I
İçindekiler
Prof. Dr. Selami KURAN
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Uluslararası Hukuk ve Deniz Hukuku Anabilim Dalı Başkanı
M.Ü. AB Enstitüsü AB Hukuku Bölüm Başkanı
ULUSLARARASI
DENİZ HUKUKU
Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş
4. Baskı
2014
II
Yayın No
Uluslararası Deniz Hukuku
: 3163
Hukuk Dizisi : 1551
4. Baskı – Ekim 2014 – İSTANBUL
ISBN 978 - 605 - 333 - 192 6
Cop­yright© Bu ki­ta­bın bu ba­sı­sı­nın Tür­ki­ye’de­ki ya­yın hak­la­rı BE­TA Ba­sım Ya­yım
Da­ğı­tım A.Ş.’ye ait­tir. Her hak­kı sak­lı­dır. Hiç­bir bö­lü­mü ve pa­rag­ra­fı kıs­men ve­ya
ta­ma­men ya da özet ha­lin­de, fo­to­ko­pi, fak­si­mi­le ve­ya başka her­han­gi bir şe­kil­de
ço­ğal­tı­la­maz, da­ğı­tı­la­maz. Nor­mal öl­çü­yü aşan ik­ti­bas­lar ya­pı­la­maz. Nor­mal ve
ka­nu­nî ik­ti­bas­lar­da kay­nak gös­te­ril­me­si zo­run­lu­dur.
Dizgi
: Beta Basım A.Ş.
Baskı - Cilt
:
Yazın Basın Yayın Matbaacılık Trz. Tic. Ltd. Şti.
(Sertifika No: 12028)
İkitelli Çevre Sanayi Sitesi 8. Blok No: 38-40-42-44
Başakşehir/İSTANBUL
0212 565 01 22 - 0212 565 02 55
Kapak Tasarım : Gökhan Ayrancı
Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No. 16136)
Narlıbahçe Sokak Damga Binası No: 11
Cağaloğlu - İSTANBUL
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77
Fax: (0-212) 511 36 50
www.betayayincilik.com
İçindekiler
III
Anneme, Babama
ve
Oğlum Ahmet, Kızım Zeynep’e
Sevgiyle...
IV
Uluslararası Deniz Hukuku
V
İçindekiler
DÖRDÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ
Kitap dördüncü basıya hazırlanırken önceki basılarda olduğu gibi yeniden gözden geçirilmiş, gelişen ve değişen mevzuat çerçevesinde gerekli ilave
ve açıklamalar yapılmıştır.
Kitabın 4. basısı 3. basıya göre önemli değişiklikler ve yenilikler içermektedir. Yeni basıda, 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Türk
deniz hukukuna ilişkin geniş ve ayrıntılı düzenlemeleri dikkate alınmıştır.
Özellikle, ulusal ve uluslararası uygulamadaki önemi nedeniyle gemilerin
ihtiyati haczine ilişkin yeni yasal düzenleme ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Ayrıca, son yıllarda Türkiye’yi yakında ilgilendiren Doğu Akdeniz’deki
deniz alanlarının sınırlandırılması sorununa başta Münhasır Ekonomik
Bölge konusu olmak üzere daha geniş yer verilmiştir.
Kitabın 4. basısını titizlikle kısa sürede gerçekleştiren Beta Basımevi
yönetici ve çalışanlarına, özellikle Sayın Seyhan Satar’a, dizgi ve kapak tasarımını yapan Gökhan Ayrancı’ya içten teşekkür ederim.
Prof. Dr. Selami Kuran
Florya, Ekim 2014
VI
Uluslararası Deniz Hukuku
VII
İçindekiler
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ
Uluslararası Deniz Hukuku’nun konularını önceki iki basıda olduğu
gibi incelemeye yönelik bu yayın, üçüncü basıda da aynı amacı gerçekleştirmektedir.
Daha önceki basılarda yer alan temel konu ve ilgili ulusal ve uluslararası mevzuata yer verildi. Konunun büyük önemi sebebiyle, ulusal ve uluslararası deniz alanlarındaki yargı yetkisine ilişkin konularda daha geniş
açıklamalar yapıldı.
Kitabın hazırlanmasında yaptıkları katkıdan dolayı iki küçük asistanım Zeynep Suphiye ve Ahmet’e teşekkür ederim.
Kitabın bu basısını titizlikle gerçekleştiren Türkmen Kitabevi’nin
değerli yöneticisi Sayın Mustafa Türkmenoğlu’na içten teşekkür ederim.
