Aslan Gündüz
MİLLETLERARASI
HUKUK
Konu Anlatımı
Temel Belgeler
Örnek Kararlar
Reşat Volkan Günel (Ed.)
Güncellenmiş ve Genişletilmiş
7. Baskı
2014
Beta
Yayın No
:3057
Hukuk Dizisi :1505
7. Baskı - Şubat 2014 - İSTANBUL
ISBN 978 - 605 - 333 - 084 - 4
Cop­yright© Bu ki­ta­bın bu ba­sı­sı­nın Tür­ki­ye’de­ki ya­yın hak­la­rı BE­TA Ba­sım Ya­yım Dağı­tım A.Ş.’ye ait­tir. Her hak­kı sak­
lı­dır. Hiç­bir bö­lü­mü ve pa­rag­ra­fı kıs­men ve­ya ta­ma­men ya da özet ha­lin­de, fo­to­ko­pi, fak­si­mi­le ve­ya başka her­han­gi bir
şe­kil­de çoğal­tı­la­maz, dağı­tı­la­maz. Nor­mal öl­çü­yü aşan ik­ti­bas­lar ya­pı­la­maz. Nor­mal ve ka­nu­nî ik­ti­bas­lar­da kay­nak gös­te­
ril­me­si zo­run­lu­dur.
Dizgi
: B e t a B a s ı m A . Ş .
Baskı -Cilt
:Pasifik Ofset
Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3
Baha İş Merkezi A Blok Avcılar / İSTANBUL
Tel: (0212) 412 17 77 (Sertifika No. 12027)
Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136)
Narlıbahçe Sok. Damga Binası No: 11
Cağaloğlu - İSTANBUL
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77
Fax: (0-212) 513 87 05 - 511 36 50
www.betayayincilik.com
İÇİN DEKİLER III
YEDİNCİ BASIYA
Önsöz
Prof.Dr. Aslan Gündüz’ün Milletlerarası Hukuk kitabı, kendisinin aramızdan ayrılışının onuncu yılında ve esere son
şeklinin verilmesinin on beşinci yılında Altıncı Bası ile güncellenerek genişletilmişti. Eser, akademi çevrelerinden aldığı
olumlu eleştirilerin yanı sıra, okurlar tarafından da ilgi görerek tahminimizden de kısa bir süre içerisinde (10 ay) tükendi.
Bu nedenle Yedinci Bası’da bazı düzeltmeler ve bir kaç güncelleme haricinde yeni bir çalışma yapılamadı. Diğer yandan
bir sonraki bası için şimdiden yazı/katkı sunan değerli milletlerarası hukuk hocaları olduğunu da müjdelemek isterim.
Bu basıyı da titizlikle gerçekleştiren BETA yayınevine teşekkür ederim.
Reşat Volkan Günel
Kadıköy, Ocak 2014
IV M İ LLETLER A R A S I H U K U K
İÇİN DEKİLER V
ASLAN GÜNDÜZ’ün
KİTABIN ÖNCEKİ BASILARINA ÖNSÖZLERİ
BEŞİNCİ BASIYA ÖNSÖZ
Bu bası, bazı ufak düzeltmeler dışında bir önceki basının aynısıdır. Sağlık sorunlarım nedeniyle planladığım genişletmeyi bu basıya yetiştiremedim.
Bu basıyı da kısa sürede gerçekleştiren BETA’ya teşekkür ederim.
Aslan GÜNDÜZ
Adatepe, 2003
DÖRDÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ
Kitabın bu basısında ciddi değişiklikler yapamadık. Sadece değişikliğe uğramış olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
ile Türk Boğazları Tüzüğünü yeniden düzenledik. Diğer belgeler, güncel hale getirildi. Kitabın tam anlamı ile bir case-book
haline getirilmesi gene bir sonraki baskıya kaldı!
Her zaman olduğu gibi, bu defa da kitabın basımında BETA klasik titizliğini gösterdi. Sayın Rahmi Arıkan’a, Tülin
Fırat’a, Gülgonca Arslanyılmaz’a ve Berrin Doğrul’a teşekkür borçluyum.
Aslan GÜNDÜZ
Adatepe, 2000
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ
Hemen ilk görüşte anlaşılacağı üzere, kitabın bu basısı önceki basılarından farklıdır. Kitap sadece bir belgeler kitabı
olmaktan çıkarıldı, bir çeşit kısmî case-book haline getirildi.
Daha önceki basılarda yer alan temel belgelere gene yer verildi. Marjinal faydası dolayısıyla her bölümün başındaki
bibliyografya kitaptan çıkarıldı. Buna karşılık, milletlerarası hukukun kaynakları, milletlerarası alanda kuvvet kullanılması,
milletlerarası hukuk ile iç hukuk arasındaki ilişkiler, egemenliğin kazanılması usulleri, diplomatik himaye konularında,
temel belgelere ve mahkeme kararlarına ilaveten geniş açıklamalar yapıldı. Diğer bir çok önemli konuda ise ilk defa özlü
milletlerarası mahkeme kararlarına yer verildi. Böylece, okuyucunun teorik bilginin yanı sıra pozitif hukuka da ulaşması
sağlanmaya çalışıldı.
Türkiye’de case-book yapmanın zorluğunu hatırlatarak, bu basıda ancak isteğimizin bir kısmını gerçekleştirdiğimizi,
bir sonraki basıda yarım kalan bölümleri tamamlayacağımızı özellikle vurgulamak istiyoruz. Bu basının hazırlanmasında
genç arkadaşlarım Dr. Murat T. Yörüng, Esra Hatipoğlu, Sait Akman, Yonca Kaya, Armağan Çakır, Rana İzci, Çiğdem Nas,
Özlem Yücel ve Münevver Cebeci katkılarda bulundular. Kendilerine teşekkür etmek bir borçtur.
BETA’nın değerli yöneticileri Rahmi Arıkan, Tülin Fırat ve personelinden Gülgonca Arslanyılmaz’a her zamanki yakın
işbirliği ve dostlukları için ayrıca teşekkür etmek bir zevktir.
Her zaman olduğu gibi bu basının da hazırlanmasındaki eksiklikler için sadece biz sorumluyuz.
