ADAPAZARI
REHBERLİK VE ARAŞTIRMA
MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMAR
Çocuğun ihmali çocuğun kötüye
kullanımının en yaygın şeklidir ve
‘barınak, yiyecek, giyecek, eğitim,
denetim, sevgi, tıbbi bakım gibi onun
fiziksel, bilişsel ve duygusal yetilerinin
gelişimi için gerekli olan
gereksinimlerinin karşılanmaması ve yaşa
uygun olan bakımın verilmemesi’ olarak
tanımlanır.
Yoksul bir aile, çocuğun ihtiyaçlarını
karşılayamıyor. Bu bir ihmal mi?
Hayır. Yoksulluk ihmal değildir. Yoksulluk
ebeveynlerin çocuklarının ihtiyaçlarını
karşılayacak ekonomik güçte ve yeterli
kaynaklara sahip olmamasıdır. İhmal ise
ailenin yeterli kaynakları olmasına karşın
çocuğun ihtiyaçlarının karşılanmamasıdır.
11 yaşındaki Melisa her gün okuldan sonra
annesi işten gelinceye kadar evde yalnız
başına kalıyor. Bu bir ihmal mi?
Belki. Yaş tek başına çocuğun olgunlaşma
düzeyini göstermek için yeterli değil. Bazı
çocuklar 10 yaşında bile kısa süre için kendi
ihtiyaçlarını karşılamada ve kendine
bakmada yeterli olgunluk düzeyindeyken,
bazıları 14 yaşında duygusal ve davranışsal
sorunlardan ötürü buna hazır olmayabilir.
Ebru okula her zaman kirli geliyor. Bu bir
ihmal mi?
Belki. Çünkü uygun olmayan biçimde
giyindiğinde ve yeterli hijyenden yoksun
olduğunda bunun ihmal olduğuna karar
vermek zor olabilir. Bu durumun sürekli olup
olmadığına ve çocuğun yaşıtlarıyla bir sorun
yaşayıp yaşamadığına bakmalısınız.
Çocuğa yardım etmek için çocuğun ailesine
ulaşıp ne tür bir müdahaleye karar
verebilmek genellikle ilk adımlardan biridir.
Betül’ün annesinin alkol kullandığını
biliyorsunuz. Her ne kadar Betül bakımlı
görünse de, sizce bu bir ihmal mi?
Hayır. Her ne kadar madde kullanımı ve
çocuk ihmali arasında bir ilişki olsa da
madde kullanımı tek başına ihmal kaynağı
oluşturmaz. Üstelik çocuğun ihmal edildiğine
ilişkin herhangi bir belirti de yoksa bu bir
ihmal değildir.
Kardelen’nin aşılarının yaptırılmadığını fark
ettiniz, sizce bu bir ihmal mi?
Evet. Önleyici sağlık bakımı çocuğun sağlığı
açısından en az diğer işlemler kadar
önemlidir. Sağlık bakımı sağlayıcıları aileleri
önleyici sağlık bakımının faydaları
konusunda eğitmeye teşvik etmelidir
Berk okul kaçağı. Bu bir ihmal mi?
Belki. Berk’in okul kaçağı olması ile ailenin
ihmali arasında bir ilişki olabilir ama okulun
bunu bildirmemesi de bir ihmaldir.
Arda’ın annesi araba kullanırken emniyet
kemeri takmıyor ve Arda’ı 5 yaşa uygun,
emniyet kemeri bağlı, arka koltukta ve
güvenliğini sağlar bir şekilde arabaya
bindirmiyor. Bu bir ihmal mi?
Evet bu çocuğun güvenliğinin ihmalidir.
Ayrıca trafik yasalarının da ihlalidir.
Çocuk istismarı
18 yaşın altındaki çocukların ya da
ergenlerin ana-babaları, onları bakıp
gözetmek ve eğitmekle görevli öğretmen,
usta, koruyucu aile fertleri, vasi gibi kişiler ya
da yabancı kişiler tarafından yapılan,
bedensel ve/ya psikolojik olarak
sağlıklarına zarar veren, fiziksel, duygusal,
cinsel ya da zihinsel gelişimlerini engelleyen
tutum ve davranışlardır.
