07.11.2014
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
10.Sınıf
Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı
2. Hafta ( 22 – 26 / 09 / 2014 )
1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN
FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER
2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER
Slayt No: 2
2.)KADIN ve ANA SAĞLIĞINI ETKİLEYEN
FAKTÖRL ER ve ALIN ACAK ÖNLEMLER :
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler
Genel sağlık düzeyi,
Ülkede mevcut sağlık sisteminin biçimi, hizmetlerin
varlığı, yaygınlığı, ulaşılabilirliği ve niteliği,
Ülkede izlenen genel nüfus politikası,
İsteyerek düşüklerle ilgili yasal durum,
Kontraseptif yöntemlerle ilgili bilgi, tutum ve
davranış,
2
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
Doğum öncesi bakım hizmetlerinin düzeyi,
Doğumların oluş yeri ve doğuma yardım eden kişinin
niteliği,
Lohusalık dönemi bakım hizmetleri,
Toplumun genel beslenme düzeyi,
Toplumun genel eğitim ve sağlık eğitim düzeyi,
Toplumun genel haberleşme ve ulaşım durumu,
Sosyoekonomik durum,
Kadının toplumdaki statüsü (eğitimi, istihdamı),
Bireysel faktörlerdir (yaş, eğitim, doğurganlık
özellikleri, sağlık davranışları, sistemik hastalık vb.).
3
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
1.) Aşırı Doğurganlık:
Sık tekrarlanan gebelikler sonucunda kadınlarda;
Kansızlık,
Osteoporoz,
Vücut direncinin düşmesine bağlı olarak
enfeksiyonlar,
Bulaşıcı hastalıklar,
Kadın üreme organlarıyla ilgili hastalıklar vb.
görülebilir.
5
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
Kadın Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak
Önlemler :
1.)Aşırı Doğurganlık
2.)Eğitim Düzeyi
3.)Annenin Doğumdaki Yaşı
4.)Çocuk Sayısı
5.)Beslenme Durumu
4
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak
Önlemler
Aşırı doğurganlık ulusal ve uluslararası tanımlamaya
göre dört şekilde anlatılabilir:
Çok erken gebelik (19 yaşından küçük)
Çok geç gebelik (35 yaşından büyük)
Çok sayıda gebelik (4 ve 4’ten fazla)
Çok sık gebelik (2 yıldan az aralıklarla)
6
1
07.11.2014
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
Aşırı Doğurganlığın Çocuk Sağlığına Olumsuz Etkileri:
Sık aralıklarla ve çok sayıda yapılan doğumlar, çocuk
sağlığını olumsuz etkiler.
Doğum sayısı arttıkça prematüre ve düşük doğum
ağırlıklı bebek doğma riski yükselir.
Gelir düzeyi düşük ailelerde, çocuk sayısı arttıkça
çocuk başına düşen besinlerin niteliği ve miktarı
düştüğünden beslenme bozuklukları oluşur. Bu
durumda enfeksiyonlara yakalanma riski ve çocukların
zekâ gelişiminde sorunlar görülebilir.
Ana Sağlığı Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
Çocuk sayısı arttıkça anne babaların çocuklara
ayıracakları zaman kısıtlanır. Sevgi ve ilginin az olduğu
durumlarda çocukların ruhsal gelişimleri bozulabilir.
İleri yaşlardaki annelerde doğumsal anomalili çocuk
doğurma riski artar. Bu risk 35 yaş üzerindeki
annelerde iki kat daha fazladır.
7
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
2.) Eğitim Düzeyi :
Eğitim düzeyinin çocuk sağlığına etkileri
8
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
3.)Annenin Doğumdaki Yaşı
Cİdeal anne yaşı : 20-30
CErken gebelik yaşı : 18 yaş altı
CGeç gebelik yaşı : 35 yaş üstü
olarak kabul edilir.
9
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
4.) Çocuk Sayısı :
Doğan bebek sayısı arttıkça kadın sağlığı bozulur.