Aslan GÜNDÜZ
Maltepe, 1998
VI M İ LLETLER A R A S I H U K U K
İKİNCİ BASIYA ÖNSÖZ
Kitabın bu basısı, önemli değişikliklerle yayınlanmaktadır. Daha önceki basıda yer almayan bir dizi yeni belgeye bu
basıda yer verdik. Lozan Barış Andlaşması, Jenosit (Soykırım) Sözleşmesi, Nürenberg Prensipleri, Saldırganlığın Tanımlanması Kararı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin yeni kabul edilmiş olan protokolleri, AGİK’in temel metinleri ilave
ettiğimiz yeni metinler arasında bulunmaktadır. Ayrıca, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin hemen hemen tamamını yayınlıyoruz. Buna karşılık, Avrupa Topluluğu ile ilgili metinleri Kitaptan çıkardık. Bunun sebebi, bu metinlerin hem çok yer tutması, hem de Avrupa Hukukunun artık ayrı bir disiplin olacak kadar gelişme kaydetmiş olmasıdır. Daha önce temel belgeler
hakkında verdiğimiz bilgileri bu basıda güncel hale getirdik. Ancak, her konu hakkında verdiğimiz bibliyografyayı aynen
bırakmak zorunda kaldık. Bunun da sebebi hem yer darlığı hem de tüm konularda tüketici bibliyografya sunma güçlüğüdür.
Kitabın bu basısının hazırlanıp basılmasında birçok meslektaşımın ve milletlerarası ilişkilerle ilgilenen aydınlarımızın
teşvikini ve fiili yardımını gördük. Bilhassa, Em.B. Elçi İsmail Soysal’ı, Prof. Haluk Kabaalioğlu’nu, Doç. Dr. Rauf Versan’ı,
Yrd. Doç. Dr. Turgut Tarhanlı’yı, Yard. Doç. Dr. Hakan Baykal’ı bu vesile anmak zevkli bir borçtur. Kendilerine teşekkür
ederim. Kürsü arkadaşım Ar. Gör. Özlem Yücel müsveddelerin daktilo edilmesine ve tashihlerin yapılmasına yardım etti.
Kendisine teşekkür borçluyum. Evdeki iki küçük asistanım Kaan’ın ve Baran’ın tashihlerin yapılmasına yaptıkları katkıyı
sevgiyle hatırlayacağım.
Nihayet, Kitabın bu basısını da titizlikle gerçekleştiren BETA’nın değerli yöneticilerine ve çalışkan personeline teşekkür borçluyum. Akademik bir ortam içinde gelişip büyüyen BETA’nın değerli yöneticileri Sayın Kemal Peköz’ün, Sayın
Rahmi Arıkan’ın ve Kitabı baskıya titizlikle hazırlayan değerli uzman Gülgonca Arslanyılmaz’ın mükemmel iş ilişkilerini ve
dostluklarını burada anmak zevkli bir görevdir.
Kitabın kusursuz çıkması için çaba sarf ettik. Fakat, gene de hataların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu gibi hataların
bütün sorumluluğunun sadece bize ait olduğu kuşkusuzdur.
Aslan GÜNDÜZ
Maltepe, 8.10.1994
ÖNSÖZ
Bu çalışmanın amacı, başta öğrenciler olmak üzere, milletlerarası hukukla ilgilenenlere, milletlerarası hukukun ve
milletlerarası teşkilâtların esas belgelerini sunmaktır. Kanaatimize göre, bu tür belgeleri toplu şekilde sunmak gereklidir.
Zira, memleketimizde bu tür belgeleri istendiği zamanda, hemen bulmak kolay değildir. Bulunduğunda bile, daha sonra
meydana gelen değişikliklerin ve andlaşmalara hangi Devletlerin taraf olduğunun tespiti sorunu vardır. Ayrıca, tek tek
erişilmesi kolay olsa bile, toplu halde esas metinleri elde bulundurmanın yararlı olduğu düşüncesindeyiz.
Metinlerin seçiminde, esas itibariyle ülkemizde okutulan milletlerarası hukuk derslerinin müfredatını göz önünde
tuttuk. Bazı metinlerin yersiz olduğu veya daha başkalarının da kitaba ilâve edilmesi gerektiği ileri sürülebilir. Muhtevanın
nitelik ve kapsamını zaman ve ihtiyaçlar daha iyi belirleyecektir. Ancak, şurası kesindir ki belli konulara mümkün olduğu
kadar yer vermekle beraber, kitabı sadece veya esas itibariyle spesifik konulara teksif etmekten kaçındık. Esasen belli
konularda yayınlanmış teksifi eserler vardır. Meselâ, Nomer-Eskiyurt’un, Avrupa Sözleşmeleri; Özman’ın, Birleşmiş
Milletler Deniz Hukuku Konferansı, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi; Lütem’in, Deniz Hukukunda Gelişmeler,
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Konferansı gibi yayınlar sadece belli konulara teksif edilmiştir. Öte yandan, bu çalışma,
milletlerarası hukukun bütün konularını ve uygulamalarını kucaklamayı da amaçlamamaktadır. Bu konuda, Akipek’in,
Devletler Hukuku Kaynaklarından ve Belgelerinden Örnekler isimli eseri mevcuttur. Biz, sadece çok kullanıldığına
inandığımız temel metinleri belli bir sisteme göre bir araya getirdik. Metinlerde bugüne kadar meydana gelen değişiklikleri
yansıtmaya çalıştık. Her konuda seçilmiş bir bibliyografya ve kısa bir açıklama yapmak suretiyle ve taraf devletleri veya
oylama özelliklerini belirterek metinlere bir ölçüde açıklık getirdik.
ÖN SÖ ZLER VII
Yer darlığı sebebiyle ve ihtiyacı göz önünde tutarak, bazı metinlerin önemli olduğuna inandığımız kısımlarını vermekle
yetindik. Bundan başka, metinlerin resmî ve orijinal dilde yayınlandıkları belgeleri ve kaynakları referans vermek suretiyle,
araştırıcıların işini kolaylaştırmaya çalıştık. Bilindiği üzere, resmî Türkçe tercümeler dahi andlaşmaların yorumunda ihtiyatla karşılanmak zorundadır. Aslolan, geçerli olan dildeki metindir.
Bir kısım metinleri, resmî tercümelerinden, bir kısmını daha önce yapılmış tercümelerden yararlanarak, bir kısmını da
kendimiz tercüme ederek bu çalışmayı tamamladık. Bu sebeple, maalesef, metinlerde dil ve terim birliği sağlanamamıştır.
Bibliyografya seçiminde tüketici bir yola gitmek hem gereksiz, hem de çok zor olduğundan, kısa bibliyografya vermekle yetindik. Bütün yayınları vermek mümkün değildi. Bildiğimiz ve kolayca erişilebilir olanları tercih ettik. Eksiklerin
olduğunu biliyoruz. Bir ikinci baskı olursa, tamamlamaya çalışacağız. Aslında, bir deniz hukuku konusunda bile iki ciltlik
bibliyografya kitabı hazırlandığını biliyoruz. Bu durumda seçimin yapılması da son derece zordur.
