EKONOMİK İSTİSMAR
Ekonomik İstismar
• Aile geçimine katkıda
bulunmak
Ekonomik İstismar
• Çocukların işçi olarak çalıştırılması
– UNICEF rapor
– DİE’nün 1994 yılı Çocuk İstihdamı Anket sonucuna göre,
ülkemizde 6-14 yaş grubu ekonomik işlerde çalışan bir
milyon sekiz bin çocuk bulunmakta
• Çocuğun emeğinin kullanılması ve kötüye
kullanılması.
Ekonomik İstismar
• Kimyasal ve biyolojik tehlikelerle işler
• Çalışan çocukların fiziksel gelişimi, okula giden çocuklarla
kıyaslandığında, önemli derecede geri kalmaktadır.
• Belirli işlerde çalışan çocukların diğer istismar tiplerine maruz
kaldıkları saptanmıştır. Örneğin, ev işlerinde çalışan
çocukların sözel ve cinsel kötü muamele ile karşılaştıkları,
fiziksel şiddete uğradıkları ve aç bırakıldıkları belirlenmiştir.
Yaygın Olarak Çalıştığı Alanlar
•
•
•
•
Yapılanmış modern sektör
Geleneksel, yapılanmamış, ailesel, zanaata dayalı sektör
Toplumca dışlanmış sektörler
Tarım sektörü
Yasal Düzenleme
• 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Yasası’nın 173. maddesi 12 yaşından küçük
çocukların sanayide çalışmasını engellemekte iken, 176. maddesi ise 18
yaşından küçük çocukların eğlence sektöründe çalışmalarını
yasaklamaktadır.
• 1475 sayılı İş Yasası’nın 67. maddesi 15 yaş altındaki çocukların
çalışmasını yasaklar iken, aynı madde de çocukların eğitimine engel
olmayacak ve sağlık durumlarını bozmayacak işlerde 13 yaşından itibaren
çalışmalarına olanak tanımaktadır. Aynı yasanın 68. maddesi, yer altı ve su
altı gibi tehlikeli işlerde 18 yaşını doldurmayanların çalıştırılması
yasaklanmıştır.
• 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası’nın 10. maddesi 13 yaşını
doldurmuş bireylerin çırak olarak çalışmalarını kabul ederken, 9. maddesi
ise 13 yaşını doldurmamış fakat ilkokulu bitirmiş çocukların aday çırak
olarak çalışmalarına olanak tanımaktadır.
B.M. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin
32. Maddesine Göre;
– Çocuğun ekonomik sömürüye ve
– Her türlü işte ya da
– Eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya
bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaksal ya da
– Toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek
nitelikte çalıştırılması engellenmektedir.
138 Sayılı İLO Sözleşmesi;
• 2. maddesi, çocuk çalıştırmanın asgari yaşın zorunlu okul
eğitiminin tamamladığı yaştan aşağı ve her halükarda 15
yaşından aşağı olmayacağı, ancak ekonomisi ve eğitim
imkanları yeterli düzeyde gelişmemiş ülkelerde eğer mevcutsa
ilgili işveren ve işçi teşkilatlarının görüşü alınarak daha
başlangıçta asgari yaşı 14 olarak belirlenebilecektir.
• 3. maddesinde, gençlerin sağlık, güvenlik ve ahlakına zarar
verebilecek özellik veya şartları taşıyan her çeşit işe kabul için
asgari yaş sınırı 18, varsa ilgili işveren ve işçi teşkilatların
görüşü alınarak gençlerin sağlık, güvenlik ve ahlaki yapısı tam
olarak korunmak ve ilgili faaliyet koluna ilişkin yeterli spesifik
bilgiler veya mesleki eğitim verilmek kaydıyla bu işlerde
çalışma yaşı 16
Yaş Sınırında Farklı Uygulamalar
Yapılmaktadır
• Ancak, 138 sayılı İLO sözleşmesinin ilgili maddeleri
uyarınca ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Yasası’nın
24. maddesi (değişik: 16/08/1997 – 4306/5 maddesi)
• İlköğretim kurumlarının sekiz yıllık okullardan oluştuğu
ve bu okullarda kesintisiz eğitim yapıldığı göz önüne
alındığında, ülkemiz için çocuklarda asgari çalışma yaş
sınırı, 15 olarak atfedilmektedir.
Avrupa Konseyi 1336 (1997) Sayılı
Tavsiye Kararı’nda;
• Çocuk emeğinin sömürüsünün önlenmesinde toplumun rolüne
dikkat çekerek, toplumun böyle bir sorun olmadığını
düşünmesinin bu istismarın saklı kalmasının en önemli
nedenlerinden birini oluşturduğunu belirtmektedir. Bu kısır
döngüden kurtulabilmek için sendikaların, medyanın ve sivil
toplum örgütlerinin önemli bir işlevi olduğu belirtilmektedir.
• Bu kararda, çocuk işçiliğinin önlenmesi için en önemli
adımlardan biri, çocuk işçiliği ile ilgili sorunların tespiti ve bu
alanda araştırmaların yapılmasının sağlanmasıdır.
Download

Ekonomik İstismar