24.03.2014
İŞLETMELERİN AMAÇLARI
 Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları
 Özel nitelikli amaçlar
Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli
Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu
İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge
Kar’ın İşlevleri (Fonksiyonları)
 Kar söz konusu olan faaliyet dönemi için başarı simgesidir
 Değişik dönemlerine ait faaliyet sonuçlarını ölçme ve
değerlendirme aracıdır
 İşletme faaliyetlerinin ve sonuçlarının
değerlendirilmesinde bir denetim aracıdır.
 Bir finans sağlama (oto finansman) aracıdır.
 İşletme çalışanlarını güdülendirme aracıdır.
 İşletmenin mal ve hizmetlerini sunduğu tüketiciler için
güvence aracıdır.
 İş bağlantıları gerçekleştirilen, ilişki kurulan işletmeler
açısından ticari ve finansal itibar sağlama aracıdır.
 İşletmenin yükümlülüklerinin (vergi, hissedar payı
dağıtımı…) yerine getirilmesine olanak sağlama aracıdır.
1
24.03.2014
Toplumsal Fayda Sağlama Amacı
 DAR ANLAMDA İşletmelerin mal ve hizmetlerine talepte
bulunan tüm tüketici kesimlerin beklentilerine uygun bir
yaklaşım sergilemeleri ve onlara fayda aktarmaları böylece bir
yandan da toplumun refah düzeyinin gelişmesini sağlayıcı rol
oynama
İşletmelerin kar elde ettikleri ve
kazandıkları ölçüde toplumsal fayda
sağlama amacını gerçekleştirecek
şekilde faaliyette bulunmaları
gerekmektedir.
 GENİŞ ANLAMDA İşletmenin mal ve hizmetlerine talepte
bulunan tüketicileri tatmin etmesi yanında genel olarak
toplumun veya işletme ile doğrudan ya da dolaylı ilişkili tüm
kişi ve kuruluşların beklentilerinin de olumlu şekilde
yanıtlanması
(örneğin; çevreye duyarlı olma, toplumsal kıt kaynakları
verimli kullanmaya özen gösterme, ticari sistem, rekabet ve
etik kurallara saygılı olma, çalışanların beklentilerini
karşılama, devlete karşı sorumluluklarını yerine getirme)
Sosyal Sorumluluğun Bilincine Varmayı Getiren
Sebepler
 Uzman yöneticilerin işletmelerin başına geçmesi
 İşletmelerin gittikçe büyümesi ve çok ortaklı duruma
gelmeleri
 Rekabet eden işletme sayısının artması ve rekabetin
yoğunlaşması
 İşletmelerin toplumdaki imajlarının daha da
iyileştirilmesi ve güçlendirilmesinin sağlayacağı
faydaları fark etmeleri
 İşletme faaliyetlerinin uluslararası boyuta taşınarak
küreselleşme olgusunun etkisi
 Uluslar arası işbirliğine dayalı örgütlenmelerin
yaygınlaşması
Bu iki genel amaç arasında dengenin
sağlanması ise işletmelerin
yaşamlarını sürekli kılma amacına
ulaşmalarını sağlar.
Sosyal Sorumluluğun Bilincine Varmayı Getiren
Sebepler
 İşletmeler tarafından desteklenen bilimsel araştırma ve
geliştirme faaliyetlerine daha çok önem verilmesi
 Toplam kalite sisteminin benimsenmesi
 Meslek kuruluşları, işçi sendikaları ve tüketici koruma
dernekleri gibi demokratik kitle örgütlerinin güçlenmesi ve
baskıların artması
 Piyasa mekanizmasının sağlıklı işlemesine yönelik ulusal ve
uluslar arası yasal düzenlemelerin (İSO, CE uygunluk,
Patent, rekabet düzenleme, tüketici koruma gibi) yapılması
 Ülkenin kıt doğal kaynaklarının en verimli şekilde
kullanılması konusunda teşvik önlemlerinin alınması
2
24.03.2014
 İnsanı ve geleceği daha fazla önemseyen sürdürülebilir
iş yapış biçimini şirketin tüm yapılanmasına entegre
ettik. “Enerji, su, malzeme ve atıkları azalttık ve
dünyada
300
milyon
Euro’luk
tasarruf
sağladık. Unilever Sürdürülebilir Yaşam Planı’nın 3
ana hedef üzerine kurulduk. Ürünlerin çevrede
bıraktığı ayak izini yarıya indirmek, tarımsal
hammaddelerin
yüzde
100’ünü
sürdürülebilir
kaynaklardan sağlamak ve 1 milyar insanın sağlık ve
esenliklerini artırmak hedeflerimiz arasında”. Son iki
yılda fabrikalarda gerçekleştirilen sürdürülebilirlik
projeleriyle 5 milyon Euro’dan fazla tasarruf sağlandı.
 Unilever Sürdürülebilirlikten Sorumlu Dünya Başkanı
Gail Klintworth
Eğer kar amacı topluma fayda sağlama amacının
önüne geçerse:
İşletmenin Yaşamını Sürekli Kılma Amacı
 İşletmenin kar elde etme ve topluma fayda sağlama
amaçlarını dengeli ve sürekli gerçekleştirmesi sonucu
işletmenin varlığını korumayı ve uzun dönemli geliştirmeyi
hedeflemesidir.
 İşletme eğer kar veya topluma fayda sağlama amaçlarından
birisini diğerlerine yeğleyen bir yaklaşım benimserse bu
durum, işletmenin kısa dönem için işletmenin
faaliyetlerini sürdürmesine engel oluşturmasa da uzun
dönem devam ettirmek işletmeye zarar verir.
Eğer kar amacı topluma fayda sağlama amacının
önüne geçerse:
 Devlet vergileri ağırlaştırarak, yasalarla önlem
 Tüketicilerin oluşturdukları tüketici koruma
örgütleri, tüketici tüketim kooperatifleri gibi
dernekler aşırı karlılık ve kısa dönemli kar elde
etme amacını benimsemiş şirketlere karşı
çıkmaktadır
 İşletmelerin faaliyet gösterdiği sektördeki meslek
örgütleri meslek disiplini ve ticari ahlak kurallarını
bozucu işletmecilik girişimleri ile piyasayı ve
tüketiciyi istismar edici hareketlere karşı hareket
eder.
alarak, üst düzey denetim organları yoluyla işletme
faaliyetlerini izleyerek söz konusu sektörlerde
örnek işletmeler kurarak önlem almaktadır.
 Aynı konuda çalışmak isteyen firmalar da firmanın
tekelci zihniyetine karşı yatırım yaparak engel
olurlar.
 Tüketici bireysel olarak bu işletmeden satın
almamayı seçer.
3
24.03.2014
Örnekler
İŞLETMENİN ÖZEL AMAÇLARI