Kitabın hazırlanması ve basılmasında geniş teşvik ve yardımlar gördük. Bu meyanda her zaman olduğu gibi, Sayın
Doç. Dr. Haluk Kabaalioğlu”nun destekleri için müteşekkirim. Kitabın basımı sırasında kürsü arkadaşım Ar. Gör. Hakan
Baykal, Fakültemizin değerli Araştırma Görevlileri Bihterin Dinçkol, Pervin Ayazlı ve Gökhan Antalya’nın yardımları için
kendilerine burada teşekkür etmek bir zevktir.
Kitabın basılmasını sağlayan BETA yöneticilerine, bilhassa Sayın Kemal Peköz’e “met/er matbaası”nın değerli personeline, özellikle Sayın Erdoğan Kantürk’e ayrıca teşekkür ederim. Kendileri ile çalışmak bir zevkti.
Aslan GÜNDÜZ
Kocamustafapaşa, Aralık 1986
İÇİN DEKİLER IX
Güncellenmiş ve Genişletilmiş 6. Bası’ya
Önsöz
Aslan Gündüz, Cemal Şanlı Hoca’nın ifade ettiği “kader” çizgisine1 ve kısa sayılabilecek akademik hayatına rağmen
bizlere çok önemli eserler bırakmıştır. Bunlardan biri olan bu kitap, 1998’de uğradığı yapısal değişiklikle bir “case-book”2
haline gelerek Türkiye’de türünün tek örneği olmuştur. 2004 yılında, erkenden aramızdan ayrılmadan önce, kitabın tüm konuları kapsamadığından ve tam bir “case-book” haline gelememesinden şikayet eden Aslan Hoca’nın değerli meslektaşları da, Hoca’nın Anısına çıkan Armağan’daki ifadelerinde, bu kitabın genç kuşaklar tarafından yaşatılması gerekliliğine
değinmişlerdir. Dava ve belge temelli öğretim açısından özel önemi haiz Aslan Gündüz’ün “Milletlerarası Hukuk” kitabı,
Aslan Hoca’nın eski başkanı olduğu milletlerarası hukuk kürsüsünde akademik hayata başladığım 2004 yılından beri, benim de başucu kitabım olmuştur. İşte, 2010 yılında doktora tezimi bitirdikten sonra ziyaretime gelen sevgili dostum Baran
Gündüz’ün, bu kitabı güncellememi ve geliştirmemi Gündüz Ailesi adına teklif ettiğinde duyduğum yüksek heyecanı, kitap
üzerinde çalıştığım her an ayrıca hissetmiş olmamın en önemli nedenleri bunlardır.
Kısaca ifade etmek gerekirse; bazı yeni sözleşme ve kararlar çevirileri ve güncellemeleri yanında kitaba 3 yeni bölüm
(Havacılık ve Uzay Hukuku, İnsancıl Hukuk ve Çevre Hukuku) eklenmiş, tüm bölümlerin kısa da olsa bir konu anlatımına sahip olması sağlanmış, yine hemen hemen tüm belge ve kararlar öncesinde, öz metinden ayırıcı, geliştirilmiş kısa
açıklamalar tabloları yapılmıştır. Kitabın dilinde kısmi sadeleştirmeye gidilirken, yararlanılan kaynaklar da her bölümün
bitiminde sonnot olarak yer bulmuştur.
Şunu ifade etmeliyim ki; daha önce pek örneği olmadığı için büyük bir sorumluluğu da yüklenerek gerçekleştirdiğim
bu mütevazı çalışma, aslında akademiye bir ‘Öneri’dir. Bu esere, özellikle benim de bulunduğum kuşağın sahip çıkması
ve eleştirilerle beraber yazılarla da katkıda bulunması en büyük dileğim.3 Bu vesileyle batı akademilerindeki halef-selef
ilişkisinin4 olumlu yanlarını bizler de kazanabiliriz diye düşünüyorum.
BETA’nın değerli yöneticisi Seyhan Satar’ın teşviki, Nur Baylav ve Gülgonca Çarpık’ın emekleri ile kitap formel olarak
da son derece yenilikçi bir hale geldi. Ayrıca daha önce 750 sayfa olan eser, 1100 sayfaya çıkınca kitap enine ve boyuna
doğru genişletilerek sayfa sayısı sabit tutulmaya çalışıldı. Bu da aramızda ayrı ve yorucu bir mesaiyi gerektirdi. Kendilerine teşekkürlerimi sunuyorum.
Aslan Hoca’nın daha önceki basılarda teşekkür ettiği herkesin bu kitapta emeği var. Onlara da sonsuz saygılarımı
sunuyorum. Bu basıdaki eksiklik ve hataların ise şahsıma ait olduğunu belirtmek isterim. Kitabın bir sonraki basısında tam
bir case-book haline gelmesi ümidiyle!
1
2
3
4
Reşat Volkan Günel
Beşiktaş, Şubat 2013
Prof.Dr. Aslan Gündüz’ün Anısına Armağan, MHB, Yıl 25-26, S.1-2, 2005-2006, XVII.
Kısa açıklamalı, yargı kararları ve belgeler temelli kitap.
Eleştiri ve katkılar için; [email protected]
Örneğin L.Oppenheim’in ilk baskısını 1905’te gerçekleştirdiği “Uluslararası Hukuk” kitabı, 1950’lerde H.Lauterpacht tarafından, 1990’larda
da R.Jennings ve A.Watts tarafından yenilenmiş; yine M.Akehurst’un “Uluslararası Hukuka Giriş” kitabı, Akehurst’le hiç tanışmamış olan
P.Malanczuk tarafından güncellenmiş ve bu kitaplar halihazırda derslerde kullanılmaktadır.
İÇİN DEKİLER XI
Babamızın ardından...
Öncelikle belirtmeliyim ki bu kitabın güncellenip, geliştirilmesinde, yani bir anlamda yaşatılmasında herhangi bir
emeğim(iz) bulunmamaktadır. Küçükken, kitabın 2. Basısı hazırlanırken ağabeyim Kaan Gündüz ile birlikte, mahalle maçlarından sonra babamızın yanına koşarak, yorulana kadar vardiyalar halinde yaptığımız tashih okumaları ile başta annem
Kezban Gündüz olmak üzere ailemizin babamızı kaybedene kadar -ve kaybettikten sonra da- kendisine verebildiği sevgimiz
belki ailem adına bana bu kitaba bir önsöz yazma hakkını verebilir.