Bu yeni yüzü ile yeni basının yararlı olması dileğiyle.
Prof. Dr. Selami Kuran
Florya, Ağustos 2009
VIII
Uluslararası Deniz Hukuku
IX
İçindekiler
ÖNSÖZ
Kitabın amacı, deniz alanlarının hukukî rejimini uluslararası deniz
hukukunun aslî kaynaklarını oluşturan 1958 Cenevre Deniz Hukuku
Sözleşmeleri ve 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Sözleşmesi’nde yer alan
hükümler çerçevesinde değerlendirmektir. Türkiye söz konusu deniz huku­
ku sözleşmelerine taraf değildir. Bu yönden, bunların Türkiye için bir
bağlayıcılığı yoktur. Ancak, ulusal çıkarlarımız açısından bu sözleşmelerin
iyi bir şekilde değerlendirilmesinin ve teamül haline dönüşen veya dönüşebilecek kurallarının tespiti ile bunlara karşı tedbirleri alma imkânlarını
araştırmanın zorunlu olduğu düşüncesindeyiz. Bunun en önemli nedeni,
ülkemizin üç tarafının denizlerle çevrili olmasından kaynaklanan özel coğrafi ve stratejik konumu ve ayrıca komşu kıyıdaş devletlerle denizlerdeki
egemenlik haklarına ilişkin halen devam etmekte olan ihtilaflardır.
Bu anlayıştan hareketle, bu çalışmada deniz alanlarının hukuki rejimi öncelikle deniz hukukî sözleşmelerinde yer alan hükümler ışığında
incelenirken, Türk deniz hukukuna ilişkin mevzuat deniz hukuk sözleşmeleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Böylece, incelenen her konu sonunda Türkiye’nin konuya ilişkin durumu ortaya konmuştur. Komşumuz
Yunanistan ile Ege denizinde yaşadığımız sorunların önemi nedeniyle Ege
Denizi sorunları ayrıntılı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır.
Toplu halde bulundurmanın yararlı olacağı düşüncesiyle deniz hukuku
sözleşmelerinin metinleri ve Türk mevzuatının önemli belgeleri kitabın
sonunda ekte sunulmuştur.
Uluslararası deniz hukuku (International Law of The Sea; Internationales
Seerecht) son yıllarda Hukuk Fakültelerinde ayrı bir anabilim dalı olarak
öğretilmeye başlanmıştır. Bu nedenle, “Uluslararası Deniz Hukuku” kitabı
öğrencilerin de ihtiyaçları gözönünde tutularak hazırlanmıştır.
Kitabın hazırlanmasında bana çok önemli katkılarda bulunan değerli
eşim Av. Hülya Kuran’a içten teşekkür ederim.
X
Uluslararası Deniz Hukuku
Kitabın basılmasını sağlayan Arıkan Yayınevi yöneticilerine, özellikle
Sayın Kemal Peköz’e ve kitabın dizgi işlemini büyük bir özveri ile tamamlayan Sayın Nadiye Gümen Yalçın’a ve kapak tasarımını yapan sayın
Gönül Eray’a da ayrıca teşekkür ederim.