Özel amaçlar işletmenin türlerine, kuruluş amaçlarına,
sahip ve hissedarlarının az veya çokluğuna, niteliklerine
göre değişebilir.




Satış gelirlerini arttırmak ve en yüksek düzeye çıkarmak
Yeni buluş ve düşüncelere dayalı mal ve hizmetler yaratmak
Tüketicilere daha kaliteli mal ve hizmet sunmak
Ucuza mal edip ucuza satmak
İstihdam olanağı sağlamak
Büyümek ve gelişmek
Topluma ve devlete yardımcı olmak, hizmet vermek
İşletmede çalışanları gözeterek, onlara iyi ücret vermek,
güvenli bir iş ortamı sağlamak ve kazançtan pay almalarını
sağlamak
Bir düşünce veya varlığın işlenmesini gerçekleştirmek
Ulusal ya da uluslararası bir işletme olmak
İyi bir imaja sahip olmak ve çağdaş bir görünüm kazanmak
Uluslararası ilişkileri güçlendirmek……….
İşletme Gelirleri
İşletmelerin Gelir ve Giderleri
İşletmelerin kar amacına ulaşmak için belirli bir dönemde
elde ettikleri gelirlerle aynı dönemde katlandıkları
giderler arasında olumlu bir fark olmalıdır.
Belirli bir faaliyet dönemi göz önüne alındığında işletmenin ana
faaliyet konusundan ve dışındaki kaynaklardan elde ettiği
tüm gelirlere toplam işletme gelirleri denir.
 Ana Faaliyet ve Satış Geliri





İşletmenin belirli bir plan ve program çerçevesinde esas faaliyet konusu olarak
ürettiği mal ve hizmetlerinin parasal değeri ana faaliyet geliri olarak ifade edilir.
İkincil veya Yan Gelir
İşletmenin ana faaliyeti dışında ürettiklerinden elde ettiği gelir
İştirak ve Faiz Geliri
İşletmenin elinde bulunan fazla parayı değerlendirmesi sonucu elde edilen gelir
Kira Geliri
İşletmenin sahip olduğu maddi ve maddi olmayan varlıkları kiralaması yoluyla elde
edilen gelir
Hurda veya Atık Madde Geliri
Bağış Geliri
4
24.03.2014
İşletme Giderleri
Kurulu ve faaliyette bulunan bir işletmenin girdilerini
temin ederken, mal ve hizmetleri üretirken veya satarken
katlanmak zorunda olduğu tüm maliyetlerin parasal
tutarı
 Doğrudan Giderler
İşletme giderlerinin üretilen mal ve hizmetlerin maliyetleri ile ilişkili olan
giderler
 Dolaylı Giderler
İşletme giderlerinin üretilen mal ve hizmetlerin maliyetleri ile doğrudan
ilişkili olmayan giderler
GİDERLERLE İLİŞKİLİ MALİYET KAVRAMLARI
 Sabit Maliyet
İşletmenin üretim miktarı ve faaliyet sonuçlarına
bağlı olmayan, üretim miktarı ne olursa olsun
değişmeyen maliyet. (kira,bakım onarım)
 Değişken Maliyet
İşletmelerin üretim miktarı ve faaliyet sonuçlarına
göre değişen maliyet. (hammadde, iş gücü)
 Toplam Maliyet
Sabit Maliyet+Değişken Maliyet
 Ortalama maliyet
Toplam Maliyet/Üretim Miktarı
 Marjinal Maliyet
İşletmede üretilen her ilave mal veya hizmetin toplam
maliyetlerde meydana getirdiği artış miktarı
 Alternatif Maliyet
İşletmenin herhangi bir seçenekten vazgeçme maliyeti.
İşletme belirli bir alternatifi seçerek seçilen alternatifin
maliyetini vazgeçtiği alternatifin getirisi ile
karşılaştırmaktadır. Vazgeçilen alternatif seçilen
alternatifin maliyeti olarak değerlendirilir.
 Doğrudan ve Dolaylı Maliyet
İşletmenin yaptığı bir gider herhangi bir maliyet konusu ile
ilişkili ise veya o maliyet kalemine dağıtılabiliyorsa
doğrudan maliyet ilişkilendirilemiyorsa dolaylı maliyet
olarak adlandırılır. (yönetici maaşı pazarlama maliyeti ile
dolaylı ilişkili)
 Haftaya görüşmek üzere……………..
5
Download

Ekonomik Yaşam ve İşletme