24.03.2014
İŞLETME TÜRLERİ
1. Faaliyet alanlarına göre işletme türleri
2. Tüketici türlerine göre işletme türleri
3. Üretilen mal veya hizmet çeşitlerine göre
işletme türleri
Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli
Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu
4. Üretim araçlarının mülkiyet biçimine göre
işletme türleri
5. Büyüklüklerine göre işletme türleri
İŞLETME TÜRLERİ
Faaliyet Alanlarına Göre İşletme
Türleri
1. Üretim işletmeleri: ihtiyaçları giderici ekonomik
mal ve hizmetleri üretmek amacıyla faaliyette
bulunan işletme.
a.
Mal üreten işletme; fabrika,
imalathane gibi isimler alarak
hammadde veya yarı mamul
maddeleri kimyasal değişime
uğratarak kullanan işletme.
1
24.03.2014
b. Hizmet işletmesi ise
üretim faktörlerinden soyut
çıktı üretimi için yararlanır.
Faaliyet Alanlarına
Göre İşletme
Türleri
2.
Ticari işletmeler
üretilmiş olan mal ve
hizmetleri alıp kimyasal
ve fiziksel bir değişime
uğratmaksızın ya da
kısmen değişikliğe
uğratarak pazarlayan
veya tüketiciye
iletilmesine aracı olan
kuruluş
İŞLETME TÜRLERİ
Tüketici Türlerine Göre İşletme Türleri
3.
Her iki faaliyeti birlikte yürüten işletmeler
bazı işletmeler değişik nedenlerle hem üretim hem de
ticari faaliyetleri birlikte yürütebilirler.
En son tüketici
mal ve hizmetleri ihtiyaçları için satın alan kullanan ve
kesinlikle fiziksel veya psikolojik olarak yok eden kişi.
(Aile,birey…)
Örgütsel tüketici
mal ve hizmet üretimi veya pazarlaması amacı ile mal
ve hizmet talep eden kullanan kişi ve kuruluş.
(fabrikalar,aracılar…)
2
24.03.2014
1. En son tüketiciye
yönelik işletmeler
2. Örgütsel tüketiciye
yönelik işletmeler
3. Her iki tüketici grubuna aynı zamanda yönelen ve
faaliyette bulunan işletmeler
piyasa koşulları ve her iki tüketici grubuna yönelerek toplam
satışları arttırma, daha büyük bir işletme görünümü kazanma,
işletme olanaklarının yeterli olması gibi nedenlerle her piyasaya
yönelik faaliyet göstermekte, mal ve hizmet üretmektedir.
İŞLETME TÜRLERİ
Üretilen Mal veya Hizmet Çeşitlerine Göre İşletme
Türleri
1.
Üretilen mal ve hizmete göre sınıflandırmada iki ölçüt önemlidir.
Mal ve hizmetleri kullanım sürelerine göre işletme türleri
-Dayanıklı mallar ve bunları üreten
işletmeler (buzdolabı, çamaşır makinesi)
-Dayanıksız mallar ve bunları üreten
işletmeler (ekmek, peynir)
2. Mal ve hizmetin ait olduğu sektöre göre
işletme türleri
-Tarımsal mal üreten işletmeler (tarım, ormancılık,
avcılık, balıkçılık)
-Endüstriyel mal üreten işletmeler (madenkömür,demir; sanayi-tekstil, gıda, kağıt, ağaç, deri,
enerji…)
-Hizmet üreten işletmeler (ticaret, ulaştırma,
turizm, banka, sigorta)
3
24.03.2014
İŞLETME TÜRLERİ
İŞLETME TÜRLERİ
Üretim Araçlarının Mülkiyet Biçimine
Göre İşletme Türleri
1.
Kamu işletmeleri: sermayelerinin tamamı veya
büyük kısmı devlet ya da devlete bağlı kuruluşlar
olan işletme
Büyüklüklerine Göre İşletme Türleri
 Büyük İşletme
 Küçük ve Orta İşletme
 Mikro İşletme
2.
Özel işletmeler: sermayelerinin tamamı veya
büyük kısmı özel kişilerce karşılanan işletme
3.
Karma işletmeler: hem kamu hem özel sermaye
katkısı ile kurulmuş işletme
İşletmelerin Büyüklüklerine Göre
Sınıflandırılmasında Kullanılan
Ölçütler:
 Nicelik Belirten Somut Ölçütler (işletmelerin çalıştırdığı
personel sayısı, sermaye miktarı, satış miktarı, tutarı,
kullanılan makine sayısı, işletmenin kuruluş alanı,
hammadde miktarı…)
 Nitelik Belirten Soyut Ölçütler (yönetim biçimi, sermaye
koyanların sayısı, niteliği, teknoloji kullanım düzeyi,
faaliyet alanının bölgesel, ulusal ya da uluslar arası olması,
ait olduğu iş kolu içindeki durumu, diğer iş kollarına göre
yeri)
BÜYÜK İŞLETMELER
Türkiye’de Büyük İşletme Tanımı: 250 ve üstünde işçi
çalıştıran, ve yıllık satış cirosu veya yıllık bilanço değeri 40
milyon TL den fazla olan işletmeler.
AVANTAJLARI
 Ar&ge için ayrılan yüksek
bütçe
 Büyük satın alımlar




nedeniyle maliyet
verimliliği
İşbaşı/işdışı eğitim
Finansal güç
Etkin yönetim
Verimli üretim
DEZAVANTAJLARI
 Esnek olamama
 Yönetim yanlışları toplumda
bunalımlara neden olabilir
 Aşırı politik güç
16
4
24.03.2014
KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ
İŞLETMELER (KOBİ’LER)
KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETMELERİN TANIMI,
NİTELİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI HAKKINDA YÖNETMELİKTE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK (2012 Resmi Gazete)
KOBİ Sınıflandırılması:
 Mikro işletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden
ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi
biri bir milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler.
 Küçük işletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden
ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi
biri sekiz milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler.
 Orta büyüklükteki işletme: İkiyüzelli kişiden az yıllık
çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı veya mali
bilançosundan herhangi biri kırk milyon Türk Lirasını
aşmayan işletmeler.”
Türkiye’de KOBİ Tanımı:
 İşçi sayısı 249 veya daha az olan,
 Yıllık satış cirosu veya yıllık bilanço değeri 40 milyon TL
veya daha az olan,
 Yukarıdaki ilk iki ölçütten büyük bir şirketler grubunda
bağlı işletme olarak yer almayan,
işletmeler KOBİ olarak tanımlanırlar.
*** Türkiye’de KOBİ tanımına giren işletmelerin toplam
işletmeler içindeki oranı: %99,89
17
18
KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ
İŞLETMELER (KOBİ’LER)
AVANTAJLARI
 Kurulması kolaydır
 Maliyetleri düşüktür
 Gözardı edilmiş niş’leri
kapsayabilir
 Patron-çalışan ilişkileri
yakındır
 Müşteri hizmetlerinde
DEZAVANTAJLARI
 Büyük şirketlerle rekabet
etmekte zayıftır
 Büyümesi zor ve kısıtlı
olabilir
 Haftaya görüşmek üzere……………..
 Finansmanı kısıtlıdır
 Yönetim becerileri
yetersiz olabilir
etkilidir
 Esnektir
 Yenilikçi ve yaratıcıdır
19
5
Download

işletme türleri