimin e prezantimit. Po ashtu është
vërejtur se janë përfshirë të gjitha masat e nevojshme për planifikim, monitorim dhe udhëheqje të personelit
në shkollë me qëllim të menaxhimit më efikas të shkollës.
Gjatë gjithë kohës së trajnimit, trajnerët janë angazhuar në përmbushjen e objektivave të trajnimit, duke
shmangur paragjykimet ndër pjesëmarrësit përmes pjesëmarrjes aktive të të gjithëve, vlerësimit të përvojës paraprake, përbërjes së grupit, nevojave dhe aftësive të grupit, etj. Gjatë prezantimit të materialit është
vlerësuar se përzgjedhja e temave është bërë në përputhje me nivelin e të kuptuarit të pjesëmarrësve në
trajnim. Mënyra e komunikimit është mbështetur në një komunikim efektiv verbal, vizual dhe të shkruar.
Gjatë trajnimit, pjesëmarrësit kanë pasur mundësi të reflektojnë njohuritë e tyre dhe të marrin përgjigjje për
të gjitha paqartësitë eventuale. Në përgjithësi, shkollat kanë ofruar një ambient të shëndetshëm dhe të sigurt për punë (në Gjilan trajnimi është mbajtur në Qendrën Didaktike). Shembujt e punës së kandidatëve
gjatë trajnimit janë paraqitur në sallat ku është mbajtur trajnimi. Rezultatet e monitorimit treguan këto
përparësi të veçanta të programit të trajnimit: njohuri të mira mbi temën , mënyra e komunikimit, niveli i
përgatitjes, strukturimi i agjendës, harmonizimi i qëndrimeve të punës, shkëmbimi i pëvojave, respektimi
i mendimeve të ndryshme dhe krijimi i një kulture të mirë komunikimi, etj. Me gjithë rezultatet e mira të
procesit të trajnimit gjatë implementimit janë vërejtur gjithashtu edhe disa mangësi, të cilat nuk kanë pasur
ndonjë ndikim në cilësinë e programit të trajnimit. Gjatë procesit të monitorimit, si mangësi janë vërejtur
ndërhyrjet përkatësisht bashkëveprimet e shpeshta dhe diskutmet e gjata (ndonjëherë edhe jashtë teme), por
të cilat janë menaxhuar nga trajnerët në një mënyrë shumë miqësore dhe profesionale.
3.4. Rezultatet e monitorimit
12 monitoruesë të amaap-it kanë përdorur formularë standard për të monituruar nga afër procesin e trajnimit
dhe për të ngritur cilësinë e trajnimit. Në procesin e monitorimit janë përfshirë kushtet e trajnimit, puna e
trajnerëve, respektimi i barazisë dhe shumëllojshmërisë, kushtet e sigurisë, përmbushja e nevojave individuale
13
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
të kandidatëve, rishikimi dhe reflektimi, materialet e nevojshme për trajnim, si dhe vëzhgimet e përgjithshme.
Të gjitha fushat e vëzhgimit në pyetësor mund të vlerësohen sipas pikëve të arritura në kategoritë e ndryshme,
duke shënuar nivelin e arritjes: shkëlqyeshëm, shumë mirë, pak, aspak dhe jo aspak. Për secilin shkallë të
vlerësimit është ofruar dëshmi e përshkruar mbi të gjeturat gjatë monitorimit. Shembuj të përshtypjeve përkatësisht vëzhgimeve si dhe disa nga pyetjet e përfshira në formularin e monitorimit, mund t’i gjeni më poshtë.
100.0%
Po
A ishte vendi/ dhoma/
radhitja e përshtatshme?
0.0%
0.0%
20.0%
80.0%
100.0%
Përshtypjet e monitoruesve për përgatitjen e trajnimit
Jo
A ishin të gjitha
pajisjet e duhura në vend
dhe a funksiononin?
A ishin të gjitha
materialet ndihmë/ resurset
në dispozicion?
Grafiku nr.1. Vlerësimi i ambientit të trajnimit
Formulari për monitorim kërkon vëzhgim lidhur me aktivitetet e mëposhtme.
Trajneri a ka/iu:
1. shpjeguar në mënyrë të qartë qëllimin, metodat dhe objektivat e njësisë mësimore/ seancës?
2. shpjeguar procesin e vlerësimit në mënyrë të saktë, aty ku ka qenë e nevojshme?
3. shmangur paragjykimet dhe diskriminimet dhe a ka nxitur respektimin e mendimeve tek kandidatët?
4. identifikuar dhe a ka marrë parasysh mësimin dhe përvojën paraprake?
5. marrë parasysh përbërjen / nevojat / aftësitë e grupit/ kandidatëve?
6. përshtatur njësitë mësimore/ seancat për t’iu përgjigjur nevojave të kandidatëve?
7. inkurajuar produktivitetin, angazhimin, përqendrimin dhe aplikimin e kandidatëve?
8. përdorur një sërë strategjish për të përmbushur stilet individuale të të mësuarit përkatësisht mësimnxënies dhe nevojat e kandidatëve?
9. përzgjedhur shumëllojshmëri të materialeve dhe resurseve për të mbështetur nevojat e kandidatëve?
10.është përgjigjur pyetjeve shtesë të kandidatëve me informatë të saktë plotësuese?
11.sqaruar synimet dhe rezultatet që priten nga ushtrimet dhe aktivitetet?
12.përfshirë kandidatë në vlerësim dhe informatën kthyese për progresin e tyre?
13.ofruar vlerësim të rregullt formues (formativ), i cili është i përshtatshëm, rigoroz, i drejtë dhe i saktë?
14
1
2
3
4
6
5
7
8
M1 Po
10
11
100.0%
12
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
9
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
13
M1 Jo
Grafiku nr.2. Vlerësimi i punës së trajnerit
Në grafikun e mësipërm është paraqitur vlerësimi i performancës së trajnerëve, ku bazuar në formularin
standard për vlerësim është vlerësuar me notën më të lartë në shumicën e fushave të vlerësimit.
Completely
Partially
A ishte vendi/ dhoma/
radhitja e përshtatshme?
A little
A ishin të gjitha
pajisjet e duhura në vend
dhe a funksiononin?
None
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
20.0%
28.60%
75.90%
71.40%
96.60%
Në grafikun e tretë janë paraqitur rezultatet e monitorimit (të shprehura në përqindje) për vendin përkatësisht ambientin e trajnimit.
Not at all
A ishin të gjitha
materialet ndihmë/
resurset në dispozicion?
Grafiku nr.3. Përgatitja e trajnimit
15
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Një fushë tjetër e monitorimit ishte performanca e trajnerit. Për këtë qëllim është hartuar një pyetësor prej
rreth 37 pyetje. Në tabelën dhe grafikun e mëposhtëm janë paraqitur një përzgjedhje prej 17 pyetjeve dhe
shkalla e arritshmërisë si një mesatare për të gjithë trajnerët.
Trajneri a ka/iu
16
Plotësisht
Kënaqshëm
Pjesërisht
Pak
Aspak
Shpjeguar në mënyrë të qartë
qëllimin, metodat dhe objektivat
e njësisë mësimore/ seancës?
77,4%
22,6%
0%
0%
0%
Shpjeguar procesin e vlerësimit
në mënyrë të saktë, aty ku ka
qenë e nevojshme?
82,1%
17,9%
0%
0%
0%
Shmangur paragjykimet dhe
diskriminimet dhe a ka nxitur
respektimin e mendimeve tek
kandidatët?
85,7%
14,3%
0%
0%
0%
Identifikuar dhe a ka marrë
parasysh mësimin dhe përvojën
paraprake?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Marrë parasysh përbërjen/
nevojat/ aftësitë e grupit/
kandidatëve?
89,3%
19,7%
0%
0%
0%
Inkurajuar produktivitetin,
përqendrimin dhe angazhimin e
kandidatëve?
78,6%
21,4%
0%
0%
0%
Përdorur një sërë strategjish
për të përmbushur stilet
individuale të të mësuarit
përkatësisht mësimnxënies dhe
nevojat e kandidatëve?
78,6%
21,4%
0%
0%
0%
Zvogëluar aty ku ka qenë
e mundur çrregullimet dhe
ndërhyrjet?
56,3%
43,8%
0%
0%
0%
Komunikuar në mënyrë efektive
(toni, ritmi, stili) me kandidatët,
duke i përmbushur nevojat e
tyre të ndryshme?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Paraqitur informatë, fakte dhe
ide të qarta, të sakta dhe
relevante?
79,3%
17,2%
3,4%
0%
0%
Përzgjedhur shumëllojshmëri
të materialeve dhe resurseve
për të mbështetur nevojat e
kandidatëve?
64,3%
35,7%
0%
0%
0%
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
është përgjigjur pyetjeve shtesë
të kandidatëve me informatë të
saktë plotësuese?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Sqaruar synimet dhe rezultatet
që priten nga ushtrimet dhe
aktivitetet?
91,3%
8,7%
0%
0%
0%
Përfshirë kandidatët në
vlerësim dhe informatën
kthyese për progresin e tyre?
81,5%
18,5%
0%
0%
0%
Ofruar vlerësim të rregullt
formues (formativ), i cili është
i përshtatshëm, rigoroz, i drejtë
dhe i saktë?
77,8%
22,2%
0%
0%
0%
Inkurajuar kandidatët të marrin
përgjegjësi për mësimin e tyre?
75,0%
25,0%
0%
0%
0%
Përmbushur synimet dhe
objektivat e njësisë mësimore /
seancës?
82,1%
17,9%
0%
0%
0%
Forma grafike e përshtypjeve të monitoruesve për monitorimin e punës së trajnerit. Numri i pyetjeve të
përzgjedhura është 17 prej 37 sa janë të përfshira në pyetësor.
17
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Pjesërisht
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
Kënaqshëm
17.9%
25.00%
22.20%
18.50%
8.70%
11.10%
35.70%
17.20%
11.10%
43.80%
21.40%
21.40%
10.70%
11.10%
14.30%
17.90%
22.60%
Plotësisht
82.10%
75.00%
77.80%
81.50%
91.30%
88.90%
64.30%
79.30%
88.90%
56.30%
78.60%
89.30%
88.90%
85.70%
82.10%
77.40%
82.10%
18
100.0%
80.0%
60.0%
40.0%
20.0%
0.0%
Grafiku nr. 4 Vlerësimi i punës së trajnerit
Përmbushur synimet dhe
objektivat e njësisë mësimore /
seancës?
Inkurajuar kandidatët të
marrin përgjegjësi për mësimin
e tyre?
Ofruar vlerësim të rregullt
formues (formativ), i cili është i
përshtatshëm, rigoroz, i drejtë
dhe i saktë?
Kyçur kandidatët në
vlerësimin dhe informatën
kthyese për progresin e tyre?
Sqaruar synimet dhe rezultatet që priten nga ushtrimet
dhe aktivitetet?
U është përgjegjur pyetjeve
shtesë të kandidatëve me
informatë të saktë plotësuese?
Përzgjedhur shumëllojshmëri të materialeve dhe
resurseve për të mbështetur
nevojat e kandidatëve?
Paraqitur informatë, fakte
dhe ide të qartë, të qarta dhe
relevante?
Komunikuar në mënyrë
efektive (toni,ritmi,stili) me
kandidatit, duke i përmbushur
nevojat e tyre të ndryshme?
Zvogëluar aty ku ka qenë e
mundur çrregullimet dhe
ndërhyrjet?
Përdorur një radhë të
strategjive për të përmbushur
stilet individuale të mësimit dhe
nevojat e kandidatëve?
Inkurajuar produktivitetin,
përqendrimin dhe angazhimin e
kandidatëve?
Marr parasysh përbërjen/
nevojat/ aftësitë e grupit/
kandidatëve?
Identifikuar dhe ka marr
parasysh mësimin dhe përvojen
paraprake?
Ikur paragjykimeve dhe
diskriminimit dhe ka nxitur RM
tek kandidatit?
Shpjeguar procesin e
vlerësimit në mënyrë të saktë,
aty ku ka qenë e nevojshme?
Sçaruar qartë qëllimin,
metodat dhe objektivat e njësisë
mësimore/ seancës?
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
3.5. Metodologjia e evaluimit të trajnimit
Evaluimi i procesit të trajnimit është bërë nga pjesëmarrësit e trajnimit në fund të secilit modul të trajnimit.
Ky evaluim është bërë me qëllim të marrjes së informatës kthyese (reagimeve) për procesin e trajnimit. Të
gjeturat nga kjo formë e evaluimit do të përdoren si bazë për përmirësimin e procesit të trajnimit në të ardhmen në të gjitha rastet, ku konsiderohet e nevojshme. Evaluimi i trajnimit është bërë përmes një formulari
standard, i cili është dizajnuar në bashkëpunim të ngushtë në mes të amaap-it dhe GIZ-s. Aspektet kryesore
të monitorimit ishin:
0.00%
Pjesërishtë
0.00%
Plotësishtë
0.00%
14.00%
86.00%
1. Deri në ç’masë i ka përmbushur trajnimi pritjet e juaja?
Pak
Aspak
Jo aspak
Grafiku nr.5. Evaluimi i pritjeve të trajnimit
Pyetja e parë në formularin e evaluimit të trajnimit përmban pesë përgjigjje (plotësisht, pjesërisht, pak, aspak, jo aspak). Nga grafiku shihet se 86,1% e kandidatëve janë deklaruar se trajnimi i ka përmbushur pritjet
e tyre plotësisht, ndërsa 13,9% thanë se kjo u arrit vetëm pjesërisht. Në përgjithësi përshtypjet e kandidatëve
për procesin e trajnimit janë pozitive. Disa nga deklaratat e pjesëmarrësve ilustrojnë evaluimin pozitiv të
programit: të gjitha çështjet e ngritura në modulet e trajnimit janë të një rëndësie të veçantë. Marrja e informacioneve të plota dhe mundësia e zbatimit të tyre në praktikë janë të dobishme për menaxhimin efikas të
shkollës. Të gjitha temat e prezantuara në trajnim janë zbërthyer dhe janë prezantuar me qartësi, procedurat
e implementimit , rruga drejt arritjes së suksesit është vlerësuar si një pjesë e rëndësishme e trajnimit. Realizimi i këtij trajnimi ka ndihmuar në përforcimin e njohurive në lëmin e udhëheqjes arsimore në të gjitha
fazat e implementimit në shkollë. Programi ka qenë mjaft përmbajtësor dhe gjithëpërfshirës. Njohuritë e
fituara gjatë programit do të jenë të nevojshme për qeverisjen e shkollës, për konstituimin dhe funksionimin
e bordit të shkollës, përgatitjen e planit strategjik, menaxhimin e projekteve, përpilimin e rregulloreve të
brendshme të këshillit të shkollës, rregulloreve për nxënës, këshillit të prindërve, etj.
Angazhimi individual dhe grupor , këmbimi i përvojave, reflektimi dhe respektimi i mendimit të secilit është
vlerësuar në mënyrë shumë të suksesshme nga të gjithë pjesëmarrësit në trajnim.
19
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
2. Vlerësimi i aspekteve të ndryshme të trajnimit
Përmbajtja
kryesore e trajnimit
Materialet e
perdorura gjatë
trajnimit
Mirë
Dobët
Metodat
e trajnimit
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Shumë mirë
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Shkëlqyeshëm
0.0%
1.0%
1.0%
1.0%
1.0%
3.0%
6.0%
4.0%
5.0%
8.0%
20.0%
27.0%
23.0%
23.0%
21.0%
77.0%
66.0%
72.0%
72.0%
70.0%
Formulari i evaluimit përfshin gjithashtu edhe pyetje/aspekte të tjera, që kanë të bëjë me programin e
trajnimit si: përmbajtja e trajnimit, materialet e përdoruara, metodat e trajnimit, objektivat dhe organizimi i
trajnimit. Për të gjitha këto aspekte, forma e monitorimit ofron kategori të ndryshme: shkëlqyeshëm, shumë
mirë, mirë, mjaftueshëm, dobët dhe aspak. Në grafikun më poshtë janë paraqitur rezultatet nga evaluimet e
pjesëmarrësve, të shprehura në përqindje për të gjitha modulet dhe komunat.
Aspak
Not at all
Objektivat
e trajnimit
Organizimi i
trajnimit
Grafiku nr.5. Vlerësimi i aspekteve të ndryshme të trajnimit
Përveç këtyre aspekteve, po ashtu edhe vlerësimi i performancës së trajnerëve është mjaft me rëndësi. Ky
evaluim për të gjitha modulet i shprehur në përqindje është paraqitur në grafikun e mëposhtëm.
20
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Shkëlqyeshëm Shumë mirë
Njohuritë/ shkathtësitë e trajnerit
Mirë
Mënyra e
trajnimit
Adekuate
dobët
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
2.90%
0.60%
0.0%
6.10%
3.60%
1.50%
21.20%
17.70%
16.80%
69.80%
78.10%
81.70%
3. Vlerësimi i trajnerit
aspak
Koha e ndarë për angazhimin
e pjesëmarrësve
Grafiku nr.6. Vlerësimi i trajnerit
Në formular kandidatët kanë konfirmuar se gjërat kryesore, të cilat i kanë mësuar gjatë këtij trajnimi mund
të aplikohen edhe në shkollë.
Si hap i parë, i cili do të zbatohet nga drejtorët është hartimi i planit zhvillimor të shkollës. Hartimi i këtij plani
konsiderohet si i domosdoshëm për të diskutuar, për të vendosur si dhe për të menaxhuar të ardhmen e shkollës.
Trajnimi përkatësisht aftësimi i kuadrit, identifikimi i problemeve, caktimi i prioriteteve, identifikimi i nevojave
urgjente për projekte adekuate janë vetëm disa nga sfidat që duhet të adresohen për të siguruar mësimdhënie
dhe mësimnxënie bashkëkohore. Udhëheqja në shkollë, duke përfshirë delegimin e detyrave, respektimin e
rregullave dhe përgjegjësinë në punë janë aspekte të rëndësishme, të cilat mund të zbatohen drejtpërdrejtë në
shkollë. Vëmendje të veçantë duhet t’i kushtohet barazisë gjinore në të gjitha aktivitetet e shkollës, duke filluar
nga aktivitetet profesionale, bordit të shkollës, këshillit të klasave, këshillit të prindërve, etj.
21
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Çështjet që nuk janë mësuar gjatë trajnimit, por që janë konsideruar
si të domosdoshme për punën e drejtorit të shkollës janë:
• Familjarizimi më i tepërt me metodologjinë e punës, që ndihmon në krijimin e një
shkolle bashkëkohore;
• Shembuj për ndërmarrjen e veprimeve konkrete dhe masave për menaxhim,
praktikat e mira të drejtorëve nga vendet e zhvilluara, etj.
Ekziston nevoja për konkretizim të mëtutjeshëm për mënyrën sesi projekti duhet të hartohet, duke përcaktuar shkakun, efektet, përparësitë dhe mangësitë e tij. Vëmendje të veçantë duhet t’i kushtohet nevojës për
një bashkëpunim më të fuqishëm prind-nxënës-mësimdhënës. Përmes pjesëmarrjes dhe bashkëpunimit do të
ngritet cilësisa në arsim, me qëllim të përgatitjes së nxënësve me shkathtësi të nevojshme për jetë dhe punë.
Të tri palët e përfshira duhet të fuqizohen dhe të kenë qasje në të gjitha informatat e nevojshme. Nevoja për
zhvillimin e vazhdueshëm të kuadrit është konsideruar si një faktor strategjik, i cili duhet të planifikohet dhe
financohet në vazhdimësi. Kurset e trajnimit të “Udhëheqjes Arsimore” janë konsideruar si mjaft të qëlluara,
bazuar në nevojat e drejtorëve të shkollave. Rekomandohet organizimi i programeve të trajnimit të këtij niveli për të gjithë drejtorët e shkollave, për zëvendësdrejtorët e tyre, për drejtorë të rinj të cilët nuk kanë përvojë
në menaxhim si dhe për mësimdhënësit, të cilët synojnë të avancojnë karrierën e tyre si drejtorë shkolle. Një
rekomandim tjetër nga ana e pjesëmarrësve është që trajnimi të organizohet gjatë ditëve të punës e jo ditëve
të fundjavës.
22
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
4. Faktet
4.1. Metodologjia e evaluimit të trajnimit
a. Kandidatët
Trajnimi është realizuar në periudhën 12 nëntor 2010 deri më 14 maj 2011. Numri i pjesëmarrësve në
trajnim ka qenë 15 deri në 18. Kandidatët janë përzgjedhur nga DKA-të. Në tabelën e mëposhtme janë
paraqitur të dhënat për pjesëmarrësit e trajnimit, profilin profesional, komunat, shkollat dhe gjininë. Në
Fushë Kosovë, Klinë dhe Kaçanik në trajnim janë përfshirë të gjithë drejtorët e shkollave (shkollat fillore dhe
të mesme), ndërsa në Gjilan dhe Prishtinë trajnimi edhe më tej është në planifikim.