Başlangıcından sonuna kadar zorluklarla geçmiş hayatı bu kadar erken noktalanmasaydı, Aslan Gündüz’ün, vermeyi
düşündüğü diğer eserlerle birlikte “Milletlerarası Hukuk” kitabını da çok daha güncel ve gelişmiş bir noktaya taşıyacağı
açıktı. Bana bu ölçüde net konuşabilme imkanını veren, kendisini pazar sabahları bile bir masa başında okur yazarken
bulmamızı sağlayan mesleğine ve öğrencilerine olan sevgisi ile önce boğucu iş yoğunluğu, ardından da ağır hastalığı
nedeniyle kitabın son önsözlerine yansımış olan sıkıntısıdır. Öğrencilerine olan sevgisine örnek olarak da sınav kağıtlarını
okurken, kolay kolay geçemeyecek olan kağıtları çokça söylenerek ama sonunda kıyamayarak geçirmesini ve derste uyarmak zorunda kaldığı öğrencisiyle aralarında geçen konuşmayı evde üzüle üzüle anlatmasını verebilirim.
Kendisine mesleği sorulduğunda “öğretim görevlisi” diye cevap veren Aslan Gündüz’ün ismi ve eserleri dışında bize
bıraktığı en büyük miras, değerli insan mirasıdır. Aslan Gündüz’ün oğlu olma şansıyla tanıdığım ve kişiliklerine büyük saygı
duyduğum başta Haluk Kabaalioğlu olmak üzere, Sevin Toluner, Ferit Hakan Baykal, Ali Cem Budak, Naim Karakaya, İlker
Erdem Mutlu, Hakan Öncel, Özlem Yücel ve Derya Aydın Okur hocalarımıza da vefaları için bu vesileyle teşekkür etmek
isterim.
Ve elbette, Kadıköy Anadolu Lisesi’nden ağabeyim, canım arkadaşım ve her üyesi birbirinden değerli Günel ailesinin izniyle ailemizin fahri ortanca oğlu olarak sayacağımız Reşat Volkan Günel’e, büyük emek, titizlik ve sevgiyle Aslan
Gündüz’ün eserini yaşattığı ve bundan sonra da geliştirilerek yaşatılmasının yolunu açtığı, beni de ailenin başka bir yolu
seçmiş hukukçusu olarak bu yükten kurtardığı için kendim ve ailem adına sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Gündüz Ailesi adına
Baran Gündüz
İÇİN DEKİLER XIII
İÇİNDEKİLER
Birinci Bölüm
MİLLETLERARASI TOPLUM
VE
MİLLETLERARASI HUKUK
1— TANIMLAR, TERİMLER VE AÇIKLAMALAR....................................................................................................................3
A— Milletlerarası Hukukun Tanımı (International Law, Law of Nations)........................................................................3
B— Milletlerarası Hukukta Kişi Kavramı (Personality).....................................................................................................4
a— Devlet Kavramı (Concept of State)..................................................................................................................5
b— Milletlerarası Örgütler (International Organisations).....................................................................................5
c— Bireyler (Individuals) ve Tüzel Kişiler (Legal Persons).....................................................................................5
C— Hak Kavramı (Concept of Right).................................................................................................................................5
D— Milletlerarası Hukuk Kavramının Diğer Bazı Yakın Kavramlarla Karşılaştırılması ...................................................5
a—
b—
c—
d—
Milli Hukuk (National Law, Municipal Law, Domestic Law)...........................................................................5
Devletler Hususi Hukuku - Milletlerarası Özel Hukuk (Private International Law).........................................6
Süpranasyonal (Milletlerüstü) Hukuk (Supranational Law) ............................................................................7
Transnasyonal (Milliötesi) Hukuk (Transnational Law)....................................................................................7
2— MİLLETLERARASI TOPLUMUN ÖZELLİKLERİNİN MİLLETLERARASI HUKUKA ETKİSİ........................................7
A—
B—
C—
D—
Milletlerarası Toplum Üyeleri Egemendir..................................................................................................................7
Milletlerarası Toplumda Yasa Koyma Yöntemi Farklıdır...........................................................................................8
Milletlerarası Toplumda Kamu Düzenini Sağlayacak Araçlar Farklıdır.....................................................................8
Milletlerarası Toplumda Yargı Sistemi Farklıdır........................................................................................................9
3— MİLLETLERARASI HUKUKTA YAPTIRIM SORUNU.....................................................................................................11
A— Yaptırım Kavramı (Concept of Sanction) .................................................................................................................11
B— Devletler Neden Milletlerarası Hukuka Uyarlar?....................................................................................................12
4— MİLLETLERARASI HUKUKUN KAYNAKLARI (SOURCES OF INTERNATIONAL LAW).........................................14
A— Maddi ve Şekli Kaynaklar: Hukukun Kaynakları ile Sebepleri Arasındaki Fark......................................................14
B— Milletlerarası Hukuk Kurallarını Yaratan Usuller (Süreçler)....................................................................................15
a— Antlaşmalar (Treaties)...................................................................................................................................15
b— Milletlerarası Teamüller (Yazısız Kurallar - Customary Rules)......................................................................16
aa— Teamülün Ögeleri (Elements of Customary Law).................................................................................17
aaa— Maddi Unsur (Material Element).............................................................................................17
XIV M İ LLETLER A R A S I H U K U K
bbb— Manevi Unsur (Psychological Element, Opinio Juris Sive Necessitatis).................................18
ccc— Zaman Unsuru (Time Element)................................................................................................20
ddd— Tekrar Unsuru ve Ani Teamüller Sorunu..................................................................................21
bb— Milletlerarası Hukukun Rızai Karakteri ve Teamül Kurallarının Evrenselliği
Sorunu–Israrlı Muhalefet (Persistent Objector)..................................................................................21
cc— Teamül Hukukuna Yol Açan Hareket ya da Teamüli Kuralların Kanıtları............................................23
c— Genel Hukuk İlkeleri (General Principles of Law)..........................................................................................24
d— Hukuk Saptayan ve Açıklayan Araçlar...........................................................................................................26
aa— Mahkeme Kararları..............................................................................................................................26
aaa— Milletlerarası Mahkeme Kararlarının Rolü..............................................................................27
bbb— Milli Mahkeme Kararları.........................................................................................................27
bb— Doktrin..................................................................................................................................................28
e— Jus Cogens (Emredici Kurallar - Peremptory Norms)....................................................................................28
5— MİLLETLERARASI HUKUK KURALLARI ARASINDA HİYERARŞİ............................................................................29
İkinci Bölüm
MİLLETLERARASI HUKUK KURALLARININ
İÇ HUKUKTA UYGULANMASI
1— TEMEL İLKELER .............................................................................................................................................................37
2— DEVLETLERİN MİLLETLERARASI HUKUKA İŞLERLİK KAZANDIRMAK İÇİN
BENİMSEDİĞİ YÖNTEMLER.........................................................................................................................................38
A— Milletlerarası Teamül Hukuku Bakımından.............................................................................................................38
a— İçtihat Yoluyla Milletlerarası Hukuk – Teamüli Hukuk – Milli Hukuk İlişkisini
Düzenlemiş Olan Devletler: Anglo–Amerikan Devletleri..............................................................................38
b— Bir Anayasa Hükmüyle Milletlerarası Teamüli Kuralların İç Hukukta Uygulamasını
Kabul Etmiş Olan Devletler............................................................................................................................39
c— Türk Hukukunda Milletlerarası Teamüli Kurallar...........................................................................................40
B— Milletlerarası Antlaşmalar Bakımından.....................................................................................................................40
3— MİLLETLERARASI HUKUK KURALLARININ TÜRK HUKUKUNDA UYGULANMASI.............................................41
A— İlgili Anayasa Hükümleri..........................................................................................................................................41
B— 244 Sayılı Kanun......................................................................................................................................................42
C— Mahkeme Kararları..................................................................................................................................................43
– Usulüne Göre Yapılmayan Antlaşmaların Mahkemelerce Uygulanması Gerekmez...........................................43
– Devlet Memurlarının Sendika Kurma Hakkı........................................................................................................45