SENARYO 1:
Ali’nin bütün gün oturduğu yeri değiştirdiğini
fark ettiniz. Ona “sorun nedir” diye
sorduğunuzda, o da düştüğünü ve
kalçasının ağrıdığını söyledi. Onu doktora
götürdünüz. Ali’nin kayışla dövüldüğünü,
kalçalarında morluklar ve sırtında iyileştiğine
dair belirtiler olduğunu gördünüz. Bununla
ilgili kendisine tekrar soru sorduğunuzda,
evde gürültü yaptığında babası tarafından
bazen dövüldüğünü kabul etti. Babasını
aramanızdan çok korktu.
SENARYO 1
Ali ile ilgili
ne yapmalıyım ?
Ali dayak cezasına maruz kalmış. Bununla
birlikte, yara izleri bunun sistematik olarak
yapıldığını gösteriyor. Küçük olmasından
ötürü yaramazlık yapması, bunu saklaması
gibi göstergeler bunun bir istismar durumu
olduğunu size göstermelidir.
SENARYO 2
Öğrenciniz Can’ın, haftasonu yaptığı hırsızlıktan
ötürü babasının kendisini kemerle dövdüğünü
diğer öğrencilere anlattığına kulak misafiri oldunuz.
Can’ı kenara çektiniz ve duyduklarınızı ona
sordunuz. Tıbbi bir muayene olabileceğini
söylediniz, o da kabul etti. Muayene sonucu Can’ın
vücudunda herhangi bir yara bere izi bulunmadı.
Can’ın babasını aradınız ve babası da gerçekten
oğlunu hırsızlık yaptığı için cezalandırmak
amacıyla kemerle dövdüğünü onayladı. Can’ın
babası onu her zamanki gibi okuldan almaya geldi
ve Can babasını gördüğü için mutlu görünüyordu.
SENARYO 2
Can ile ilgili
ne yapmalıyım ?
Can dayak cezasından ötürü fiziksel bir
yaralanmaya maruz kalmamış. Babasıyla
kendisinin açıklamaları benzer olduğu ve
babasından korkmuş gibi görünmediği için,
bu münferit bir olay olabilir.
SENARYO 3:
Okan ilk okul birinci sınıf öğrencisi. İki
öğrenciniz Okan’ın özel bölgelerini
kendilerine gösterdiğini ve çocuklar kendi
özel bölgelerini göstermeyi reddettikleri
zaman çocukların pantolonlarını çıkarmaya
yeltendiğini size şikayet ederler.
SENARYO 3
Okan ile ilgili
ne yapmalıyım ?
Bu yaşlarda olan çocukların kendi bedenleri
ve diğerlerinin bedenleriyle ilgilenmeleri çok
sağlıklı ve normaldir. Eğer buna karşı
konuluyorsa ya da “hayır” deniliyorsa daha
fazla ilgilerini çekmektedir. Bu çocuklara
uygun bir dille “özel bölgelere bakmanın ve
kendi özel bölgelerini göstermenin doğru
olmadığı”nın anlatılması yeterlidir.
SENARYO 4:
Emre ve ailesini yıllardır tanıyorsunuz. Emre
tam bir baş belası ve yalan söylemesiyle
tanınır. Babası, babanızın arkadaşı,
toplumda saygın bir kişilik ve çok büyük bir
ünü var. Bir gün, Emre gözyaşları içinde size
gelir ve babasının, kendisinin çıplak
fotoğraflarını çektiğini söyler. Onun
muhtemelen yalan söylediğini
düşünürsünüz.
SENARYO 4
Emre ile ilgili
ne yapmalıyım ?
Her zaman bir çocuğun istismar edildiğine
dair ifadelerini ciddiye almalısınız ve onu
korumalısınız.