Lista e kandidatëve, të cilët kanë vijuar programin e Udhëheqjes Arsimore
Nr
Emri dhe mbiemri
Shkolla/
Institucioni
Komuna
Kualifikimi
Gjinia
1
Isak Bregaj
SHMU “Dardania“
Prishtinë
Profesor i Matematikës
M
2
Tahir Krasniqi
SHMU “Gjergj Fishta”
Prishtinë
Pedagog
M
3
Qazim Çeta
SHMU “Xhemail Mustafa”
Prishtinë
Profesor i Filozofisë/
Sociologjisë
M
4
Drita Hyseni
SHMU “Naim Frashëri”
Prishtinë
Profesoreshë e Letërsisë Shqipe
F
5
Islam Isufi
SHMU “Rilindja”
Keqekollë
Profesor i Historisë
M
6
Shefki Kastrati
SHMU “Dituria“
Shkabaj
Profesor i Gjuhës dhe Letërsisë
M
7
Afrim Gashi
SHMU “Ali Kelmendi“
Barilevë
Profesor i Historisë
M
8
Shpetim Llumnica
SHMU “Andon Z. Qajupi“
Bardhosh
Profesor i Historisë
M
9
Sylejman Buçaj
SHMU “Pavarësia“
Prishtinë
Profesor i Gjeografisë
M
10
Selvete Krasniqi
SHMU “Teuta“
Grashticë
Profesoreshë e Gjuhës Shqipe
F
11
Hatmane Demiri
SHMU “Xhavit Ahmeti“
Prishtinë
Profesoreshë e Gjuhës Shqipe
F
12
Nazif Jashari
SHMU “Zenel Hajdini“
Prishtinë
Master i Historisë
M
Prishtinë
Profesor i Filozofisë/
Sociologjisë
M
13
Osman Beka
Gjimnazi “Sami Frashëri“
14
Bislim Bajraktar
SHMU “Iliria“
Prishtinë
Profesor i Gjuhës dhe Letërsisë
M
15
Ismet Bajçinca
SHFMU “Zenel Salihu”
Bardh i Madh
Profesor
M
16
Lule Ramadani
SHFMU “Zenel Salihu”
Bardh i Madh
Juriste
F
17
Ismet Gashi
SHFMU “Mihal Grameno”
Fushë Kosovë
Profesor
M
18
Sabri Xhigoli
SHFMU “Daut Bogujevci”
Fushë Kosovë
Profesor
M
Fushë Kosovë
Profesor i Filozofisë/
Sociologjisë
M
19
Ukshin Uka
SHMU “Hivzi Sulejmani”
20
Jakup Krasniqi
SHFMU “Laura Scoti”
Graboc i Ulët
Pedagog
M
21
Shemsije Fetahu
SHFMU “Lismiri”
Lismirë
Biologe
F
22
Vlora Berjani
DKA Fushë Kosovë
Fushë Kosovë
Profesoreshë
F
23
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
23
Elmije Zymberi
DKA Fushë Kosovë
Fushë Kosovë
Profesoreshë
F
24
Tahir Shabani
SHFMU “Bajram Curri”
Fushë Kosovë
Profesor
M
25
Rexhep Drenovci
SHFMU “Vëllezërit
Frashëri”
Fushë Kosovë
Profesor i Gjuhës Shqipe
M
26
Sahit Dragusha
SHFMU “Selman Riza”
Fushë Kosovë
Profesor i Gjeografisë
M
27
Remzije Bogujevci
SHFMU “Selman Riza”
Fushë Kosovë
Profesoreshë e Gjuhës Shqipe
F
28
Berat Preniqi
SHFMU “Fazli Grajqevci”
Fushë Kosovë
Drejtor
M
29
Sherife Tërnava
IP “Gëzimi Ynë”
Fushë Kosovë
Profesoreshë e Filozofisë/
Sociologjisë
F
30
Nexhat Sermaxhaj
SHFMU “Thimi Mitko”
Gjilan
Pedagog
M
31
Fadil Musliu
SHFMU “Vatra e Diturisë”
Livoç i Epërm
Fakulteti i Edukimit
M
Gjilan
Profesor i Letërsisë dhe
Gjuhës Shqipe
M
32
24
Ahmet Aliu
SHFMU “Selami Hallaqi”
33
Mehmetali Rexhepi
Gjimnazi “Zenel Hajdini”
Gjilan
Profesor i Gjuhës Shqipe
M
34
Elhami Hasani
“Ramiz Cërnica”
Gjilan
Fakulteti i Edukimit
M
35
Hetem Kosumi
SHFMU “Abaz Ajeti”
Gjilan
Profesor i Gjuhës Shqipe
M
36
Sami Kadriu
SHFMU “Agim Ramadani”
Zhegër
Fakulteti i Kimisë
M
37
Sheribane Mehmeti
SHFMU “Skenderbeu”
Përlepnicë
Profesoreshë
F
38
Rahim Azemi
SHMM “Asllan Elezi”
Gjilan
Profesor
M
39
Ajvaz Beqiri
“Vesel Muji”
Bresalcë
Profesor i Sociologjisë
M
40
Selami Bllaca
“Regjep Elmazi”
Gjilan
FSHMN
M
41
Fatmir Zeqiri
“Mulla Idriz Gjilani”
Velekincë
Profesor i Filozofisë
M
42
Gafurr Syla
“Ibrahim Uruçi”
Bresalcë
Pedagog
M
43
Përparim Porushtica
“Abdullah Tahiri”
Gjilan
Pedagog
M
44
Sami Hoxha
“Musa Zajmi”
Gjilan
Shkolla e lartë Matematikë
M
45
Florim Bajrami
SHMT “Mehmet Isai”
Gjilan
Inxhinier i diplomuar TIK
M
46
Emrush Qamili
SHMB “Arbëria”
Gjilan
Fakulteti Filologjik
M
47
Muzafer Gashi
“7 Shtator” Begracë
Kaçanik
Inxhinier i diplomuar
M
48
Qazim Ceka
“Gafurr Luma” Glloboqicë
Kaçanik
Profesor i Gjuhës dhe
Letërsisë Shqipe
M
49
Xhelal Mani
“Agim Bajrami” Stagovë
Kaçanik
Profesor i Kimisë
M
50
Qazim Livoreka
“Dituria” Ivajë
Kaçanik
Profesor i Gjeografisë
M
51
Avni Kuqi
“Naim Frashëri” Kotlinë
Kaçanik
Mr. Sc. Administratë Publike
M
52
Lulzim Krasniqi
“Emin Duraku” Kaçanik
Kaçanik
Profesor i Edukatës Fizike
dhe Sportit
M
53
Ibush Vishi
Gjimnazi “Skënderbeu”
Kaçanik
Kaçanik
Profesor i Letërsisë dhe
Gjuhës Shqipe
M
54
Bafti Loku
SHMP “F.Guri dhe V.Çaka”
Kaçanik
Profesor i Biologjisë
M
55
Shqipe Spahiu
QEAP “Agimi” Kaçanik
Kaçanik
Fakulteti Pedagogjik
F
56
Daut Shehu
“Emin Duraku”
Kaçanik
Profesor i Letërsisë dhe
Gjuhës Shqipe
M
57
Florije Zeneli
“Idriz Seferi” Bob
Kaçanik
Profesoreshë e Gjuhës dhe
Letërsisë Shqipe
F
58
Ekrem Vishi
“Kadri Zeka” Dubravë
Kaçanik
Fakulteti Pedagogjik
M
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
59
Burim Bunjaku
60
Fadil Krasniqi
“Jusuf Gërvalla” Bicaj
Kaçanik
Profesor i Letërsisë dhe
Gjuhës Shqipe
M
Kaçanik
Fakulteti i Gjuhës Shqipe
M
61
Hanife Shorra
“Qazim Llazi” Kaçanik i
Vjetër
“Nazmi Osmani” Elezaj
Kaçanik
Pedagoge
F
62
Zeqir Xhokli
“Ali Asllani” Doganaj
Kaçanik
Profesor i Artit Figurativ
M
63
Gani Ahmetxhekaj
SHFMU “Ismet Raci”
Klinë
Profesor i Biologjisë
M
64
Milazim Gashi
SHFMU “Emin Duraku”
Klinë
Pedagog
M
65
Ndrecë Kolaj
SHFMU “Motrat Qiriazi”
Klinë
Profesor i Historisë
M
66
Arben Limanaj
SHFMU “Azem Bejta”
Klinë
Profesor i Biologjisë M
67
Miftar Hasanaj
SHFMU “Dëshmorët e
Qëndresës”
Klinë
Profesor i Historisë
M
68
Selman Millaku
SHFMU “Ali Krasniqi”
Klinë
Profesor i Gjeografisë
M
69
Marqe Selmanaj
SHFMU “Atë Shtjefën
Gjeqovi”
Klinë
Profesor i Letërsisë
F
70
Arben Hoti
SHFMU “Tre Dëshmorët”
Klinë
Profesor i Matematikës
M
71
Arbenitë Bashota
SHFMU “Esad Mekuli”
Klinë
Fakulteti i Edukimit-TIK
F
72
Afrim Kasabaj
SHFMU “Avni Zhabota”
Klinë
Profesor i Biologjisë/Kimisë
M
73
Naim Musliu
SHFMU “Isa Boletini”
Klinë
Profesor i Gjeografisë
M
74
Nezir Racaj
SHFMU “Zgjimi”
Klinë
Profesor i Biologjisë
M
75
Liridon Desku
SHFMU “Ymer Berisha”
Klinë
Profesor i Historisë
M
76
Ndue Gjergjaj
SHFMU “Atë Gjergj Fishta”
Klinë
Profesor i Historisë
M
77
Canë Zhuja
SHFMU “Nëna Terezë”
Klinë
Profesor i Fizikës
M
78
Xhafer Bashota
SHFMU “Luigj Gurakuqi”
Klinë
Profesor i Biologjisë
M
79
Xhevxhet Berisha
SHMP “Fehmi Agani”
Klinë
Profesor i Biologjisë
M
80
Bojlije Fejza
Çerdhja e fëmijëve
Klinë
Profesoreshë
F
81
Hysni Rraci
“Tre Dëshmorët”
Klinë
Profesor i Historisë
M
82
Vogëlushe Kurteshi
Qendra Didaktike
Gjilan
Pedagoge
F
Nr. i kandidatëve
80
Meshkuj
64 (80%)
Femra
16 (20%)
Lista e mëposhtme përmbledh numrin e kandidatëve sipas komunave dhe gjinisë.
Prishtinë - 14 pjesëmarrës - prej tyre 3 femra dhe 11 meshkuj3.
Fushë Kosovë - 15 pjesëmarrës - prej tyre 6 femra dhe 9 meshkuj.
Gjilan - 17 pjesëmarrës - prej tyre 2 femra dhe 15 meshkuj.
Kaçanik - 16 pjesëmarrës - prej tyre 3 femra dhe 13 meshkuj.
Klinë - 19 pjesëmarrës - prej tyre 3 femra dhe 16 meshkuj.
Nga numri i përgjithshëm i pjesëmarrësve në trajnim, 80% prej tyre janë të gjinisë mashkullore, ndërsa 20%
janë të gjinisë femërore.
3 Nga ky numër, shtatë pjesëmarrës e kanë filluar trajnimin nga moduli i dytë. Mospërfshirja me kohë ka ndodhur si rrjedhojë e
mosinformimit nga DKA-ja.
25
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
4.2. Lokacionet e trajnimeve
Komunat pilot janë – Fushë Kosova, Gjilani, Kaçaniku, Klina, pjesërisht Prishtina dhe më vonë edhe Prizreni4, të cilat janë përzgjedhur në konsultime të ngushta me MASHT-in, bazuar në kriteret e mëposhtme:
•
•
•
•
•
Numrit dhe madhësisë së shkollave;
Karakterit urban/rural;
Përbërjes së grupeve etnike;
Shumicës së partive në kuvendet komunale;
Prezencës së donatorëve të tjerë dhe programeve të tjera të GIZ-s në komunë.
Në secilën komunë, DKA-ja dhe shkollat përkatëse të komunës, kanë ofruar salla të cilat më pas në bazë
shkolle janë zhvilluar në qendra të trajnimit dhe janë pajisur me instrumente dhe mjete didaktike mësimore
të nevojshme nga ana e GIZ-s. Këto qendra të trajnimit do të përdoren edhe për organizimin e programeve
të mëtejshme të trajnimit, qoftë nga GIZ-ja, aamap-i apo nga ndonjë organizatë tjetër. Këto qendra do të
përkrahen nga shkolla dhe DKA-të.
Në Gjilan, trajnimet janë mbajtur në Qendrën Didaktike, e cila është pajisur – gjithashtu – me të gjitha
pajisjet e nevojshme për mbajtjen e trajnimit nga ana e projektit CDBE/GIZ.
E gjithë puna përgatitore lidhur me materialin e trajnimit për pjesëmarrësit, si dhe detyrat teknike, mediale
dhe logjistike janë marrë përsipër nga zyrtarët e GIZ-s.
4.3. Evaluimi i njohurive të fituara
Për çdo modul trajnimi, nga trajnerët e amaap-it janë hartuar teste për të vlerësuar arritjet e mësimnxënies
të secilit kandidatë. . Në rastet kur kandidatët nuk kanë treguar rezultate pozitive në vlerësimin e parë ,
ose nuk kanë marrë pjesë në test atyre iu është dhënë një mundësi e dytë si dhe janë përkrahur nga Help
Desk-u i CDBE-s dhe nga trajnerët e amaap-it. Arsyja kryesore e dhështimit në test ishte angazhimi i madh
i kandidatëve në punët e tyre të përditshme. Meqë parakusht për certifikim është përfundimi me sukses i
të gjitha moduleve, pjesëmarrësve, të cilët kanë dështuar në raundin e parë iu është dhënë një mundësi e
dytë për të hyrë në test me qëllim për të mos vë në rrezik pjesëmarrjen e tyre përgjithësisht të suksesshme
në trajnim. Kandidatëve, të cilët nuk kanë ndjekur ndonjë modul, në ndërkohë do t’iu ipet mundësia për
ta kompensuar atë mungesë në kuadër të kurseve të ardhshme të trajnimit dhe në këtë mënyrë ata mund
ta përmbushin kushtin për t’u certifikuar. Në pasqyrën më poshtë janë paraqitur rezultatet e trajnimit të
kandidatëve nga komunat si dhe modulet e trajnimit. Nga numri i përgjithshëm prej 80 që morën pjesë në
kurset e trajnimit, 67 prej tyre i kanë përmbushur kërkesat për certifikim, ku në vlerësimin e parë 13 prej
tyre është dashur të ritestohen ose ta vijojnë dhe të plotësojnë modulin, të cilin nuk e kanë ndjekur.
4 Në Prizren trajnimet kanë filluar në një periudhë të mëvonshme, prandaj të dhënat nga Prizreni nuk janë përfshirë në këtë raport.
26
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
4.3.1. Mesatarja e kalueshmërisë sipas moduleve
Prishtinë
30-40 pikë
Fushë Kosovë
41-43 pikë
50.0%
0.0%
0.0%
13.30%
12.50%
37.50%
40.0%
20.0%
26.70%
40.0%
26.70%
33.30%
27.70%
0.0%
40.0%
33.30%
50.0%
0.0%
0.0%
50.0%
Moduli i parë
Gjilan
Kacanik
44-46 pikë
Klinë
47- 50 pikë
Grafiku nr. 1
Në tabelën e mësipërme është paraqitur mesatarja e kalueshmërisë për modulin e parë për pesë komunat.
Kjo mesatare për komunën e Prishtinës me vlerësim të shkëlqyeshëm është 50% dhe me vlerësim shumë
të mirë është po ashtu 50%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim të kënaqshëm, mesatarja e kalueshmërisë është 40%, me vlerësim shumë të mirë është 33,3% dhe me vlerësim të shkëlqyeshëm, mesatarja
e kalueshmërisë është 28%. Për Komunën e Gjilanit mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm
është 33%, me vlerësim të mirë është 40% dhe me vlerësim të shkëlqyeshëm është 27,7%. Në Komunën e
Kaçanikut mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm 20%, të mirë 40%, shumë të mirë 26,7%
dhe të shkëlqyeshëm 13,3%. Në Komunën e Klinës mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm
është 80%, të mirë 37,5% dhe shumë të mirë 12,5%.
27
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
50.0%
Kacanik
61-65 pikë
0.0%
18.8%
31.25%
56-60 pikë
0.0%
20.0%
Gjilan
0.0%
13.3%
0.0%
Fushë Kosovë
6.7%
20.0%
50-55 pikë
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Prishtinë
80.0%
40.0%
40.0%
80.0%
100.0%
Moduli i dytë
Klinë
66-70 pikë
Grafiku nr. 2
Mesatarja e kalueshmërisë në komunën e Prishtinës me vlerësim shumë të mirë është 100%. Në komunën
e Fushë Kosovës me vlerësim të mirë mesatarja e kalueshmërisë është 40%, shumë të mirë është po ashtu
40%, ndërsa me vlerësim të shkëlqyeshëm mesatarja e kalueshmërisë është 20%. Në komunën e Gjilanit
mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të mirë është 80%, shumë të mirë është 13,3% dhe me vlerësim të
shkëlqyeshëm është 6,67%. Në komunën e Kaçanikut mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të mirë është
80%, ndërsa me vlerësim të shkëlqyeshëm është 20%. Në Komunën e Klinës mesatarja e kalueshmërisë me
vlerësim të kënaqshëm është 18%, me të mirë është 31,25% dhe të shkëlqyeshëm është 50%.
28
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Prishtinë
30 - 35 pikë
Fushë Kosovë
Gjilan
36 - 40 pikë
Kacanik
41 - 45 pikë
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
13.3%
20.0%
20.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
26.7%
37.5%
60.0%
62.5%
73.3%
86.7%
100.0%
Moduli i tretë
Klinë
46 - 50 pikë
Grafiku nr. 3
Mesatarja e kalueshmërisë për komunën e Prishtinës me vlerësim të shkëlqyeshëm është 100%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim shumë të mirë mesatarja e kalueshmërisë është 26,67%, ndërsa me
vlerësim të shkëlqyeshëm është 73,3%. Për komunën e Gjilanit mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të
mirë është 20%, shumë të mirë është 60% dhe të shkëlqyeshëm është 20%. Në komunën e Kaçanikut
mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 13,33% dhe të shkëlqyeshëm është 86,67%.
Në komunën e Klinës mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 37,5%, ndërsa të
shkëlqyeshëm është 62,5%.
29
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Prishtinë
40-45 pikë
Fushë Kosovë
Gjilan
46-50 pikë
Kacanik
51-55 pikë
25.0%
40.0%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
6.7%
20.0%
20.0%
13.3%
7.0%
0.0%
0.0%
0.0%
13.33%
40.0%
67.0%
66.67%
75.0%
100.0%
Moduli i katërt
Klinë
56-60 pikë
Grafiku nr. 4
Mesatarja e kalueshmërisë për komunën e Prishtinës me vlerësim të shkëlqyeshëm është 100%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim të kënaqshëm mesatarja e kalueshmërisë është 13,33%, me vlerësim të
mirë është 7%, shumë të mirë është 67% dhe të shkëlqyeshëm është 13,33%. Në komunën e Gjilanit
mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm është 66,67%, të mirë është 20%, shumë të mirë
është 6,67% dhe të shkëlqyeshëm është 6,7%. Në komunën e Kaçanikut mesatarja e kalueshmërisë me
vlerësim të mirë është 20%, shumë të mirë 40% dhe të shkëlqyeshëm po ashtu 40%. Në komunën e
Klinës mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 6.2% , ndërsa të shkëlqyeshëm është
93.8% .
30
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Prishtinë
20-22 pikë
Fushë Kosovë
Gjilan
23-26 pikë
Kacanik
27-30 pikë
6.2%
0.0%
0.0%
20.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
27.7%
73.3%
80.0%
93.8%
13.3%
100.0%
Moduli i pestë
Klinë
31-34 pikë
Grafiku nr. 5
Mesatarja e kalueshmërisë për komunën e Prishtinës me vlerësim të shkëlqyeshëm është 100%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim të shkëlqyeshëm mesatarja e kalueshmërisë është po ashtu 100%, Për
komunën e Gjilanit mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 73,3% dhe të shkëlqyeshëm
është 27,7%. Në komunën e Kaçanikut mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 20%
dhe të shkëlqyeshëm 80%. Në komunën e Klinës mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë
është 6,2% dhe të shkëlqyeshëm 93,8%.
31
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
66.7%
Prishtinë
40-45 pikë
Fushë Kosovë
Gjilan
46-50 pikë
51-55 pikë
25.0%
18.8%
Kacanik
6.3%
0.0%
0.0%
13.3%
6.7%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
16.7%
20.0%
83.3%
50.0%
60.0%
53.3%
46.7%
83.3%
Moduli i gjashtë
Klinë
56-60 pikë
Grafiku nr. 6
Në grafikun nr. 6 mesatarja e kalueshmërisë për komunën e Prishtinës është: shumë mirë 16,67% dhe të
shkëlqyeshëm 83,3%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim shumë të mirë mesatarja e kalueshmërisë është 46,67%, ndërsa me vlerësim të shkëlqyeshëm është 53,3%. Për komunën e Gjilanit mesatarja
e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm është 6,7%, të mirë 20%, ndërsa me vlerësim shumë të mirë
është 60% dhe të shkëlqyeshëm 13,33%. Në komunën e Kaçanikut mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim
shumë të mirë është 33,3%, ndërsa të shkëlqyeshëm 66,67%. Në komunën e Klinës mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të kënaqshëm është 6,3%, të mirë 18,8%, shumë të mirë 25% dhe të shkëlqyeshëm
është 50%.
32
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Prishtinë
36-39 pikë
Gjilan
40-43 pikë
Kacanik
44-47 pikë
25.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
0.0%
Fushë Kosovë
0.0%
18.8%
20.0%
26.7%
6.7%
0.0%
0.0%
16.7%
46.7%
56.3%
83.3%
93.3%
100.0%
Moduli i shtatë
Klinë
48-52 pikë
Grafiku nr. 7
Mesatarja e kalueshmërisë për komunën e Prishtinës me vlerësim shumë të mirë është 16,67% ndërsa të
shkëlqyeshëm është 83,3%. Në komunën e Fushë Kosovës me vlerësim të kënaqshëm mesatarja e kalueshmërisë është 6,7%, të mirë 20% dhe shumë të mirë 26,67%. Për komunën e Gjilanit mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim shumë të mirë është 6,67% dhe të shkëlqyeshëm 93,3%. Në komunën e Kaçanikut
mesatarja e kalueshmërisë me vlerësim të shkëlqyeshëm është 100%. Në komunën e Klinës mesatarja e
kalueshmërisë me vlerësim të mirë është 56,3%, shumë të mirë 18% dhe të shkëlqyeshëm 25%5.
5
Rezultatet e vlerësimit të kandidatëve, të cilët do të certifikohen janë të paraqitura në shtojcën, faqe 38
33
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
5. Rekomandimet
Gjatë implementimit të programit të trajnimit për Udhëheqje Arsimore kanë dalë disa rekomandime, të
cilat do të ndihmonin si në përmirësimin e programit të trajnimit në tërësi, ashtu edhe në organizimin e
trajnimeve të mëtejshme. Këto rekomandime mund të grupoheshin si në vijim:
Rishikimi i programit trajnues
Rishikimi i programeve është konsideruar si e domosdoshme për
a) Përmirësimin e programit trajnues në mënyrën e formulimit të synimeve dhe qëllimeve të moduleve;
b) Sigurimin e përputhshmërisë me ligjet dhe udhëzimet ekzistuese; sigurimin e shtrirjes së programit
të trajnimit dhe harmonizimin e tij me kërkesat që dalin nga dokumentet e reja si të Planit Strategjik
të Arsimit në Kosovë (PSAK) dhe të Kornizës së Kurrikulumit të Kosovës (KKK);
c) Mbështetjen e programit të trajnimit me materiale shtesë për mësimdhënie dhe mësimnxënie, të cilat
do ta pasuronin programin e trajnimit;
d) Plotësimin e pakos së trajnimeve me modulin e financave.
Metodologjia e trajnimit
a) Hartimi i një pakoje të testeve vlerësuese për të gjitha modulet e trajnimit;
b) Organizimi i vlerësimit nga një person tjetër ( jo nga trajneri);
c) Krijimin e kushteve të atilla dhe ambientit të atillë, që garantojnë një vlerësim rigoroz dhe të besueshëm;
d) Testet mos të jenë të njohura për ata, të cilët do të realizojnë testimin;
e) Hartimi i instrumenteve për njohjen më të mirë të kompetencave paraprake të pjesëmarrësve (p.sh.
për ata që tashmë i kanë përvetësuar kompetencat e drejtorëve ose që tashmë kanë ndjekur trajnime ,
por që nuk posedojnë certifikatë përkatëse).
Të përgjithshme
a) Organizimi i trajnimit për trajnerët lidhur me modulin e financave;
b) Organizimi i kurseve të trajnimit për ngritjen e vazhdueshme profesionale të trajnerëve të amaap-it;
c) Identifikimi dhe rekrutimi i trajnerëve të rinj, të cilët do të ofrojnë programe tjera të trajnimit, jo
vetëm programin e trajnimit për “ Udhëheqje Arsimore”.