Selami Kuran
Florya, Ağustos 2006
XI
İçindekiler
İÇİNDEKİLER
DÖRDÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ.......................................................................... V
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ..............................................................................VII
ÖNSÖZ..............................................................................................................IX
KISALTMALAR........................................................................................... XXIII
BİRİNCİ BÖLÜM
DENİZ HUKUKUNA GİRİŞ
I- DENİZ HUKUKUNUN KONUSU VE GELİŞİMİ...................................... 1
1. Deniz Hukukunun Ana Bölümleri........................................................ 2
A) Uluslararası Deniz Hukuku............................................................. 2
B) Deniz Ticaret Hukuku..................................................................... 5
2. Deniz Hukukunun Fonksiyonları ........................................................ 7
A) Çevre Korunmasına İlişkin Fonksiyonları..................................... 7
B) Ekonomiye İlişkin Fonksiyonlar..................................................... 9
C) Uluslararası Politikaya İlişkin Fonksiyonları............................... 11
II- GEMİ KAVRAMI........................................................................................ 13
1. Tanım.................................................................................................... 13
2. Geminin Ayrıcı Unsurları.................................................................... 16
A) Geminin Adı................................................................................... 16
B) Bağlama Limanı............................................................................. 16
C) Tonajı.............................................................................................. 16
D) Milliyet............................................................................................ 17
3. Gemi Sicili............................................................................................ 18
A) Bayrak............................................................................................. 18
B) Geminin Tescili.............................................................................. 19
C) Türk Gemi Sicili............................................................................. 20
XII
Uluslararası Deniz Hukuku
D) Sicil Türleri..................................................................................... 20
a) Geleneksel Ulusal Siciller......................................................... 20
b) Off-shore Siciller...................................................................... 20
c) Açık/Elverişli Siciller................................................................ 21
d) Uluslararası/İkinci Siciller....................................................... 22
e) Gemilerin Tescili Hakkında BM Sözleşmesi.......................... 22
f) Türk Uluslararası Gemi Sicili (TUGS).................................... 23
4. Gemi Türleri (Çeşitleri)....................................................................... 25
A) Özel Gemiler.................................................................................. 26
a) Ticaret Gemileri........................................................................ 26
b) Ticari Olmayan Gemiler........................................................... 27
B) Devlet Gemileri.............................................................................. 28
a) Savaş Gemileri.......................................................................... 28
b) Kamu Hizmeti Gören Gemiler................................................ 30
c) Ticari Amaçla Kullanılan Devlet Gemileri.............................. 31
İKİNCİ BÖLÜM
İÇSULAR
I- İÇSULAR KAVRAMI.................................................................................. 33
1. Tanım.................................................................................................... 33
A) Esas Hat (=Esas Çizgi).................................................................. 33
B) Kapalı Denizler - İç Denizler......................................................... 34
C) Körfezler......................................................................................... 35
D) Limanlar......................................................................................... 37
2. İçsularının Hukuki Rejimi.................................................................. 38
3. Türk İçsularının Hukuki Rejimi......................................................... 39
4. Kıyı Devletinin İçsularda Bulunan Yabancı Ticaret
Gemileri Üzerindeki Yetkileri............................................................. 42
A) Kıyı Devletinin İdare Hukukundan Doğan Yetkileri................... 42
B) Kıyı Devletinin Hukukî Yargı Yetkisi............................................ 43
a) Gemide Bulunan Kişiler veya Mallarla İlgili Hukukî
İhtilaflarda Kıyı Devletinin Yargı Yetkisi................................ 44
b) Gemi İle İlgili İhtilaflarda Kıyı Devletinin Yargı Yetkisi........ 45
aa) Eski Türk Ticaret Kanunu’nda Gemi Üzerinde
İhtiyati Tedbir.................................................................... 46
XIII
İçindekiler
bb)Eski Türk Ticaret Kanununda Gemi Üzerinde
İhtiyatî Haciz Yetkisi......................................................... 47
aaa) Alacağın Rehinle Temin Edilmemiş Olması........... 49
bbb) Alacağın Muaccel Olması......................................... 49
ccc) Geminin Yola Hazır Olmaması................................ 50