Çocuk istismarı
ve
Her türlü cinsel istismar
Toplumun TÜM kesimlerini
ilgilendiren
sosyal bir HASTALIKTIR!
Cinsel istismar
Çocuk istismarı tipleri içerisinde
SAPTANMASI EN ZOR
OLANIDIR!
Bu işin en önemli boyutu,
bildirilMEmesi,
olayın gizlenmesidir...
Cinsel istismar
Aile içi ve Aile dışı olarak
ikiye ayrılır
Aile içi cinsel istismarın içinde yer alan ensest
ilişkilerde, istismarcı ve kurban arasında kan bağı
vardır.
Üvey babalar ve birlikte yaşayan partnerler de aile
üyesi sayılırlar ve çocuğun psikolojik açıdan ebeveyni
durumundadırlar; bu yetişkinlerin içinde yer aldığı
cinsel istismar, AİLE İÇİ olarak kabul edilmektedir.
Peki
BEN Öğrencilerime NE
öğreteceğim?
Öğrencileri Cinsel İstismardan
Koruma Yöntemleri
1.
2.
3.
4.
5.
Senin bedenin sana aittir
Duygularına güven
Hayır diyebilirsin
Anlat ve yardım iste
İyi ya da kötü gizlilikler vardır*
* Çocuğa “Bazı iyi gizlilikler vardır. Örneğin arkadaşına bir hediye alırsın ve
bunu bir süre söylemezsin. Bu güzel bir gizliliktir. Ancak seni rahatsız
eden, anlatmama konusunda bir büyük tarafından zorlandığın,
korkutulduğun gizlilikler kötüdür. Bu gizlilikleri gelip bana anlatabilirsin.”
“Eğer bir cinsel istismardan
şüphelenirseniz öncelikli ve yasal
sorumluluğunuz ilgili makamlara
bildirimde bulunmaktır”.*
*
Büyük Yanlış 1
Çocuklar cinsel istismarı
hayal güçlerinin genişliği
nedeniyle uydururlar...
zannedilir...
HAYIR!
Çocuklar bu konuda ASLA
yalan söylemezler!
Çocuğunuza inanın!
Büyük Yanlış 2
Yaşanmış bir-iki ufak olay
önemli değildir.
Çocuklar olan biteni çabucak
unuturlar...
zannedilir...
HAYIR!
TEK bir kez bile olsa...
Cinsel istismar, çocuğun
ruhsal ve fiziksel sağlığı
açısından ciddi derecede
zarar vericidir!
Büyük Yanlış 3
Potansiyel kurban çocuklar :
Olayı provoke eden
Şirin ve cazip
Evden kaçan
İhmal edilmiş çocuklar
zannedilir...
Hem öyle olsa ne fark eder,
Çocuk çocuk değil midir?
HAYIR!
HER ÇOCUK
ve
HER YETİŞKİN
cinsel istismara maruz
kalabilir!
Fakat DİKKAT ETMEMİZ GEREKEN
Engelli çocukların da risk altında olduğudur.
Toplumun engelli çocuklara yeterli özen / değer vermemesi;
 Engelli çocukların cinselliğini kabul etmeme, gelişimlerine uygun cinsel bilginin
verilmemesi;
 İstismarın diğer çocuklarda olduğu kadar engelli çocukları etkileyeceğinin
reddedilmesi;
 Engelli çocukların bakımından sorumlu kişilerin istismarcı olabileceğinin kabul
edilmemesi;
Çocuğun kendi haklarını savunmada yetersizliği;
 Çocuğun istismarcının davranışlarının yanlış olduğunu anlama yetersizliği;
 İstismarcıya karşı kendini savunma yetersizliği;
 Engelli çocuğun istismara uğradığını söylemedeki zorluğu; istismarcının çocuğun
söyleyemeyeceğini ya da ona inanılmayacağını düşünmesi.
Büyük Yanlış 4
Tehlikeli yerler hep:
Parklar
Genel tuvaletler
Issız sokaklar
Karanlık yerler
Boş inşaat sahaları
zannedilir...