34
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Shtojca:
Shtojca 1:
Testet për vlerësim
Emri dhe Mbiemri
Testi
Datë
Vlerësimi Përfundimtar
Lëmi i trajnimit
Menaxhim
Niveli i trajnimit
Gjashtë
Kursi/ Moduli
Plani zhvillimor i shkollës
Udhëzime për plotësimin e testit:
Kërkesat/pyetjet e testit janë të hartuara me alternativa të shumëfishta (tri dhe katër alternativa) dhe me
mundësi të plotësimit. Detyrë e juaja është të lexoni me kujdes secilën kërkesë/pyetje dhe pastaj të shënoni
(rrethoni apo plotësoni) vetëm përgjigjen e saktë për të cilën Ju besoni se është e saktë.
Kujdes! Ka kërkesa/pyetje që kanë me shumë se një përgjigje të saktë.
Suksese!
1. Për fillimin e punës në hartimin e një plani zhvillimor shkollor kërkohet hulumtimi i përparësive dhe mangësive të shkollës në të gjitha sferat e saj. Veçoni së paku pesë fusha të veprimit të
shkollës në të cilat duhet të koncentrohet hulumtimi i përparësive dhe dobësive të shkollës:
a)___________________________________________________________________________
b)___________________________________________________________________________
c)___________________________________________________________________________
d)___________________________________________________________________________
e)___________________________________________________________________________
f )___________________________________________________________________________
35
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
2. Plani zhvillimor hartohet sipas kësaj renditjeje:
a) Identifikimi i përparësive dhe mangësive - përcaktimi i projekteve prioritare - identifikimi i mangësive dhe pasojave - ndërtimi i vizionit - definimi i projekteve - definimi/përcaktimi i synimeve
b) Identifikimi i përparësive dhe mangësive të shkollës - identifikimi i shkaqeve dhe pasojave të mangësive - definimi/përcaktimi i synimeve - ndërtimi i vizionit - definimi i projekteve - përcaktimi i
projekteve prioritare
c) Identifikimi i mangësive dhe pasojave - ndërtimi i vizionit - definimi i projekteve - definimi/përcaktimi i synimeve - identifikimi i përparësive dhe mangësive - përcaktimi i projekteve prioritare.
d) Definimi i projekteve - definimi/përcaktimi i synimeve - identifikimi i përparësive dhe mangësive
- përcaktimi i projekteve prioritare - identifikimi i mangësive dhe pasojave ndërtimi i vizionit.
3. Pasi të identifikohen përparësitë dhe mangësitë e shkollës, kërkohen shkaqet për mangësitë.
Supozojmë se në shkollën e juaj mungon bashkëpunimi në mes të mësimdhënësve. Cilat prej
shkaqeve të drejtpërdrejta mund të jenë të sakta?
a) Mësimdhënësit të cilët nuk bashkëpunojnë me kolegë nuk i kanë të qarta përparësitë dhe përgjegjësitë
e bashkëpunimit me kolegë. Aktivet profesionale nuk janë të konsoliduara dhe për pasojë nuk kanë
plan veprimi.
b) Nuk ndodhë asgjë në rast se mungon bashkëpunimi në mes të mësimdhënësve. Me gjithë përcaktimin
e detyrave të aktiveve profesionale, mësimdhënësit nuk detyrohen të bashkëpunojnë në mes vete.
c) Udhëheqja e shkollës nuk ka treguar gatishmëri dhe përkushtim për të funksionalizuar aktivet profesionale në shkollë.
d) Vlerësimi për mosbashkëpunim të mësimdhënësve në shkollë raportohet në Ministrinë për Arsim,
Shkencë dhe Teknologji.
4. Lidhëshmëria në mes të mangësive dhe shkaqeve ka ndikim në identifikimin e konsekuencave –
pasojave të tyre. Kjo na ndihmon që të vlerësojmë në mënyrë më të drejtë se:
a) Çfarë resursesh kërkohën për ta menjanuar një mangësi nga shkolla
b) Cila mangësi më së miri do të duhej të mënjanohej para të tjerave
c) Në çfarë shkalle është e dëmtuar pasqyra e shkollës
5. Nga mangësitë gjinden synimet. Cilat formulime në vijim nuk reflektojnë në mënyrë të drjetë
synimin për menjanimin e mangësisë?
a) Duhet të ngritet nota mesatare e nxënësve të shkollës sonë
b) Të gjithë nxënësit e shkollës sonë do t’i bëjmë me notë mesatare më të lartë
c) Deri në qershor të vitit 2011, nota mesatare e nxënësve të shkollës sonë duhet të arrijë në mes të
3.40 – 3.80.
6. Duke u bazuar në pyetjen paraprake (pyetjen nr.5), përkatësisht në synimin e formuluar në
mënyrë të drejtë për menjanimin e mangësisë, formuloni një fjali të shkurtër dhe domethënëse
(problem kyç) që paraqet mëngësinë e identifikuar:
36
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
7. Një synim arrihet përmes:
a)
b)
c)
d)
Konstatimit të buxhetit për synim
Vendosjes së problemeve
Takimeve të bordit të shkollës
Projektit të zbërthyer me të gjitha aktivitetet dhe masat e nevojshme
8. Plani zhvillimor i shkollës ngërthen në vete një listë të projekteve të cilat duhet të zbatohen në
planin afatmesëm. Nëse bëhet një sintezë e të gjitha synimeve të projekteve, atëherë zhvillohet:
a)
b)
c)
d)
Nj pasqyrë e arritjeve të arsimit
Një pasqyrë e arritjeve të shkollës
Një vision se si do të duhej të ishte shkolla në të ardhmen
Një vision i arsimit
9. Projektet e planit zhvillimor shkollor renditen për zbatim sipas prioriteteve. Supozojmë se projekti për trajnimin e mësimdhënësve për metodologji të vlerësimit të nxënësve, në bazë të kompetencave është renditur projekti i parë për zbatim në planin afatmesëm të shkollës suaj. Atëherë,
formuloni një arsyetim të përparësisë së këtij projekti dhe përcaktoni së paku një rezultat të pritur:
Arsyetimi i përparësisë:
___________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________
Rezultati i pritur:
___________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________
10. Plani zhvillimor shkollor është një instrument i rëndësishëm për përmirësimin e funksionimit të
shkollës. Për këtë arsye, plani zhvillimor shkollor hartohet nga:
a)
b)
c)
d)
Keshilli i prindërve nën udhëheqjen e kryetarit të prindërve
Drejtori i shkollës nën udhëheqjen e DKA
Këshilli i mësimdhënësve nën udhëheqjen e vetë mësimdhënësve
Ekipi për hartimin e planit nën udhëheqjen e drejtorit të shkollës
Formulari për monitorim të trajnimit
Vendi: Data: Emri i Trajnerit: Vëzhguar nga: Titulli i Trajnimi/ Moduli nr: Kandidat: F_____
M_____
Roli i punës: Niveli: 37
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Shtojca 2:
Aspak
Pak
Pjesërisht
Plotësisht
Përgatitja
Kënaqshëm
Komentet e përgjithshme (lloji i grupit të kandidatëve, vështirësitë,
lënda, dosja e punës së kandidatëve, etj.)
Shembujt
Përdorni shembuj relevant
që identifikojnë dobësitë dhe
përparësitë në përgjithësi
1. A ishte vendi / dhoma / radhitja e
përshtatshme?
2. A ishin të gjitha pajisjet e duhura në vend dhe
a funksiononin?
3. A ishin të gjitha materialet ndihmë/ resurset
në dispozicion?
Pak
Pjesërisht
Kënaqshëm
Trajneri a ka
Plotësisht
4. Cilat rrethana tjera të veçanta janë marr
parasysh?
Shembujt
Përdorni shembuj relevant
që identifikojnë dobësitë dhe
përparësitë në përgjithësi
5. Sqaruar qartë qëllimin, metodat dhe objektivat
e njësisë mësimore/ seancës?
6. Shpjeguar procesin e vlerësimit në mënyrë të
saktë, aty ku ka qenë e nevojshme?
7. Ikur paragjykimeve dhe diskriminimit dhe ka
nxitur RM tek kandidatit?
8. Identifikuar dhe ka marr parasysh mësimin
dhe përvojën paraprake?
9. Marr parasysh përbërjen/ nevojat/ aftësitë e
grupit/ kandidatëve?
10. Bërë përshtatje të njësisë mësimore/ seancës
për t’iu përgjigjur nevojave të kandidatëve?
11. Caktuar objektivat individuale të mësimit, aty
ku ka qenë e nevojshme?
12. Ofruar hapa të vegjët të arritjes?
13. Inkurajuar produktivitetin, përqendrimin dhe
angazhimin e kandidatëve?
14. Inkurajuar mësimin autonom me kandidatin
në qendër dhe mësim në kontekste të ndryshme?
15. Përdorur një radhë të strategjive për të
përmbushur stilet individuale të mësimit dhe
nevojat e kandidatëve?
38
Strategjitë e mësimdhënies
dhe përmbajtja
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
16. Zvogëluar aty ku ka qenë e mundur
çrregullimet dhe ndërhyrjet?
17. Komunikuar në mënyrë efektive (toni, ritmi,
stili) me kandidatit, duke i përmbushur nevojat e
tyre të ndryshme?
18. Paraqitur informatë, fakte dhe ide të qarta, të
sakta dhe relevante?
19. Pohuar të kuptuarit dhe a ishin pyetjet e
formuluara qartë?
20. Siguruar se materialet janë të qarta, të
lexueshme dhe bëjnë qartësinë e informatës?
21. Përzgjedhur shumëllojshmëri të materialeve
dhe resurseve për të mbështetur nevojat e
kandidatëve?
22. Inkurajuar kandidatët të bëjnë pyetje?
23. Inkurajuar kandidatët të marrin pjesë
përgjatë tërë njësisë mësimore/seancës?
24. U është përgjigjur pyetjeve shtesë të
kandidatëve me informatë të saktë plotësuese?
25. Sqaruar synimet dhe rezultatet që priten nga
ushtrimet dhe aktivitetet?
26. Dhënë informatë kthyese konstruktive në kohë
mbi mësimin dhe progresin?
27. Kyçur kandidatët në vlerësim dhe informatën
kthyese për progresin e tyre?
28. Ofruar vlerësim të rregullt formues (formativ),
i cili është i përshtatshëm, rigoroz, i drejtë dhe i
saktë?
29. Pajisur kandidatët me lloje të ndryshme të
aktiviteteve të vlerësimit, që i kanë përmbushur
nevojat e tyre?
30. Inkurajuar kandidatët të marrin përgjegjësi për
mësimin e tyre?
31. Dhënë kohë të mjaftueshme për diskutimin e
çështjeve, interesimeve ose nevojave të tjera?
32. Përdorur detyrat e shtëpisë në mënyrë efikase,
për të përforcuar dhe zgjeruar mësimin?
33. Përmbushur synimet dhe objektivat e njësisë
mësimore / seancës?
34. Ka pasur zotërim të mirë të lëndës dhe
ekspertizës moderne?
35. Marrë informatën kthyese për zhvillimin e vet
dhe për qëllime të vlerësimit?
36. Plotësuar dhe nënshkruar dokumentacionin
dhe të dhënat relevante saktë?
37. A i ka inkurajuar trajneri femrat në aktivitete
barabartë me meshkujt?
39
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Barazia & Shumëllojshmëria
(p.sh. praktika e mire në promovimin e barazisë dhe
shumëllojshmërisë)
Siguria & Shëndetësia
(p.sh. vlerësimi i rrezikut)
Nevojat individuale të kandidatëve
(p.sh si janë përmbushur nevojat)
Rishikimi & Reflektimi
(p.sh sa kanë arritur kandidatët)
Lista e plotë e strategjive/materialeve/mjeteve ndihmë vizuale
Ju lutem vendosni shenjën √ për materialet dhe strategjitë të përdorura gjatë kësaj njësie mësimore
o OHT + OHP
o ushtrimet me shkrim
o të tjera
o videoo punë praktike
o PowerPoint
o ICT__________________
o tabelën e bardhë me letër
o librat, artikuj, etj
o dërrasën
o pyetjet e kandidatëve
__________________
o shënime të shtypura
o puna në grupe
o raste të studimit praktikë
o puna në çifte
__________________
o punim projekti
o regjistrin e mungesave
o loja me role
o të dhënat e përfunduara
Vëzhgime të tjera
Përmbledhja & Diskutimi & Informatë kthyese – në marrëveshje me mësimdhënësin/ trajnerin
Përparësitë
Dobësitë
NOTA: 5 = shkëlqyeshëm; realizim i nivelit të pritur
4 = shumë mirë; disa dobësi, por përparësi të përgjithshme
3 = mirë; realizimi i përmbushë kërkesat
2 = mjaftueshëm; disa përparësi, por në përgjithësi dobësi serioze
1 = dobët; mësimdhënie e dobët pa ndonjë rezultat të vlefshëm të mësimit
Plani i veprimit
Veprimi i përfunduar
Shëno datën
Nënshkrimet
Trajneri
Vlerësuesi i jashtëm
(nëse ka marrë pjesë në mostër)
Vëzhguesi
Data e mostrës: ______________
40
Data: ......................................................
Vendi: ....................................................
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
Shtojca 3:
Evaluimi i trajnimit
Ky formular duhet plotësuar nga ana e pjesëmarrësve. Nuk duhet të marrë më shumë se pesë minuta nga
koha e juaj me qëllim të ngritjes së cilësisë së trajnimit për organizatën tonë. Pyetësori është anonim kështu
që ne do ta vlerësojmë nëse ju përgjigjeni pyetjeve sinqerisht.
1. Sa ka përmbushur trajnimi pritjet e juaja?
A)Plotësisht
B)Pjesërisht
C)Pak
D)Aspak
E)
Jo aspak
Të lutem përshkruaje pse / pse jo?
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
2. Vlerësimi për aspekte të ndryshme në trajnim
Nr.
Aspektet
1
Permbajtja kryesore
e trajnimit
2
Materialet e
përdorura gjatë
trajnimit
3
Metodat e trajnimit
4
Objektivat e trajnimit
5
Organizimi i
trajnimit
Shkëlqyeshëm
Shumë mirë
Mirë
Adekuate
Dobët
Aspak
3. Vlerësimi i trajnerit
Nr.
1
2
3
Aspektet
Shkëlqyeshëm
Shumë
mirë
Mirë
Adekuate
Dobët
Aspak
Njohuritë/
shkathtësitë e
trajnerit
Mënyra e trajnimit
Koha e ndarë
për angazhimin e
pjesëmarrësve
41
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
4. Ju lutem renditni gjërat kryesore të cilat i keni mësuar gjatë këtij trajnim e të cilat mund ti
aplikoni menjëherë në praktikë:
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
5. Ju lutem përmendni disa nga çështjet kryesore të cilat keni nuk janë mësuar në këtë trajnim e
keni nevojë ti dini në punën e përditshme. Të jeni sa më specifik
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
6. Cilat do të ishin rekomandimet e juaja në mënyrë që ky Workshop/ trajnim të përmirësohet?
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
7. A keni ndonjë koment shtesë?
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
Faleminderit për kontributin e juaj!
42
RAPORTI FINAL
i trajnimit “Udhëheqja Arsimore”,
i realizuar nga amaap
43
GIZ-Program: Razvoj Kapaciteta u
sektoru osnovnog obrazovanja na
Kosovu - CDBE
Komponenta 3: Trening i savetodavne usluge
za direktore škola i predstavnike opštinskih
direktora za obrazovanje u vezi efikasnog
upravljanja i razvoja škole
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Lista skraΔenica
46
Naziv programa
Razvoj kapaciteta u Sektoru osnovnog obrazovanja na Kosovu
Komponenta 3
Trening i savetodavne usluge za direktore škola i predstavnike opštinskih
direktorata obrazovanja (ODO) u vezi efikasnog menadžiranja i razvoja škole.
Program treninga
Upravljanje obrazovanjem
Raporti final
03/11/2010 do 30/05/ 2011
Mesto:
Priština
Iniciran od :
GIZ-Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
Implementiran od :
Amaap – Udruzenje nastavnika strucnog obrazovanja i obuke
Rukovodioci
programa
GIZ – CDBE
Dr. Dagmar Fuchs
amaap
Luljeta Demjaha
Tel: 038 233 002 202
00 377 44 157 931
Fax: 038 233 002 173
00 377 44 219 640
E-Mail: [email protected]
[email protected]
Period izveštavanja
03. novembar 2010. – 30. maj 2011.
Datum izveštavanja
08/ 06 / 2011
Autor izveštaja
Valbona Kadrijaj, Menadžer kvaliteta projekta amaap
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Pregled sadržaja
Pregled sadržaja .......................................................................................................................................................................47
Tabela skra‡enica .....................................................................................................................................................................48
1. Uvod.............................................................................................................................................................................................50
2. Metodologija............................................................................................................................................................................51
2.1. Metodologija realizacije treninga .....................................................................................................................................51
2.2. Metodologija vrednovanja u‡esnika ................................................................................................................................52
3. Metodologija............................................................................................................................................................................53
3.1
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
Metodologija realizacije treninga ....................................................................................................................................53
Metodologija vrednovanja u‡esnika ................................................................................................................................54
Metodologija monitoringa treninga .................................................................................................................................55
Rezultati monitoringa ..............................................................................................................................................................56
Metodologija vrednovanja treninga...................................................................................................................................62
4. Δinjenice ...................................................................................................................................................................................65
4.1. Metodologija procene treniranja .......................................................................................................................................65
4.2. Mesto održavanja treninga (Lokacije treninga)........................................................................................................68
4.3. Rezultati vrednovanja znanja ..............................................................................................................................................68
4.3.1. Prose‡na prolaznost prema modulima............................................................................................................69
5. Preporuke..................................................................................................................................................................................76
Ponovno razmatranje programa treninga...............................................................................................................................76
Metodologija treninga.........................................................................................................................................................................76
Generalno(uopšteno)............................................................................................................................................................................76
6. Dodaci:........................................................................................................................................................................................77
Dodotak 1:...................................................................................................................................................................................................77
Dodotak 2:...................................................................................................................................................................................................80
Dodotak 3:...................................................................................................................................................................................................83
47
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Tabela skra‡enica
OTN
OLJP
OO
amaap
OZS OZOR
SB
ODO
GIZ
OKK
NOK
NOZOK
MONT
UNESCO
UNICEF
48
Obrazovanje i trening nastavnika
Obrazovanje o ljudskim pravima
Osnovno obrazovanje
Asocijacija nastavnika za profesionalno obrazovanje i trening
Obrazovanje za sve
Obrazovanje za održivi razvoj
Svetska Banka
Opštinski direktorat obrazovanja
Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
Okvir kosovskog kurikuluma
Nacionalni okvir kvalifakacija
Nacionalni okvir za osiguranje kvaliteta
Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnologije
Medjunarodna organizacija ujedinjenih naroda za obrazovanje, nauku i kulturu
De‡ji fond za decu ujedinjenih naroda
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Zahvalnica
Program “Upravljanje orazovanjem” za razvoj kapaciteta u Sektoru osnovnog obrazovanja je rezultat
posvećenog posla nemačke međunarodne organizacije (GIZ) koja je preko različitih programa podržavala i
sarađivala u procesu postizanja kvaliteta u obrazovanju. Za uspeh programa amaap su zaslune sve zainteresovane strane koje su direktno uključene u ovaj program: GIZ, MASHT, opštinski direktorati obrazovanja,
škole koje su se uključile u realizaciju ovog projekta, kao i didaktički centar u Gnjilanu.
Amaap, isto tako, na poseban način želi da se zahvali svim direktorima škola i službenicima obrazovanja koji
su bili deo ovog programa i pored svojih redovnih obaveza u svojim školama. Ovi direktori i zvaničnici su se
odazvali i tokom vikenda svih ovih sedam meseci da budu deo ovog programa. Zahvaljujemo se trenerima
amaap-a koji su svojim angažovanjem i profesionalizmom uspešno priveli kraju program treninga; takođe,
naša zahvalnost se daje i vršiocima monitoringa koje je angažovao amaap, kao svim ostalima koji su doprineli
realizaciji ovog programa.
49
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
1. Uvod
Sistem obrazovanja na Kosovu je u procesu stalnih reformi tokom ovih deset godina. Tokom ovog procesa, izvršene su mnogo pozitivnih promena, kao što je promena kurikuluma, reforma sistema vrednovanja,
nastavni resursi, itd. Ove promene u oblasti obrazovanja su ugradjene u jedan svenacionalni program
decentralizacije.: prenoseci nadzor, odgovornost i za finansijska pitanja za ODO i direktora skola je znatno
promenjena. Promenila se i uloga direktora škola. Kako bi pomogli realizaciju reforme obrazovanja u
školama, direktori škola treba da se prilagode promenama i tako pomognu školi i nastavnicima, ali isto tako
treba da i sami budu deo reformi. Kao rezultat tih promena i reformi, školama je potreban pravi menadžer,
koji treba da poseduje široko znanje iz oblasti obrazovanja ali i menadžmenta. Konkretne potrebe za osposobljavanje rukovodećeg kadra u obrazovanju zahtevale su izradu posebnih modula za jačanje kapaciteta
direktora škola i zvaničnika ODO-a.
Pored svih ovih zahteva, faktor čovek ostaje ključ uspeha svake reforme na nivou škola i opština – faktor
čovek postaje ključ za uspeh svih reformi. U nedostatku kapaciteta i kompetencija nastavnika i uprava škola
na opštinskom nivou, primena reformi je otežana i pored svih angažovanja i delimičnih uspeha.
U okviru projekta za osnovno obrazovanje, GIZ - Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
, je podržan razvoj kapaciteta u Sektoru osnovnog obrazovanja na Kosovu, kroz treninge direktora škola i
opštinskih direktora za obrazovanje. Ovi treninzi su realizovani od strane Asocijacije nastavnika obrazovanja
i pofesionalnog osposobljavanja (amaap/anopo). Trenizni su održani u pet opšina: Kosovom Polju, Gnjilanu,
Klini i Kačaniku. Treninzni su održani od novembra 2010. do maja 2011. Izbor opština su izvršili MONT
i GIZ. Cilj ovih treninga, koji imaju modularni i praktični pristup, jeste viši nivo kompetencija za direktore
škola i razvoj njihovih menadžerskih veština. Ciklus treninga je obuhvatao sedam modula: (a) Razvojni plan
škole, (b) Menadžiranje projekata, (c) Saradanja, (d) Osoblje, (e) Delegiranje obaveza, (f ) Uspešna škola i (g)
Priprema i vođenje sastanaka .
Reforme u obrazovanju i razvojni procesi škola predstavljaju dodatne obaveze za upravljanje obrazovanjem i
zahtevaju dalje oposobljavanje menadžerskog osoblja.
Cilj programa treninga “Upravljanje obrazovanjem” je poboljšanje menadžerskih sposobnosti menadžerskog
osoblja u školama. Reč je o celovitom programu treninga za kandidate za položaj direktora svih vrsta škola.
Radi obezbeđivanja kvaliteta procesa treninga, razvijen je čitav niz instrumenata kojim je proveren kvalitet
treninga. Ova sredstva obuhvataju registracju kandidata (formulari za pohađanje treninga), nedeljni raspored
treninga, testove za vrednovanje, formulare za monitoring treninga i formulare za završni izveštaj. Program
treninga Upravljanje obrazovanjem je akreditovan od strane MONT-a. Akreditacija programa je urađena 18.
