İŞLETMEYE GİRİŞ
DERS KONULARI
1. TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAMLARI
2. İŞLETMENİN AMAÇLARI, EKONOMİ
İÇİNDEKİ YERİ VE SINIFLANDIRILMASI
3. İŞLETMENİN KURULUŞU
4. İŞLETMENİN MALİYETLERİ
5. İŞLETMENİN GELİRLERİ
6. İŞLETMENİN PERFORMANSI
7. İŞLETME FONKSİYONLARI, YÖNETİM
FONKSİYONU
8. TEDARİK FONKSİYONU
9. ÜRETİM FONKSİYONU
10. PAZARLAMA FONKSİYONU
11. FİNANSMAN FONKSİYONU
12. MUHASEBE FONKSİYONU
13. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ
ÖNERİLEN KAYNAKLAR
• ŞİMŞEK, M. ŞERİF, İŞLETME
BİLİMLERİNE GİRİŞ. YELKEN BASIMYAYIM DAĞITIM, KONYA, 1997.
• ROBBINS, STEPHEN P.,
MANAGEMENT. PRENTICE HALL, 1994.
1.
TEMEL İŞLETMECİLİK
KAVRAMLARI
İşletmeyi tanıyalım
İşletmeler günlük yaşantımızın önemli bir
parçasını oluşturmakta, insan
gereksinimlerinin büyük bir bölümünü
karşılamaktadırlar. Bu işletmeler çeşitli
türlerde ve büyüklüktedir. Bir ülke
ekonomisini oluşturan ve sayıları
yüzbinlere hatta milyonlara varan
işletmeler ekonominin hücreleri gibi
düşünülebilir.
İşletmeyi tanıyalım
• İşletmeler başkalarının ihtiyaçlarını
karşılamak üzere mal ve hizmet
üretirler.
• İşletmeler iktisadi mal ve hizmet
üretirler. İktisadi mal ve hizmetlerin
özelliği fayda yaratmaları ve kıt
olmalarıdır.
• İşletmelerin bu üretimi
gerçekleştirebilmeleri üretim faktörleri
adı verilen emek, doğa, sermaye ve
bilginin bir araya getirilmesine bağlıdır.
İşletmeyi tanımlayalım
Kar
Mal ve
Hizmet
Pazarı
Kar
Kar
Mal ve Hizmet
İŞLETME
TÜKETİCİLER
Emek ,Sermaye ,Doğal Kaynaklar, Bilgi
Ücret
Faiz
Üretim
Faktörleri
Pazarı
Kira (para)
İŞLETME
Günlük yaşamda işletme kavramı yerine;
firma, şirket, kurum, örgüt, işyeri, ekonomik
birim ve teknik vb Ifadeler kullanılmaktadır.
• İŞLETME
– EMEK, SERMAYE VE DİĞER ÜRETİM
FAKTÖRLERİNİ PLANLI, BİLİNÇLİ VE
SİSTEMLİ BİR BİÇİMDE BİRARAYA GETİRİP
MAL VEYA HİZMET ÜRETİMİNE YÖNELEN
VE AMAÇLARINA ULAŞMAK İÇİN ÜRETİM
KAYNAKLARININ KULLANIMINDA
EKONOMİK VE AKILCI (RASYONEL)
KARARLAR ALAN TOPLUMSAL,
EKONOMİK VE TEKNİK BİR BİRİMDİR.
• İŞLETME GENEL OLARAK,
BAŞKALARININ TÜKETMESİ İÇİN MAL
VE HİZMET ÜRETEN BİR EKONOMİK
BİRİMDİR.
İŞLETMENİN UNSURLARI
Yapılan tanımlara göre işletmenin unsurları;
1.İşletme herşeyden önce toplumsal bir
işbirliği sistemidir
2.İşletme ekonomik bir birimdir.
3.İşletmenin amacı insanların ihtiyacını
karşılayacak mal ve hizmeti üretmektir.
4.İşletme ekonomik bir birim olmasının
yanında teknik bir birimdir.
