İSTANBUL TAKAS VE SAKLAMA BANKASI A.Ş. BORSA İSTANBUL A.Ş. PAY
PİYASASI VE GELİŞEN İŞLETMELER PİYASASI TAKAS VE TEMİNAT
YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 - (1) Prosedürün amacı; Borsa İstanbul A.Ş. Pay Piyasası ve Gelişen İşletmeler
Piyasası‟nda gerçekleştirilen sermaye piyasası araçları alım satım işlemleri ile bu araçların
konu olduğu diğer işlemlerin nakit ve menkul kıymet takası, temerrüt, teminat, saklama,
transfer işlemleri, üyelik ile mevzuat çerçevesinde ve/veya Kurul tarafından Takasbank‟a
verilen diğer görevlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 - (1) Prosedür; 30.12.2012 tarihli ve 28513 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu‟nun 77 nci maddesi ve 18.07.2013 tarihli ve 28711
sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Takas
Yönetmeliği ile 27/02/2014 tarih ve 265 sayılı Yönetim Kurulunda onaylanarak 03/03/2014
tarihinde yürürlüğe giren İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Borsa İstanbul A.Ş. Pay
Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası Takas ve Teminat Yönetimi Yönergesi‟ne dayanılarak
düzenlenmiştir.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3 - (1) Prosedürde geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketi‟ni,
b) EFT: Elektronik Fon Transfer Sistemi‟ni,
c) Gelişen İşletmeler Piyasası: Gelişme ve büyüme potansiyeline sahip şirketlerin
menkul kıymetlerinin işlem gördüğü piyasayı,
ç) Genel Müdür: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Genel
Müdürü‟nü,
d) Kolektif Yatırım Kuruluşları: Yatırım fonları, bireysel emeklilik fonları ve
yatırım ortaklıklarını,
e) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulu‟nu,
f) Menkul Kıymet: Piyasada işlem gören sermaye piyasası araçlarını,
g) MKK: Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketi‟ni,
ğ) Piyasa: Borsa İstanbul A.Ş. Pay Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası‟nı,
h) Piyasa işleticisi: Kanun‟da tanımlanan piyasa işleticilerini,
ı) Prosedür: İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Borsa İstanbul A.Ş. Pay
Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası Takas ve Teminat Yönetimi
Prosedürü‟nü,
i) Sistem: Takasbank sistemini,
j) Takas: Piyasada gerçekleşen işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan
yükümlülüklerin, Takasbank tarafından belirlenen süre ve şartlarda, üyeler
tarafından yerine getirilmesi suretiyle taraflar arasında nakit ve/veya varlıkların
transferini sağlayan süreçlerin tamamını,
k) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi‟ni,
l) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi‟ni,
1/15
m) Üye: Piyasada gerçekleşen işlemlere ilişkin olarak Takasbank tarafından
verilen takas hizmetlerine taraf olmalarına izin verilenleri,
n) Yatırım Kuruluşu: Kurul‟dan yatırım hizmet ve faaliyetlerinde bulunmak üzere
izin almış aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere
kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası
kurumlarını ve bankaları,
o) Yönerge: İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Borsa İstanbul A.Ş. Pay
Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası Takas ve Teminat Yönetimi
Yönergesi‟ni,
ö) Yönetim Kurulu: Takasbank Yönetim Kurulu'nu,
p) Yönetmelik: İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Takas
Yönetmeliği‟ni,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Üyeliğe İlişkin Esaslar
Üyelik
MADDE 4 - (1) 5 inci maddede belirlenen şartları sağlayan yatırım kuruluşları takas üyesi
olabilirler.
(2) Piyasaya üye olan yatırım kuruluşları Yönetmeliğin 7 inci maddesi 1 inci fıkrası uyarınca
doğrudan takas üyesidirler. Doğrudan takas üyeleri, sadece kendilerinin ve/veya
müşterilerinin takas işlemlerini gerçekleştirmeye yetkilidir.
Üyelik şartları
MADDE 5 - (1) Piyasada Takas Üyesi olabilmek için aşağıdaki şartların sağlanmış olması
gerekir.
a) Piyasada ilgili mevzuata aykırılıklar sebebiyle işlem yapma yetkisinin
kaldırılmamış olması,
b) İçeriği Takasbank tarafından belirlenen sözleşmenin imzalanarak ibraz edilmiş
olması,
c) Takasbank nezdindeki işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla teknik alt yapının
oluşturulması ve işlerliğinin sağlanması için gerekli tedbirlerin alınmış olması,
ç) Takasbank, MKK ve Takasbank tarafından belirlenen muhabir bankalar
nezdinde ilgili hesapların açılması,
(2) Takasbank‟ın Piyasa‟da merkezi karşı taraf olması halinde ilave üyelik şartları merkezi
karşı taraf işleyişini düzenleyen yönetmelik ile belirlenir.
