Onkolojide Sık Kullanılan Terimler
Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk
2013
Kanser
• Hücrelerin aşırı kontrolsüz üretiminin, bu üretime
uygun hücre kaybıyla dengelenemediği, giderek
artan hücre kütlelerinin birikimi..
• Aslında kanser hücreleri normal hücrelerden daha
fazla ölmekte,ama bu ölüm aşırı yapım ile baş
edememekte,
• Bu dengesizlik hem kanser hücrelerindeki genetik
anormallik, hem de organizmanın bu hücreleri
saptayıp yok edememesine bağlı…
Hücre Siklusu
• G0: Bölünmenin olmadığı istirahat evresi,
• G1: Hücrenin DNA sentezi için hazırlık ve
bekleme dönemi,
• S: Sentez:DNA sentezi, hücre DNA içeriği tam
iki katına çıkması,
• G2: Hücrenin bölünme öncesi bekleme
dönemi,
• M: Mitoz:Hücrenin iki yavru hücreye
bölünmesi
Kanser Hücrelerinin Özellikleri
1-Klonal Orjin,
2-Ölümsüzlük ve Telomerler,
3-Genetik Dengesizlik (instabilite),
4-Temas inhibisyonunun ve tutunarak
bölünme özelliklerinin kaybı,
• 5-Büyüme faktörlerinden ve besinden
bağımsız olarak giderek artan proliferasyon,
•
•
•
•
Kanser Hücrelerinin Özellikleri
• 1-Klonal Orjin:
• Aslında birçok kanser tek bir anormal
hücreden kaynaklanmakta,
• Bazı kanserlerde dokunun birden fazla
hücresinin karsinojene maruz kalmasından
kaynaklanmaktadır (alan kanserizasyon etkisi)
• 2-Ölümsüzlük ve Telomerler:
• Birçok normal hücre olgunlaşırken bölünür ve
bölünme sayısı sınırlıdır.Kanser hücrelerinin ise
sınırsızdır.
• Bu mekanizmalardan biri telomerlerdir.
Normalde hücreler farklılaştıkça bu telomerler
kısalır. Tersine kanser hücreleri ve kök
hücrelerde telomeraz enzimi sayesinde
yenilenir. Hücre ölümsüz olur.
• 3-Genetik Dengesizlik(instabilite)
• DNA tamirindeki veya DNA uygunsuzluğunda
saptanan eksikliklere bağlı olarak kanser hücreleri
çoğalma kontrol mekanizmalarına daha az yanıt
verir.
• Yabancı çevrede (metastaz) artmış sağkalım
kapasitesine sahip klonlar oluştururlar.
• 4-Temas inhibisyonunun ve tutunarak bölünme
özelliklerinin kaybı
• 5-Büyüme faktörlerinden ve besinden bağımsız
olarak giderek artan proliferasyon
• Değişik evrelerde yaklaşım farklı,
• Kişisel özellikler tedavide önemli,
• Yaş ve komorbid hastalıklar önemli bir
değişken,
• Tümör homojen bir doku değil,
• Birden çok doğru aynı durum için var
olabilir….
• Bütün bu nedenlerden dolayı kanser tedavisi
küçük hastalık gruplarına ve hatta son
yıllarda bireye özgü hale gelmiştir.
Kemoterapi Koşulları
• 1-Kesin tanı sağlanması (doku tanısı),
• 2-İlaçlarla ilgili özelliklerinin hastaya göre
değerlendirilmesi,
• 3-Tedaviden beklenen fayda/ zarar oranının
değerlendirilmesi,
• 4-Yanıt kriterlerinin belirlenmesi,
• 5-Destekleyici tedavi olanaklarının bulunup
bulunmaması.
Kemoterapatik ilaçların Klinik Kullanımı
• 1-Bazı maligniteleri şifaya kavuşturmak için
(küratif kemoterapi),
• 2-Yaygın hastalıkta kemoterapinin potansiyel
faydaları yan etkileri geçiyorsa(palyatif
kemoterapi),
• 3-Tedaviye ilk olarak kemoterapi ,radyoterapi
veya kombine başlamak daha az sakatlayıcı
cerrahiye yol açacaksa(neoadjuvan kemoterapi),
• Hasta asemptomatik ama;
• Kanser agresif ve tedavi edilebilir
ise(lösemi,lenfoma ve küçük hücreli akciğer
kanseri vb.)
• Makroskopik tümörün ortada kaldırıldığı,
yüksek nüks riski olan hastalarda mikroskopik
minimal hastalığa yönelik, tedavinin hastalıksız
sağkalım ve genel sağkalımı arttırdığı
kanıtlanmışsa (adjuvan kemoterapi)
• Hastalıksız sağkalım:Hastanın saptanabilir
kanseri olmadığı zamandan nüks olana kadar
geçen süre
• Genel sağkalım:Tanı konulduktan sonra ölüme
kadar geçen süre
• 1-Tam Yanıt:Tedavi sonrası klinik olarak saptanabilen
tümör olmaması,
• 2-Parsiyel Yanıt:Tedaviden sonra ölçülebilen tümör
kitlesinin %50 azalması,yeni gelişen tümör alanı
olmaması,hiçbir tümör alanının ilerlememesi,
• 3-Minimal Yanıt: Parsiyel yanıt gibidir. Ancak yanıt
kriteri %50 ulaşmaz.
• 4-Progresyon:Bir veya daha fazla alandaki tümör
kitlesinin %25 den daha fazla artması,yeni tümör
oluşması yada hastanın ölmesidir.
• 5-Stabil Yanıt:Hiçbir değişiklik olmaması,
Download

Onkolojide Sık Kullanılan Terimler