OYSA...
Cinsel İstismar için en uygun yer genellikle:
Ev
Okul
veya
Ev ile okul arasındaki yol gibi
İçinde bulunduğunuz
Tanıdık yakın çevredir!
Büyük Yanlış 5
İstismarcılar genellikle:
Yaşlı ve yabancı erkeklerle,
Sokaktaki hırpani serseriler...
zannedilir...
İstismarcıların(pedofili)
Karekteri
Geçmişlerinde cinsel istismara uğrama öyküleri vardır.
•Kendiside bir şekilde kurbandır.
•Pedofili seçtiği kurbanlarda da kendisi ile özdeşleşen
paralellik gösterirler
•Kendisinin istismara uğradığı yaştadır ve kendisi için
kullanılan yöntemi kullanırlar.
50
• İyi bir işi varken ve uzun süredir aynı bölgede otururken
birden taşınma, oturduğu bölgede deşifre olmaya
başladıkları zaman hemen oradan taşınırlar, problemler ile
bu şekilde baş ederler.
• Çok sayıda kurbanı vardır. Sadece çocuk pornografik
materyallerin olması bile önemli bir özelliktir. Eğer bir çocuğa
ulaşmış ve onu kontrolüne almış ise, bu büyük bir şanstır ve
çok kolay diğer kurbanlara da ulaşır.
• Çoğunluk 3-5 yaş grubu çocukları tercih ederler. Bu yaş
grubu çocukların cinsellikle ilgili bilgisi yoktur.
51
• Çocuklara erişmek için kullandığı yöntemler
vardır. Çocuklarla kontak kurabileceği çok iyi bir
imkanı veya işi vardır.
52
• Çocuklara daha çok cinsel içerikli materyaller gösterir.
• Cinsel fantazileri çocuklar üzerinde yoğunlaşmıştır.
Devamlı çocuk pornografik ve erotik materyaller toplar.
Ve bunları biriktirir. Aşırı derecede düzenli, ayrıntıları
atlamayan biriktirdiği materyalleri kesinlikle atmayan bir
kişiliği vardır.(4)
53
• Duygusal açıdan olgunlaşmamış, erişkinlerle ilişkiyi tehdit edici
gören, reddedilme veya yetersiz olma korkusu yaşayan ve
cinsel doyum kaynakları ulaşılır durumda veya tatmin edici
olmayan saldırgan, çocukları kolay ulaşabilecek cinsel objeler
olarak görür.
Kişinin kendine güvenini tehdit eden stres durumları, evlilik
sorunları, evlilik ilişkisinin işlevselliğini kaybetmesi, alkol yada
madde kullanımı gibi problemleri vardır.
54
• Hiçbir pedofili, çok iyi korunan, ailesiyle çok yakın ilişkisi olan,
anne/babasının tabiri yerindeyse atmaca gibi koruduğu bir
çocuğa yaklaşamaz.
• Tacizciler, etraflarındaki çocuklar arasında seçim yaparken,
sevgiye, yakın ilgiye aç olan grubu tercih ediyor.
Annesinin/babasının yeterince dinlemediği, kendi halinde
büyütülmüş çocuklar.
55
İstismarın Çocuk Üzerindeki
Psikolojik Etkileri:
• Korku, kaygı, suçluluk, kâbuslar, fobiler, depresyon, öfke
ve düşmanlık gibi psikolojik belirtiler.
• Ani duygudurum değişiklikleri.
• İntihar davranışı, yaşananları unutma davranışları, trans
(kendinden geçme) gibi belirtiler.
• Özgüven eksikliği ve başkalarına karşı güven kaybı.
Herhangi bir taciz durumunda
çocukların gösterebilecekleri
fiziksel belirtiler;
•
•
•
•
•
•
•
Bedensel şikayetler
Yeme problemleri
Sinir krizleri ve bayılmalar.
Uyku sorunları (Uyuyamama veya aşırı uyuma).