İstenen Bebek
11
10
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
5.) Beslenme Durumu :
Gebelik ve emzirme dönemlerinde; protein,
karbonhidrat,çeşitli vitamin ve miberaller ile özellikle
demir ihtiyacı da artar.
Gebelikte 1000 mgr.demire ihtiyaç vardır ( ek olarak ).
Gebe yetersiz ve dengesiz beslendiğinde :
..Ölü doğum,
..Erken doğum ( prematüre )
..Düşük doğum ağırlığı,
..Mental retardasyon,
Konjenital anomaliler görülebilir.
12
2
07.11.2014
Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve
Alınacak Önlemler
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
3.)KADIN ve ANA SAĞLIĞI ile İLGİLİ ÖLÇÜTLER
Ana ölüm hızı, bir toplumun yalnızca sağlık düzeyinin
değil aynı zamanda toplumun gelişmişlik düzeyinin,
toplumdaki ana-çocuk sağlığı hizmetlerinin nitelik ve
niceliğinin ve kadının statüsünün de önemli bir
göstergesidir.
Bir ülke ya da bölgede ana sağlığı hizmetlerinin
kalitesini gösteren çeşitli ölçütler vardır.
13
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
1.) Ana Ölüm Hızı :
Bir yıl içinde gebelik,doğum ve lohusalık
nedeniyle ölen anne sayısı
Ana Ölüm Hızı=---------------------------------------x 10 000
Bir yıl içindeki toplam canlı doğum sayısı
..Gebeliğin şekline ve süresine bakılmaksızın
gebelik,doğum ve lohusalık nedeniyle oluşan
hastalıklar ve bunların komplikasyonları sonucunda
oluşan ölümlere ana ölümü denilmektedir.
15
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
3.) Neonatal ( yenidoğan ) Ölüm Hızı :
14
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
2.) Bebek Ölüm Hızı :
Bir yıl içinde bir yaşını doldurmadan
ölen bebek sayısı
Bebek Ölüm Hızı=---------------------------- x 1000
Aynı yıl içindeki canlı
doğum sayısı
..Bebek Ölüm Hızı; bir yaşından küçük bebeklerin yıllık
ölüm hızıdır.
16
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
Bir yıl içinde 0-28 günlük iken
ölen bebek sayısı
Neonatal Ölüm Hızı =---------------------------------- x 1000
Bir yıl içindeki toplam
canlı doğum sayısı
4.) Postneonatal Ölüm Hızı :
Bir yıl içinde meydana gelen
29-365 günlük iken ölen
bebek sayısı
Postneonatal Ölüm Hızı =------------------------------ x 1000
Bir yıl içindeki toplam
canlı doğum sayısı
..Neonatal Ölüm Hızı ; canlı doğan bebeklerin 0-28
günlük dönemde ölmesidir.
..Postneonatal Ölüm Hızı ; canlı doğan bebeklerin 29365 günlük dönemde ölmesine denir.
17
18
3
07.11.2014
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
5.) Perinatal Ölüm Hızı :
Bir yıl içinde ölü doğan bebek sayısı + ( 0-7)
günlük iken ölen bebek sayısı
Perinatal Ölüm Hızı =-------------------------------------- x 1000
Aynı yıl içindeki toplam(canlı + ölü )
doğum sayısı
..Perinatal Ölüm Hızı ; canlı doğan bebeklerin 0-7
günlük dönemde ölmesine denir.
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
6.) Ölü Doğum ( fetal ölüm ) :
Bir yıl içinde ölü doğan bebek sayısı
Ölü Doğum Hızı = ------------------------------------------- x 1000
Aynı yıldaki toplam canlı ve ölü
doğum sayısı
..28. haftadan sonra olan fetüs ölümleri, ölü doğum
olarak kabul edilir.