10. 2010. Državni Savet za licenciranje nastavnika u MONT-u je doneo olluku za prihvatanje programa za
profesionalno oposobljavanje Upavljanje obrazovanjem. Ovaj program je prvi koji je akreditovan na Kosovu
i on je na raspolaganj svim direktorima škola. Isto tako, amaap/anopo, je akreditovana kao NVO, kao prva
NVO na Kosovu koja pruža programe za profesionalni razvoj nastavnika u okviru licenciranog programa.
Datum akreditovanja amaap/anopo je 19. 01. 2011.
50
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
2. Ciljevi treninga
Cilj Programa “Upravljanje obrazvanjem”, čiji je opis dat u nastavku, je bio poboljšanje menadžerskih
sposobnosti rukovodećeg kadara u školama. Reč je o jednom celovitom programu treninga za položaj
dirktora škola na Kosovu. Ovaj program je deo osnovnog programa za Licenciranje nastavnika, koji će biti
urađen od strane MONT-a. Vrednost dobijenih kredita nakon uspešnog završenog treninga, biće deo transfera tokom procesa Licenciranja.
2.1. Rezultati za svakog treninskog modula
Prvi modul: Razvojni plan škola
Rezultati ovog modula su (učesnini po završetku ovog modula bi trebali biti u stanju da ovladavaju ovim
rezultatima):
• opis prednosti i nedostataka za svaku školu posebno;
• identifikovanje uzroka nedostataka;
• identifikovanje posledica;
• određivanje ciljeva – razvoj vizije;
• određivanje projekata na osnovu prioriteta ; i
• izrada razvojnog plana škole.
Drugi modul: Menadžiranje projekta
Rezultati ovog modula su:
• Definisanje projekata i karakterisktike projekta;
•
Opis faza projekta (zadaci, organizacija, planiranje , upravljanje i zvršetak projekta)
Tre‡i modul: Saradnja
Rezultati ovog modula su:
• prezentacija saradnje sa Savetom škole, sa roditeljima , Sa učenicima , sa Savetom učenika i norme
ponašanja u školi.
Δetvrti modul: Osoblje
Rezultati ovog modula su:
• Nadzor nad radom osoblja i ispunjavanje zadataka;
• Kvalitetno utvrđivanje stanja osoblja;
• Upoređivanje stanja: Jeste- Treba i I;
• Izrada razvojnog plana osoblja.
51
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Peti modul: Delegiranje
Rezultati ovog modula su:
• Delegiranje zadataka (obaveze za delegiranje, obaveze direktora i zam.direktora);
• Opis zadataka za tehničko rukovodstvo iz određene oblasti;
• Opis zadataka delegiranom za žalbe i disciplinu, mere podrške za učenike koji zostaju u nastavi;
• Priprema rasporeda časova, preduzimanje mera za sigurnost u školi, vannastavne aktivnosti, defenisanje pomoćnih mera za nadgledanje rada .
Šesti modul: Dobra škola
Rezultati ovog modula su:
• Znati šta čini jednu školu dobrom, određivanje oblasti delovanja u školi;
• Određivanje neophodnih vrednosti;
• Izrada metoda za vrednovanje;
• Pimena rezultata vrednovanja
Sedmi modul: Priprema voΩenja sastanaka
Rezultati ovog modula su:
• Opis razgovora –definisanje slabih tačaka;
• Objasniti demenzije sastanaka, priprema , tok, sadržaj , učenici i zapisnici sastanaka
2.2. Ciljevi programa treninga
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
52
Produbljivanje znanja i sposobnosti za upravljanjem školom
Upoznavanje sa procesom izrade razvojnog plana škole
Izrada razvojnog plana škole
Demonstriranje sposobnosti za izradu i menadžiranje projekata
Razumevanje i primena različitih formi saradnje sa učenicima, roditeljima i zajednicom
Izrada školskih propisa
Analizira stanja osoblja škole
Planiranje razvoja osoblja
Demonstriranje znanja i spobnosti za delegiranje zadataka i obaveza u smislu upravljanja sa
učešćem
Izrada strategije za realizaciju vananastavnih aktivnosti
Shvatiti šta znači “Dobra škola”
Izrada instrumenata za vrednovanje rada u svim školskim oblastima
Primena procedura i tehnika vrednovanja
Planiranje, organizovanje i efikasnost sastanaka
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
3. Metodologija
3.1. Metodologija realizacije treninga
Program “Upravljanje obrazovanjem” sadrži 21 dan treninga u svih pet opština. Ukupno, od strane organizacije amaap je realizovano 125 dana treninga. Tokom ovih treninga realizovano je sedam modula, a svaki
modul je trajao tri radna dana.
Za izbegavanje prekida radnih zadataka i sluzbenog rada, treniranje se odrzavalo uglavnom krajem nedelje –
uglavnom dva dana uzastopno petkom i subotom, dok treci dan odrzavace se naredne subote. Metodologija
treninga je obuhavatala prezenacije od strane trenera, izradu prezentacija od strane kandidata i vođenje diskusija o tim prezentacijama. Obično, prva dva dana, treneri su prezentovali sadržaj treninga. Posle prvih dva
dana kandidatima se odredjuju prakticni zadaci/manji projekti za implementaciju tokom naredne nedelje.
Onda treceg dana treniranja kandidati ce prezentirati i diskutirati u vezi postignuca , iskustva, pitanja i
nihovih potreba za dalju objasnjavanost.
Jedan od modula:
Prvi i drugi dan
Predstava I
prezentacija
sadrzaja novog
treinranja
Predstava I
prezentacija
sadrzaja novog
treinranja
Planirajte I izvrsite prakticne
zadatke /male projekte na
random
Treci dan
Prezantacija I diskusija
njihovih prakticnih zadataka/ malih projekta
Nedelju dana kasnije
Za sbe module treceg dana se odrzavalo zavrsni test i procent treniranja. Metodologia treniranja sadrzala
uglavnom prezentacije trenmera , pripreme prezentacija od kandidata , diskusije i refleksive.u vezi ponudjenog
sadrzaja. Osim radnih časova za odvijanje treninga, svaki trener je imao na rasolaganju dva pripremna dana
za trening. Realizacija modula treninga po opštinama je urađena prema unapred planiranoj dinamici, koja je
podrazumevala saglasnost svih učesnika projekta Tokom implementacije programa nisu bila česta odlaganja termina. Do odlaganja je dolazilo samo u određenim situacijama: kada su održani izbori na Kosovu, kada je bilo
hladno zimsko vreme, i kada su direktori škola bili previse zauzeti- pri završetku školske godine. Do odlaganja
zbog hladnih dana je dolazilo u opštinama koje nisu male grijanje tokom vikenda. U takvom slučaju, trening je
održan radim danom. Oko ovih odlaganja je bilo saglasnosti između amaap-a, GIZ i ODO i učesnika treninga.
Dnevna agenda i raspored trenera po opštinama je urađena u saradnji amaap-a i GIZ-a. Tokom čitavog procesa
treninga, organizaovni su sastanci između amaapa/anopo i GIZ-a, na kojima je analizirano odvijanje procesa.
Nakon završetka drugog modula, GIZ je zajedno sa trenerima koji su ukjlučeni u projekat Svetske banke, implementirali modula za finasije “Finansijka autonomija škole, delegiranje budžeta i finansija na nivou škola”.
Nakon završetka programa Upravljanje obrazovanjem, amaap/anopo i GIZ će izdati diplome kandidatima
koji su uspešno završili svih sedam modula. Od ukupnog broja polaznika, (82), broj onih koji će se sertifikovati je 67. Kandidati koji nisu uspeli da ispune kriterijume za sertifikovanje, mogu to da postignu tako što će
module pohađati sa drugim grupama. Sertifikacija za finansijski modul i školski budžet ostaje u odgovornost
GIZ-a i IDEP-a – projekta Svetske banke..
53
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Tabela 1. Broj kandidata – polaznika treninga u okviru programa Upravljanje obrazovanjem
Broj direktora i regionalnih službenika uΔesnika u programu Upravljanje obrazovanjem
Br.
Naziv treninga
1
Razvojni plan skole
2
Menadžeranje
projekta
3
Saradnja
4
Osoblje
5
Delegiranje
6
Dobra škola
7
Priprema i voΩenje
sastanaka
Ciljna grupa
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktori osnovnih škola i
zvani‡nik ODO-a
Direktor škole
Regionalni
savetnik
M
Ž
M
Ž
75
62
11
-
2
82
67
13
-
2
82
67
13
-
2
82
67
13
-
2
82
67
13
-
2
82
67
13
-
2
82
67
13
-
2
Br. polaznika
3.2. Metodologija vrednovanja ułesnika
Vrednovanje učesnika je bilo konstantno. Vrednovanje su obavili treneri koji su realizovali program treninga.
Tokom implementacije je primenjeno nekoliko formi vrednovanja : praćenje rada pojedinca i grupe, vođenje
diskusija o urađenim projektima, vrednovanje prezentacija i završni test. Završno vrednovanje predstavlja
test koji su uradili treneri kao rezultat zajedničkog rada. I pred praćenja pojedinačnog i grupnog rada, ipak,
sertifikovanje je urađeno na osnovu rezultata završnog testa. Predstavnici GIZ-a i amaapa/anopo, su se
usaglasili oko načina vrednovanja, broju bodova i o pragu prolaznosti za sve module , stvorivši na taj način,
jedan standard vrednovanja koji važi podjednako za sve učesnike. Metodologija izrade testa obuhvata pitanja
i odgovore koji su dati u fomi izbora i pitanja čije odgovore je trebalo popuniti u za to predviđena mesta.
U narednoj tabeli dajemo podatke o rangiranju tokom procesa vrednovanja učesnika po svim modulima
treninga.
Nivoi vrednovanja
Opis vrednovanja
Boja
54
Nedovoljan
Zadovolavajuci
Dobar
Vrlo Dobar
Odlican
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
3.3. Metodologija monitoringa treninga
Program treninga Upravljanje obrazovanjem, nadgledan od monitora amaapa/anopo – ukupan broj je
35 dana monitoringa. Broj monitora, koji su bili obuhvaćeni ovim procesom je bilo dvanaestoro. Izbor
monitora6 je urađen na osnovu njihovog iskustva u održavanju nastave i u rukovođenju nakon pohadanja
treninga za mnitoring i njohovog sertifikovanja iz ove oblasti. Trening i sertifikovanje monitora je obavljeno
u okviru raznih projekata koji se realizuju na Kosovu , uključujući i projekte GIZ-a. Pre početka procesa
monitoringa, održani su brojni sastanci između onih koji vrše monitoring i osoblja amaapa/anopo. Cilj ovih
sastanaka je bilo usklađivanje pitanja koja su povezana sa načinom monitoringa, pitanja koja treba postaviti
i izrada završnog izveštaja. Formular za monitoring je dizajniran od strane amaapa/anopo. Nakon diskusija
sa prestavncma GIZ-a izvršene su neke promene, počevši od drugog modula. Dizajn Formulara je uzet iz
Nacionalnog okvira za obezbeđivanje kvaliteta7 (Ovaj okvir se zasniva na Evropskom okviru za kvalitet).
Formular monitoringa je podeljen na nekoliko delova . Prvi deo sadrži opšte komentare ( grupe kandidata,
teškoće tokom odvijnja treninga, teme koje su obrađene, radni dosijei kandidata , idr.). Drugi deo, sadrži
pitanja koja se odnose na uslove održavanja treninga i radni ambijent. Treći deo sadrži pitanja koja se odnose
na strategiju koja je primenjena tokom održavanja treninga od strane trenera. Zadnji, četvrti deo, predstavlja listu didatičkih sredsatva, koja su potrebna za realizaciju treninga, prednosti i slabosti, kao i plan za
poboljšanje .
Tokom prisusva na časovima treninga, vršioci monitoringa su prikupili dokaze o postigniim ciljevima
treninga za svaki modul. Ciljevi naučenog, analize, vrednovanja , planiranja i razvoja školskog osoblja su u
potpunosti ispunjeni od strane učesnika treninga.
Vrednovanje monitoringa treninga
Uslovi za održavanje treninga u svim opštinama, kao i pomoćna sredstva, su bili voma dobri. Didaktički
materijali su bili obezbeđeni u dovoljnim količinama i na vreme. Prostorije za odvijanje treninga u školama
bile su prostrane, svetle i pogodne za rad. Tokom odvijanja treninga nisu uočene bilo koje prepreke koje
bi uticale na tok trenigna (prisustvo učenika, buka , itd). Radni ambijent je bio prijatan i pružao je dobre
uslove kandidatima. U svim opštinama gde su održani treninzi učesnici su, uglavnom, bili drektori nižih
srednjih škola, ali u nekim opštinama bilo je i direktora obdaništa , direktora viših srednjih škola i zvaničnici
opštinskih upava za obrazovanje.
Tokom odvijanja monitoringa, pažnja je uglavnom bila usmerana na rad trenera u vezi sa strategijom i
sadržajem predavanja, na metodologiju nastave, na posedovanje znanja iz oblasti koju je obradio trener i
sl. Ova forma vrednovanja pruža odgovore na sva pitanja u formularima. Na osnovu rezultata monitoringa
i opšteg utiska o radu trenera, ocenena je pozitivnima. Nadalje ćemo navesti rezultate monitoringa koji se
odnose na sve module u svim opštinama.
Procena je da treneri dobro poznaju materiju, što je od velike važnosti za kandidate. Prezentacije i navođeni
primeri su rezultat iskustva sa elementima za konkretizaciju u školama. Motivacija i ohrabrivanje kandidata
na postavljanje pitanja i interaktivan rad su ocenjeni kao veoma važni. Što se tiče rodnog aspekta, nisu se
uočile neke razlike;rodovi su zastupljeni na jednak način. U svakom trenutku je poštovana rodna jednakost,
što predstavlja dobar primer promovisanja jednakosti i raznovrsnosti. Upotrebom didaktičkih sredstava, program je uspešno realizovan. Kandidati su pažljivo pratili prezentacije uz poštovanje vremena i cijeva prezen6 Imena monitora: Ajet Brajshori, Binak Gërguri, Ejup Zariqi, Enver Xhymshiti, Ryve Prekorogja, Ajshe Balaj, Xhelal Susuri, Isuf Çalaj,
Agim Mjaku, Mustafë Ukaj,Besim Avdimetaj, Valbona Kadrijaj, Bedri Beqiri, Agim Bytyqi
7 Primer formulara za monitoring je dat u aneksu na strani 31
55
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
tacije. Takođe je potvrđeno da su obuhvaćene sve mere koje se odnose na planiranje, monitorig i upravljanjem personala u školama u cilju efikasnog upravljanja školom.
Tokom ovog vremena, treneri su bili angažovani na ispunjavanju ciljeva, izbegavajući, pri tome, predrasude koje
bi se eventualno pojavile, oslanjajući se, prvenstveno na aktivno učešće svih učesnika , na poštovanju njihovog
iskustva , sastav i potrebe grupe, i dr. Tokom prezentacije materijala, uočeno je da su izabrane teme i materijali dobro obrađeni i prilagođeni učesnicima treninga. Način verbalnog , vizuelnog i pisanog komuniciranja
je efektivan. Opšti utisak je da su uslovi za održavanje treninga u školama bili dobri (u Gnjilanu treninzi su
održani u Didaktičkom centaru). Pošto su treninzi održani tokom zimskog perioda, neke od učionica nisu bile
dovoljno tople. Uglavnom, vođe monitringa imaju povoljno mišljenje o načinu odvijanja treninga, koji se potkrepljuju činjenicama, što je prednost za čitav proces. Ove prednosti mogu biti u vidu : dobro poznavanje tema,
načinu komuniciranja, visok nivo pripemljenosti , poštovanje agende, usaglašavanje stavova, razmena iskustava,
poštovanje mišljenja drugih, iskazana kultura u komuniciranju , itd. I pored svih navedenih prednosti, tokom
realizacije projekta su uočene i neke slabosti koje, pak, nisu bitno uticale na kvalitet programa treninga: česta
upadanja u reč i dugačke polemike (ponekad izvan teme koja se tretirala) i pad koncentracije kod kandidata,
posebno tokom vikenda.
3.4. Rezultati monitoringa
U proces monitoringa treninga je bilo uključeno 12 članova iz amaapa/anopo-a , koji su tokom procesa upotrebili standardne formulare za monitoring procesa treninga. Filozofija procesa monitoringa podrazumeva praćenje
procesa iz blizine u cilju većeg kvaliteta treninga. Rezultati montoringa su zabeleženi u posebne formulare koji
sadrže određen broj pitanja. Kroz ova pitnja vrednuju se uslovi za održavanje treninga i rad trenera, poštovanje
jednakosti i raznovrsnosti, sigurnosni uslovi, pojedinačni zahtevi kandidata, razmatranje i reagovanje kadidata, stvaranje liste potreba za uspešno odvijanje treninga, kao i opšta zapažanja o odvijanu procesa treninga.
Sva pitanja u upitniku imaju svoje ocene: odlično, vrlo dobro, malo, dovoljno,nedovoljno i vrlo slabo. Svaka
ocena vrednovanja je dokazana. Primeri utisaka vršioca monitoringa na neka postavljena pitanja su navedeni u
sledećem delu.
Prvi formular koji je upotrebljen tokom monitoringa je različit od ostalih fomulara. U nastavku su dati utisci
monitoringa koji se odnose na prvi modul u svim opštinama.
Utisci monitora o izvršenim pripremama za održavanje treninga
56
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
100.0%
Da
0.0%
0.0%
20.0%
80.0%
100.0%
Utisci monitora o izvršenim pripremama za održavanje treninga
Ne
Da li je oprema bila na
Da li je mesto/sala/
Da li su bili svi pomocni
mestu
I
funkcionalana?
bilo dobro rasporedjeno?
materiali u raspolaganju?
Grafik.br.1. Vrednovanje ambijenta treninga
Monitoring rada trenera takođe je deo monitoringa procesa treninga (neka izabrana pitanja su uzeta iz liste
pitanja koje su deo formulara).
Treneri su :
1. Jasno objasnili ciljeve, metode i objektive treninga ?
2. Tačno objasnili proces vrednovanja, tamo gde se ono zahteva?
3. Izbegli su zamke predrasuda i diskriminacija i podstakli su RU kod kandidata?
4. Indentifikovali su i uzeli u obzir prethodno znanje i iskustvo?
5. Imali u vidu sastav , potrebe i sposobnosti grupe - kandidata?
6. Prilagodili sadržaj predmeta potrebama kandidata?
7. Podstakli su produktivnost , angažovanje i koncentraciju kandidata ?
8. Primenili niz strategija kako bi prilagodili gradivo individualnim specičnostima i potrebama kandidata?
9. Izvšili izbor raznovrsnog materijala i resursa kako bi ispunili potrebe kandidata?
10. Odgovorili na dodatna pitanja kandidata ?
11. Objasnili ciljeve i rezultate koje treba da budu postignuti?
12. Uspešno uključili kandidate u proces vrednovanja i u dobijanju povratnih informacija o nihovom progresu?
13. Redovno sprovodili proces vrednovanja , koji je korektan, objektivan i tačan
57
1
2
3
4
6
5
7
8
M1 Da
10
100.0%
11
12
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
9
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
13
M1 Ne
Grafik br.2. Vrednovanje rada trenera
Potpuno
Delimicno
Da li je mesto/sala/
bilo/dobro rasporedjeno?
Malo
Da li je oprema bila
na mestu i funkcionalana?
Nimalo
0.0%
Bas nista
Da li su bili svi pomocni
materiali u raspolaganju
Grafikon br.3. Priprema treninga (od prvog do sedmog modula)
58
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
20.0%
28.60%
75.90%
71.40%
96.60%
U trećem grafikonu su dati utisci monitora koji su predstavljeni u procentima i koji se odnose na ambijent
treninga , od drugog do sedmog modula.
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
U sledećoj tabeli se navode svi podaci koji su prikupljeni tokom monitoringa od drugog do sedmog modula.
Trenerje
Dovoljno
delimiΔno
77,4%
22,6%
0%
0%
0%
82,1%
17,9%
0%
0%
0%
Izbegao zamke, predrasude i
diskriminaciju i podstakao RU kod
kandidata?
85,7%
14,3%
0%
0%
0%
Indentifikovao i uzeo u obzir prethodno
znanje i iskustvo?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Imao u vidu sastav, potrebe i
sposobnosti grupe - kandidata?
89,3%
19,7%
0%
0%
0%
Podstakao produktivnost, angažovanje i
koncentraciju kandidata?
78,6%
21,4%
0%
0%
0%
Primenio niz strategija kako bi
prilagodio graΩu individualnim
specifi‡nostima i potrebama kandidata?
78,6%
21,4%
0%
0%
0%
Smanjio broj upadnja u re‡ i remeΔenje
nastave?
56,3%
43,8%
0%
0%
0%
Komunicirao na efektivan na‡in (ton,
ritam i stil) sa kandidatom, izlazeΔi u
susret njihovim potrebama?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Predstavio jasnu i ta‡nu informaciju,
jasne ideje, potkrepljene relevantnim
‡enjenicama?
79,3%
17,2%
3,4%
0%
0%
Koristio izbor raznovrsnog materijala
i resurse kako bi ispunio potrebe
kandidata?
64,3%
35,7%
0%
0%
0%
Odgovorio na dodatna pitanja kandidata ?
88,9%
11,1%
0%
0%
0%
Jasno objasnio ciljeve, metode i
objektive treninga?
Ta‡no objasno proces vrednovanja, tamo
gde se ono zahteva?
Potpuno
Malo
Nimalo
59
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Objasnio ciljeve i rezultate aktivnosti
koje treba da budu postignuti?
91,3%
8,7%
0%
0%
0%
Uspešno uklju‡io kandidate u proces
vrednovanja i uspeo da dobije povratne
informacije o njihovom progresu?
81,5%
18,5%
0%
0%
0%
Redovno sprovodio proces vrednovanja ,
koji je korektan, objektivan i ta‡an?
77,8%
22,2%
0%
0%
0%
Podsticao kandidate na preuzimanju
odvornosti za njihovo u‡enje?
75,0%
25,0%
0%
0%
0%
Ispunio ciljeve zadate teme/predavanja?
82,1%
17,9%
0%
0%
0%
Grafička forma prikazivanja utisaka monioringa o radu trenera. Broj izabranih je 17 od 37 koja su data u
upitniku.
60
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Delimicno
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
Zadovoljavajuce
17.9%
25.00%
22.20%
18.50%
8.70%
11.10%
35.70%
17.20%
11.10%
43.80%
21.40%
21.40%
10.70%
11.10%
14.30%
17.90%
22.60%
Potpuno
82.10%
75.00%
77.80%
81.50%
91.30%
88.90%
64.30%
79.30%
88.90%
56.30%
78.60%
89.30%
88.90%
85.70%
82.10%
77.40%
82.10%
Jasno objasniociljeve
metode i objektive treninga?
TaΔno objasno procesvrednovanja tamogde se ono zahteva?