– AİHS’nin 11. Maddesinin Sendika Kurma Hakkı Veren Hükmü Doğrudan Uygulanır.........................................46
– Türkçe Bilmeyen Yabancının Tercüme Masrafları Devletçe Karşılanır...............................................................48
– Markaların Korunmasında, Sınai Mülkiyetin Korunmasına İlişkin 1833 Tarihli
İÇİN DEKİLER XV
Paris Sözleşmesi 551 Sayılı Markalar Kanununa Göre Öncelikle Uygulanır.......................................................50
– Memurların İdeoloji İçerikli Beyanatları İfade Özgürlüğü Kapsamındadır..........................................................51
– Yüksek Askeri Şûra Kararı ile Ordudan İhraç Etme İşlemi Yargı Denetimine Tabi Değildir................................54
Üçüncü Bölüm
MİLLETLERARASI HUKUKİ İŞLEMLER
1—GİRİŞ.................................................................................................................................................................................61
2— TEK TARAFLI İŞLEMLER................................................................................................................................................61
3— TEK TARAFLI İŞLEMLERİN HUKUKİ ETKİSİ İLE İLGİLİ MİLLETLERARASI MAHKEME
KARARLARI .............................................................................................................................................................62
– Doğu Grönland’ın Yasal Statüsü ...................................................................................................................................62
– Nükleer Deneme Davaları .............................................................................................................................................64
3— MİLLETLERARASI ANTLAŞMALAR.............................................................................................................................66
A— Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi.................................................................................................................66
B— Antlaşmaların Yapılması ile İlgili Türk Mevzuatı.....................................................................................................87
– Türkiye Cumhuriyeti Anayasası...........................................................................................................................87
– Milletlerarası Antlaşmaların Yapılması, Yürürlüğü ve Yayınlanması ile Bazı Antlaşmaların
Yapılması İçin Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakkında 244 Sayılı Kanun...................................................88
C— Antlaşmaların Onaylanması (Örnek)........................................................................................................................90
D— Milletlerarası Mahkeme Kararları...........................................................................................................................91
a— Antlaşmalarda Şekil Şartı..............................................................................................................................91
b— Antlaşmalara Yorum Beyanı Konulması .......................................................................................................92
– İzlanda/Almanya Balıkçılık Davası.............................................................................................................93
d— Antlaşmaların Ciddi Şekilde İhlal Edilmesi Sonucu Sona Erdirilmesi Milletlerarası....................................93
– Belilos / İsviçre Davası...............................................................................................................................92
c— Cebir Kullanarak ya da Cebir Tehdidinde Bulunarak Yaptırılan Antlaşmaların Geçersizliği.........................93
– Ege Denizi Kıta Sahanlığı Davası...............................................................................................................91
– Namibya Davası.........................................................................................................................................93
e— Değişen Şartlar Sebebiyle Antlaşmaların Sona Erdirilmesi .........................................................................94
– Almanya / İzlanda Balıkçılık Davası...........................................................................................................94
Dördüncü Bölüm
MİLLETLERARASI BARIŞIN KORUNMASI VE
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ
1— BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİNDEN ÖNCE MİLLETLERARASI DÜZEN VE KUVVET
KULLANMANIN MİLLETLERARASI HUKUKTAKİ DURUMU ...................................................................................99
A— Milletler Cemiyeti (League of Nations).................................................................................................................100
B— Cenevre Protokolü..................................................................................................................................................102
XVI M İ LLETLER A R A S I H U K U K
C— Lokarno Antlaşması...............................................................................................................................................103
D— Briand - Kellog Paktı veya Paris Paktı ...................................................................................................................104
– Millî Siyasetin Bir Aracı Olarak Savaşın Terkedilmesine İlişkin Genel Antlaşma.............................................105
E— Stimson Doktrini....................................................................................................................................................106
– Stimson’un Mektubu (Notası) ve Sonrası..........................................................................................................106
2— BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ..............................................................................................................................107
A— Birleşmiş Milletler Antlaşması’na Genel Bakış.....................................................................................................107
– Birleşmiş Milletler Antlaşması...........................................................................................................................110
B— Dört Müteşebbis Devletin Güvenlik Konseyi’ndeki Oylama Usulüne İlişkin Bildirisi............................................129
C— Devletler Arasında Dostane İlişkiler ve İşbirliğine Dair Milletlerarası Hukuk İlkeleri Bildirisi.............................131
D— “Barış için Birleşme” Kararı...................................................................................................................................137
E— “Saldırı”nın Tarifi...................................................................................................................................................140
F— Birleşmiş Milletler Sistemi ve Kuvvet Kullanma...................................................................................................143
a— Temel kurallar – Kuvvet Kullanma Yasağı.....................................................................................................143
b— Kuvvet Kullanma Yasağının İstisnaları...........................................................................................................148
– Küba Krizi....................................................................................................................................................150
– 1967 Arap & İsrail Savaşı...........................................................................................................................150
– Osirak Reaktörünün Bombalanması Olayı..................................................................................................150
c— “Terörle Mücadele” ve Milletlerarası Sistem.............................................................................................151
aa— Kuvvet kullanma Yasağı, Terörü Destekleme ve Terör Hareketlerinin “Saldırı” Halini Alması.........151
Bb— Terör Hareketleri ve Tek Taraflı Kuvvet Kullanılması Yasağı.............................................................152
– Terör Üslerine Saldırıve Tunus Saldırısı Örneği.............................................................................152
d— Terörizmi Destekleyen Ülkelere Karşı Kuvvet Kullanma.............................................................................153
e— İnsancıl Müdahale (Humanitarian Intervention) ...........................................................................................154
G— Kuvvet Kullanmaya İlişkin Diğer Mahkeme Kararları............................................................................................155
– Caroline Olayı.....................................................................................................................................................155
– Meşru Müdafaa Hakkı – Caroline Olayı– ABD Hükümetinin Notası ve Cevabı................................................155
– Nikaragua/Amerika Birleşik Devletleri Davası..................................................................................................156
H— Milletlerarası Adalet Divanı..................................................................................................................................164
– Milletlerarası Adalet Divanı Statüsü.................................................................................................................165
– Bileşmiş Milletlere Üye Olmayan ve Divan Statüsüne Taraf Bulunmayan Devletlerin
Uyuşmazlıklarını Divana Havale Edebilme Şartları............................................................................................175
– Birleşmiş Milletlere Üye Olmayan Fakat Divan Statüsüne Taraf Olmak İsteyen
Devletlerin Hukuki Durumuna İlişkin Karar........................................................................................................176