İNSAN İHTİYAÇLARI VE EKONOMİK
FAALİYETLER
• YERYÜZÜNDEKİ BÜTÜN EKONOMİK
FAALİYETLERİN TEMELİNDE İNSAN
İHTİYAÇLARININ KARŞILANMASI VEYA
TATMİN EDİLMESİ AMACI
YATMAKTADIR.
• İNSAN İHTİYAÇLARI
– GENELLİKLE İNSAN İHTİYAÇLARI,
BİRİNCİL VE İKİNCİL İHTİYAÇLAR
ŞEKLİNDE İKİLİ BİR SINIFLANDIRMAYA
TABİ TUTULMAKTADIR.
– BİRİNCİL İHTİYAÇLAR (TEMEL FİZYOLOJİK
İHTİYAÇLAR)
•
•
•
•
NEFES ALMA
YEME VE İÇME
GİYİNME VE BARINMA
HAYATI DEVAM ETTİRME
– İKİNCİL İHTİYAÇLAR (SOSYAL İHTİYAÇLAR)
•
•
•
•
EMNİYET VEYA GÜVENLİK
AİT OLMA VE SEVGİ
SAYGI GÖRME
KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME
• MASLOW’UN İHTİYAÇLAR
HİYERARŞİSİ
– MASLOW, BİRİNCİL VE İKİNCİL İHTİYAÇ
AYIRIMINI YETERLİ BULMAYARAK İNSAN
İHTİYAÇLARININ DAHA DETAYLI VE
SİSTEMLİ BİR SINIFLANDIRMASINI
VERMEYE ÇALIŞMIŞTIR.
MASLOW’UN İHTİYAÇLAR HİYERARŞİSİ
KENDİNİ
GERÇEKLEŞTİRME
İHTİYACI
SAYGI GÖRME İHYİYACI
AİDİYET İHTİYACI
GÜVENLİK İHTİYACI
FİZYOLOJİK İHTİYAÇLAR
• İNSAN İHTİYAÇLARININ
KARŞILANMASININ ÖNEMİ
İHTİYAÇ-EKONOMİ VE ÜRETİM
İLİŞKİSİ
• EKONOMİ
– BİR TOPLUMDAKİ ÜRETİM, DAĞITIM VE
TÜKETİM DURUMU İLE İLGİLİ OLGULARIN
TÜMÜDÜR.
• EKONOMİK OLAYLAR
– İNSAN İHTİYAÇLARININ KARŞILANMASI
İÇİN GİRİŞİLEN VE PARAYLA
ÖLÇÜLEBİLEN EYLEMLER, EKONOMİK
OLAYLAR OLARAK ADLANDIRILIR.
– İNSAN İHTİYAÇLARININ BAZILARI PARA
VE PARANIN TEMSİL ETTİĞİ SATIN ALMA
GÜCÜ İLE KARŞILANIRKEN, BAZILARI DA
PARA İLE KARŞILANAMAYAN TÜRDEN
İHTİYAÇLARDIR.
• MAL VE HİZMETLER
– İNSAN İHTİYAÇLARINI TATMİN ETME VEYA
GİDERME ÖZELLİĞİNE SAHİP NESNELERE
MAL VE HİZMET ADI VERİLMEKTEDİR.
• İNSAN İHTİYAÇLARINI TATMİN ETMEYE
YARAYAN, ANCAK YERYÜZÜNDE
HERKESE YETECEK KADAR BOL
MİKTARDA BULUNMAYAN, ELDE
EDİLMELERİ BELİRLİ BİR ÇABAYI
GEREKTİREN MADDELERE EKONOMİK
MADDELER (KISACASI MAL)
DENMEKTEDİR.
• İNSAN İHTİYAÇLARININ HEPSİ
MALLARLA KARŞILANAMAZ.
• BİR KISMI DA HİZMET ADI VERİLEN
SOYUT EYLEMLERLE KARŞILANIR.
– BERBERLİK
– ÖĞRETMENLİK
– DOKTORLUK
– MÜHENDİSLİK GİBİ
• ÜRETİM
• TEMEL ÜRETİM FAKTÖRÜ OLAN DOĞA
VE ONUN SUNDUĞU KAYNAKLARA
YİNE DİĞER İKİ TEMEL ÜRETİM
FAKTÖRÜ OLAN SERMAYE VE EMEĞİN
UYGULANMASI VE BU YOLLA İNSAN
İHTİYAÇLARINI KARŞILAYACAK MAL
VE HİZMETLERİN MEYDANA
GETİRİLMESİ OLAYINA ÜRETİM ADI
VERİLMEKTEDİR.