C) Yeni Türk Ticaret Kanununda Gemiler Hakkında İhtiyati
Haciz............................................................................................... 50
a) Genel Olarak............................................................................. 50
b) Uygulanacak Hukuk................................................................. 51
c) İhtiyati Haczin Şartları............................................................ 52
aa) Deniz Alacakları (TTK Madde 1352)................................ 52
bb)İhtiyati Haciz İsteyebilme Hakkı (TTK Madde 1353)..... 54
d) Yetkili Mahkeme....................................................................... 55
aa) Dava Açılmadan Önce........................................................ 55
aaa) Türk Bayraklı Gemiler.............................................. 55
bbb)Yabancı Bayraklı Gemiler........................................ 56
ccc) Yetkiye, Tahkime ve Esasa İlişkin
Anlaşmanın Olması.................................................. 56
bb)Dava Açıldıktan Sonra....................................................... 57
cc) İhtiyati Haciz Kararına İtiraz........................................... 58
e) Teminat..................................................................................... 58
f) İhtiyati Haczin Yapılması........................................................ 59
aa) Gemiye El Konulması ve Seferden Menedilmesi............ 60
bb)Geminin Seferde Bulunması Durumunda....................... 60
g) Geminin Serbest Bırakılması.................................................. 61
aa) Geminin Değerinin Depo Edilmesi (TTK m.1370).......... 61
bb)İhtiyati Haczin Kaldırılması (TTK m.1371)..................... 62
h) İhtiyati Haczin Muafiyeti......................................................... 62
aa) Zararsız Geçiş Hakkını Kullanan Gemiler....................... 63
bb)İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından Geçen
Yabancı Gemiler................................................................ 64
D) Kıyı Devletinin İçsularında Bulunan Ticaret Gemileri
Üzerinde Cezaî Yargı Yetkisi......................................................... 64
a) Genel Olarak............................................................................. 64
b) Yargı Yetkisine Getirilen Sınırlamalar.................................... 65
c) Kamu Düzeni Kriteri................................................................ 67
XIV
Uluslararası Deniz Hukuku
d) Türk Hukukunda Cezaî Yargı Yetkisi...................................... 69
e) Yabancı Gemilere Sığınma...................................................... 70
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KARASULARI
I- KARASULARI KAVRAMI.......................................................................... 73
1. Tanım.................................................................................................... 73
2. Tarihi Gelişimi..................................................................................... 73
II- KARASULARININ HUKUKİ YAPISI........................................................ 74
1. Deniz Hukuku Teorileri....................................................................... 74
A) Mülkiyet Hakkı Teorisi.................................................................. 74
B) İrtifak Hakkı Teorisi...................................................................... 75
C) Koruma Hakkı Teorisi................................................................... 75
D) Egemenlik Hakkı Teorisi............................................................... 75
III- KARASULARININ SINIRLANDIRILMASI.............................................. 78
1. Karasularının Sınırlarının Tespitini Zorunlu Kılan Nedenler.......... 78
2. Karasularının İç Sınırlarının Tespiti.................................................. 79
A) Körfezlerde Karasuları İç Sınırı................................................... 79
a) Kıyıları Bir Devlete Ait Olan Körfezlerde İç Sınır................. 80
b) Birden Fazla Devletin, Kıyıdaş Olduğu Körfezlerde
İç Sınır....................................................................................... 82
B) Tarihi Körfezler.............................................................................. 83
C) Karasularının İç Sınırının Diğer Durumlarda Tespiti ................ 83
a) Adalar........................................................................................ 83
b) Cezir Yükseklikleri.................................................................... 84
c) Takımadalar.............................................................................. 84
d) Limanlar................................................................................... 85
e) Nehir Ağızları........................................................................... 86
f) Kapalı Denizler......................................................................... 86
h) Atollar (Mercanada) ve Mercan Resiflerinde İç Sınır............ 87
i) Donmuş Denizlerde İç Sınır.................................................... 88
3. Karasularının Dış Sınırlarının Tespiti................................................ 88
A) 1958 Tarihli Cenevre Sözleşmesi.................................................. 89
a) Karşılıklı Kıyılarda Sınırın Tespiti.......................................... 89
b) Komşu Kıyıdaş Devletler Arasında Yan Sınırın Tespiti......... 89
XV
İçindekiler
B) 1982 Tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku
Sözleşmesi...................................................................................... 90
IV- KARASULARININ GENİŞLİĞİ................................................................ 91
