ALETSİZ AVCILIK
27.03.2014 22:25:07
HHA
1
1. SIKIŞTIRAN VE YARALAYAN
ALETLERLE YAPILAN AVCILIK
- Avcının kollarının yetişebileceğinden daha uzaktaki
avına erişebilmesi için, avını yaralayarak
kaçmasına engel olunan aletler geliştirilmiştir.
Bunlarla, bastırmak, fırlatmak veya ateş etmek
yollarıyla avcılık yapılmaktadır.
• Zıpkınla avcılık
• Tüfekle avcılık
27.03.2014 22:25:08
HHA
2
Zıpkınla Avcılık
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
- Balıkların görüldüğü yerde, bastırmak veya fırlatmak yoluyla kaçmalarına engel
olunan aletlerdir.
Büyük balıkların avcılığında (balina, kılıç, ton, köpek balığı, yunus, fok) ve sportif
balıkçılıkta yaygın olarak kullanılır.
En ilkel avlanma aracıdır. Günümüzde hala kullanılmaktadır.
Zıpkın su içinde görülen canlıya fırlatılır. Ancak sudaki ışığın kırılması nedeniyle,
balığın yeri iyice tahmin edilmelidir. Su içindeki nesneler, olduklarından daha
yüzeyde görünürler.
Ava batırılan sivri uç, bir veya birden fazladır. Aynı gayeler için yemek çatalı da
kullanılabilir.
Zıpkınların metal uçları, birkaç cm’den 40 cm’ye kadar değişmektedir.
Sportif dalgıç zıpkınları, yani su tüfekleri, lastikli, havalı veya gazlı olabilir.
Kış sezonunda donan göllerde, buz üzerinde delik açılarak görülen balıklar bu
şekilde avlanırlar.
Işık kullanmak suretiyle cezp edilen balıklarda kıyıda zıpkınla avlanırlar.
Balıkların avlanmasında, zıpkının kaybolma tehlikesini önlemek için, zıpkına bağlı ip
kullanılır.
27.03.2014 22:25:08
HHA
3
• Daha etkin av için, zıpkınların ucu, 2.3 veya çok uçludur. Avın
kaçmasını önlemek için, zıpkının uçlarına yivler ilave edilmiştir.
• Halen kullanılmakta olan zıpkın Kılıç ve Balina zıpkınıdır.
• Balina avcılığında, zıpkınları fırlatmak üzere toplar geliştirilmiştir.
Toplar vasıtasıyla uzak mesafelere zıpkınlar fırlatılabilirler.
• Zıpkınla kılıç avcılığında, bu iş için kullanılacak motorun ucuna 3
m uzunluğunda bir kalas monte edilir. Kalasın uç altında demir
bir çerçeve vardır. Zıpkıncı bu kalasa çıkıp oturunca, ayaklarını bu
çerçeveye geçirir. Kalasın ucu, su yüzeyinden 80-100 cm
yukarıdadır.
• Su yüzeyinde kılıç balığı saptanınca, zıpkıncı zıpkınını alarak
kalasa çıkar.
• Motor süratle balığa yaklaşır ve zıpkıncı başı ile dümenciye yol
göstererek, balık kalasın altına gelince, zıpkın sırta batırılır.
• Balık motorun yanına çekilerek, kanca ile motora alınır.
27.03.2014 22:25:08
HHA
4
Tüfekle Avcılık
•
•
•
•
•
İri balıkların, yaralamak ve öldürmek amacıyla mermiyle vurulmasıdır.
Ülkemizde Doğu Karadeniz’de 1983 yılına kadar yunuslar tüfekle
avlanıyordu.
Günümüzde fok balıkları, Eskimolar tarafından hala tüfekle
avlanmaktadır.
Motorun baş üstünde 1 veya 2 avcı bulunur. Yunus sürüsü görüldükten
sonra, motor olduğu kadar yanaşarak sürüyü kovalar ve avcılar bu arada
yunusları vurmaya çalışırlar.