İÇİN DEKİLER XVII
Beşinci Bölüm
ÜLKE (EGEMENLİK) KAZANMA USULLERİ
1—GİRİŞ...............................................................................................................................................................................181
2— MİLLETLERARASI YARGI KARARLARI......................................................................................................................183
A— Palmas Adası Davası.............................................................................................................................................183
B— Clipperton Adası Davası - Fransa Meksika’ya Karşı (1931)..................................................................................188
C— Minquiers ve Ecrehos Davası................................................................................................................................189
D— Batı Sahra Davası..................................................................................................................................................191
Altıncı Bölüm
DENİZ HUKUKU
(LAW of the SEA)
1—GİRİŞ...............................................................................................................................................................................197
2— 1958 CENEVRE DENİZ HUKUKU SÖZLEŞMELERİ...................................................................................................198
A— Karasuları ve Bitişik Bölge Sözleşmesi.................................................................................................................198
B— Kıta Sahanlığı Sözleşmesi.....................................................................................................................................204
C— Açık Deniz Sözleşmesi...........................................................................................................................................208
D— Balıkçılık ve Açık Denizin Canlı Kaynaklarının Korunması Hakkında Sözleşme....................................................215
3— 1982 TARİHLİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER DENİZ HUKUKU SÖZLEŞMESİ................................................................221
4— TRUMAN BİLDİRİSİ......................................................................................................................................................308
– Kıta Sahanlığının Toprak Altı ve Deniz Yatağının Doğal Kaynakları Hakkında
2667 (Nolu) ve 28 Eylül 1945 Tarihli (ABD) Başkanlık Duyurusu.................................................................................308
5— DENİZ HUKUKU İLE İLGİLİ TÜRK MEVZUATI...........................................................................................................309
A— Türk Karasuları Mevzuatı.......................................................................................................................................309
– 476 sayılı Karasuları Kanunu..............................................................................................................................309
– 2674 sayılı Karasuları Kanunu............................................................................................................................310
– 8/4742 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı.................................................................................................................311
– Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına
Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik............................................................311
B— Türk Boğazları........................................................................................................................................................319
a— Türk Boğazları Hakkında Milletlerarası Düzenlemeler.................................................................................320
– Boğazlarda Seyrüsefer Serbestisi Hakkında Lozan Barış Antlaşması’nın 23. Maddesi..........................320
– Boğazların Tâbi Olacağı Usule Dair Mukavelename (Lozan)...................................................................320
– Boğazlar Rejimi Hakkında Montreux’de 20 Temmuz 1936
tarihinde imza edilen Mukavelename......................................................................................................326
b— Türk Boğazları Hakkında Ulusal Mevzuat....................................................................................................336
– Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü...............................................................................................336
- EK-1 Trafik Ayrım Düzenleri...................................................................................................................350
XVIII C—
M İ LLETLER A R A S I H U K U K
Deniz Hukuku ile ilgili Diğer Türk Mevzuatı..........................................................................................................367
– İstanbul Liman Tüzüğü........................................................................................................................................367
– Limanlar Kanunu.................................................................................................................................................382
– Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu İle 491 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun..............................................................................................384
– Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun...................................................................................................388
6— DENİZ HUKUKUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN BAZI MAHKEME KARARLARI............................................395
A— Karasularının Sınırının Tayin Edilmesi...................................................................................................................395
– İngiltere Norveç Davası......................................................................................................................................395
B— İç Sulardaki Yabancı Gemiler Üzerinde Yargı Yetkisi............................................................................................399
– R. Anderson Davası...........................................................................................................................................399
– Wildenhus Davası..............................................................................................................................................400
C— Kesintisiz – Sıcak Takip ........................................................................................................................................402
– I’m Alone, Kanada – ABD Davası.......................................................................................................................402
D— Karasuları İçinde Yer Alan Boğazlarda Geçiş Hakkı..............................................................................................404
– Korfu Kanalı Davası (İngiltere/Arnavutluk)........................................................................................................404
Yedinci Bölüm
HAVACILIK VE UZAY HUKUKU
(AVIATION and SPACE LAW)
1— HAVACILIK HUKUKU........................................................................................................................................ 411
A— Giriş........................................................................................................................................................... 411
a— Paris Sözleşmesi (1919)..................................................................................................................... 413
b— Madrid ve Havana Sözleşmeleri (1926 & 1928).................................................................................. 413
c— Varşova Sözleşmesi (1929).................................................................................................................. 413
B— Şikago Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi......................................................................................... 414
2— UZAY HUKUKU................................................................................................................................................................434
A— Giriş .....................................................................................................................................................................434
B— Devletlerin Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Uzayın Araştırılmasında (Keşfedilmesi) ve
Kullanılmasında Faaliyetlerini Yöneten İlkelere Dair Sözleşme................................................................. 435
Sekizinci Bölüm
İNSAN HAKLARI
(HUMAN RIGHTS)
1— GİRİŞ...............................................................................................................................................................................445
2— İNSAN HAKLARINA İLİŞKİN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER TEMEL BELGELERİ VE KORUMA
MEKANİZMALARI........................................................................................................................................................446
A— İnsan Hakları Evrensel Bildirisi..............................................................................................................................446
İÇİN DEKİLER XIX
– İnsan Hakları Evrensel Bildirisiyle İlgili Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Kararı.......................................447
– İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ................................................................................................................447