1. Genel olarak......................................................................................... 91
2. 1958 Deniz Hukuku Konferansında Karasuları Genişliği Sorunu... 92
3. 1960 Deniz Hukuku Konferansı......................................................... 93
4. Birleşmiş Milletler Üçüncü Deniz Hukuku Konferansı.................... 94
5. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesinde
Öngörülen Düzenleme......................................................................... 95
6. 1982 B.M.D.H. Sözleşmesinden Sonra Devletlerin Uygulamaları... 97
7. Karasularının Genişliğinin Türk Mevzuatında Düzenlenmesi ........ 98
A) 476 Sayılı Karasuları Kanunu....................................................... 98
B) 2674 Sayılı Karasuları Kanunu..................................................... 99
V- KARASULARININ HUKUKİ REJİMİ.................................................... 100
1. Genel Olarak...................................................................................... 100
2. Zararsız Geçiş Hakkı......................................................................... 101
A) Geçiş Kavramı.............................................................................. 102
B) Zararsızlık Kavramı..................................................................... 102
C) Zararsız Geçiş Hakkından Yararlanan Gemiler......................... 105
a) Ticaret Gemiler....................................................................... 105
b) Savaş Gemileri........................................................................ 106
D) Kıyı Devletinin Zararsız Geçiş Hakkına İlişkin
Yetkileri ve Yükümlülükleri......................................................... 109
a) Kıyı Devletinin Yetkileri......................................................... 109
aa) Hukuk Mevzuatını Uygulama Yetkisi............................. 109
bb)Zararsız Geçişi Erteleme Yetkisi..................................... 111
b) Kıyı Devletinin Yükümlülükleri............................................. 113
aa) Zararsız Geçişi Önlememek Yükümü............................. 113
bb)Ayırım Yapmamak Yükümlülüğü.................................... 113
E) Zararsız Geçiş Hakkının Uygulandığı Boğazlar........................ 114
a) Boğaz Kavramı....................................................................... 114
b) 1958 Cenevre Sözleşmesindeki Düzenleme.......................... 116
c) 1982 Sözleşmesindeki Düzenleme........................................ 117
3. Transit Geçiş Hakkı........................................................................... 119
A) Tanımı ve Kapsamı...................................................................... 119
XVI
Uluslararası Deniz Hukuku
B) Hukuki Niteliği............................................................................ 120
C) Zararsız Geçiş ve Transit Geçiş Rejimlerinin
Değerlendirmesi........................................................................... 121
4. Türk Boğazlarının Hukukî Rejimi.................................................... 123
A) Tarihi Gelişimi............................................................................. 123
a) Sevr Rejimi............................................................................. 124
b) Lozan Rejimi.......................................................................... 124
B) 1936 Tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi................................. 125
a) Montrö Rejimi........................................................................ 127
b) Montrö Sözleşmesinin Feshi ve Değiştirilmesine
İlişkin Düzenleme................................................................... 130
C) Montrö Sözleşmesi ve 1982 B.M.D.H. Sözleşmesi.................... 131
VI- TÜRK KARASULARI............................................................................... 135
1. Genel Olarak...................................................................................... 135
2. Ege Denizi Karasuları Sorunu.......................................................... 137
3. Tarafların Karasuları Sorununa İlişkin Tezleri............................... 139
A) Yunanistan’ın Tezleri................................................................... 139
a) Genel Kural: 12 Mil Genişlik................................................. 139
b) Siyasal ve Ülkesel Bütünlük İlkesi........................................ 140
c) Kıyı Devletinin Egemenlik Yetkisi......................................... 141
d) Genel Kural: Eşitlik Uzaklık İlkesi........................................ 141
e) Türk Karasular Genişliği 3 mildir......................................... 142
B) Türkiye’nin Tezleri....................................................................... 142
a) Karasuları Genişliği Konusunda Genel Bir Kuralın
Yokluğu................................................................................... 143
b) Hakkaniyet İlkesinin Gözetilmesi......................................... 144
c) Eşit Uzaklık İlkesi................................................................... 145
d) Siyasal ve Ülkesel Bütünlük İlkesi........................................ 146
e) Coğrafi Özelliklerin Gözetilmesi........................................... 147
f) Kıyı Devletinin Egemenlik Yetkisi......................................... 148
g) İyiniyet Kuralı......................................................................... 150
C) Tezlerin Değerlendirilmesi.......................................................... 150
VII-KARASULARINDA YARGI YETKİSİ..................................................... 153