Vurulanlar motora alınarak, sürü izlenmeye devam edilir. İyi bir atıcı 100
kurşunla 10 yunusu avlar, yani vurulup motora alınır. Yaralanıp kaçanlar
veya başka yerde ölenlerin veya vurulduğu anda kaybolanların oranları
belli değildir.
27.03.2014 22:25:08
HHA
5
BAYILTMA YOLUYLA (SERSEMLETEREK)
AVCILIK
•
•
•
Bu yöntemde balık bayıltılarak, sersemletilerek
kaçamayacak hale getirilir. Yani hareketli balıkların kaçmasını
önleyebilmek için, bayıltma, sersemletme ve zehirleme
yöntemleri kullanılır.
Balığın bayıltılması mekanik, kimyasal elektrikle yapılır. Bu
üç yolla da avcılık yasaktır.
Bazı balıklar üreme zamanlarında, yumurta dökecek balık
içgüdüsel olarak, yumurtlayacağı sığ yerlere gelir ve
hareketli davranışını kaybeder. Balıklar bu sığ yerlere
geldiğinde taş, sopa gibi aletlerle bayıltılabilirler.
27.03.2014 22:25:08
HHA
6
a. Mekanik Bayıltıcılar
• - Bu bölüme giren tek bayıltıcı, bomba veya lokum ismi verilen
dinamittir.
• - Balıkların bulunduğu ve avcının dalabileceği derinlikteki
sulara atılan dinamitte, balıkçı yüzeye çıkan balıkları almakta,
dibe çökenleri ise dalarak çıkartmaktadır.
• - Alınan ürün, kaybolan canlı topluluğu yanında çok azdır.
Yumurta, yavru, ergin balık ve hatta ortamdaki her türlü
canlıya patladığı yerde zarar verir ve bu yöntemle balık
kayıpları yaygındır.
• - Bugün ABD’de, gırgır avcılığında, balıkları ürkütecek ağ içinde
toplanmasını sağlamak için dinamit kullanımı serbesttir.
• - Ülkemizde, dinamit kullanımı kesinlikle yasaktır.
27.03.2014 22:25:08
HHA
7
b. Kimyasal Bayıltıcılar
• - Kimyasal bayıltıcıların kullanımı, mekanik bayıltıcılardan daha
fazladır.
• - Yalnız iç sularda, balık otu ismi verilen, balıklar için zehirli
bitkiler kullanılır.
• - Bunların bazılarının gövde ve yaprakları, bazılarının
yumrularının ezilerek sütün balıkların bulundukları yere
aktarılması veya toz haline getirilen tohumun, solucanlar
üzerine ekilerek, toksik etkeninin solucana işlemesi için bir
süre bekletildikten sonra, yem olarak balıklara verildiğinde,
toksik maddenin miktarına göre, balıkların ya hareketleri
yavaşlayıp anormalleşmekte veya hareketsiz kalarak suyun
üzerine çıkmakta ve kolayca toplanabilmektedir.
27.03.2014 22:25:08
HHA
8
1. Karga gözü (Nux vomica) → Rotenon içerir.
2. Balık tohumu (Anamirta coculus) → Piroksin
içerir.
3. Derris eliptica → Rotenon içerir.
4. Porsuk ağacı
5. Sütleğen otu
6. Defne
7. Tütün
8. Sığır kuyruğu
9. Öküz dili
27.03.2014 22:25:09
HHA
9
- İhtiyotoksik bitkiler, durgun, çok yavaş akan ve büyüklükleri 500
hektara kadar olan su alanlarında uygulanır.
- Her ülkede, o yörede yetişen zehirli bitkilerle avcılık yöntemi
uygulanır.
-Saponin ve Lactone içeren bitkiler sinir zehirleridir.
- Rotenon bugün sentetik olarak elde edilmektedir. Uygulanacak
doz 100 m3 suya 1 kg rotenondur. Hızlı hasat ve istenmeyen su
canlılarının uzaklaştırılmasında kullanılır. Balıklar için zararlıdır.
İnsanlara ve sıcak kanlı hayvanlara zararı yoktur.