Izbegao zamke, predrasude i
diskriminaciju i podstakao kod
kadidata?
Identificao i uzeo u obzir
prethodno znanje i iskustvo?
Imao u vidu sastav, potreebe
i sposcbnosti grupe kandidata?
Podstakao produktivnost,
angažovanje i koncentraciju
kandidata
Primenio niz strategija kako
bi prilagodio gradu individualnim
specifi‡ostima i potrebama
kandidata?
Smanjio broj, upadnja u re‡ i
reme‡anje nastave?
Komunicirao na efektivan
na‡in (ton, ritam i stil) sa
kadidatom, izlaze‡i u susret
njihovim potrebama?
Predstavio jasnu i ta‡nu
informaciju, jasne ideje, potkrepljene relevantnim ‡enjenicama?
Kristio izbor raznovranog
materiala i resurse kako bi spunio
potrebe kandidata?
Odgovorio na dodatna
pitanja kandidata?
Objasnio ciljave i rezultate
aktivnosti i koje treba dabudu
postgnuti?
Uspešno uklju‡ijo kandidate
u proces vrednovanja i upseo da
dobije povratne informacije o
njihovom progresu?
Redovno sprovodio proces
vrednovanja, kaji je korektan,
objektivan i ta‡an?
Podsticao kandidate na
preuz manju odvornasti za
njohovo u‡enje?
Ispunio ciljeve zadate teme/
predavanja?
100.0%
80.0%
60.0%
40.0%
20.0%
0.0%
Grafikon br.4. Vrednovanje rada trenera
61
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
3.5. Metodologija vrednovanja treninga
Vredovanje procesa treninga je urađeno od strane učesnika treninga po završetku svakog modula. Ovo
vrednovanje je urađeno u cilju dobijanja povratnih informacija (reagovanja) o procesu treninga. Rezultati
koji su proistekli iz ovog vrednovanja, predstavljaju dobru osnovu za kasnije izpravke koje se smatraju da su
neophodne. Vredovanje treninga je urađeno tako što su ispunjeni standardni formulari koji su napravljeni
tokom tesne saradnje amaap-a i GIZ-a. Formular sadrži sedam pitanja, gde svako od njih ima posebno
značenje8. Na prvo pitanje, koji je deo formulara za sve module i sve opštine, su dati sledeći odgovori , koji
su statistički prikazani.
0.00%
Delimicno
0.00%
Potpuno
0.00%
14.00%
86.00%
1. U kojoj meri je trening ispunio vaša ołekivanja?
Malo
Nimalo
Bas nista
Grafikon br.5. Vrednovanje ołekivanja treninga
Prvo pitanje koje je navedeno u formularu za vrednovanje procesa treninga sadrži pet odgovora (potpuno,
delimično, malo, nimalo i nikako). Iz grafikona se vidi da je 86,1% učesnika izjavilo da je trening ispunio
njihova očekivanja , dok je 13, 9% odgovorilo da su delimično ispunjena njihova očekivanja. Tri zadnje
opcje odgovora nije zaokružio nijedan kandidat. Uglavnom, utisci kandidata su pozitivni. Neki od utisaka
koji su opisni, navode se u daljem tekstu: Sva pitanja koja su razmatrana u okviru modula su od posebne
važnosti. Dobijene informacije i mogućnost njihove primene su korisne za efikasno menadžiranje škole.
Predstavljene teme su jasno obrazložene kao i procedura za njihovu primenu. Realizacija ovog treninga
omogućuje jačanje znanja u domenu upravljanja obrazovanjem u svim fazama. Program je bio veoma
sadržajan i sveobuhvatan. Stečeno znanje će biti od koristi u upravljanju školom, za fomiranje i funkcionisanje Saveta škola, za izradu strateškog plana, za menadžiranje projekata, za izradu školskih propisa, za
formiranje i funkcionisanje Saveta roditelja, itd.. Pojedinačno i grupno angažovanje , razmena iskustava i
mišljenja je ocenjeno od strane učesnika kao uspešno.
8
62
Formular za vrednovanje treininga je dat u aneksu , str. 36
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
2. Vrednovanje razliłitih aspekata treninga
Dobro
Glavni sadrzaj
Upotrebljeni materiali
treniranja
tokom treniranja
Adekvatno
Metode
treniranja
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Verlo dobro
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Odlicno
0.0%
1.0%
1.0%
1.0%
1.0%
3.0%
6.0%
4.0%
5.0%
8.0%
20.0%
27.0%
23.0%
23.0%
21.0%
77.0%
66.0%
72.0%
72.0%
70.0%
formularu za vrednovnje treninga, su obuhvaćeni svi aspekti koji su povezani sa programom i sadržajem
treninga: materijali, metode treninga, ciljevi i organizacija treninga. Svi ovi aspekti su grupisani prema datim
ocenama: odlični, vrlo dobri, dobri, prikladni i neprikladni. Vrednovanje ovih aspekta od strane učesnika,
izraženo u procentima , koji se odnose na sve module u svim opštinama, je dat u narednom grafikonu:
Slado
Nimalo
Ciljevi Organizovanje
treniranja treniranja
Grafikon br.5. Vrednovanje razliłitih aspekata treninga
Osim vrednovanja gore navedenih aspekata treninga , jedna druga, veoma važna, komponenta treninga , je vrednovanje rada trenera. Ovo vrednovanje, koje je urađeno za sve module, je grafički prikazano na sledećoj slici.
63
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Odlicno
Verlo dobro
Sposobnosti trenera
Dobro
Adekvatno
Nacin Treniranja
Slado
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
2.90%
0.60%
0.0%
6.10%
3.60%
1.50%
21.20%
17.70%
16.80%
69.80%
78.10%
81.70%
3. Vrednovanje rada trenera
Nimalo
Vreme od edjeno za
uklucnje kandidata
Grafik br.6. Vrednovanje rada renera
U nastavku formulara kandidati su rangirali glavne stvari koje su naučili tokom treninga a koje će moći
primenti u školama.
Prva stvar što će uraditi direktori škola je izrada razvojnog plana škole. Izrada ovog plana se smatra neophodnim, jer on označava put kuda treba da ide škola. Osposobljavanje kadrova, indentifikovanje problema,
određivanje prioriteta i defenisanje potreba za određenim projektima su samo neki od ciljeva za jednu savremenu nastavu i učenje. Delegiranje, upravljanje , propisi i odgovornost na radu su važni aspekti, koji treba
da se primenjuju u radu škola. Posebna pažanja treba da se obrati na poštovanju rodne ravnopravnosti u svim
školskim aktivima, počevši od onih profesionalnih , borda škole, Saveta škole, Saveta učenika i roditlja, itd.
Pitanja koja nisu obraΩena tokom treninga a koja se smatraju
potrebnim za rad direktora škola, su:
• Upoznavanje sa metodologijom rada koja omoguΔava da škola radi na savremen na‡in;
• Konkretene mere i aktivnosti direktora i upoznavanje sa sli‡nim iskustvima u
razvijenim zemljama.
Postoji potreba za dalju konkretizaciju nacina nacrtavanja projekta, odrediti uzrok,ekekat,i jihovi nedostaci
i prednosti. Saradnja nastavnik-učenik – roditelj, je preko potrebna, te akcenat treba postaviti na jačanje te
saradnje. Potreba za stalnim razvojem i osposobljavanjem kadra smatran je strateškim faktorom koji treba konstantno planirati i finansirati. Projekat Upravljanje obrazovanjem smatra se važanim s obzirom na potrebe daljeg
osposobljavanja direktora u smislu razvoja kapaciteta lideršipa (konstatacija učesnika treninga). Prepoučuje se
organizovanje posebnih treninga za nove direktore koji nemaju iskustva u menadžiranju . Druga preporuka je da
se treninzi organizuju radim danima a ne tokom vikenda.
64
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
4. Cinjenice
4.1. Metodologija procene treniranja
a. Kandidati
Trening je realizovan u perodu od 12. novembra 2010. do 14. maja 2011.god. Broj kandidata u grupi je bio
od 15 do 18. Kandidati su birani od strane ODO-a. U sledećoj tabeli dajemo podatke o učesnicima treninga, profesionalni profil, listu opština, naziv škola i rodnu strukturu. U Kosovom Polju, Klini i Kačaniku,
treninzima su obuhvaćeni svi direkori škola , dok u opštinama Priština i Gnjilane samo deo njih koji su imali
prethodno iskustvo, su bili izabrani od starne OUDO-a.
Lista kandidata koji su pohaΩali program VoΩenje obrazovanjem
Br
Imi prezime
Škla/ Institucija
Opština/
mesto
Kvalifikacija
Pol
1
Isak Bregaj
NSŠ “Dardania“
Priština
Profesor Matematike
M
2
Tahir Krasniqi
NSŠ “Gjergj Fishta”
Priština
Profesor Pedagogije
M
3
Qazim Çeta
NSŠ “Xhemail Mustafa”
Priština
Profesor Filozofije/
Sociologije
M
4
Drita Hyseni
NSŠ “Naim Frasher”
Priština
Profesor Alb.književnosti
Ž
5
Islam Isufi
NSŠ U “Rilindja”
Ke‡ikol
Profesor Istorije
M
6
Shefki Kastrati
NSŠ U “Dituria“
Orlovi‡
Profesor Al.Jezika
M
7
Afrim Gashi
NSŠ U “Ali Kelmendi“
Bariljevo
Profesor Istorije
M
8
Shpetim Llumnica
NSŠ U “Andon Z. Qajupi“
BelaΔevac
Profesor Istorije
M
9
Sylejman Buçaj
NSŠ U “Pavaresia“
Priština
Profesor Geografije
M
10
Selvete Krasniqi
NSŠ “Teuta“
Graštica
Profesor Al.Jezika
Ž
11
Hatmane Demiri
SHMU “Xhavit Ahmeti“
Priština
Profesor Al.Jezika
Ž
12
Nazif Jashari
NSŠ“Zenel Hajdini“
Priština
Master Istrije
M
13
Osman Beka
Gimnazija “Sami Frasheri“
Priština
M
14
Bislim Bajraktar
NSŠ “Iliria“
Priština
Profesor Filozofije/
Sociologije
Profesor Filozofije/
Sociologije
15
Ismet Bajçinca
NSŠ U “Zenel Salihu”
V.BelaΔevac
Profesor
M
16
Lule Ramadani
NSŠ U “Zenel Salihu”
V.BelaQevac
Pravnica
Ž
17
Ismet Gashi
NSŠ U “Mihal Grameno”
Kosovo Polje
Profesor
M
18
Sabri Xhigoli
NSŠ U “Daut Bogujevci”
Kosovo Polje
Profesor
M
19
Ukshin Uka
NSŠ “Hivzi Sulejmani”
Kosovo Polje
Profesor i Filozofije/
Sociologije
M
M
65
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
66
20
Jakup Krasniqi
NOŠ “Laura Scoti”
D.Grabovc
Pedagog
M
21
Shemsije Fetahu
NOŠ “Lismiri”
Dobri dub
Biolog
Ž
22
Vlora Berjani
ODO KosovoPolje
Kosovo Polje
Profesor
Ž
23
Elmije Zymberi
ODO Kosovo Polje
Kosovo Polje
Profesor
Ž
24
Tahir Shabani
NOŠ “Bajram Curri”
Kosovo Polje
Profesor
M
25
Rexhep Drenovci
NOŠ “Vëllezërit Frashëri”
Kosovo Polje
Profesor Al.Jezika
M
26
Sahit Dragusha
NOŠ “Selman Riza”
Kosovo Polje
Profesor i Geografije
M
27
Remzije Bogujevci
NOŠ “Selman Riza”
Kosovo Polje
Profesor Al.Jezika
Ž
28
Berat Preniqi
NOŠ “Fazli Grajqevci”
Kosovo Polje
Direktor
M
29
Sherife Tërnava
IP “Gëzimi Ynë”
Kosovo Polje
Profesor i Filozofije/
Sociologije
Ž
30
Nexhat Sermaxhaj
NOŠ “Thimi Mitko”
Gnjilane
Pedagog
M
31
Fadil Musliu
NOŠ “Vatra e Diturisë”
Livoç i Epërm
Fakulteti i Edukimit
M
32
Ahmet Aliu
NOŠ U “Selami Hallaqi”
Gnjilane
Letërsi Gjuhë Shqipe
M
33
Mehmetali Rexhepi
Gjimnazi ”Zenel Hajdini”
Gnjilane
Profesor Al.Jezika
M
34
Elhami Hasani
“Ramiz Cërnica”
Gnjilane
U‡iteljski fakultete
M
35
Hetem Kosumi
NOŠ “Abaz Ajeti”
Gnjilane
Profesor Al.Jezika
M
36
Sami Kadriu
NSŠ “Agim Ramadani”
Žegra
Fakultet Hemije
M
37
Sheribane Mehmeti
NSŠ “Skenderbeu”
Prlepnica
Profesorica
F
38
Rahim Azemi
NSŠ “Asllan Elezi”
Gnjilane
Profesor
M
39
Ajvaz Beqiri
“Vesel Muji”
Bresalce
Profesor Sociologije
M
40
Selami Bllaca
“Regjep Elmazi”
Gnjilane
FSHMN
M
41
Fatmir Zeqiri
“Mulla Idriz Gjilani”
Velekinca
Profesor Filozofije
M
42
Gafurr Syla
“Ibrahim Uruçi”
Bresalce
Profesor pedagogije
M
43
Përparim Porushtica
“Abdullah Tahiri”
Gnjilane
Profesor i pedagogije
M
44
Sami Hoxha
“Musa Zajmi”
Gnjilane
Viša škola – Matematika
M
45
Florim Bajrami
STŠ “Mehmet Isai”
Gnjilane
Dipl.ing
M
46
Emrush Qamili
SPŠ SHMB “Arbëria”
Gnjilane
Filološki faultet
M
47
Muzafer Gashi
“7 Shtator” Begracë
Ka‡anik
Dipl.Ing
M
48
Qazim Ceka
“Gafurr Luma” Glloboqicë
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
M
49
Xhelal Mani
“Agim Bajrami” Stagovë
Ka‡anik
Profesor hemje
M
50
Qazim Livoreka
“Dituria” Ivajë
Ka‡anik
Profesor i geografije
M
51
Avni Kuqi
“Naim Frashri” Kotlinë
Ka‡anik
Mr. Sc. Javna dministaracija
M
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
52
Lulzim Krasniqi
“Emin Duraku” Ka‡anik
Ka‡anik
Profesor fizickog vas.
M
53
Ibush Vishi
Gmnazija “Skënderbeu”
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
M
54
Bafti Loku
SHMP “F.Guri dhe V.Çaka”
Ka‡anik
Profesor i biologjisë
M
55
Shqipe Spahiu
QEAP “Agimi” Ka‡anik
Ka‡anik
Pedagoski Fak.
Ž
56
Daut Shehu
“Emin Duraku”
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
M
57
Florije Zeneli
“Idriz Seferi” Bob
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
Ž
58
Ekrem Vishi
“Kadri Zeka” Dubravë
Ka‡anik
Fakulteti pedagogjik
M
59
Burim Bunjaku
“Jusuf Gërvalla” Bicaj
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
M
60
Fadil Krasniqi
“Qazim Llazi” Ka‡anik i Vjetër
Ka‡anik
Profesor Al.Jezika
M
61
Hanife Shorra
“Nazmi Osmani” Elezaj
Ka‡anik
Bechelor Pedagogije
Ž
62
Zeqir Xhokli
“Ali Asllani” Doganaj
Ka‡anik
Profesor likovnog vas.
M
63
Gani Ahmetxhekaj
NOŠ “Ismet Raci”
Klina
Profesor biologije
M
64
Milazim Gashi
NOŠ “Emin Duraku”
Klina
Profesor pedagogije
M
65
Ndrecë Kolaj
NOŠ “Motrat Qiriazi”
Klina
Profesor Istorije
M
66
Arben Limanaj
NOŠ “Azem Bejta”
Klina
Profesor biologije M
67
Miftar Hasanaj
NOŠ U “Dëshmorët e
Qëndresës”
Klina
Profesor istorije
M
68
Selman Millaku
NOŠ “Ali Krasniqi”
Klina
Profesor geografije
M
69
Marqe Selmanaj
SHFMU “Atë Shtjefën
Gjeqovi”
Klina
Profesor Al.Jezika
Ž
70
Arben Hoti
NOŠ “Tre Dëshmorët”
Klina
Profesor matematike
M
71
Arbenitë Bashota
NOŠ “Esad Mekuli”
Klina
Fakulteti vapitanja
Ž
72
Afrim Kasabaj
NOŠ “Avni Zhabota”
Klina
Profesor biologjie
M
73
Naim Musliu
NOŠ “Isa Boletini”
Klina
Profesor geografije
M
74
Nezir Racaj
NOŠ U “Zgjimi”
Klina
Profesor biologjie
M
75
Liridon Desku
NOŠ “Ymer Berisha”
Klina
Profesor historije
M
76
Ndue Gjergjaj
NOŠ U “Atë Gjergj Fishta”
Klina
Profesor historije
M
77
Canë Zhuja
NOŠ “Nëna Terezë”
Klina
Profesor i fizike
M
78
Xhafer Bashota
NOŠ “Luigj Gurakuqi”
Klina
Profesor i biologjie
M
79
Xhevxhet Berisha
SPŠ SHMP “Fehmi Agani”
Klina
Profesor biologjie
M
80
Bojlije Fejza
Obdanište
Klina
Profesor
F
81
Hysni Rraci
“Tre Dëshmorët”
Klina
Profesor Istorije
M
82
Vogëlushe Kurteshi
Didakti‡ki centra
Gnjilane
Pedagog
Ž
67
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Iz gornje tabele može se videti broj kandidata po opštinama:
Priština - 14 učesnika – 3 žene i 11 muškaraca. Od toga, sedam kandidata su počeli trening od drugog
modula. Razlog kašnjenja je neinformisanost od strane opšinskg ODO-a;
Kosovo Polje - 15 učesnika – 6 žena i 9 muškaraca;.
Gnjilane - 17 učesnika – 2 žene i 15 muškaraca ;
Kačanik - 16 učesnika – 3 žene i 13 muškaraca ; i
Klina - 19 učesnika – 3 žene i 16 muškaraca .
U tri opštine (Kosovo Polje, Kačanik i Klina) obuhvaćenost direktora škola je 100%, dok u dve ostale
opštine (Priština i Gnjilane) samo određeni procenat. Od ukupnog broja učesnika , 81,5% su muškarci i
18,5% su žene.
4.2. Mesto održavanja treninga (Lokacije treninga)
Pilot opštine: Kosovo Polje, Gnjilane, Kačanik, Klina, Priština i kasnje i Prizren9 su izbarane nakon konsultacija sa MONT-om, na osnovu sledećh kriterijuma:
•
•
•
•
•
Broja učenika i veličina škole;
Karaktera urbano/ ruralno;
Etničke strukture;
Sastava parlamentarne većine u opštinama;
Prisustva donatora i drugih programa GIZ-a u opštinama.
U svakoj opštini, ODO i određena škola su obezbedili sale za održavanje treninga, koje su bile opremljene
potrebnim didaktičkim sredstvima i istrumentima od trane GIZ-a. Trening centri koji su podržani od strane
GIZ-a će i ubuduće služiti za odvijanje treninga. Ovi centri treba da budu podržani od stane ODO i škola
U Gnjilanu, treninzi su održani u Centru za didakiku , koji je bio prethodno opremljena od strane GIZ-a
kao deo projekta CDBE GIZ.
Sve potrebne pripreme koje se tiču materijala za trening su na vreme bile obavljene od strane zvaničnika
GIZ-a, uklučujući i tehničke uslove, medije i logistiku
4.3. Rezultati vrednovanja znanja
Za svaki modul treninga, od strane amaap-a su urađeni testovi za vrednovanje kandidata od strane trenera. U
slučaju kada kandidati nisu pokazali pozitivan rezultat u prvom pokušaju, ili nisu uopšte učestvovali u vrednovanju, njima je data i druga mogućnost, uz podšku Help Desk-a i GIZ-a i trenera amaap-a. Ako je kandiat iz
drugog pokušaja upseo da položi test, on ima mogućnosti za sertifikovanje kao i oni koji su položili iz prvog
pokušaja. Da bi jedan kandidat bio sertifikovan, on mora da položi testove iz svih sedam modula; u suprotnom,
on je primoran da nastavi pohađanje modula sa sledećom grupom. Ukupan utisak, što se tiče postignutih rezutata, je pozitivan. U svim opštinama kandidati su pokazali pozitivan rezultat iz svih modula. U nastavku, dajemo
pregled rezultata treninga po opštinama, u odonosu na broj kandidata i module treninga. Od ukupnog broja
kandidata (83), njih 70-toro će biti sertifikovano nakon prvog testiranja, dok njih 13 moraju se podvrgnuti drugom krugu testiranja. Nedovoljni rezultati tih kandidata su posledica zauzetosti kandidata drugim obavezama.
9
68
U Prizrenu treninzi su starovali kasnije , tako da podaci za tu opštinu nisu uvrsteni u ovaj izveštaj
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
4.3.1. Prosełna prolaznost prema modulima
Pristina
30-40 bodova
Kosovo Polje
50.0%
0.0%
0.0%
13.30%
12.50%
37.50%
40.0%
20.0%
26.70%
40.0%
26.70%
33.30%
27.70%
0.0%
40.0%
33.30%
50.0%
0.0%
0.0%
50.0%
Prvi modul
Gnjilane
41-43 bodova
Kacanik
44-46 bodova
Klina
47- 50 bodova
Grafik br. 1
U gornjoj tabeli je prkazan prosečni razulat prolaznosti za prvi modul u pet opština. Prosek prolaznosti
za opštinu Priština, za deo koje nosi 44-46 poena , je 50% , dok kod dela koji obuhvata 47-50 poena ,
prolaznost je 50%. U opštini Kosovo Polje , deo vrednovanja koji nosi 30-40 poena , prosek prolaznosti
je 40%, a deo koji nosi 41-43 poena, prolaznost je 33,3% , dok za deo koji nosi 44-46 poena , prosek
prolaznosti je 28%. Za opštinu Gjilane, prosek prolaznosi za deo koji nosi 30-40 poena je 33%, za deo koji
nosi 41-43 poena je 40% i za deo koji nosi 44-46 je 27,7%. U opštini Kačanik, prosek prolaznosi za deo
koji nosi 30-40 poena je 20%, za deo koji nosi 41-43 poena je 40%, za deo od 44-46 poena je 26,7% i za
deo koji nosi 47-50 poena, prosek prolaznosti je 13,3%. U opštini Klina za deo koi nosi od 30-40 poena ,
prolaznost je 80%, za 41-43 poena , prolaznost je 37,5% i za deo koj nosi 44-46 poena , prosek prolaznosti
je 12,5%.