Travma sonrası stres bozukluğu gösterme
Fobiler-korku tepkileri
Enürezis-enkoprezis
Cinsel İstismara Uğramış Çocuklarda
Yaşlara Göre Görülebilecek Tepkiler
7 - 12 Yaş:
•Okul başarısında düşme
•Korku (özellikle yetişkinlerden, yalnız kalmaktan, karanlıktan, okula tek
başına gitmekten, ani olaylardan korkma vb.)
•Depresif belirtiler
•Travma sonrası stres bozukluğu belirtileri
•Yaşa uygun olmayan davranışlarda artma (anne ya da abla davranışı
gösterme)
•Cinsel konularla aşırı uğraşma
•Cinsel saldırganlık (başkalarını cinsel ilişkiye zorlama)
•Aşırı veya açıktan mastürbasyon
Öğrencim cinsel istismara
uğradığını söylüyor!
Ne yapmam lazım?
Öğrenciniz Cinsel İstismara
Uğradığından Bahsediyorsa
• İlk yapmanız gereken çocuğa inanmak ve
güvenmektir. Eğer çocukların yaşadıklarını
kendi ifadeleriyle anlatmalarına izin
verirseniz çocuklar oldukça güvenilir
kaynaklardır. Çocuğun daha fazla
zedelenmemesi için “olayın gerçek olup
olmadığını sorgulamayın.“
Çocukla özel olarak konuşmak için
bir mekan
Çocuğun yanında onu sakinleştirmek
için oturun
Çocuktan izin almadan ona dokunmayın.
Açıklıkla ve sakince dinleyin
Çocuğun dilinden konuşun
Çocuğu yaşadığı olayları
anlatmaya cesaretlendirin
Çocuğa şöyle söyleyin:
“ Sana inanıyorum”,
“Bana söylediğine çok memnun oldum”,
“Bu senin hatan değil”
“Neden” ile başlayan sorular sormayın.
Örneğin;
• “Neden o kişiyi durdurmadın?”
• “Neden bana bunu anlatıyorsun?”
Çocuklar genellikle neden ile başlayan sorular
sorulduğunda bir şeyleri yanlış yaptıklarını
zannederler ya da savunmaya geçerler
Aşağıdakilere benzer sorulardan ve
ifadelerden kesinlikle kaçının.
Örneğin;
• “Bunun olduğundan emin misin?”
• “Gerçeği mi söylüyorsun?”
• “Bu bir daha olursa bana haber ver”.
• “Bunun olması için ne yaptın?”.
Bu bilgiyi diğer öğretmenler ya da kişilerle
paylaşmayacağınız konusunda çocuğa
teminat verin. Fakat destek almak için
yetkili kişilerle iletişime geçeceğinizi
söyleyin.
Yazıyla kaydedin: Çocuğun anlattığı olayları ve
kelimeleri yazın.
Çocuğu istismarı bildirdiği için takdir edin.
Eğer çocuk dolaylı bir şekilde bir istismardan
söz ediyorsa (örneğin; birinin başına geldi gibi),
çocuğu durumu anlatması yönünde teşvik edin.
İstismarı bildirmek için okul/kuruluş ya da
yerel çocuk koruma kurumlarına/ yetkililerine/
(rehber danışmana) haber verin.
TCK 278’e göre işlenmekte olan suçu yetkili
makamlara bildirmeyen kişi bir yıla dek hapis
cezası ile cezalandılır. Mağdur onbeş yaşından
küçük ise cezanın yarı oranına arttırılacağı
düzenlenmiş olup, yasa koyucu çocuk ihmal ve
istismarının bildirilmemesini daha ağır biçimde
cezalandırmıştır.
TCK 279. maddede; kamu adına görev yapan
kişilerin görevleri sırasında ve görevlerine ilişkin bir
suç öğrendiklerinde bildirmemeleri durumunda altı
aydan iki yıla dek hapis cezası ile cezalandırılması
öngörülmüştür.
Download

Çocuk İhmali ve İstismarı