- Rotenonun sudaki etkisi, suyun pH’sına, sıcaklığına, O2
miktarına ve askıdaki katı madde miktarına bağlıdır.
27.03.2014 22:25:09
HHA
10
• Rotenon suya K MnO4 ilavesiyle etkisiz hale
getirilebilir. (1 mg/L). Sudaki KMnO4 seviyesi 5 mg/L
olursa zararlı olur.
• Nehirde uygulanacak kimyasal madde, av sahasının
70-90 m üzerine bırakılır. Av sahasının alt kısmı
tamamen ağla kapatılır. Daha aşağıdaki balıkları
etkilememesi için KMnO4 kullanılır. Bu uygulama 30
dakikayı geçmemelidir.
• Kimyasal bayıltıcılarda, bitkilerden başka diğer
maddelerde (Sönmemiş kireç, karpit, aygaz, CnSO4
vs.) aynı özelliği göstermektedir.
27.03.2014 22:25:09
HHA
11
ELEKTRİKLE BALIK AVCILIĞI
•
Elektriğin balıkçılıkta kullanılması bir rastlantı sonucu olmuştur. Bir
nehre düşen elektrik kablosu nedeniyle, sudaki balıkların bir kısmının
öldüğü, bir kısmının bayıldığı görülmüş ve bu balıkların kolayca
toplanabildiği fark edilmiştir. Bu olayla balık avcılığında, doğrudan doğruya
elektrik enerjisi kullanılmaya başlanmıştır.
•
Elektrikle balık avcılığında ilk çalışmalar, 1895 yılında İngilizler
tarafından başlatılmıştır.
•
Avcılık, iki su altı elektrotu arasında veya bir biri sualtı diğeri ise
toprak arasında olmak üzere su içerisinde elektriksel bir alan oluşturma
esasına dayanır (Şekil 1ve 2)
•
Elektroşok yönteminin esası, anod (+) ve katod (-) kutuplarının suya
daldırıldığında bir elektrik alanı meydana getirilmesidir.
27.03.2014 22:25:09
HHA
12
• Elektroşokla avcılık, tatlı sularda ve denizlerde kullanılmakla
beraber, özellikle uygulaması hem kolay, hemde masrafı daha
az olması nedeniyle pratikte tatlı sularda (iç sularda) daha çok
uygulanır.
• Gerekli olan enerjiyi sağlamak için tatlı sulardaki
uygulamalarda, sırtta taşınabilen veya hareketli jeneratörler
kullanılır. Denizlerde ise, gemilere yerleştirilen yüksek
kapasiteli jenaratörlerden yararlanılır.
• Suyun iletkenliği düşükse, akım, balığı daha iyi bir iletken
olarak kullanarak balık vücudundan geçer ve balık bayılır.
• Şayet ortam iletkenliği, balık iletkenliğinden yüksekse, akım
balığın etrafından dolaşır ve balıkta herhangi bir etki
görülmez.
• Tatlı suya nazaran daha yüksek iletkenliğe sahip deniz
suyunda, bu yöntemin başarılı olmamasının bir nedeni de
budur.
27.03.2014 22:25:09
HHA
13
• Elektroşokla avcılıkta 2 tip akım kullanılır.
• 1. Alternatif (Dalgalı) Akım : Bu akım gücü,
oluşturduğu alan içerisindeki balıkları sersemletir.
Balıklar geçici olarak dengelerini kaybederler ve
sudan kolayca kepçeyle alınırlar.
•
Alternatif akım kullanıldığında, balık her iki
elektrottan birisine doğru dönmek yerine, elektrik
alanına dik bir durum alır.
•
Alternatif akımla etkilenen balıklarda, pigment
hücrelerinin zarar görmesiyle renk solgunlaşır. Sazan,
kadife, yayın balığı gibi birçok balık türü, akım
kesildiği zaman bir tür hipnoz etkisine girerler.
Hemen normal yüzme pozisyonuna geçemezler ve
birkaç dakika yan yatmış durumda kalırlar.