69
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
50.0%
Kacanik
61-65 bodova
0.0%
18.8%
31.25%
56-60 bodova
0.0%
20.0%
Gnjilane
0.0%
13.3%
0.0%
Kosovo Polje
6.7%
20.0%
50-55 bodova
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Pristina
80.0%
40.0%
40.0%
80.0%
100.0%
Drugi modul
Klina
66-70 bodova
Grafik.br. 2
Prosek prolaznosti u opštini Priština , za deo koji nosi 61-65 poena , je 100%. U opštini Kosovo Polje, za
deo koji nosi 56-60 poena , prosek prolaznosti je 40%, za deo od 61-65 poena, prolaznost je 40%, dok je
za deo od 66-70 poena, prosek prolaznosti 20%. U opštini Gnjilane, za deo koji nosi 56-60 poena , prosek
prolaznosti je 80%, za deo od 61-65 pena, prolaznost je 13,30% dok je za deo od 66-70 poena, prosek
prolaznosti je 6,67%. U opštini Kačanik, prosek prolaznosti za deo koji nosi 56-60 poena e 80%, doza deo
koji nosi 66-70 poena, prosek prolaznosti e 20%. U opštini Klina, za deo koji nosi 50-55 poena , prosek
prolaznosti je 18%, za deo od 56-60 pena, prolaznost je 31,25% dok je za deo od 66-70 poena, prosek
prolaznosti je 50%.
70
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Prishtine
30 - 35 bodova
Kosovo Polje
Gnjilane
36 - 40 bodova
Kacanik
41 - 45 bodova
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
13.3%
20.0%
20.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
26.7%
37.5%
60.0%
62.5%
73.3%
86.7%
100.0%
Tre‡i modul
Klina
46 - 50 bodova
Grafik br. 3
Prosek prolaznosti u opštini Priština, za deo koji nosi 46-50 poena , je 100%. U opštini Kosovo Polje, za
deo koji nosi 41-45 poena , prosek prolaznosti je 26,67%, za deo od 46-50 pena, prolaznost je 73,30%.
U opštini Gnjilane, za deo koji nosi 36-40 poena , prosek prolaznosti je 20%, za deo od 41-45 pena,
prolaznost je 60%, dok je za deo od 46-50 poena, prosek prolaznosti je 20%. U opštini Kačanik, za deo
koji nosi 41-55 poena, prosek prolaznosti je 13,33%, za deo od 46-50 pena, prolaznost je 86,67% . U
opštini Klina za deo od 41-45 poena, prolaznost je 37,5%, dok za deo koji nosi 46-50 poena je 62,5%.
71
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
40-45 bodova
Kosovo Polje
Gnjilane
46-50 bodova
25.0%
40.0%
Kacanik
51-55 bodova
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
20.0%
20.0%
6.7%
13.3%
13.33%
0.0%
0.0%
0.0%
Pristina
7.0%
40.0%
67.0%
66.67%
75.0%
100.0%
Δetvrti modul
Klina
56-60 bodova
Grafik.br. 4
Prosek prolaznosti u opštini Priština , za deo koji nosi 56-60 poena , je 100% . U opštini Kosovo Polje, za
deo koji nosi 40-45 poena , prosek prolaznosti je 13,33% za deo od 46-50 poena, prolaznost je 7%,
dok za deo koji nosi 51-55 poena prolaznost je 67%, i za deo koji nosi 56-60 poena, prosek prolaznosti je
13,33% . U opštini Gnjilane, za deo koji nosi 40-45 poena , prosek prolaznosti je 66,67 %, za deo od 4650 pena, prolaznost je 20%, dok je za deo od 51-55 poena, prosek prolaznosti je 6,67% i za deo koji nosi
56-60 , prosek prolaznosti je 6,7%. U opštini Kačanik, za deo koji nosi 46-50 poena, prosek prolaznosti je
20%, za deo od 51-55 poena, prolaznost je 40% i za do koji nosi 56-60 poena , prosek prolaznosti je 40%.
U opštini Klina za deo od 51-55 poena, prolaznost je 25 %, dok za deo koji nosi 56-60 poena je 75 %.
72
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Pristina
20-22 bodova
Kosovo Polje
23-26 bodova
Kacanik
27-30 bodova
6.2%
0.0%
0.0%
20.0%
Gnjilane
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
27.7%
73.3%
80.0%
93.8%
13.3%
100.0%
Peti modul
Klina
31-34 bodova
Grafiku nr. 5
Prosek prolaznosti u opštini Priština, za deo koji nosi 31-34 poena , je 100% . U opštini Kosovo Polje, za
deo koji nosi 31-34 poena , prosek prolaznosti je 100%.
U opštini Gnjilane, za deo koji nosi 27-30 poena, prosek prolaznosti je 73,3%, za deo od 31-34 poena,
prolaznost je 27,7%. U opštini Kačanik, za deo koji nosi 27-30 poena, prosek prolaznosti je 20%, za deo
od 31-34 poena, prolaznost je 80% . U opštini Klina za deo od 27-30 poena, prolaznost je 6,2%,
dok
za deo koji nosi 31-34 poena prolaznost je 93,8 %.
73
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
66.7%
Pristina
40-45 bodova
Kosovo Polje
Gnjilane
46-50 bodova
51-55 bodova
25.0%
18.8%
Kacanik
6.3%
0.0%
0.0%
13.3%
6.7%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
16.7%
20.0%
83.3%
50.0%
60.0%
53.3%
46.7%
83.3%
Šesti modul
Klina
56-60 bodova
Grafik br. 6
Prosek prolaznosti u opštini Priština iz modula 6, za deo koji nosi 51-55 poena , je 16,67%, dok za deo od
56-60 , prolaznost je 83,3% . U opštini Kosovo Polje, za deo koji nosi 51-55 poena , prosek prolaznosti je
46,6% , dok je za deo od 56-60 pena, prolaznost je 53,3% .
U opštini Gnjilane, za deo koji nosi 40-45 poena , prosek prolaznosti je 6,7 %, za deo od 46-50 pena,
prolaznost je 20%, dok je za deo od 51-55 poena, prosek prolaznosti je 60% i za 56-60, prolaznost je
13,33. U opštini Kačanik, za deo koji nosi 51-55 poena, prosek prolaznosti je 33,3%, za deo od 5660 poena, prolaznost je 66,67% . U opštini Klina za deo od 40-45 poena, prosek prolaznosti je 6,3%,
dok za deo koji nosi 46-50 poena, prolaznost je18,8%, za deo od 51-55 poena , prolaznost je 25% i za deo
od 56-60 poena, prosek prolaznosti je 50%.
74
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Pristina
36-39 bodova
Gnjilane
40-43 bodova
Kacanik
44-47 bodova
25.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
0.0%
Kosovo Polje
0.0%
18.8%
20.0%
26.7%
6.7%
0.0%
0.0%
16.7%
46.7%
56.3%
83.3%
93.3%
100.0%
Sedmi modul
Klina
48-52 bodova
Grafik br. 7
Prosek prelaznosti u opštni Priština, za deo koji nosi 44-47 poena je 16,67% , dok za deo od 48-52 poena,
prek je 83,3%. U opštini Kosovo Polje za deo od 36-39 poena prolanost je 6,7%, za deo od 40-43 poena
prolaznost je 20%, dok za deo koji nosi 44-47 poena prosek je 26,67%, i na kraju , za deo koji nosi 48-52
poena prosek prolaznosti je 46,7%. Za opštinu Gnjilave: za deo od 44-47 poena, polaznost je 6,67%, za deo
od 48-52 poena, prolaznos tje 93,3%. U opštini Kačanik, prosek prolaznosti z a deo kji nosi 48-52 poena je
100%. Opštini Klina, prosek prolaznosti za deo koji nosi 40-43 poena, je 56,3%, za deo od 44-47 poena ,
prolaznostje 18% i za deo koji nosi 48-52 poena , prosek prolaznosti je 25%10.
10 Rezultati vrednovanja kandidata koji Δe se sertifikovati su dati u aneksu na 38 strani
75
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
5. Preporuke
Tokom realizacije programa treninga Upravljanje obrazovanjem, proizašlo je nekoliko preporuka, koje će
pomoći kako u poboljšanju treninga uopšte, tako i tokom organizacije usledećih reninga. Ove preporuke
mogu se grupisati i prikazati na sledeći način:
Ponovno razmatranje programa treninga
Ponovno razmatranje programa smatra se potebnim:
a) Da se poboljša program treninga koji se odnosi na formulisanje ciljeva modula;
b) Osigurati da je u skladu sa zakonom i smernicama obezbedjujuci uskladjivanje programa obuke i
uskladjivanje sa zahtevima koji proisticu iz novih dokumenata kao strateski plan za obrazovanje na
Kosovu(SPOK) i Kosovskog skolskog programa(KSP).
c) Program treninga , odnosno module ovog programa, treba da budu podržani sa dodatnim materijalima
od strane trenera, kako bi program bio bogatiji;
d) Programu treninga treba priodati i modul za finansije kao deo paketa treninga.
Metodologija treninga
a)
b)
c)
d)
e)
Izrada paketa testova za vrednovanje svih modula treninga;
Organizovanje vredovanja od strane drugog lica ( ne od trenera);
Da se stvore uslovi i ambijent koji garantuje praveno vrednovanje;
Testovi ne reba da budu poznati onima koji se vrednuju;
Treba da se izrade instrumenti za priznavanje (procenu) prethodnih kompetencija za kandidate koji su
do sada već obavljali posao direktora ili koji su učesttvovali na sličnim treninzima, ali koji ne poseduju
zvaničan sertifikat.
Generalno (uopšteno)
a) Treneri amaap-a treba da se osposobe za održavanja modula iz finasija;
b) Da se organizuju kursevi za permanentno osposobljavanje trenera amaap-a.
c) Inentifikacija i regrutacija novih trenera koji će biti deo programa treninga, ključujući i deo programa
Upravljanje obrazovanjem.
76
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Dodaci:
Dodotak 1:
Testovi za vrednovanje
Ime i prezime
Test
Datum
Završno Vrednovanje
oblast treninga
Menadžiranje
Nivo treninga
Šesti
Kurs/ Modul
Razvojni plan škole
Upustva za popunjavanje testa:
Zahtevi/pitanja testa su data u alternativnoj formi, (tri ili četiri alternative), dok neka pitanja treba popuniti. Vaš je zadatak da pažljivo pročitate svako pitanje i nakon toga da zaokružite ili popunite odgovor koji
smatrate da je tačan
Pažnja! Neki zahtevi/pitanja imaju više od jedog tačnog odgovora.
Puno uspeha!
1. Za połetak izrade razvojnog programa škole, potrebno je utvrditi koje su prednosti i koji su
nedostaci vaše škole u svim oblastima njenog rada. Navedite najmanje pet obasti u kojima deluje
vaša škola, koje treba da budu predmet analize da bi utvrdili koje su jake i slabe tałke vaše škole
a)___________________________________________________________________________
b) ___________________________________________________________________________
c)___________________________________________________________________________
d) ___________________________________________________________________________
e)___________________________________________________________________________
f )___________________________________________________________________________
a) Identifikacija prednosti i slabosti škole– određivanje prioritetnih projekata - indentifkacija slabosti i posledica - izrada vizije – definisanje projekata - definisanje /određivanje ciljeva;
b) Identifikacija prednosti i slabosti škole - indentifkacija slabosti i posledica - definisanje /
određivanje ciljeva - izrada vizije - definisanje projekata - određivanje prioritetnih projekata
c) Indentifkacija slabosti i posledica - izrada vizije - definisanje projekata - definisanje /određivanje
ciljeva- Identifikacija prednosti i slabosti škole - određivanje prioritetnih projekata
77
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
d) definisanje projekata - definisanje /određivanje ciljeva - Identifikacija prednosti i slabosti škole određivanje prioritetnih projekata - indentifkacija slabosti i posledica - izrada vizije.
3. Nakon što indentifikujete prednosti i slabosti škole, traže se uzroci i utvrΩuju posledice. Pretpostavimo da u vašoj školi nedostaje saradnja izmeΩu nastavnika. Koji od navedenih uzoraka mogu
biti tałni?
a) Nastavnci koji ne sarađuju sa kolegama nemaju jasnu predstavu o prednostima i odgovornostima
koja nosi saradnja sa kolegama. Profesionalni aktivi nisu konsolidovani i kao posledica je nepostojanje plana delovanja.
b) Ni u kom slučaju ne nedostaje međusobna saradnja među nastavnicima. I pored određivanja
zadataka profesionalnih aktiva, nastavnici ne moraju da sarađuju između sebe.
c) Rukovodsvo škole nije pokazalo spremnost i angažovanje kako bi profesionalni aktivi škole bili
funkcionalni.
d) O nesaradnji između nastavnika izveštava se MONT.
4. Povezanost izmeΩu nedostataka(slabosti) i uzroka utiłe na indentifikaciju posledica .
Ovo nam pomaže da pravilno procenimo slede‡e:
a) Kakvi resursi su potrebni kako bi otkolnili nedostatke/slabosti.
b) Koji od nedostataka treba prvo ukloniti
c) U kom stepenu je narušen ugled škole
5. Iz razmatranja nedostataka proizilaze ciljevi. Koje formulacije u nastavku ne reflektiraju/pokazuju na pravi nałin nameru za otklanjanje nedostataka?
a) Treba povećati srednju ocenu učenika u našoj školi;
b) Svim učenicima naše škole treba povećati srednju ocenu;
c) Do juna 2011 god. , srednja ocena učenika naše škole treba da bude između 3.40 i 3.80.;
6. Na osnovu prethodng pitanja (pitanj br.5), formulišite jednu kratku i sadržajnu rełenicu koja
opisuje uołeni nedostatak:
___________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________
7. Jedan cilj se postiže :
a)
b)
c)
d)
Utvrđivanjem budžeta za cilj;
Postavljanjem problema;
Sastankom borda škole;
Primenom razrađenih projekata koji sadrže sve potrebne aktivnosti i mere.
8. Razvojni plan škole sadrži u sebi listu projekata koji treba da se sprovedu tokom srednjorołnog
plana. Ukoliko se napravi sinteza svih ciljeva projekata , onda se postiže/dobija:
a) Jedan jasan pegled dostignuća obrazovanja;
b) Jedan pregled dostignuća škole;
78
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
c) Jedna vizija kako treba škola da izgleda u budućnosti;
d) Jedna vizija za obrazovanje
9. Projkti razvojnog plana škole se rangiraju prema prioritetima. Pretpostavmo da projekat za
trening nastavnika za metodologiju vrednovanja ułenika na osnovu kompetetncija, je rangiran
kao prvi projekat u srednjorołnom planu vaše škole. Formulišite, onda, jedno obrazloženje o
prednostima ovog projekta i navedite jedan ołekivani rezultat:
Obrazloženje prednosti:
___________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
Očekivani rezultatr:
___________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
10. Razvojni plan škole je važan instriument u procesu poboljšanja funkcije same škole. Zbog toga,
razvojni plan škole se izraΩuje od strane :
a)
b)
c)
d)
Saveta roditelja pod vođstvom predsednika Saveta roditelja
Direktor škole pod vođstvom ODO (opštinska direkcija obrazovanja)
Savet nastavnika pod rukovodstvom samih nastavnika
Ekipa za izradu plana pod vođstvom direktora škole
Formular za monitoring i trening
Mesto: ____________________________________
Ime trenera: ________________________________
Datum: __________________________
Kandidati: Ž_________
M_________
Pod nadgledanjem od: ________________________
Uloga rada: _______________________
Naziv treninga / Modul br: ____________________
Nivo: ____________________________
79
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Dodotak 2:
Uopšteni komentari (koja je grupa kandidata, poteško‡e u radu,
predmet, dosije o radu kandidata i td.)
Nimalo
Malo
Delimiłno
Zadovoljavajułe
U potpunosti
zadovoljavaju‡e
Përgatitja
Primeri
Primenite relevantne primere koji
uopšteno identifikuju prednosti i mane
1. Da li Vam odgovaraju mesto/ ambijent/
raspored ?
2. Da li je prostor opremljen potrebnom opremom
i da li je ona u funkciji?
3. Da li su svi propratni materijali/ resursi u
dispoziciji?
4. Koja su posebna okruženja uzeta u obzir?
Nimalo
Malo
Delimi‡no
Zadovoljavaju‡e
U potpunosti
zadovoljavaju‡e
Trener poseduje:
Primeri
Primenite relevantne primere koji
uopšteno identifikuju prednosti i mane
5. Jasno objašnjen cilj, metode i ciljeve nastavne
jedinice/ seanse?
6. Ta‡no objašnjen proces vrednovanja, tamo gde
je to potrebno?
7. Izbegava predrasude i diskriminaciju i
predstavlja kandidatu rezultate u‡enjaI?
8. Identifikovao je i uzeo u obzir predhodna
znanja i praksu ?
9. Ima u obzir sastav/ potrebe/ sposobnost
grupe/ kandidata?
10. PrilagoΩava nastavnu jedinicu / seansu da bi
se prilagodio potrebama kandidata ?
11. OdreΩuje individualni oblik nastave tamo gde
je potrebno??
12. Malim koracima ide do cilja?
13. Podsti‡e produktivnost, odlu‡nost i
angažovanje kandidata?
14. Potrst‡e kandidata na samostalni rad u
razli‡itim kontekstima?
15. Upotrebljava razli‡te metode rada da bi se
prilagodio individualnim stilovima i potrebama
kandidata?
80
Nastavne strategije i sadržaj
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
16. Smanjuje mogu‡nost neta‡nih informacija i
upadica?
17. Efektivna komunikacija (ton, ritam, stil) sa
kandidatima, ispunjavaju‡i razli‡ite potrebe
kandidata ?
18. Jasno, ta‡no i relevantno predstavljanje
informacija i fakata?
19. Da li su pitanja jasno postavljena?
20. Osigurao je da su materijali jasni, ‡itljivi i
pojašnjavaju informaciju?
21. Izbor raznovrsnog materijala i resursa da bi se
prilagodio potrebama kandidata?
22. Podsti‡e kandidate na aktivnost i postavljanje
pitanja?
23. Potsti‡e kandidate na aktivno u‡ešΔe u toku
nastavne jedinice /seanse?
24. Da li je dao ta‡ne odgovore na sva dopunska
pitanja od strane kandidata?
25. Objasnio ciljeve i rezultate koji se o‡ekuju od
vežbi i aktivnosti u toku nastavne jedinice ?
26. Daje konstruktivne, povratne informacije o
progresu u toku nastavnog procesa?
27. Uklju‡uje kandidate u proces njihovog
vrednovanja i obaveštava ih o njihovom
progresu?
28. Pruža redovno formativno vrednovanje koje je
odgovaraju‡e, ta‡no i pravedno?
29. Pruža kandidatima moguΔnost da iz više
uglova vrednuju svoje znanje i kako bi što
kvalitetnije ispunili svoje potrebe ?
30. Podsti‡e kandidate da preuzmu odgovornost za
svoje u‡enje?
31. Daje dovoljno prostora za diskusiju o razliΔitim
pitanjima, interesovanjima ili drugim potrebama.?
32. Izrada domaΔih zadataka na efikasan na‡in
kako bi se utvrilo i proširilo znanje?
33. Ispunio ciljeve nastavne jedinice / seanse?
34. Poznaje dobro svoj predmet i poseduje
savremene metode rada ?
35. Stalno je u procesu li‡nog i profesionalnog
razvoja?
36. Popunio je i potpisao relevantnu
dokumentaciju?
37. Da li je trener tretirao u toku nastave na isti
na‡in polaznike i muškog i ženskog rada?
81
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Jednakost & Raznovrsnost
(npr. Dobri primeri u procesu promocije jednakosti i
raznovrsnosti)
Individualne potrebe kandata
(npr. Kako su zadovoljene potrebe)
Sigurnost & Zdravstvo
(npr. Vrednovanje rizika)
Ponovno nadgedanje & Refleksja
(npr.koliko su postigli kandidati)
Spisak strategija/materijala/vizuelnih pomoΔnih sredsrava
Molim Vas, stavite znak √ za upotrebljene materijale i strategije u toku ove nastavne jedinice
o OHT + OHP
o pisane vežbe
o drugo(ostalo)
o videoo praktiki‡an rad
o PowerPoint
o ICT__________________
o tabla(postolje) sa belim papirom o knjige, ‡lanci, itd.
o dërrasën
o pitanja kandidata
__________________
o printane beleške
o rad u grupi
o razni prakti‡ni zadaci
o rad u paru
__________________
o rad sa projektom
o voΩenje izostanaka
o igra po ulogama
o završni podaci
Ostala posmatranja
Sažetak & Diskusije & povratne informacije – u dogovoru sa nastavnikom/ trenerom
Prednosti
Mane
Ocena : 5 = odli‡an; realizovno na o‡ekivanom nivou
4 = vrlo dobar; malo pogrešaka ali opšti napredak
3 = dobar; realizacija zadovoljava traženo(o‡ekivano
2 = dovoljno; malo napretka, ali prisutne ozbiljne slabosti
1 = nedovoljan; loše u‡enje bez vidljivih rezultata
Plan delovanja
Završne radnje
Napiši datum
Potpisi
Trener
Posmatra‡
Spoljašnje vrednovanje
(ako je uzeo u‡ešΔa u uzorku)
Datum uzorka: ______________
82
Datum: ................................
Mesto: .................................
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
Dodotak 3:
Evaluacija(vrednovanje) treninga
Ovaj formular treba da popune učesnici seminara. Ne treba da uzme više od pet minuta učesnicima, ali,
organizacija će dobiti povratne informacije u cilju poboljšanja kvaliteta treninga. Upitnik je anoniman, i mi
ćemo Vam biti zahvalni ako date iskrene odgovore.
1. Koliko su ispunjena Vaša ołekivanja ovim treningom?
A)
U potpunosti
B)delimično
C)malo
D)
nimalo
E)
ne, uopšte
Molim Vas, opišite zašto / zašto ne?
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
2. Vrednovanje razliłitih aspekata treninga
Br.
Aspekti
1
Sadržaj treninga
2
Upotrenljen materijal
tokom treninga
3
Metode treninga
4
Ciljevi treninga
5
Organizacija treninga
Odliłan
Veoma Dobar
Dobar
Odgovaraju‡i
Loš
Nimalo
83
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
3. Vrednivanje trenera
Br.
Aspekti
1
Znanje/ sposobnosti
trenera
2
Na‡in voΩenja treninga
3
Odvojeno vremene
namenjeno angažovanju
Odliłan
Veoma Dobar
Dobar
Odgovaraju‡i
Loš
Nimalo
4. Molim Vas, navedite po redu ona znanja koja ste stekli tokom ovog treninga, a koja ste u stanju
da odmah primenite u praksi:
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
5. Molim Vas, navedite neke od tema koje nisu obuhva‡ene ovim treningom ,a koje smatrate važnim
da znate kako bi ste bili uspešniji u Vašem svakodnevnom radu. Molimo Vas, budite što konkretniji:
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
6. Koje bi bile Vaše preporuke u cilju poboljšanja kvaliteta ovog Workshopa/seminara?
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
7. Da li imate još nešto konkretno da dodate?
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
Hvala Vam na Vašem učešću i doprinosu!