B— Sömürge İdaresi Altındaki Ülkelere ve Halklara Bağımsızlık Verilmesine İlişkin Bildiri.......................................451
C— Dine veya İnanca Dayalı Hoşgörüsüzlüğün ve Ayırımcılığın Bütün Şekilleriyle Ortadan
Kaldırılması Hakkında Bildiri.................................................................................................................................453
D— Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Sözleşme....................................................................................456
– Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Sözleşme...............................................................................457
– Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokol............................................471
– Ölüm Cezasının Kaldırılmasını Amaçlayan, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin
Milletlerarası Sözleşmeye Ek İkinci İhtiyari Protokol........................................................................................474
3— İNSAN HAKLARI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN SÖZLEŞME
(AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ)...............................................................................................................476
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme
(Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) - 11. ve 14. Protokoller İle Değiştirilen Metin....................................................476
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’ye Ek Protokol
(1 Numaralı Protokol)...................................................................................................................................................489
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme ile Bu Sözleşme’ye
Ek Birinci Protokol’de Tanınmış Bulunan Haklardan ve Özgürlüklerden Başka Haklar ve
Özgürlükler Tanıyan 4 Numaralı Protokol....................................................................................................................490
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’ye Ek,
Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Dair 6 Numaralı Protokol...........................................................................................492
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’ye Ek 7 Numaralı Protokol..............................493
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’ye Ek 12 Numaralı Protokol............................496
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’ye Ek,
Ölüm Cezasının Her Durumda Kaldırılmasına Dair 13 Numaralı Protokol .................................................................497
4— SOYKIRIMIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME.........................................................499
5— NURNBERG MAHKEMESİ KURULUŞ SENEDİNDE VE MAHKEMENİN KARARINDA
TANINAN (KABUL EDİLEN) MİLLETLERARASI HUKUK PRENSİPLERİ................................................................502
Dokuzuncu Bölüm
İNSANCIL HUKUK
(HUMANITARIAN LAW)
1—GİRİŞ...............................................................................................................................................................................507
2— İNSANCIL HUKUKA İLİŞKİN TEMEL BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI ...........................................508
A— Cenevre Sözleşmeleri (Önemli Maddeleri)............................................................................................................508
– Bazı Ortak Maddeler...........................................................................................................................................509
– Harp Halindeki Silahlı Kuvvetlerin Hasta ve Yaralılarının Vaziyetlerinin Islahı
Hakkında Cenevre Sözleşmesi............................................................................................................................510
– Silahlı Kuvvetlerin Denizdeki Hasta, Yaralı ve Kazazedelerinin Vaziyetlerinin Islahı
Hakkında Cenevre Sözleşmesi............................................................................................................................512
– Harp Esirlerine Yapılacak Muamele İle İlgili Cenevre Sözleşmesi.....................................................................513
XX B—
C—
M İ LLETLER A R A S I H U K U K
– Harp Zamanında Sivillerin Korunmasına İlişkin Cenevre Sözleşmesi................................................................516
Cenevre Sözleşmelerine Ek Protokoller (1977)......................................................................................................520
– 12 Ağustos 1949 Tarihli Cenevre Sözleşmelerine Ek Uluslararası Olmayan Silahlı Çatışmaların
Kurbanlarının Korunmasına İlişkin (2) No.lu Protokol.........................................................................................520
Uluslararası İnsancıl Hukukta Örf Adet Hukuku Kuralları.....................................................................................527
– Uluslararası Örfi İnsancıl Hukuk Kuralları Listesi...............................................................................................527
Onuncu Bölüm
YABANCILARA VERİLEN ZARAR DOLAYISIYLA DEVLETİN
SORUMLULUĞU VE DİPLOMATİK HİMAYE
(RESPONSIBILITY and DIPLOMATIC PROTECTION)
1—GİRİŞ...............................................................................................................................................................................541
2— MİLLETLERARASI BELGELER ve MAHKEME KARARLARI....................................................................................543
A— İddiaların Tabiiyeti.................................................................................................................................................543
– Panevezys–Saldutiskis Davası..........................................................................................................................543
B— İç Kanun Yollarının Tüketilmesi.............................................................................................................................543
– Ambatielos Tahkimi...........................................................................................................................................543
C— Vatandaşlık Kanunlarının Çatışması ile İlgili Bazı Sorunlar Hakkında 1930 Tarihli
La Haye Sözleşmesi...............................................................................................................................................545
D— Çifte Uyrukluk Halinde Milletlerarası Diplomatik Himaye Hakkının Kullanılması................................................546
– Nottebohm Davası.............................................................................................................................................546
– Flengenheimer Talebi........................................................................................................................................550
– Canevaro Davası................................................................................................................................................551
– Merge Talebi.....................................................................................................................................................552
– Salem Davası.....................................................................................................................................................553
– İran - Amerika Birleşik Devletleri Uyuşmazlık Divanı (1984)............................................................................553
E— Tüzel Kişiler Adına ve Bir Anonim Şirket Hissedarları Adına Diplomatik Himaye Hakkı......................................555
– Barcelona Traction, Light And Power Co. Davası (Belgium v. Spain)................................................................555
On Birinci Bölüm
DEVLETİN YARGI BAĞIŞIKLIĞI – DİPLOMATİK İLİŞKİLER ve
KONSOLOSLUK İLİŞKİLERİ
(STATE IMMUNITY – DIPLOMATIC and CONSULAR RELATIONS)
1— DEVLETİN YARGI BAĞIŞIKLIĞI................................................................................................................................565
– Yargı Bağışıklığı...........................................................................................................................................................565
– Cebri İcra Bağışıklığı.....................................................................................................................................................566
A— Devletlerin Yargı Bağışıklığına Dair Uluslararası Sözleşme..................................................................................566
– Devletlerin ve Mallarının Yargısal Bağışıklığına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi.....................................567
B— Devletin Yargı Bağışıklığına İlişkin Milletlerarası Mahkeme Kararları.................................................................577
– Devletin Yargı Bağışıklıkları Davası (Almanya / İtalya).....................................................................................577
İÇİN DEKİLER C—
D—
XXI
Devletin Yargı Bağışıklığına İlişkin Türk Mahkeme Kararları................................................................................579
– Yabancı Devletin Savaş Uçaklarının Sebep Olduğu Haksız Fiilden Doğan Örnek Dava...................................579
– Yabancı Devlete Ait Bir Savaş Gemisinin Sebep Olduğu Bir Haksız Fiilden Doğan Örnek Dava......................580
Devletin Yargı Bağışıklığına İlişkin İlgili Türk Mevzuatı........................................................................................583
– Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (49. Madde)........................................................583
– Adalet Bakanlığı’nın Yabancı Memleketlere Gönderilecek Tebliğ Evrakı ve Masrafı ile