• DOĞAL KAYNAKLARA SERMAYE VE
İNSAN EMEĞİ UYGULAMA İŞLEMİNE
ÜRETİM ADI VERİLİR.
• DİĞER BİR İFADEYLE, İNSAN
İHTİYAÇLARINI GİDEREN MAL VE
HİZMETLERİ ELDE ETMEK AMACIYLA
YAPILAN HER TÜRLÜ ÇABAYA ÜRETİM
ADI VERİLİR.
• ÜRETİM FAKTÖRLERİ
– ÜRETİMDE BULUNMAK İÇİN İNSANIN
İHTİYAÇ DUYDUĞU FAKTÖRLERE ÜRETİM
FAKTÖRLERİ ADI VERİLİR.
• ÜRETİM FAKTÖRLERİ
– EMEK
– SERMAYE
– DOĞAL KAYNAKLAR
– GİRİŞİMCİ (MÜTEŞEBBİS)
– YÖNETİM VE ORGANİZASYON
• EMEK
– EMEK, ÜRETİMDEKİ İNSAN GÜCÜNÜ
SİMGELEMEKTEDİR.
– İNSANLARIN GELİR ELDE ETMEK AMACI
İLE YAPTIKLARI BEDENSEL VE DÜŞÜNSEL
ÇABALARA İŞ DENİR.
– EKONOMİK YAŞAMDA İŞ DEYİNCE
YALNIZCA İNSANLARIN ÇABALARI
ANLAŞILMAKTADIR.
• SERMAYE
– SERMAYE, ÜRETİLMİŞ ÜRETİM ARACI
OLARAK TANIMLANMAKTADIR.
– BUNA GÖRE, ÜRETİMDE KULLANILAN
HER TÜRLÜ MAKİNA VE ARAÇ-GEREÇ
SERMAYEDİR.
– SERMAYE EMEĞİN VERİMİNİ ARTIRARAK
FAZLA ÜRETİM YAPILMASINI SAĞLAR.
• SERMAYE, ÜRETİMDE KULLANILAN
BÜTÜN MADDİ VE MADDİ OLMAYAN
DEĞERLERDİR.
SERMAYE KAPSAMINA GİREN ÖĞELER
• MADDİ SERMAYE
– DOĞAL KAYNAKLAR
•
•
•
•
–
–
–
–
–
–
ARAZİ (TOPRAK)
HAMMADDELER
YARDIMCI MADDELER
MALZEMELER
YARI MAMULLER
MAMULLER
BİNALAR
MAKİNALAR VE OTOMASYON
ALACAKLAR
NAKİT PARA
• MADDİ OLMAYAN SERMAYE (HAKLAR)
– İMTİYAZ, LİSANS, MARKA, PATENT, TELİF HAKLARI, KNOW-HOW,
İŞLETME HAKLARI
• DOĞAL KAYNAKLAR
– TABİAT, DOĞAL KAYNAKLAR, TOPRAK
GİBİ ADLAR DA VERİLEN DOĞA,
YERYÜZÜNÜN ÜSTÜNDE VE ALTINDA
BULUNAN KAYNAKLARI KAPSAMAKTADIR
(TOPRAK, MADEN, SU, PETROL, ORMAN
VB.).
– İŞLETMECİLER GENELLİKLE BU
FAKTÖRÜ, SERMAYE FAKTÖRÜ
İÇERİSİNDE İNCELEMEKTEDİRLER.
• GİRİŞİMCİ
– BELİRLİ BİR MAL VE HİZMETİ ÜRETMEK,
ÜRETİP PAZARLAMAK VEYA YALNIZCA
PAZARLAMAK İÇİN, KENDİ PARASINI VEYA
BAŞKALARINDAN TOPLADIĞI PARAYI
ÜRETİM FAKTÖRLERİNE YATIRAN,
BÖYLECE KÂR VEYA ZARAR OLASILIĞINI
GÖZE ALAN KİMSELERE GİRİŞİMCİ
(MÜTEŞEBBİS) DENİR.