84
ZAVRŠNI IZVEŠTAJ
treninga “Upravljanje obrazovanjem”,
realizovan od amaap-a u vremenskom periodu
85
GIZ-Program: Capacity Development
in the Basic Education Sector in
Kosovo-CDBE
Component 3: Training and consulting services
to school principals and representatives of the
Municipal Education Directorates (MED) regarding
the efficient management and development of the
school
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
List of abbreviations
Program name
Capacity Development in the Basic Education Sector in Kosovo
Component 3
Training and consultancy services to school principals and representatives
of the Municipal Departments of Education (MDE) regarding the efficient
management and development of the school
Training Program
School Management
Final Report
03/11/2010 to 30/05/ 2011
Location
Pristine
Initiated by:
GIZ-Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit
Implemented by:
Amaap - Association of Teachers of Vocational Education and Training
Program Leader
GIZ - CDBE
Dr. Dagmar Fuchs
Amaap
Luljeta Demjaha
Tel: 038 233 002 202
00 377 44 157 931
Fax: 038
00 377 44 219 640
233 002 173
e-Mail: [email protected]
88
Reporting period
03 November 2010 – 30 may 2011
Reporting date
08/ 06 / 2011
Report author
Valbona Kadrijaj, Project Quality Manager, amaap
[email protected]
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Table of Contents
Table of Contents ......................................................................................................................................................................89
Table of abbreviations.............................................................................................................................................................90
1. Introduction..............................................................................................................................................................................92
2. Objectives of the training.................................................................................................................................................93
2.1 Objectives of the single training modules....................................................................................................................93
2.2 Objectives of the training program....................................................................................................................................94
3. Methodology ...........................................................................................................................................................................95
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
Methodology of the completion of the training.........................................................................................................95
The methodology of the assessments of participants..........................................................................................96
Training monitoring methodology........................................................................................................................................97
Monitoring results.........................................................................................................................................................................98
Methodology of training evaluation................................................................................................................................ 104
4. Facts......................................................................................................................................................................................... 108
4.1
4.2
4.3
4.4
Candidates...................................................................................................................................................................................... 108
Training Locations...................................................................................................................................................................... 111
Evaluation of knowledge gains......................................................................................................................................... 111
Average pass rate by modules.......................................................................................................................................... 112
5. Recommendations...............................................................................................................................................................119
Review of the training program................................................................................................................................................ 119
Training methodology....................................................................................................................................................................... 119
General...................................................................................................................................................................................................... 119
89
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Table of abbreviations
90
ETT
Education and teacher training
EHR
Education for human rights
CDBE
Capacity Development in Basic Education Sector
AMAAP
Association of Teachers of Vocational Education and Training
EfA Education for all
ESD
Education for sustainable development
WB
World Bank
MED
Municipal Education Directorate
GIZ
Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH
KCF
Kosovo Curriculum Framework
NQF
National Qualification Framework
NFQA
National Framework for Quality Assurance
MEST
Ministry of Education, Science and Technology
UNESCO
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
UNICEF
United Nations Children’s Fund
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Acknowledgement
The program “Capacity Development in the Basic Education Sector” (CDBE) is part of the German support
to the Kosovo Education System. The overall objective is the improvement of education quality in basic
education. One component of the CDBE-program supplies training and consultancy services for School
Directors and Municipal Education Directorates (MED) on efficient management and school development.
The CDBE is being implemented by the German Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ).
GIZ is supporting development efforts in various sectors in Kosovo.
For the implementation of this program amaap was particularly grateful to all parties directly involved in
this program such as: GIZ, MEST, Municipal Education Directorates (MEDs), the schools that have offered
space and conditions for the training as well as the Didactic Centre in Gjilan.
Amaap also specifically wishes to thank all school principals and education officials who were part of this
program, despite the numerous activities and engagements in their schools. These principals and officials
did not hesitate at being part of this program for a period of seven months although the training was held
during the weekends. Last thanks, but not least goes to the trainers of amaap who with their dedication and
professionalism have successfully concluded the training program and also the personnel who monitored the
training, engaged by amaap, and all those who contributed to the realization of this program.
91
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
1. Introduction
The education system in Kosovo has been under reform for more than ten years now. During this process
many positive changes have taken place, such as the process of curricula revision, the reform of the assessment system, improvements of learning resources, etc. These changes in the field of education are embedded
in a nationwide process of decentralization: with the devolution of power, responsibilities and finances the
roles of MED and school directors have changed substantially. To implement educational reforms in the
school and to cope with the challenges of new responsibilities, the school principal will have to adjust to
these changes. In order to help schools and teachers, he or she has to become a part of the reform process
and actively support and administer change. As a result, schools and educational institutions do need more
than an administrator: they need managers to actively develop the functioning of the school, financial stability and leadership. On the other hand there is a need for educationalists who share a vision for future generations, who are aware of the need for improvement of education quality, professional development of teaching
staff, of the challenges of social cohesion and equality and who are able to develop solutions together with
the other stakeholders involved. The GIZ/Amaap training program responds to these specific training needs
of educational leaders with a modular program for capacity building for school principals and MED officials.
We are convinced that the human factor remains the key to the success of any reform. Without well
co-ordinated and targeted capacity development in schools and at the municipal level, the application of
reforms may remain incomplete, despite all attempts and partial successes. The Capacity Development in
Basic Education Sector/CDBE/of GIZ - Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit, consists
of four components: one aims at improving the efficiency and quality of the management of primary schools
through the training of school directors and Municipal Education Directors and their staff. Implementation
of such training is conducted by the Association of Teacher Education and Training (amaap). The training
took place in the six pilot communities of the GIZ-CDBE-program, i.e. Fushë Kosovo, Gjilan, Kline and
Kacanik, Pristine and Prizren (partly). The training was conducted during the period from November 2010
until the end of May 2011. The selection of municipalities was made by the MEST and GIZ. Through
this training, which has a modular and practical approach, it is aimed at raising the competence of school
principals in order to enable the development of their managerial skills. The training cycle was conducted in
seven modules: (a) School Development Plan, (b) Project Management, (c) Co-operation, (d) Personnel, (e)
Delegation of Duties, (f ) Good School, and (g) Preparation and the Leading of Meetings.
Reforms in education and development processes in schools require further training of managerial staff.
The training program “School Leadership”, aims at improving the managerial and educational skills of
school management personnel. This is a complete training program for candidates for the position of principal of all types of schools in Kosovo.
In order to assure the quality of the training process we developed a number of monitoring instruments.
These tools include registration of candidates (registration forms and forms for consistency), recording
weekly hours of training, assessment tests, form for general attendance list of participants, evaluation form
for training, monitoring and training form and summary report form. The Training Program ”School
Leadership” has been accredited by the MEST. The accreditation program was presented on 18.10.2010.
The MEST State Council for Teacher Licensing (SCTL) has taken a decision to approve the professional
development program for “School Leadership”. This is the first program accredited in Kosovo. Due to its
high relevance it should be offered to all school principals. Amaap is accredited as the first NGO of its kind
in Kosovo by the MEST for providing professional development programs for teachers within the licensing
program. The date of Accreditation of amaap is 19.01.2011.
92
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
2. Objectives of the training
The “School Leadership” training aims at improving the managerial and educational skills of school leadership staff. This is a complete training program for candidates for the position of principal of all types of
schools in Kosovo. This training is part of the Licensing Program for teachers which will be implemented by
the MEST. The certificates of this training will be accredited in the licensing process.
2.1. Objectives of the single training modules
Module 1: School Development Plan
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Description of the advantages and disadvantages for specific schools
• Identifying the causes of deficiencies
• Identification of consequences
• Defining the goals-development of the vision
• Definition of projects based on priorities and
• Preparation of school development plan
Module 2: Project Management
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Definition and features of project management
• Description of the project phases (tasks, organization, planning, management and project completion)
Module 3: Collaboration
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Presenting the co-operation with the school council, with parents, students, student council and
school rules of conduct
Module 4: Personnel
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Overview of staff activity and performance
• Qualitative determination of the personnel state
• Comparing the situation Is - Should - And
• Drafting of the plan regarding staff development
Module 5: Delegation
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Delegation of tasks (tasks for delegation of principal and deputy principal duties)
93
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
•
•
•
Identifying the duties of technical leader, their field
Description of the tasks of the delegate regarding complaints and discipline, learning support
measures for students who have learning difficulties.
Preparing the timetables, safety at work, extra-curricular activities and supervision at work
Module 6: Good school
By the end of the training the candidates should achieve these results:
• Describing what makes a good school, the definition of active areas in the school
• Determining the proper values
• Determining the assessment methods and
• Implementation of measures
Module 7: Preparing and Conducting the Meetings
By the end of the training the candidates should achieve these results:
Describing the conversations - definition and weaknesses
Describing the three dimensions of the meeting, preparation, flow, content, people and minutes of meetings
2.2. Objectives of the training program
---------------
94
Deepening the knowledge and skills of school leadership and management
Knowledge of the process for drafting the school development plan
Development of the school development plan
Demonstrate skills in design and project management
Understanding and application of forms of co-operation with students, parents and community
Draft rules of conduct at school
Analyze the situation of school personnel
Planning for staff development
Demonstrate knowledge and skills for delegating tasks in a participatory leadership role
Building a strategy for the implementation of extracurricular activities in school
Understanding what makes the school a „good school“
Develop instruments to assess the scope of school
Procedures and techniques for evaluation
Planning, organizing and managing meetings effectively
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
3. Methodology
3.1. Methodology of the completion of the training
The program for “School Leadership” consists of a total of 21 training days, which were offered in the selected pilot communities. In total, amaap has conducted 125 training days. One training course consists of 7
training modules and each module takes three working days.
To reduce interruption with the office duties the training took place mostly at weekends – typically two days
would be held consecutively on Fridays and Saturdays, the third day would then be the following Saturday.
Usually in the first two days of the training the trainers introduced and presented the new training content.
After the first two days practical tasks/small projects would be assigned to the participants for them to implement during the coming week. Then, on the third day of the training the candidates would present and
discuss their achievements, experiences, questions and needs for further clarification.
Practical tasks/small projects would be assigned to the participants for them to implement during the coming week
One module:
Day one and day two
Introduction and
presentation of
the new training
content
Introduction and
presentation of
the new training
content
Plan and implement
practical task/ small
projects at work place
1 week later
Day three
Presentation and
discussions of their
practical tasks/small
projects and Test
For all modules, the training evaluation and the final test were conducted on the third day of the training.
The training methodology consisted mainly of presentations by the trainers, preparation of presentations by
candidates, discussions and reflections regarding the offered content.
To ensure a high quality of each module each trainer had two days to prepare prior to training. The training modules in the municipalities were conducted according to a schedule that was agreed by all the parties
involved in the project. During the implementation of the program it sometimes occurred that the dates for
the training had to be changed. These movements happened only in certain situations such as: elections in
Kosovo, the cold winter period and because of the engagement of the principals with the end of school year
activities. The movement of the training schedule because of the cold weather took place in the municipalities where there was a lack of heating during the weekend. In such cases the training scheduled for Saturday
was moved to a week-day because during the week-days the heating was not a problem. For all the changes
in the training schedule there was an agreement between amaap, GIZ, MED’s and all the training participants. Adjustments to the training agenda and the deployment of trainers to the municipalities, was also
carried out in close co-operation between amaap and GIZ. During the entire training process, monitoring
meetings were organized between amaap and GIZ, to assess the achieved progress, to exchange observations
and upcoming needs and to ensure the good quality of the training process.
95
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
The Training Program was complemented by a separate module on “School Financial and Autonomy”,
which had been developed by the World Bank-IDEP and GIZ-CDBE. As this module was added some time
after the start of the training course it is not included in this evaluation report.
After successful completion of all modules of the “School Leadership” program, amaap and GIZ will provide
all candidates with officially accredited certificates. From the overall number of the training attendees,
from 82 participants, the number of those who will be certified is 67 candidates. Candidates who have not
fulfilled the requirements for certification so far may use a second chance by attending the missing modules
in the upcoming training courses. The Certification for the school finances and budget module remains the
responsibility of GIZ and IDEP – World Bank project.
Table 1. Number of trainees and participants in the School Management program
The number of principals and regional officials participants in
the School Management program
No
Training title
Target Group
Number of School
Participants Principal
Regional
Official
M
F
M
F
1
The School
Principals of elementary
Development schools and MED officials
(number of principals and
MEDs)
75
62
11
-
2
2
Project
Management
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
3
Co-operation
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
4
Personnel
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
5
Delegating
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
6
Good school
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
7
Preparation
and leading
of meetings
Principals of elementary
schools and MED officials
82
67
13
-
2
3.2. The methodology of the assessments of participants
Assessment of participants in the training is carried out continuously. The assessment was conducted by
those trainers who have also implemented the training program. During the implementation various assessment forms were used such as: observation of individual and group work, reflection on the small projects
developed, the techniques of presentation and the achievement in the final test. Final assessment was drafted
and conducted by the trainers involved in this program. Regular attendance and the result of the final test
were taken as the basis for Certification. Final tests were developed together by the trainers in order to apply
the same standard of assessment. Representatives of amaap and GIZ agreed to have the same assessment
96
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
standards in all modules. Therefore regulations as to the number of points, the pass threshold, the way as to
how credits would be calculated was standardized throughout all modules. The final test consisted of multiple choice and open questions.
Rating Levels
Rating levels
Description of
the assessment
Not satisfactory
Satisfactory
Good
Very good
Excellent
Color
3.3. Training monitoring methodology
The training program for “School Leadership” was monitored by 12 amaap monitoring experts using in total
35 days for this task. The selection of the monitoring experts11 was based on their experience in teaching and
leadership, successful completion of the respective monitoring training and their subsequent Certification
in this field. Training and Certification of the monitoring experts was performed through many different
projects, including GIZ projects. Prior to the monitoring process there were continuous meetings between
amaap monitoring experts and amaap management. The purpose of these meetings was the discussion concerning the monitoring methods, questions involved in the monitoring form and reporting on the monitoring process. The monitoring form was designed by amaap. During discussions with GIZ representatives,
some changes were made to this form starting from module two. The form has been taken as a sample from
the National Framework for Quality Assurance12 (This framework is based on the European Framework for
Quality Assurance). The monitoring form is divided into four parts. The first part contains general comments (type of the trainees’ group, challenges during the training, discussed subjects, trainees work files, etc.)
The second part contains questions that have to do with the training conditions and training work environment. The third part contains questions regarding the strategy used during the training by the trainers and
the training conditions and the last part shows the didactic material needed for conducting the training,
strengths and weaknesses as well as improvement plan.
During their presence in the training, monitoring experts checked whether or not the training objectives
were attained by the trainees (such as recognition, analysis, implementation, planning evaluation and development of school personnel).
Evaluation of the training monitoring
The training conditions in all the municipalities were assessed as very good, with all the necessary equipment
to conduct the training. Didactic material was sufficient and prepared on time. The space offered by the
schools was bright and the work environment was comfortable. During the training sessions there were not
any external inconveniences identified that would affect the training (such as student movements, different
noises, etc.). Candidates felt at ease. In all training the participants were mainly the principals of Primary
and Lower Secondary Schools, but in some of the municipalities there were also Pre-school principals, Upper
Secondary School principals and officials of the MEDs.
11 Names of the monitoring personnel: Ajet Brajshori, Binak Gërguri, Ejup Zariqi, Enver Xhymshiti, Ryve Prekorogja, Ajshe Balaj, Xhelal Susuri, Isuf
Çalaj, Agim Mjaku, Mustafë Ukaj,Besim Avdimetaj, Valbona Kadrijaj, Bedri Beqiri, Agim Bytyqi
12 the example of the monitoring form is attached in the annex on page 31
97
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
During the monitoring the main focus was on the trainers’ work regarding the teaching strategy, offered
content, the methodology used, knowledge of the subject, communication etc. Based on the observation of
the monitoring expert the performance of the trainer was rated and the rating was documented. Below you
can find some results that were derived during the monitoring of trainers’ work for all the modules.
The monitoring results show that trainers were well prepared and were able to present and illustrate the
theory with concrete examples and experiences. The presentations of each trainee were discussed in detail
and strengths and weaknesses identified. Motivation and encouragement of the trainees to ask questions as
well as to participate in the discussions was evaluated as an important part of the training. As far as gender
engagement is concerned, the major shortfall was the low representation of women among the trainees. This
reflects the low number of female school directors. This is an issue of major concern.
All women who participated in the course were treated equally and actively involved in all training activities.
In this regard gender equality was respected in every case.
With the support of didactic material the training program was conducted with success. The trainees were
shown to be attentive during the presentations, while respecting the time and the goal of the presentation.
It was also noted that all the necessary steps for planning, monitoring and leading the school personnel were
included in the training with the goal of a more efficient management of the school.
During the entire period of the training the trainers were engaged in fulfilling the objectives of the training
while avoiding prejudice among the trainees through the active participation of all, evaluation of previous
experience, compilation of the group, needs of the group, abilities of the group, etc. The presentation of the
material was given in accordance with the level of understanding of the trainees. The communication was
provided through effective verbal, visual and written communication. During the training the participants
had the chance to reflect on their knowledge and receive answers to any eventual questions. In general,
schools offered a healthy and secure work environment (in Gjilan the training was held in the Didactic
Centre). Examples of candidates’ work during the training were displayed in the rooms where the training
was held. The results of the monitoring showed the following special strengths of the training program: good
knowledge of the topic, communication, the level of preparation, clearly structured agenda, harmonization
of working approach, intensive exchange of experiences, respect differing opinions and create good communication, etc. With all the good results of the training process some weaknesses during the implementation
were also noticed that did not have any effect on the quality of the training program. During the monitoring
process, the frequent interactions and long discussions were noted as a weakness (sometimes out of context)
and which were managed by trainers in a very friendly and professional manner.
3.4. Monitoring results
The 12 amaap monitoring experts used standard forms to closely monitor the training process and increase
the quality of training. The monitoring encompassed the conditions of training, the trainer’s work, respect
for equality and diversity, safety, meeting the needs of individual candidates, review and reflection, material
needed for the training and general observations. All areas of observation in the questionnaire can be rated
according to the attained credit points in various categories, indicating the level of occurrence: excellent, very
good, little, no, not at all. Each rating has to be furnished with evidence describing the observations during
monitoring. Examples of these observations and some of the monitoring questions can be found below.
98
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
100.0%
Yes
0.0%
0.0%
20.0%
80.0%
100.0%
Impressions of monitoring personnel for preparation of the training
No
Was all the neccessary
Was the venue/room/
Was all the support/
equipment in place and
set up comfortably?
backup material convenient?
how was it functioning?
Chart no.1. Assessment of the Training Environment
The monitoring form requests observation regarding the following activities:
Trainer has:
• Clearly explained the purpose, methods and objectives of teaching unit / session?
• Explained the assessment process accurately, where it was needed?
• Escaped prejudice and discrimination and promoted the respecting of opinions among the candidates
• Identified and taken into account prior learning and experience?
• Considered the composition / needs / abilities of the group / candidates?
• Made adjustments to teaching unit / session to address the needs of candidates?
• Encouraged productivity, commitment, concentration and application of the candidates?
• Used a range of strategies to meet individual learning styles and needs of candidates?
• Selected variety of material and resources to support the needs of candidates?
• Answered additional questions from candidates with additional accurate information?
• Clarified the goals and expected results of exercises and activities?
• Involved candidates in assessment and feedback information on their progress?
• Provided regular formative assessment (formative), which is convenient, rigorous, fair and accurate?
99
1
2
3
4
6
5
7
8
M1 Yes
10
100.0%
11
12
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
9
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
80.0%
100.0%
100.0%
100.0%
100.0%
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
13
M1 No
Chart no.2. Assessment of the Work of the Trainer
Completely
Partially
Was the venue suitable
A little
Were all equipments
available and in function
Chart no.3. Training Preparation
100
None
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
20.0%
28.60%
75.90%
71.40%
96.60%
The chart above shows that the evaluation of trainers’ performance, based on the standard evaluation form is
evaluated with highest grade in most evaluation areas.
The third graph presents the monitoring results (expressed as a percentage) for the training venue
Not at all
Were all tools and
materials available
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Another area of monitoring was the performance of the trainer. For this purpose a questionnaire of 37 questions was developed. The table and the graph below show a selection of 17 questions and the rate of achievements as an average of all trainers.
Trainer has:
Completely
Satisfactory
Partly
Little
Not at all
Clearly explained the
purpose, methods and
objectives of teaching
unit / session?
77.4%
22.6%
0%
0%
0%
Explained the
assessment process
accurately, where it
was needed?
82.1%
17.9%
0%
0%
0%
Escaped prejudice and
discrimination and to
promote the candidate
with respecting
opinions?
85.7%
14.3%
0%
0%
0%
Identified and
took into account
prior learning and
experience?
88.9%
11.1%
0%
0%
0%
Considered the
composition / needs /
abilities of the group
/ candidates?
89.3%
19.7%
0%
0%
0%
Encouraged
productivity, focus and
commitment of the
candidates?
78.6%
21.4%
0%
0%
0%
Used a range of
strategies to meet
individual learning
styles and needs of
candidates?
78.6%
21.4%
0%
0%
0%
Has reduced where
possible distortions
and interventions?
56.3%
43.8%
0%
0%
0%
Communicated
effectively (tone,
rhythm, style) with
the candidate,
fulfilling their various
needs?
88.9%
11.1%
0%
0%
0%
101
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
102
Presented information,
facts and clear
ideas, accurate and
relevant?
79.3%
17.2%
3.4%
0%
0%
Selected variety
of material and
resources to support
the needs of
candidates?
64.3%
35.7%
0%
0%
0%
Additional questions
from candidates
were answered with
additional accurate
information?
88.9%
11.1%
0%
0%
0%
Clarified goals and
expected results
of exercises and
activities?
91.3%
8.7%
0%
0%
0%
Involved candidates in
the assessment and
feedback information
on their progress?
81.5%
18.5%
0%
0%
0%
Provided regular
formative assessment
(formative), which is
convenient, rigorous,
fair and accurate?
77.8%
22.2%
0%
0%
0%
Encouraged
candidates to take
responsibility for their
learning?
75.0%
25.0%
0%
0%
0%
Met unit goals and
objectives of teaching
/ session?
82.1%
17.9%
0%
0%
0%
Clearly explained the
purpose, methods and
objectives of teaching
unit / session?
77.4%
22.6%
0%
0%
0%
Explained the
assessment process
accurately, where it
was needed?
82.1%
17.9%
0%
0%
0%
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Partly
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
00.00%
Satisfactory
17.9%
25.00%
22.20%
18.50%
8.70%
11.10%
35.70%
17.20%
11.10%
43.80%
21.40%
21.40%
10.70%
11.10%
14.30%
17.90%
22.60%
Completely
82.10%
75.00%
77.80%
81.50%
91.30%
88.90%
64.30%
79.30%
88.90%
56.30%
78.60%
89.30%
88.90%
85.70%
82.10%
77.40%
82.10%
Clearly explained the
purpose, methods and objectives
of teaching unit / session?
Explained the assessment
process accurately, where it
was needed?
Escaped prejudice and
discrimination and to promote
the candidate with respecting
opinions?
Identified and took into
account prior learning and experience?
Considered the composition / needs / abilities of the
group / candidates?
Encouraged productivity,
focus and commitment of the
candidates?
Used a range of strategies
to meet individual learning
styles and needs of candidates?
Has reduced where
possible distortions and
interventions?