19
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
20
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
7.) Kaba Doğum Hızı :
Bir yıl içindeki toplam canlı doğum
sayısı
Kaba Doğum Hızı = ---------------------------------------- x 1000
Yıl ortası nüfus
8.) Kaba Ölüm Hızı :
..Kaba Doğum Hızı ; bir bölgedeki doğurganlık
hakkında kesin bilgi vermez.
..Kaba Ölüm Hızı ; bir bölgede bir yıl içinde görülen
toplam ölüm sayısının bölgenin yıl ortası nüfusuna
bölünmesiyle bulunur.
Bir yıl içinde görülen toplam ölüm sayısı
Kaba Ölüm Hızı = ------------------------------------------- x 1000
Toplumun yıl ortası nüfusu
21
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
22
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
9.) Genel Doğurganlık Hızı :
10.) Özel Doğurganlık Hızı :
Bir toplumda bir yıldaki toplam
canlı doğum sayısı
Genel Doğurganlık Hızı = ------------------------------ x 1000
Aynı toplumda ve aynı yıldaki 15-49
yaşlardaki kadın yıl ortası nüfusu
..Genel Doğurganlık Hızı ; doğurgan çağdaki her bin
kadının bir yılda yaptığı canlı doğum sayısını gösterir.
a.) yaşa özel doğurganlık hızı
b.) evli kadınlara özel doğurganlık hızı
olarak iki bölümde incelenir.
23
24
4
07.11.2014
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
a.) Yaşa Özel Doğurganlık Hızı
x yaş grubundaki kadınların bir yılda
doğurdukları canlı doğum sayısı
X yaş grubu
Özel doğurganlık hızı =-------------------------------- xk (1000)
x yaş grubundaki kadın yıl ortası
nüfusu
..Yaşa Özel Doğurganlık Hızı ; özellikle aile planlaması
hizmetlerinin yeterliliği konusunda fikir verebilir.
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
b.) Evli Kadınlara Özel Doğurganlık Hızı
15-49 yaş grubundaki evli kadınların
bir yılda doğurdukları canlı doğum sayısı
15-49 yaş grubu
Evli kadınlara
= -------------------------------------- xk(1000)
Özel doğurganlık
15-49 yaş evli kadın yıl
hızı
ortası nüfusu
..Bu hız; 15-49 yaş grubundaki evli kadınların bir yılda
doğurdukları toplam canlı doğum sayısının 15-49 yaş
evli kadın yıl ortası nüfusuna bölünmesiyle bulunur.
25
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
11.) Üreme Hızı :
Bir yılda doğan canlı kız çocuğu sayısı
Üreme Hızı = ------------------------------------------------ x 1000
Doğurgan çağdaki ( 15-49 yaş) kadınların
yıl ortası nüfusu
..Bu hız ; doğurganlık düzeyi hakkında bilgi veren bir
ölçüttür.
26
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
12.) Doğal Artış Hızı :
( Bir yıldaki canlı doğum sayısı) – ( bir yıldaki ölüm
sayısı)
Doğal artış hızı = ------------------------------------------- x 1000
O toplumun yıl ortası nüfusu
..Doğal Artış Hızı ; göçler hesaba katılmadan bir
toplumun nüfusunda meydana gelecek olan sayısal
değişmeleri gösterir.
27
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
13.) Cinse Özel Ölüm Hızı :
28
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
14.) Düşük Hızı :
x cinsiyetinde ölen kişi sayısı
Cinsiyete Özel
Ölüm hızı
= ------------------------------------------ x 1000
x cinsiyeti yıl ortası nüfusu
..Kadın ve erkeklerin özel ölüm hızları ayrı ayrı
hesaplanır.
29
bir yıl içindeki düşük sayısı
Düşük Hızı = -------------------------------------------- x 1000
yıl ortası nüfusu
..Düşükler kadın sağlığını tehdit eden önemli bir
sorundur.
30
5
07.11.2014
Kadın ve Ana Sağlığı ile İlgili Ölçütler
HAZIRLAYAN
HARİKA
ATA
31
6
Download

2 .Hafta