27.03.2014 22:25:09
HHA
14
• 2. Doğru Akım : Bu akımın gücü, balıkların anoda doğru hareketini ve
orada toplanmasını sağlar. Balıklar bir kepçe ile sudan çıkartılır.
•
Bir su kaynağına doğru akım verilirse ve şiddeti sürekli artırılırsa,
balık akım yönüne paralel yüzdüğü anda, tüm vücudunda kasılmalar ve
titremeler meydana gelir. Akım yönüne dik durumda ise, başını anod (+)
kutba doğru çevirir. Daha sonra paralel yüzme halinde anoda (+) doğru
yaklaşır. Pozitif kutba yönelme reaksiyonuna “galvonotaksis” denir.
•
Balık (+) elektrota yöneldikten sonra, yana döner ve hareketsiz kalır.
Bu andan sonra batmaya başladıklarından hemen toplanmaları gerekir.
•
Balık büyüklüğü ile, akım şiddeti arasında ters bir orantı vardır. Balık
büyüdükçe, daha az güçte akım yeterli olmaktadır.
•
Kullanılan akım şiddeti ne olursa olsun, elektrik akımına kalan balıkta
sinir ve kas sistemi etkilenir.
•
Akımlar, omurilikte, uyarı ve merkezi sinir sisteminin fonksiyonlarında
engellemeyle narkotik etki yapar.
•
Akarsu ve göllerde, alternatif akımla elektroşok avcılığında 500 W
kapasiteli jenaratörler kullanılır. İki işçiden her biri, 5 m aralıklarla sapı
elektrik iletmeyen su altı elektrodunu suya daldırarak, akarsuyun akışı
istikametinde 1 m kadar olabilen derinlikte su içerinde çalıştırırlar. Bu
arada diğer bir işçide, iki elektrod arasındaki sersemlemiş balıkları bir
kepçe yardımıyla toplar.
27.03.2014 22:25:09
HHA
15
• Doğru akıma elektroşok uygulanmasında 2000 W
kapasiteli jenaratörler kullanılır. Elektrodlardan katot
suya atılır veya toprağa saplanarak (geçici olarak),
diğer elektrot anod ise, etrafında toplanan balıkları
toplama kepçesine girebilecekleri şekilde hareket
ettirilir.
•
Göllerde elektroşokla avcılık, bir kayığa binilerek
uygulanır. Her iki tip akımda kullanılabilir. Elektrodlar
tel veya serbestçe sallanan metal çubuklar şeklinde
olabilir. Bunlar sığ bölgede kayıkla yavaş yavaş
giderken bırakılır (sarkıtılır), kayığın başında bulunan
biride balıkları toplar.
27.03.2014 22:25:09
HHA
16
• DENİZLERDE ELEKTROŞOKLA AVCILIK
•
Denizlerde elektroşok, özellikle ağ ve oltalarla yakalanmış balıkların
ani olarak öldürülmesinde kullanılır.
•
Balıkların ani olarak öldürülmesi, balık etinin bozulma süresini
uzatmaktadır. Balıklar yakalandıktan sonra ne kadar kısa sürede ve fazla
çırpınmadan öldürülürse, etlerinin lezzeti o nispette yüksek olur. Burada
genellikle 220 voltluk doğru akım kullanılır.
•
Denizlerde elektroşokla balık avcılığında, uygulama yapılacağı zaman
gemi demir atar. Balıkların toplanacağı avlama elektrodu anod (+),
lambaların 2 m gerisine ve balık pompasının ağzına yerleştirilir. Katot ve
anod arasındaki mesafe yaklaşık 8 m’dir. Elektrodlar suya batırılır, lamba ve
su içine indirilerek yakılmaya hazır duruma getirilir ve gemideki sonar
cihazı çalıştırılarak balık sürüleri aranmaya başlanır. Büyük sürüye
rastlanıldığında, derhal lambalar yakılır ve balık sürüsünün bulunduğu
derinliğe doğru yavaş yavaş sarkıtılır. Bu esnada pozitif fototropizm
gösteren balıklar (özellikle sardalyalar) lambaya doğru yaklaşırlar. Bu sırada
balıklar, aşağı-yukarı elektrik akımı alanına girdiğinde, anod ve katod
devresine akım verilerek, topluluk anoda doğru çekilir. Anod pompa ağzına
yerleştirilmiş olduğundan balıklar istenilen yoğunlukta toplandıkları an,
balık pompası çalıştırılarak balıklar gemiye alınırlar.