Communicated effectively
(tone, rhythm, style) with the
candidate, fulfilling their various
needs?
Presented information,
facts and clear ideas, accurate
and relevant?
Selected variety of
material and resources to
support the needs of candidates?
Additional questions from
candidates were answered with
additional accurate information?
Clarified goals and
expected results of exercises
and activities?
Involved candidates in the
assessment and feedback
information on their progress?
Provided regular formative
assessment (formative), which
is convenient, rigorous, fair and
accurate?
Encouraged candidates to
take responsibility for their
learning?
Met unit goals and
objectives of teaching / session?
Clearly explained the
purpose, methods and objectives
of teaching unit / session?
Explained the assessment
process accurately, where it
was needed?
100.0%
80.0%
60.0%
40.0%
20.0%
0.0%
Chart no.4. Assessment of the Work of Trainers
103
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
3.5. Methodology of training evaluation
The evaluation of the training process was carried out by the training participants at the end of each training
module. This evaluation is intended to obtain feedback from candidates of the training process. Findings
from this form of evaluation will be used as a base for improving the training process in the future in all
cases where necessary. Evaluation of the training is performed through a standard form which was designed
in close collaboration between amaap and GIZ. The main aspects of monitoring were:
0.00%
Partially
0.00%
Completely
0.00%
14.00%
86.00%
1. To what extent has the training met your expectations?
Little
None
Not at all
Chart no.5. Evaluation of Training Expectations
The first question in the training evaluation form contains five answers (Completely, Partially, Little, None,
Not At All). From the graph it can be seen that 86.1% of the candidates have declared that the training
has completely met their expectations, whereas 13.9% said that this was achieved only partially. The overall
impressions of the candidates of the training process are positive. Some statements of participants illustrate
the positive evaluation of the program: All issues raised in the training modules are of particular importance.
Obtaining complete information and the possibility of their implementation in practice are useful for efficient school management. All topics presented in the training are broken down and presented with clarity,
implementation procedures; the right way to achieve success is considered as an important part of the training. The attainment of this training has helped in strengthening the knowledge in the field of educational
leadership at all stages of implementation in school. The program is very substantial and comprehensive.
The knowledge gained during the program will be necessary for the school governance, for the constitution
and the functioning of the school board, the preparation of a strategic plan, project management, drafting
internal regulations of the school council, regulations for pupils, council of parents, etc.
Individual and group engagement, exchange of experiences, reflecting and respecting everyone’s opinion was
valued as very successful by all the participants in training.
104
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
2. Evaluation of various aspects of training
Good
Gener content
Used training
of training
material
Adequate
Training
methods
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Very good
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
Excellent
0.0%
1.0%
1.0%
1.0%
1.0%
3.0%
6.0%
4.0%
5.0%
8.0%
20.0%
27.0%
23.0%
23.0%
21.0%
77.0%
66.0%
72.0%
72.0%
70.0%
The evaluation form also includes other questions related to the training program such as training content,
material used, training methods, objectives and organization of training. For all these aspects the monitoring
form offered various categories: Excellent, Very Good, Good, Adequate, Weak and Not At All. In the graph
below the results are shown of the evaluations of the participants, expressed as a percentage for all modules
and municipalities.
Poor
Not at all
Training
objectives
Training
organization
Chart no.5. Evaluation of Various Aspects of Training
In addition to those aspects the evaluation of the trainer’s performance is of crucial importance. The evaluation of all modules expressed in percentage is shown in the chart below.
105
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Excellent
Trainer’s
knowledge/skills
Very good
Good
Adequate
Training method
Poor
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
2.90%
0.60%
0.0%
6.10%
3.60%
1.50%
21.20%
17.70%
16.80%
69.80%
78.10%
81.70%
3. Evaluation of the trainer
Not at all
Time set for the engagement
of participants
Chart no.6. Evaluation of the Trainer
In the form the candidates have confirmed that the main things learned during this training can be applied
in schools.
As a first step, the development of a school development plan will be implemented by the principals. The
development of this plan is considered as a necessity in order to discuss, decide and then manage the future
of the school. The training of the staff, identification of problems, setting the priorities, identification of urgent needs for adequate projects are only a few of the challenges that need to be addressed to ensure modern
teaching and learning. Leadership in schools including the delegation of tasks, observance of regulations and
clear responsibility of work are important aspects that can be directly implemented in schools. Special attention needs to be given to gender equality in all school activities starting from professional activities, school
board, class council, parent council etc.
Issues that have not been taught in the training and that are
necessary for principal’s work were considered:
• becoming more acquainted with the methodology of work that helps in creation of a
modern school,
• examples of concrete actions and measures for management, good practices of
principals from developed countries, etc.
There is a need for further concretization of how the project should be drafted, defining the cause, effects,
strengths and weaknesses of it.
106
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Special attention should be given to the need for stronger parent-student-teacher co-operation. More participation and co-operation will increase the quality in education, with the goal of preparing the students for life
and for work. All three parties involved should be empowered and have access to all necessary information.
The need for continuous development of the staff is considered a strategic factor that needs to be planned
and continuously financed. These training courses “School Leadership” have been considered as solid based
upon the needs of the school principals. It is recommended organizing training programs of this level for all
school principals, their deputies, young principals who do not have managerial experience as well as teachers
that aim to advance in their career as principals. Another recommendation by the participants was for training to be conducted during the week-days and not weekends.
107
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
4. Facts
4.1. Candidates
The training was conducted in the period 12 November, 2010 to 14 May, 2011. The number of participants in the training was 15 – 18. Candidates were selected by MEDs. The table below presents data on
participants of the training, professional profile, municipalities, schools and gender. In Fushe Kosovo, Kline
and Kacanik all school principals (primary and secondary schools) were involved in the training whereas in
Gjilan and Pristine further training is in planning.
List of candidates that have attended the School Management Program
No
108
Name and
Surname
School/ Institution
Municipality
Qualification
Gender
1
Isak Bregaj
SHMU “Dardania“
Pristine
Professor of
Mathematics
M
2
Tahir Krasniqi
SHMU “Gjergj Fishta”
Pristine
Pedagogy
M
3
Qazim çeta
SHMU “Xhemail Mustafa”
Pristine
Philosophy/Sociology
M
4
Drita Hyseni
SHMU “Naim Frasher”
Pristine
Albanian Literature
F
5
Islam Isufi
SHMU “Rilindja”
Keqekollë
History
M
6
Shefki Kastrati
SHMU “Dituria“
Shkabaj
Language and
literature
M
7
Afrim Gashi
SHMU “Ali Kelmendi“
Barilevë
History
M
8
Shpetim Llumnica SHMU “Andon Z. Qajupi“
Bardhosh
History
M
9
Sylejman Buçaj
SHMU “Pavaresia“
Pristine
Geography
M
10
Selvete Krasniqi
SHMU “Teuta“
Grashticë
Albanian language
F
11
Hatmone Demiri
SHMU “Xhavit Ahmeti“
Pristine
Albanian language
F
12
Nazif Jashari
SHMU “Zenel Hajdini“
Pristine
Master of history
M
13
Osman Beka
Gjimnazi “Sami Frasheri“
Pristine
Philosophy/Sociology
M
14
Bislim Bajraktar
SHMU “Iliria“
Pristine
Language and
literature
M
15
Ismet Bajçinca
SHFMU “Zenel Salihu”
Bardh i Madh
Professor
M
16
Ismet Gashi
SHFMU “Mihal Grameno”
Fushë Kosovo
Professor
M
17
Sabri Xhigoli
SHFMU “Daut Bogujevci”
Fushë Kosovo
Professor
M
18
Ukshin Uka
SHMU “Hivzi Sulejmani”
Fushë Kosovo
Philosophy/Sociology
M
19
Jakup Krasniqi
SHFMU”Laura Scoti”
Graboc i Ulët
Pedagogy
M
20
Shemsije Fetahu
SHFMU”Lismiri”
Lismirë
Biology
F
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
21
Vlora Berjani
DKA Fushë Kosovo
Fushë Kosovo
Professor
F
22
Elmije Zymberi
DKA Fushë Kosovo
Fushë Kosovo
Professor
F
23
Tahir Shabani
SHFMU “Bajram Curri”
Fushë Kosovo
Professor
M
24
Rexhep Drenovci
SHFMU “Vëllezërit Frashëri”
Fushë Kosovo
Albanian language
M
25
Sahit Dragusha
SHFMU “Selman Riza”
Fushë Kosovo
Geography
M
26
Remzije Bogujevci
SHFMU “Selman Riza”
Fushë Kosovo
Albanian language
F
27
Berat Preniqi
SHFMU “Fazli Grajqevci”
Fushë Kosovo
Director
M
28
Sherife Tërnava
IP “Gëzimi Ynë”
Fushë Kosovo
Philosophy/Sociology
F
29
Nexhat Sermaxhaj SHFMU “Thimi Mitko”
Gjilan
Pedagogy
M
30
Voglushe Kurteshi
Qendra Didaktike
Gjilan
Pedagogy
F
31
Fadil Musliu
SHFMU “Vatra e Diturisë”
Livoç i Epërm
Faculty of Education
M
32
Ahmet Aliu
SHFMU “Selami Hallaqi”
Gjilan
Albanian language and M
literature
33
Mehmetali
Rexhepi
Gjimnazi”Zenel Hajdini”
Gjilan
Albanian language
M
34
Elhami Hasani
“Ramiz Cërnica”
Gjilan
Faculty of Education
M
35
Hetem Kosumi
SHFMU “Abaz Ajeti”
Gjilan
Albanian language
M
36
Sami Kadriu
SHFMU “Agim Ramadani”
Zhegër
Faculty of Chemistry
M
37
Sheribane
Mehmeti
SHFMU “Skenderbeu”
Përlepnicë
Professor
F
38
Rahim Azemi
SHMM “Asllan Elezi”
Gjilan
Professor
M
39
Ajvaz Beqiri
“Vesel Muji”
Bresalcë
Sociology
M
40
Selami Bllaca
“Regjep Elmazi”
Gjilan
M
41
Fatmir Zeqiri
“Mulla Idriz Gjilani”
Velekincë
Philosophy
M
42
Gafurr Syla
“Ibrahim Uruçi”
Bresalcë
M
43
Përparim
Porushtica
“Abdullah Tahiri”
Gjilan
M
44
Sami Hoxha
“Musa Zajmi”
Gjilan
Mathematics
M
45
Florim Bajrami
SHMT “Mehmet Isai”
Gjilan
Graduated Engineer
M
46
Muzafer Gashi
“7 Shtator” Begracë
Kacanik
Graduated Engineer
M
47
Qazim Ceka
“Gafurr Luma” Glloboqicë
Kacanik
Albanian language and M
literature
48
Xhelal Mani
“Agim Bajrami” Stagovë
Kacanik
Chemistry
M
49
Qazim livoreka
“Dituria” Ivajë
Kacanik
Geography
M
50
Avni Kuqi
“Naim Frashri” Kotlinë
Kacanik
Mr. Sc. public
administration
M
51
Lulzim Krasniqi
“Emin Duraku” Kacanik
Kacanik
Physical Education
and Sports
M
109
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
110
52
Ibush Vishi
Gjimnazi “Skënderbeu”
Kacanik
Kacanik
Albanian language and M
literature
53
Bafti Loku
SHMP “F.Guri dhe V.Çaka”
Kacanik
Biology
M
54
Shqipe Spahiu
QEAP “Agimi” Kacanik
Kacanik
F
55
Daut Shehu
“Emin Duraku”
Kacanik
Albanian language and M
literature
56
Florije Zeneli
“Idriz Seferi” Bob
Kacanik
Albanian language and F
literature
57
Ekrem Vishi
“Kadri Zeka” Dubravë
Kacanik
58
Burim Bunjaku
“Jusuf Gërvalla” Bicaj
Kacanik
Albanian language and M
literature
59
Fadil Krasniqi
“Qazim Llazi” Kacanik i Vjetër
Kacanik
M
60
Hanife Shorra
“Nazmi Osmani” Elezaj
Kacanik
Pedagogy
F
61
Zeqir Xhokli
“Ali Asllani” Doganaj
Kacanik
Fine arts
M
62
Gani Ahmetxhekaj
SHFMU “Ismet Raci”
Kline
Biology
M
63
Milazim Gashi
SHFMU “Emin Duraku”
Kline
Pedagogy
M
64
Ndrecë Kolaj
SHFMU “Motrat Qiriazi”
Kline
History
M
65
Arben Limanaj
SHFMU “Azem Bejta”
Kline
Biology
M
66
Miftar Hasanaj
SHFMU “Dëshmorët e
Qëndresës”
Kline
History
M
67
Selman Millaku
SHFMU “Ali Krasniqi”
Kline
Geography
M
68
Marqe Selmanaj
SHFMU “Atë Shtjefën Gjeqovi”
Kline
Literature
F
69
Arben Hoti
SHFMU “Tre Dëshmorët”
Kline
Mathematics
M
70
Arbenitë Bashota
SHFMU “Esad Mekuli”
Kline
F
71
Afrim Kasabaj
SHFMU “Avni Zhabota”
Kline
Biology/Chemistry
M
72
Naim Musliu
SHFMU “Isa Boletini”
Kline
Geography
M
73
Nezir Raci
SHFMU “Zgjimi”
Kline
Biology
M
74
Liridon Desku
SHFMU “Ymer Berisha”
Kline
History
M
75
Ndue Gjergji
SHFMU “Atë Gjergj Fishta”
Kline
History
M
76
Canë Zhuja
SHFMU “Nëna Terezë”
Kline
Physics
M
77
Xhafer Bashota
SHFMU “Luigj Gurakuqi”
Kline
Biology
M
78
Xhevxhet Berisha
SHMP “Fehmi Agani”
Kline
Biology
M
79
Bojlije Fejza
Çerdhja e fëmijëve
Kline
Professor
F
80
Hysni Racaj
“Tre Dëshmorët”
Kline
History
M
80
Vogëlushe
Kurteshi
Qendra Didaktike
Gjilan
Pedagoge
F
M
No of trainees
Male
Female
80
64 (80%)
16 (20%)
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
The list below summarizes the number of candidates according to municipality and gender.
Pristine - 14 participants - of which 3 females and 11 males13.
Fushe Kosovo - 14 participants - of which 6 females and 9 males.
Gjilan - 17 participants - of which 2 females and 15 males.
Kacanik - 16 participants - of which 3 females and 13 males.
Kline - 19 participants - of which 3 females and 16 males.
From the overall number of participants of the training, 80% of them are male gender whereas 20% are females.
4.2. Training Locations
Pilot municipalities are - Fushe Kosovo, Gjilan, Kacanik, Kline, partly Pristine and later Prizren14 and were
selected in close consultation with the MEST, based on the following criteria:
•
•
•
•
•
Number and size of schools;
Character urban / rural;
Composition of ethnic groups;
Majority of parties in municipal assemblies;
Presence of other donors and other GIZ programs in the municipality.
In each municipality, the MED and the respective schools of the municipality, made rooms available, which were
subsequently developed into school-based training centres and equipped with instruments and teaching tools
needed by the GIZ. These training centres will be used for further training programs, be it by GIZ, aamap or
other organizations. These centres will be supported by schools and MEDs.
In Gjilan, training was held in the Didactic Centre, and the venue was equipped with all the necessary equipment
for training delivery by the GIZ/CDBE project.
All preparatory work associated with training material for participants, the technical, media, and logistic tasks had
been taken over by GIZ/CDBE officials.
4.3. Evaluation of knowledge gains
The amaap trainers designed tests for each training module in order to assess the learning achievements of each
trainee. In cases when the trainees did not shown positive results in the first assessment, or did not participate in
the test they were given a second chance and were supported by the CDBE-Help Desk and amaap trainers, the
main reason for failing in the test was the heavy engagement of participants in their daily work. As the successful completion of all modules is the precondition for certification, participants who failed in the first round were
given a second chance to enter the test to avoid jeopardizing their overall successful participation in this training.
Candidates who missed any module in between will be given a chance to compensate it within upcoming training
courses and in this way they will fulfill the condition to be certified. The overview below shows the training results
of the trainees by municipalities and the training modules. From the overall number of 80 who participated in the
training courses, 67 of them have fulfilled the requirements for Certification where in the first assessment 13 of
them needed to be retested or to additionally attend the module they had missed.
13 Out of this number, seven trainees have started training from the second module. Not involvement on time happened due to the lack of
information from MEDs.
14 in Prizren trainings have started at a later period therefore the data from Prizren are not included in this report
111
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
4.4. Average pass rate by modules
Pristine
Satisfactory
Fushe Kosove
50.0%
0.0%
0.0%
13.30%
12.50%
37.50%
40.0%
20.0%
26.70%
40.0%
26.70%
33.30%
0.0%
27.70%
40.0%
33.30%
50.0%
0.0%
0.0%
50.0%
Module one
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
Klina
Excellent
Chart no. 1
In the above table the average pass rate for the first module is presented for the five municipalities. This
average for the Municipality of Pristine for the rating excellent is 50% and for very good, 50%. In the Municipality of Fushe Kosovo for satisfactory the average pass rate is 40%, very good 33.3% and excellent the
average pass rate is 28%. For the Municipality of Gjilan the average pass rate for satisfactory is 33%, good
40% and excellent 27.7%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for satisfactory is 20%, good
40%, very good 26.7% and excellent 13.3%. In the Municipality of Kline the assessment of satisfactory is
80%, good 37.5% and very good 12.5%.
112
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Pristine
Satisfactory
50.0%
80.0%
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
18.8%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
13.3%
0.0%
Fushe Kosove
20.0%
31.25%
40.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
20.0%
40.0%
80.0%
100.0%
Module two
Klina
Excellent
Chart no. 2
The average pass rate in the Pristine Municipality for very good is 100%. The Municipality of Fushe Kosovo
for the average pass rate for good is 40% for very good 40% while the excellent average pass rate is 20%. In
Gjilan the average pass rate for good is 80% for very good 13.3% and excellent it is 6.67%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for good is 80% and excellent 20%. In the Municipality of Kline the
average pass rate for satisfactory is 18%, good 31.25% and excellent 50%.
113
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Pristine
Satisfactory
Fushe Kosove
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
13.3%
20.0%
20.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
26.7%
37.5%
60.0%
62.5%
73.3%
86.7%
100.0%
Module three
Klina
Excellent
Chart no. 3
The average pass rate for the Municipality of Pristine, excellent is 100%. In the Municipality of Fushe
Kosovo the very good pass rate is 26.67%, whereas excellent is 73.3%. For the Municipality of Gjilan the
average pass rate for good is 20%, for very good 60% and for excellent 20%. In the Municipality of Kacanik
the average pass rate for very good is 13.33% and excellent 86.67%. In the Municipality of Kline the average pass rate for very good is 37.5% and excellent 62.5%.
114
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Satisfactory
Fushe Kosove
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
25.0%
40.0%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
6.7%
20.0%
20.0%
13.3%
13.33%
0.0%
0.0%
0.0%
Pristine
7.0%
40.0%
67.0%
66.67%
75.0%
100.0%
Module four
Klina
Excellent
Chart no. 4
The average pass rate for the Municipality of Pristine, excellent is 100%. In the Municipality of Fushe
Kosovo the average pass rate for satisfactory is 13.33%, good 7%, very good 67%, and excellent 13.33%.
In the Municipality of Gjilan the average pass rate for satisfactory is 66.67%, good 20%, very good 6.67%
and excellent is 6.7%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for good is 20%, very good 40%
and excellent 40%. In the Municipality of Kline the average pass rate for very good is 6.2% while excellent is
93.8%.
115
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Pristine
Satisfactory
Fushe Kosove
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
6.2%
0.0%
0.0%
20.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
27.7%
73.3%
80.0%
93.8%
13.3%
100.0%
Module five
Klina
Excellent
Chart no. 5
The average pass rate for the Municipality of Pristine excellent is 100%. In the Municipality of Fushe Kosovo
the pass rate for excellent is 100%. For the Municipality of Gjilan the average pass rate for very good is
73.3% and excellent 27.7%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for very good is 20% and
excellent 80%. In the Municipality of Kline the average pass rate for very good is 6.2% and excellent 93.8%.
116
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
66.7%
Pristine
Satisfactory
Fushe Kosove
Gjilan
Good
Very good
25.0%
18.8%
Kacanik
6.3%
0.0%
0.0%
13.3%
6.7%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
16.7%
20.0%
83.3%
50.0%
60.0%
53.3%
46.7%
83.3%
Module six
Klina
Excellent
Chart no. 6
In chart No. 6 the average pass rate for the Municipality of Pristine is: very good 16.67% and excellent
83.3%. In the Municipality of Fushe Kosovo the assessment for very good is 46.67% while assessment of
excellent is 53.3%. For Gjilan the average pass rate for satisfactory is 6.7%, for good 20% while 60% is very
good and excellent 13.33%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for very good is 33.3%,
excellent 66.67%. In Kline Municipality the average pass rate is 6.3% for satisfactory, good 18.8%, 25%
very good and excellent 50%.
117
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
Pristine
Satisfactory
Gjilan
Good
Kacanik
Very good
25.0%
0.0%
0.0%
0.0%
0.0%
6.7%
0.0%
Fushe Kosove
0.0%
18.8%
20.0%
26.7%
6.7%
0.0%
0.0%
16.7%
46.7%
56.3%
83.3%
93.3%
100.0%
Module seven
Klina
Excellent
Chart no. 7
The average pass rate for the Municipality of Pristine for very good is 16.67% whereas excellent is 83.3%.
In the Municipality of Fushe Kosovo, the average pass rate for satisfactory is 6.7%, good 20% and very
good 26.67%. For the Municipality of Gjilan the average pass rate for very good is 6.67% and for excellent
93.3%. In the Municipality of Kacanik the average pass rate for excellent is 100%. In the Municipality of
Kline the average pass rate for good is 56.3%, very good 18% and excellent 25%15.
15
118
Results of the assessment of candidates who will be Certified are presented in the anex page 38
FINAL REPORT
of the “School Management and Leadership”
training,conducted by amaap within the time period
5. Recommendations
During the implementation of the School Management training program several recommendations have
emerged, which would help in both, improving the training program as a whole and organizing further
training. These recommendations can be grouped as follows:
Review of the training program
•
•
•
•
•
Review of programs is considered necessary to,
Improve the training program on how to formulate goals and objectives of the modules;
Ensure compliance with the existing law and instructions; Ensure alignment of the training program with the requirements arising from the new KESP and KCF;
Support the training program with additional teaching and learning material to enrich the training program;
Add the finance module as part of the training package.
Training methodology
•
•
•
•
•
Prepare a package of assessment tests for all the training modules;
Organize the assessment by a another person (not trainer);
Create the conditions and environment which guarantees a rigorous and reliable assessment;
Ensure that tests should not be familiar to those who will conduct the test;
Develop tools for better recognition of prior competences of participants (e.g. those who have
already adopted competencies of directors or already have received training, but no certification).
General
•
•
•
Organize training of trainers for the module on financing;
Organize training courses for the constant professional upgrading of amaap trainers;
Identify and recruit new trainers who will provide other training programs, not only the training
on “School Leadership”.
119
Download

GIZ-Programi: Zhvillimi i Kapaciteteve në Sektorin e Arsimit