1. Genel Olarak...................................................................................... 153
2. Ticaret Gemileri ve Ticari Amaçla Kullanılan Devlet
Gemileri Üzerinde Yargı Yetkisi....................................................... 154
İçindekiler
XVII
A) Hukuki Yargı Yetkisi.................................................................... 155
a) Gemide Bulunan Kişilere İlişkin Hukuk Davaları............... 156
b) Gemiye İlişkin Hukuk Davaları............................................. 157
B) Cezaî Yargı Yetkisi....................................................................... 158
a) Geminin Karasularına Girmesinden Önce İşlenmiş
Suçlar....................................................................................... 159
b) Geminin Karasularından Geçişi Esnasında İşlenmiş
Suçlar....................................................................................... 161
c) Karasularında Yatmakta Olan Gemilerde İşlenen Suçlar.... 166
3. Savaş Gemileri ve Ticari Amaçla Kullanılmayan Devlet
Gemileri Üzerinde Yargı Yetkisi....................................................... 169
A) Savaş Gemilerinin Yargı Bağışıklığı........................................... 170
B) Savaş Gemisine İlişkin Ceza Davaları........................................ 173
a) Gemi Personelinin Gemide Suç İşlemesi.............................. 173
b) Gemi Personeli Olmayan Bir Kimsenin Suç İşlemesi......... 174
c) Gemide Suç İşlemesinden Sonra Karaya Çıkılması............ 175
d) Kıyı Devletinde Suç İşledikten Sonra Gemiye Çıkılması..... 176
e) Savaş Gemilerine Sığınma..................................................... 176
C) Ticari Amaçla Kullanılmayan Devlet Gemileri.......................... 177
VIII-TÜRK KARASULARININ HUKUKİ REJİMİ........................................ 181
1. Genel Olarak...................................................................................... 181
2. Zararsız Geçiş Hakkı......................................................................... 183
A) Ticaret Gemileri........................................................................... 183
B) Savaş Gemileri............................................................................. 185
3. Türk Karasularında Yargı Yetkisi..................................................... 188
A) Ticaret Gemileri........................................................................... 188
a) Hukuki Yargı Yetkisi.............................................................. 188
b) Cezai Yargı Yetkisi.................................................................. 191
B) Savaş Gemileri ve Diğer Ticari Amaçla Kullanılmayan
Devlet Gemileri Üzerinde Yargı Bağışıklığı................................ 197
a) Genel Olarak: Yargı Bağışıklığı.............................................. 197
b) 1926 Tarihli Devlet Gemilerinin Bağışıklığına İlişkin
Brüksel Sözleşmesi................................................................. 198
c) 1983 Tarihli 83/7467 Sayılı Yönetmelik................................ 201
d) 2675 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku
Hakkında Kanun.................................................................... 203
e) Türk Ticaret Kanunu (Madde 935) (Eski TTK m.822)........ 210
XVIII
Uluslararası Deniz Hukuku
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
BİTİŞİK BÖLGE
I- BİTİŞİK BÖLGE KAVRAMI.................................................................... 213
1. Kavram ve Gelişimi........................................................................... 213
II- HUKUKİ REJİM...................................................................................... 216
III- ARKEOLOJİK BİTİŞİK BÖLGE............................................................. 219
IV- TÜRK HUKUKUNDA DURUM............................................................... 220
BEŞİNCİ BÖLÜM
KITA SAHANLIĞI
I- KITA SAHANLIĞI KAVRAMI................................................................. 223
1. Tanım.................................................................................................. 223
2. Tarihi Gelişimi................................................................................... 224
3. 1958 ve 1982 Deniz Hukuk Sözleşmelerindeki Düzenleme...............224
4. Hukuki Rejimi................................................................................... 226
II- KITA SAHANLIĞININ SINIRLANDIRILMASI..................................... 227
1. 1958 Cenevre Kıta Sahanlığı Sözleşmesi......................................... 228
2. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi....................... 229
3. Uluslararası Uygulama...................................................................... 230
III- EGE KITA SAHANLIĞI UYUŞMAZLIĞI................................................ 232
1. Genel Olarak...................................................................................... 232
2. Tarafların Tezleri............................................................................... 233
A) Yunanistan’ın Tezleri................................................................... 233
a) Tam Kıta Sahanlığı Hakkı..................................................... 233
b) Eşit Uzaklık İlkesi................................................................... 235
c) Türkiye ile Yunan Adalarının En Doğuda Olanı
Arasında Sınırlandırmanın Olması....................................... 235
d) Siyasal ve Ülkesel Bütünlük İlkesi........................................ 236
e) Kıta Sahanlığı Üzerinde Münhasır Egemen Haklar............ 237
B) Türkiye’nin Tezleri....................................................................... 238