27.03.2014 22:25:09
HHA
17
Balıklarda Elektrotaksinin Meydana
Gelmesi
•
•
•
•
•
•
Balığın boyuna
Elektrodlar arası mesafeye
Anodun büyüklüğüne
Suyun iletkenliğine
Suyun pH’sına bağlıdır.
Alternatif akım kullanıldığı zaman, elektrodlar münavebeli olarak
değiştiğinden, balıklar ne tarafa doğru gideceklerini bilemediklerinden,
genellikle ortada bocalayıp kalırlar. Potansiyelin biraz yükselmesi sonucu
tamamen felç olabilirler.
• Elektrikle balık avcılığında, avcılığı yapan kişilere zararlı olabilir. Avlama
esnasında suya düşecek avcı, kullanılan akımın yüksek olması ve suyun
geçirgenliği sonucu zarar görebilir. Özellikle doğru akımla çalışılıyorsa, kan
damarlarında meydana gelecek pıhtılaşmalar felce ve ölüme neden olabilir.
27.03.2014 22:25:09
HHA
18
• Elektrik akımının balık ve besin maddelerini oluşturan
organizmalara herhangi bir zararlı etkisi yoktur.
Balıkların gonadları içinde zararlı değildir. Bu nedenle
damızlık temini amacıyla, elektrikle balık avcılığı
tercih edilen bir yöntemdir.
• Balıklarda narkoz, türe, sıcaklığa, fizyolojik duruma ve
balık büyüklüğüne bağlı olarak değişebilir.
• Deniz suyunun iletkenliği, ortalama olarak tatlı suyun
500 katıdır. Yani tatlı suda uygulanan elektrik
enerjisinin sağladığı etkiyi elde edebilmek için, deniz
suyunda 500 kat daha fazla bir enerji kullanmak
gerekir.
27.03.2014 22:25:09
HHA
19
Elektroşokla Balık Avcılığının Kullanıldığı
Yerler
• Bazı sularda yırtıcı balık türlerinin ayıklanmasında (Turna, tatlısu levreği vs.)
• Üretimde kullanılacak olgun damızlıkların zarar görmeden yakalanmasında
• Bir akarsu veya göldeki balık popülasyonunun kalitatif olarak
değerlendirilmesindeki çabuk populasyon tahminleri elektroşok uygulanarak
markalama ve yeniden yakalama yöntemleriyle mümkündür.
• Ticari maksatla göllerden ve açık denizlerden balık avlanmasında
• Bir göldeki balıkların başka bir göle transplantasyonunda balıkların zarar
görmeden yakalanmasında
• Özellikle biyolojik çalışmalarda markalama yapılacak örneklerin
yakalanmasında
• Çeşitli ağlarla yakalanmış büyük balıkların (Orkinos, köpek balığı vs.), fazla
çırpınmadan öldürülerek etlerinin kaliteli şekilde muhafazasında
• Hidroelektrik santrallerinin türbün girişinde
27.03.2014 22:25:09
HHA
20
• Daha çok orta derecede iletkenliğe sahip ve sınırlı
yüzey alana sahip içsularda, doğru akımla çalışan
elektroşoklar kullanılır.
• Enerji kaynağı olarak 0.4-0.5 KW arasında güce sahip
benzinli motorlar veya 12-24 voltluk
akümülatörlerden yararlanılır.
• Cihazı kullananlar, lastik çizme veya kasık çizmesi
giymelidir.
• Devre açıkken, bayılan balıklar kesinlikle çıplak elle
veya metal saplı kepçe ile toplanmamalıdır.
27.03.2014 22:25:09
HHA
21
Download