Ulaşım Hacmi, Hızı ve Yoğunluğu
Uygulama 7: Şehir içindeki bir caddeye özel otoların girişinin yasaklanması istenmektedir.
 Gözlemler sonucunda yoğunluk 20 ta/km iken bir yöndeki en fazla serbest akım hızı 50
km/sa olarak bulunmuştur. Ayrıca hızla yoğunluk arasında doğrusal bir ilişki olduğu
belirlenmiştir.
 Mevcut ulaşım akımı 1200 taşıt/sa’dir
 Araç dağılımı aşağıdaki gibidir:
o Özel Otomobil: %80
o Ticari Taşıtlar: %18
o Otobüsler: %2
 Ulaşım tıkanıklık yoğunluğuna geldiği zaman her bir aracın kapladığı uzunluk aşağıdaki
gibidir:
o Otomobil: 7 metre
o Otobüs: 10 metre
o Ticari Taşıtlar: 12 metre
Buna göre;
a) Boşluk ağırlıklı ortalama hızı ve zaman ağırlıklı ortalama hızı tanımlayınız.
b) Şehir içine özel araç girişi yasaklanmadan önceki cadde yeterliliğini(kapasite) bulunuz.
c) Özel araçların şehir içine girişi yasaklandıktan sonraki caddenin yeterliliğini(kapasite)
bulunuz.
d) Özel araçların caddeye girişi yasaklanmadan önceki ortalama hızı km/sa cinsinden
hesaplayınız.
e) Özel araçların caddeye girişi yasaklandıktan sonraki ortalama hızı km/sa cinsinden
hesaplayınız.
AlGe Yapı
Sayfa 1
Ulaşım Hacmi, Hızı ve Yoğunluğu
Çözüm:
a) Zaman Ortalamalı Hız(Time Mean Speed): Bir yolun, seçilen bir kesiminden geçen
tüm taşıtların, geçiş zaman aralıklarına göre hesaplanan ortalama hız değeridir.
Boşluk Ortalamalı Hız(Space Mean Speed): Bir yolun seçilen bir kesiminden geçen
tüm taşıtların uzaklık olarak aralıklarına göre hesaplanan ortalama hız değeridir. Hız
cezalarında kullanılması gereken hız, bu hızıdır.
b) Yol Yeterliliği(Kapasite): Bu değerin hesaplanması için serbest akım hızı ve tıkanıklık
yoğunluğunun hesaplanması gerekmektedir:
1 km=1000 m’lik uzaklıkta x tane araç olsun:
(
)
(
)
(
)
Hız-Yoğunluk İlişkisi:
us
50
20
kt
Gözlemler sonucunda yoğunluk 20 ta/km iken bir yöndeki en fazla serbest akım hızı 50
km/sa olarak bulunduğu soruda belirtilmiş. Buna göre serbest akım hızı üçgenlerin
benzerliğinden aşağıdaki gibi hesaplanır:
(
)
(
)
c) Özel araçlar yani otomobiller yasaklanınca cadde sadece otobüs ve ticari araçlara
kalacaktır. Böylelikle araç dağılım oranları değişecektir. Dolayısıyla tıkanıklık yoğunluğu
da değişecektir.
AlGe Yapı
Sayfa 2
Ulaşım Hacmi, Hızı ve Yoğunluğu
(
)
(
)
(
)
(
)
d) Özel araçların caddeye girmesi yasaklanmadan önce caddeye giren taşıt sayısı 1200
ta/sa’di. Buradan hareketle hacim-hız ilişkisini kullanarak 1200 ta/sa’lik yeterlilikteki
caddenin ortalama hızı aşağıdaki gibi bulunur:
qenb=1868ta/sa
A
q1200
C
Serbest
Akım Bölgesi
Zorlamalı
Akım Bölgesi
D
us=29,733 km/sa
AlGe Yapı
B
u1200
E
us=59,467 km/sa
Sayfa 3
Ulaşım Hacmi, Hızı ve Yoğunluğu
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(
(
)
|
)
|
|
|
e) Özel araçların caddeye girmesi yasaklandıktan sonra caddeye giren taşıt sayısı 240 ta/sa
oldu. Buradan hareketle hacim-hız ilişkisini kullanarak 240 ta/sa’lik yeterlilikteki
caddenin ortalama hızı aşağıdaki gibi bulunur:
qenb=1386 ta/sa
A
B
us=32,720 km/sa
|
|
|
|
|
|
|
(
|
AlGe Yapı
Serbest
Akım Bölgesi
Zorlamalı
Akım Bölgesi
D
q240
|
|
C
|
(
)
u240
E
us=65,445 km/sa
)
|
|
|
Sayfa 4
Download

Ulaşım Hacmi, Hızı ve Yoğunluğu