a) Doğal Uzantı........................................................................... 238
b) Sınırlandırmada Anlaşmanın Esas Olması........................... 238
c) Hakça İlkeler........................................................................... 239
d) Özel Durumlar İstisnası......................................................... 239
e) Lozan Dengesi........................................................................ 240
XIX
İçindekiler
ALTINCI BÖLÜM
MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGE
I- MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGE KAVRAMI...................................... 243
1. Tanım.................................................................................................. 243
2. Gelişimi.............................................................................................. 243
II- MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGENİN HUKUKİ REJİMİ................... 244
1. Genel Olarak...................................................................................... 244
2. Kıyı Devletinin Ekonomik Amaçlı Hakları...................................... 245
3. Kıyı Devletinin Yetkileri.................................................................... 246
A) İdari Yetkiler................................................................................ 246
B) Yargı Yetkisi................................................................................. 249
a) Kıyı Devletinin Kanun ve Düzenlemelerinin
Uygulanması........................................................................... 249
b) Deniz Çevresinin Korunmasına İlişkin Yetkisi..................... 250
c) Münhasır Ekonomik Bölgedeki İhtilafların Çözümü.......... 252
4. Diğer Devletlerin Hakları.................................................................. 254
A) Tüm Üçüncü Devletlere Tanınan Haklar.................................... 254
B) Sadece Bölge Devletlerine Tanınan Haklar................................ 255
a) Denize Kıyısı Olmayan Devletler........................................... 255
b) Coğrafi Bakımdan Elverişsiz Durumda Olan Devletler....... 256
III- MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGENİN SINIRLANDIRILMASI.......... 258
1. Genel Olarak...................................................................................... 258
2. 1982 B.M.D.H. Sözleşmesinde Düzenleme...................................... 258
3. Münhasır Ekonomik Bölge ile Kıta Sahanlığının
Karşılaştırılması................................................................................. 260
IV- TÜRKİYE’NİN MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGESİ........................... 263
1. Genel Olarak...................................................................................... 263
2. Karadeniz Münhasır Ekonomik Bölgesi.......................................... 263
V- DOĞU AKDENİZ’DE MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGE
UYUŞMAZLIĞI........................................................................................ 265
1. Genel Olarak...................................................................................... 265
2. Münhasır Ekonomik Bölge ve Kıta Sahanlığı Kavramları............. 266
3. Doğu Akdeniz’de Yaşanan Gelişmeler.............................................. 267
4. Türkiye’nin Tezleri............................................................................. 269
5. Sonuç.................................................................................................. 273
XX
Uluslararası Deniz Hukuku
YEDİNCİ BÖLÜM
AÇIK DENİZ
I- AÇIK DENİZ KAVRAMI.......................................................................... 275
1. Tanım.................................................................................................. 275
2. Açık Denizin Hukuki Rejimi............................................................. 276
A) Açık Denizin Serbestliği İlkesi.................................................... 276
B) Genel Sınırlama: Barışçıl Amaç.................................................. 277
II- AÇIK DENİZDEKİ GEMİLERİN HUKUKİ STATÜSÜ......................... 278
1. Tek Bayrak Devleti Kuralı................................................................. 278
2. Ticaret Gemileri Üzerindeki Yargı Yetkisi........................................ 280
A) Cezaî Yargı Yetkisi....................................................................... 280
B) Hukuki Yargı Yetkisi.................................................................... 282
3. Savaş Gemilerinin Açık Denizdeki Bağışıklığı................................. 283
III- AÇIK DENİZDE BAYRAK DEVLETİ KURALININ İSTİSNALARI........284
1. Genel Olarak...................................................................................... 284
2. Kesintisiz Takip Hakkı...................................................................... 285
A) Kesintisiz Takip Hakkının Şartları............................................. 286
a) Hukuk İhlali............................................................................ 286
b) Takibin Başlama Yeri............................................................. 286
c) Takibin Zamanı....................................................................... 288
d) Takibe Yetkili Gemi ve Uçaklar............................................. 289
e) Takibe Konu Gemiler............................................................. 289
3. Yabancı Ticaret Gemisini Ziyaret Hakkı.......................................... 290
4. Deniz Haydutluğu.............................................................................. 292