Kendilerine Tebligat Yapılamayacak Şahıslara İlişkin 17 Mart 1980 Tarihli
Tebliği (1. Bölüm 5. Kısım).................................................................................................................................583
2— DİPLOMATİK İLİŞKİLER ve KONSOLOSLUK MENSUPLARININ YARGI BAĞIŞIKLIĞI ......................................584
A— Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi..................................................................................................584
B— Diplomatik Temsilciliklerde Diplomatik Statüyü, Konsolosluklarda Konsolosluk Memuru
Statüsünü Haiz Personel ile İlgili Protokol Esasları Hakkında Yönetmelik...........................................................595
C— Diplomatik İlişkiler ve Diplomatik Yargı Bağışıklığı Alanındaki Milletlerarası Uygulama....................................598
– Tahran’daki Amerikan Diplomatik ve Konsolosluk Personeli Davası.................................................................598
D— Diplomatik Personelin Yargı Bağışıklığına İlişkin Türk Mahkeme Kararları..........................................................601
– Yaralamaya Yol Açan Ataşeye Karşı Açılan Tazminat Davası Görülemez........................................................601
– Bir Diplomatın Devleti Adına Kiraladığı Binanın Tahliyesi İçin Açılan
Dava Mahkemelerce İşin Esasına Girilmeden Reddedilmelidir........................................................................602
– Diplomatik Temsilcinin Kiraladığı Binadan Tahliyesi İçin Açılan Bir Dava
MÖHUK 33. Maddesi Hükümlerine Göre Karara Bağlanmalıdır.......................................................................603
E— Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi...............................................................................................604
F— Konsolosların Yargı Bağışıklığı Hakkında Türk Mahkeme Kararları......................................................................623
– Tedbirsizlik ve Dikkatsizlik Sonucu Ölüme Yol Açma........................................................................................623
– Tedbirsizlik ve Dikkatsizlik Sonucu Yaralamaya Yol Açma................................................................................624
– Konsolos Yardımcısına Tebligat Yapılması........................................................................................................625
On İkinci Bölüm
MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER
(INTERNATIONAL ORGANIZATIONS)
1—GİRİŞ ..............................................................................................................................................................................629
2— AVRUPA BİRLİĞİ...........................................................................................................................................................630
– Açıklama .....................................................................................................................................................................693
– Avrupa Birliği Antlaşması ve Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma (Önemli Maddeleri)............................630
– Avrupa Birliği Antlaşması.............................................................................................................................................630
– Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma.............................................................................................................643
3— AVRUPA KONSEYİ........................................................................................................................................................684
– Açıklama .....................................................................................................................................................................684
– Avrupa Konseyi Statüsü...............................................................................................................................................684
XXII M İ LLETLER A R A S I H U K U K
4— KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI TEŞKİLATI
(NORTH ATLANTIC TREATY ORGANIZATION – NATO).........................................................................................693
– Açıklama.....................................................................................................................................................................693
– Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda,Norveç, Portekiz,
İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri Arasında 4 Nisan 1949’da Washington’da İmzalanan
Kuzey Atlantik Antlaşması...........................................................................................................................................696
5— AFRİKA BİRLİĞİ ...........................................................................................................................................................698
– Açıklama.....................................................................................................................................................................698
6— AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (AGİT-OSCE)..................................................................................699
– Açıklama.....................................................................................................................................................................699
– Helsinki Nihai Senedi..................................................................................................................................................704
– Yeni Avrupa için Paris Yasası (Şartı)..........................................................................................................................708
– Yeni Bir Avrupa İçin Paris Şartı’nda Yer Alan Bazı Hükümlerin Uygulanmasına İlişkin Temel Belge.........................716
– AGİK Milli Azınlıklar Uzmanlar Toplantısı (Cenevre) Raporu.......................................................................................721
– AGİK İnsani Boyut Mekanizması Metinleri.................................................................................................................726
- Viyana Sonuç Belgesi: AGİK’in İnsani Boyutu.........................................................................................................726
- AGİK İnsani Boyut Konferansı Kopenhag Toplantısı Belgesi..................................................................................727
- AGİK İnsanı Boyut Konferansı Moskova Toplantısı Belgesi...................................................................................727
- 1992 Helsinki-II Belgesi...........................................................................................................................................730
On Üçüncü Bölüm
ÇEVRE HUKUKU
(ENVIRONMENTAL LAW)
1—GİRİŞ ..............................................................................................................................................................................735
2— RİO SÖZLEŞMELERİ (1992)..........................................................................................................................................735
A— Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ve Ekleri.................................................................................736
B— Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi........................................................................................754
C— Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi.....................................................................................773
D— Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Yönelik Kyoto Protokolü.........................................788
3— MİLLETLERARASI ADALET DİVANI KARARI............................................................................................................804
– Gabçikovo-Nagymaros Projesi Davası (Macaristan/Slovakya)..................................................................................804
– Hakim Weeramantry’nin Karşı Oy Yazısı....................................................................................................................804
LOZAN BARIŞ ANDLAŞMASI..............................................................................................................................................807
İÇİN DEKİLER XXIII
KISALTMALAR
AB
Avrupa Birliği
ABAD
Avrupa Birliği Adalet Divanı
ABD
Amerika Birleşik Devletleri
AET
Avrupa Ekonomik Topluluğu
AJIL
Amerikan Journal of International law
AÜHFD
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Bkz.Bakınız
BM
Birleşmiş Milletler
BYIL
British Yearbook of International Law
C. Cilt
CLR
Columbia Law Review
D.Düstur
E.Esas
Ed.n.:
Editörün notu
Ibid.aynı
ICAO
International Civil Aviation Organization
ICJ Reports
International Court of Justice. Reports of Judgements Advisory
Optinions and Orders
ICLQ
International and Comperative Law Quarterly
İHFM
İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası
ILM
International Legal Materials
JDI
Journal de Droit International
K.Karar
LNTS
League of Nations Treaty Series
MHB
Milletlerarası Hukuk ve Özel Hukuk Bülteni
NTIR
Nederlands Tijdschrift voor International Recht
PASIL
Proceedings of American Society of International Law
R.G.
Resmi Gazete
RGDIP
Revue Général de Droit Internatinol Public
S.Sayı
s. Sayfa
SBFD
Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi
SSCB
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği
UN
United Nations
UNTS
United Nations Treaty Series
XXIV M İ LLETLER A R A S I H U K U K
US
United States
YILC
Yearbook of the International Law Commission
YLJ
Yale Law Journal
YUN
Yearbook of United Nations
Va. J. INT. L.
Virginia Journal of Internatinol Law
Vol.volume
Download

Ürünün içerik detayı için TIKLAYINIZ