HUKUKUN TEMEL
KAVRAMLARI-VII
SORUMLULUK KAVRAMI
BÖLÜM 12
SORUMLULUK KAVRAMI
Sorumluluk?
 Kişinin kendine ve başkalarına karşı yerine
getirilmesi gereken yükümlülüklerini
zamanında yerine getirmesi
zorunluluğudur.
 Yani Kişinin kendi eylemlerini ya da
kendi yetki alanına giren herhangi bir
olayın sonuçlarını üstlenmesi, mesuliyet
olarak tanımlanabilir.

Hukukta sorumluluk;
1. Siyasi Sorumluluk
2. Cezai Sorumluluk ve
3. Hukuki Sorumluluk olarak 3 değişik
anlamda kullanılmaktadır.

1. SİYASİ SORUMLULUK
Hükümetin (başbakan, ve bakanların)
parlamentoya (TBMM)karşı sorumlu
olması demektir.
 Siyasi sorumluluğun belli bir sebebi
yoktur.
 Siyasi sorumluluğun müeyyidesi “görevden
alma”dır.
 Siyasi sorumluluk; kolektif siyasi
sorumluluk ve bireysel siyasi sorumluluk
olmak üzere ikiye ayrılır.

a. Kolektif Siyasi Sorumluluk
Bakanlar Kurulu’nun bütün üyelerinin birlikte
sorumlu olması demektir. Çünkü anayasamıza
göre, Bakanlar Kurulu hükümetin genel
siyasetinin yürütülmesinde birlikte
sorumludurlar. Bu sorumluluk türü güven
oylaması ile sağlanır. Üç tür güven oylaması
vardır:
i.
Göreve başlarken güven oyu (Any. Md.
110)
ii. Görev sırasında güven oyu (Any. Md. 111)
iii. Gensoru görüşmeleri sırasında güven oyu
(Any. Md. 99)

b. Bireysel Siyasi Sorumluluk
Bakanlar kendi bakanlıklarındaki işlerden
dolayı TBMM’ye karşı kişisel olarak
sorumludurlar.
 Any. Md. 112’ye göre “Her bakan, …kendi
yetkisi içindeki işlerden ve emri
altındakilerin eylem ve işlemlerinden
sorumludur.”
 Bu sorumluluk gensoru mekanizmasıyla
işletilir.

II. CEZAİ SORUMLULUK
Kanunun suç olarak tanımladığı insan
davranışının işlenmesi sonucu oluşan
sorumluluk türüdür.
 Kişisel bir sorumluluk türüdür.
 Sadece gerçek kişilerin cezai sorumluluğu
vardır.
 Karar vermeye yetkili organ ceza
mahkemelerdir.
 Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi
egemendir.

Suçun Unsurları

Somut bir olayda bir insan davranışının suç
teşkil etmesi ve bundan dolayı bu davranışı
yapan kimsenin sorumlu tutulabilmesi için
suç unsurları denen şartların
gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlar:
SUÇUN MADDİ UNSURLARI
1.
2.
3.
Hareket: Dış dünyaya yansıyan bir
davranış bulunmalıdır.
Netice:Ortaya bir netice çıkmalıdır.
Nedensellik bağı: Hareket ile netice
arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.
SUÇUN MANEVİ UNSURLARI

1.
2.
Bir fiilin suç teşkil edebilmesi ve failin
suçtan sorumlu tutulabilmesi için fiilin
bilerek ve isteyerek yapılması, yani iradi
olması özelliğine suçun manevi unsuru
denir. Şartları :
İsnat yeteneği: Kişinin kendi hareketlerinin
anlamını kavrayabilmesidir.
Kusurluluk: Fiilin bilerek ve istenerek
yapılması gerekir.
a. Kast: Bilme ve isteme birlikte olmalıdır.
b. Taksir: Dikkat ve özen eksikliği sonucu oluşan
suçun oluşması halidir.
CEZA SORUMLULUĞUNU
ORTADAN KALDIRAN HALLER
Aşağıdaki hallerde ceza sorumluluğu
ortadan kalkar:
1. Kaza ve Tesadüf
2. Mücbir Sebep
3. Cebir
4. İkrah ve Tehdit
5. Meşru Müdafaa
6. Iztırar Hali

III. HUKUKİ SORUMLULUK
Hukuki sorumluluk?
 Bir kişinin diğer kişiye verdiği zararın,
zarar verenin malvarlığına devlet
aracılığıyla cebren el konularak tazmin
edilmesi demektir.
 Özel hukuk sorumluluğu ve kamu hukuku
sorumluluğu olarak ikiye ayrılır.

Özel Hukuk
Sorumluluğu:
1. Akdi Sorumluluk
2. Haksız Fiil
Sorumluluğu
3. Sebepsiz
Zenginleşme
Sorumluluğu

Kamu Hukuku
Sorumluluğu:
1. Akdi idari
sorumluluk
2. Sözleşme dışı İdari
sorumluluk

a. Kusur Sorumluluğu
b. Kusursuz
Sorumluluk
Sorumluluk Türlerinin
Karşılaştırılması
Download

Hukukun Temel Kavramları Dersi 8. hafta Notları