5. Köle Ticareti....................................................................................... 293
6. Uyuşturucu Madde Kaçakçılığı........................................................ 294
7. Açık Denizden İzinsiz Yayın Yapılması............................................ 294
IV- ULUSLARARASI DENİZ YATAĞI........................................................... 295
1. Kavram............................................................................................... 295
2. 1982 Tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku
Sözleşmesine Kadar Olan Gelişimi.................................................. 296
3. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde
Öngörülen Genel İlkeler ve Hukuki Rejimi..................................... 298
A) İnsanlığın Ortak Malları İlkesi.................................................... 298
B) İşletilme İlkesi.............................................................................. 299
XXI
İçindekiler
C) Barışcı Amaçlar İlkesi.................................................................. 300
D) Hakça Paylaşım İlkesi................................................................. 301
4. Uluslararası Deniz Yatağı ve Türkiye............................................... 302
SEKİZİNCİ BÖLÜM
DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI
I- GENEL OLARAK..................................................................................... 305
II- 1982 TARİHLİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER DENİZ HUKUKU
SÖZLEŞMESİ’NDE DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI................... 305
1. Deniz çevresinin Kirlenmesi Kavramı............................................. 305
2. Tüm Devletlerin Deniz Çevresinin Korunmasına
İlişkin Yükümlülükleri....................................................................... 306
A) Kıyı Devletinin Deniz Çevresinin Korunmasına
İlişkin Yetki ve Yükümlülükleri................................................... 308
B) Kıyı Devletinin Yargılama Yetkisi............................................... 309
C) Bayrak Devletinin Cezai Yargılama Yetkisi................................ 310
III- DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASINA İLİŞKİN
TÜRK MEVZUATI................................................................................... 310
1. 2872 Sayılı Çevre Kanunu................................................................. 311
2. 5312 Sayılı Acil Müdahale Kanunu.................................................. 312
3. 1998 Tarihli Türk Boğazları Tüzüğü................................................ 314
EKLER
EK.1 – 1958 TARİHLİ CENEVRE DENİZ HUKUK
SÖZLEŞMELERİ............................................................................... 319
A) Karasuları ve Bitişik Bölge Sözleşmesi...................................... 319
B) 1958 Cenevre Kıta Sahanlığı Sözleşmesi................................... 326
C) 1958 Cenevre Açık Deniz Sözleşmesi......................................... 329
D) 1958 Cenevre Balıkçılık ve Açık Denizin Canlı
Kaynaklarının Korunması Hakkında Sözleşme........................ 337
EK.2 – 1982 TARİHLİ BİRLİŞMİŞ MİLLETLER DENİZ HUKUKU
SÖZLEŞMESİ.................................................................................... 344
XXII
Uluslararası Deniz Hukuku
EK.3 – KITA SAHANLIĞININ TORAK ALTI VE DENİZ YATAĞININ
DOĞAL KAYNAKLARI HAKKINDA 2667 (NOLU) VE 28
EYLÜL 1945 TARİHLİ (ABD) BAŞKANLIK DUYURUSU
(TRUMAN BİLDİRİSİ)...................................................................... 474
EK. 4 – TÜRK DENİZ HUKUKU MEVZUATI.............................................. 475
1. 476 SAYILI KARASULARI KANUNU............................................... 475
2. 2674 SAYILI KARASULARI KANUNU............................................. 476
3. 8/4742 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI.............................. 476
4.
YABANCI SİLÂHLI KUVVETLERE BAĞLI GEMİLERİN TÜRK İÇSULARINA VE LİMANLARINA GELİŞMELERİ VE BU SULARDAKİ HAREKET VE FAALİYETLERİNE İLİŞKİN 1983 TARİHLİ YÖNETMELİK (METİN)......................... 477
5. 20 TEMMUZ 1936 TARİHLİ MONTRÖ BOĞAZLAR SÖZLEŞMESİ 487
6. İSTANBUL LİMAN TÜZÜĞÜ........................................................... 502
7. 1998 TARİHLİ TÜRK BOĞAZLARI DENİZ TRAFİK DÜZENİ
TÜZÜĞÜ 523
EK. 5 – DENİZ ALANLARI (ŞEKİL)............................................................. 553
XXIII
İçindekiler
KISALTMALAR
A.B.D.
: Amerika Birleşik Devletleri
A.J.T.L.
: American Journal of International law
Bkz.
: Bakınız
B.M.
: Birleşmiş Milletler
1982 B.M.D.H.S
: 1982 Tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku
Sözleşmesi
B.Y.I.L
: British Yearbook of International law
C
: Cilt
1958 Cenevre K.B.B.S
: 1958 Tarihli Cenevre Karasuları ve Bitişik
Bölge Sözleşmesi
Dz. K.K.
: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
I.C.J
: International Court of Justice
I.L.C
: International law Commission
I.L.A
: International law Association
Infra
: Aşağıda
I.L.M
: International legal Materials
m
: Madde
Official Records
: United Nations Conference on The law of the
Sea, Official Records, Summary Records of
Meetings and Annexesp
p
: paragraf
R.G
: Resmi Gazete
XXIV
Uluslararası Deniz Hukuku
s
: Sayfa
s
: Sayı
S.S.C.B
: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
Supra
: Yukarıda
T.C.
: Türkiye Cumhuriyeti
U.N
: United Nations
U.N.T.S
: United Nations Treaty Series
Vol
: Volume
UNCLOS I
: First United Nations Conference on The law of
the Sea (1958)
UNCLOS II
: Third United Nations Conference on The law
of the Sea (1973-1982)
Y.I.L.C
: Yearbook of The International Law
Commission
Download

Ürünün içerik detayı için TIKLAYINIZ