• YÖNETİM VE ORGANİZASYON
– MAL VE HİZMETLERİN OLUŞTURULABİLMESİ İÇİN
ÜRETİM FAKTÖRLERİNE İHTİYAÇ VARDIR.
– ANCAK ÜRETİM FAKTÖRLERİ, BULUP
BULUŞTURULMADAN, ŞU VEYA BU BİÇİMDE BİR
ARAYA GETİRİLMEDEN, BELİRLİ BİR ÜRETİM
PLANINA GÖRE BELİRLİ BİR SÜREÇTEN
GEÇİRİLMEDEN MAL VE HİZMETLER ORTAYA
KONULAMAZ.
– BAŞKA BİR DEYİŞLE, ÜRETİM
FAKTÖRLERİ KENDİLİĞİNDEN ÜRETİMİ
GERÇEKLEŞTİREMEZ.
– ÜRETİMİN GERÇEKLEŞEBİLMESİ İÇİN
ÜRETİM SÜRECİNDEKİ BÜTÜN İŞLERİN
BAŞKALARINA YAPTIRILMASI GEREKİR.
– BUNU YÖNETİM VE ORGANİZASYON
SAĞLAR.
• İŞLETME KAVRAMI
– ÜRETİME YARAYAN BÜTÜN OLANAKLARIN
PLANLI BİR BİÇİMDE ORGANİZE EDİLMESİDİR.
– TEŞEBBÜSÜN EKONOMİ İLKELERİNE UYGUN
OLARAK ÜRETİMDE BULUNMASIDIR.
– EKONOMİ İLKELERİNE UYGUN OLARAK
FAALİYETTE BULUNAN TEKNİK BİR ÜRETİM
BİRİMİDİR.
– BELİRLİ AMAÇLARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ
DOĞRULTUSUNDA ÇALIŞAN SOSYAL BİR
VARLIKTIR.
• İŞLETMENİN BELLİ BAŞLI UNSURLARI ŞUNLARDIR;
– İŞLETME, HERŞEYDEN ÖNCE TOPLUMSAL BİR İŞBİRLİĞİ
SİSTEMİDİR (ORGANİZASYON).
– İŞLETME EKONOMİK BİR BİRİMDİR. YANİ İŞLETME, EN AZ
EMEK KANUNU GEREĞİNCE FAALİYETTE BULUNUR VE
FAALİYETLERİNİN SONUCUNDA MAKUL BİR KÂR
SAĞLAMAYI HEDEF ALIR.
– İŞLETMENİN AMACI, İNSANLARIN İHTİYAÇLARINI
KARŞILAYACAK MAL VE HİZMET ÜRETMEKTİR.
– İŞLETME, EKONOMİK BİR BİRİM OLMANIN YANINDA AYNI
ZAMANDA TEKNİK BİR ÇALIŞMA BİRİMİDİR.
•
BİR VARLIĞIN İŞLETME OLUP OLMADIĞI
NASIL ANLAŞILIR?
1. İNSAN İHTİYAÇLARINI GİDERECEK MAL
VE HİZMETLERİN ORTAYA KONULMASI
İÇİN ÇALIŞMASI.
2. BU AMAÇ İÇİN GEREKLİ ÜRETİM
FAKTÖRLERİNİN BİRARAYA GETİRİLMİŞ
OLMASI.
• İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER
DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ
– İŞLETME BİLİMİ ÇEŞİTLİ BİLİM
DALLARINDAN YARARLANMAKTA VE
DOLAYISIYLA BU BİLİM DALLARIYLA
YAKIN İLİŞKİ İÇİNE GİRMEKTEDİR.
•
•
•
•
İKTİSAT İLE İLİŞKİSİ
DAVRANIŞ BİLİMLERİ İLE İLİŞKİSİ
HUKUK İLE İLİŞKİSİ
MATEMATİK-İSTATİSTİK İLE İLİŞKİSİ
Download

isletme_Bilimlerine_Giris 373.00KB 2015-10