Üyelik başvuru ve kabulü
MADDE 6 - (1) Üyelik için başvuracak yatırım kuruluşlarının, Takasbank Genel
Müdürlüğüne hitaben başvuru talebini ve Prosedürde üyelik için aranan şartların yerine
getirildiğini tevsik eden bilgi ve belgeleri içeren bir yazı ile müracaatta bulunması ve bu
yazının ekinde, Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen bilgi ve belgeler ile aşağıda
belirtilen belgeleri Takasbank‟a göndermeleri gerekmektedir.
a) Üyelik başvuru formu,
b) Yetki Belgesi (örneği),
c) Piyasa‟da üye olduğuna dair Borsadan alınacak belge,
ç) Üyelik Sözleşmesi ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formu
d) Nakit, Kıymet, Teminat, Şartlı Virman ve Elektronik EFT Talimatı
Taahhütnamesi,
2/15
e) Faks Cihazı ile İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.‟ye Gönderilecek
Müşteri Talimatları ile İlgili Uygulama Sözleşmesi,
f) Takasbank tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde talep edilecek diğer belgeler.
(2) Üyelik başvurularının Takasbank tarafından değerlendirmeye alınması için, bu maddenin
birinci fıkrasında yer alan bilgi ve belgeler ile Takasbank tarafından istenecek diğer bilgilerin
tamamlanmış olması gerekir. Takasbank yapılan başvuruları 5 inci maddede aranan şartların
yerine getirilip getirilmediği açısından değerlendirir. Başvuruya ilişkin Takasbank tarafından
alınan karar ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
(3) Üyelik başvurusu kabul edilen yatırım kuruluşunun Takasbank nezdinde faaliyetlerine
başlayabilmesi için üyelik başvurusunun uygun görüldüğünün tebliğinden itibaren 1 ay
içerisinde;
a) Üyelik teminatını yatırması,
b) Takasbank sistemi üzerinde üye adına işlem yapacak olan personeli
yetkilendirmesi gerekir. Aksi takdirde ilgili kuruma verilen üyelik izni iptal
edilir.
(4) 3 üncü fıkrada belirtilen yükümlülüklerin yerine getirildiği tarih, yatırım kuruluşunun
Piyasa‟da takas üyesi olduğu tarih olarak kabul edilir ve üye bu tarihten itibaren işlem
yapmaya hak kazanır.
Üyelerin yükümlülükleri
MADDE 7 - (1) Üyelerin aşağıda sayılan hususlara uyması zorunludur:
a) Prosedür ve ilgili diğer mevzuatla Piyasa takas işlemlerine ilişkin olarak
belirlenen tüm ilke ve kurallara uygun hareket etmek,
b) Müşterilerine ve diğer üyelere karşı iyi niyet ve dürüstlük ilkelerine uygun
davranmak,
c) Takasbank tarafından talep edilen aidat, ücret, komisyon ve diğer
yükümlülükleri süresi içinde yerine getirmek,
ç) Takasbank tarafından öngörülmesi halinde, diğer üyelere karşı doğabilecek
mali ve hukuki sorumluluğu teminat altına alan, genel ve özel mahiyette
sigorta yaptırılmasına ilişkin düzenlemelere uymak ve bu nitelikteki diğer
tedbirleri almak,
d) Prosedür kapsamındaki iş ve işlemleri ile ilgili olarak Takasbank tarafından
gerekli görülen hususlarda talep edilecek her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve
Takasbank yetkililerince yapılacak incelemelerde her türlü desteği sağlamak,
e) Takasbank‟ın yapacağı sistem değişikliklerine belirlenen süreler içerisinde
uyum sağlamak ve testlere iştirak etmek,
f) Doğrudan veya dolaylı yönetim kontrolünü sağlayan payların devredilmesi
durumunda, Takasbank‟a 15 gün içerisinde bildirimde bulunmak,
g) Yasal olarak tutmakla yükümlü oldukları defter ve kayıtlara ek olarak,
Takasbank tarafından kararlaştırılan diğer kayıtları tutmak, bilgi ve belgeleri
usulüne göre düzenlemek, bunları periyodik olarak veya Takasbank‟ın istediği
zamanlarda Takasbank‟a iletmek ve söz konusu kayıt ve belgeleri 1 yıl
boyunca saklamak,
ğ) Merkez adresi, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür değişikliklerini, en geç
değişikliğin gerçekleştiği tarihi izleyen iş günü Takasbank‟a bildirmek,
h) Prosedür kapsamındaki diğer yükümlülüklerini süresi içerisinde ve eksiksiz
olarak yerine getirmek.
(2) Herhangi bir üyenin, yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getiremeyeceğini
öngörmesi halinde, durumu sebeplerini de içeren tüm tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte
3/15
ivedilikle Kurul‟a, Borsa‟ya ve Takasbank‟a bildirmesi zorunludur. Söz konusu bildirim,
Takasbank‟ın Prosedürde belirlenen tedbirleri almasına engel teşkil etmez.
(3) Üyeler Prosedür kapsamında düzenlenen faaliyetler çerçevesinde gerçekleştirmiş olduğu
işlemlere ilişkin tüm yükümlülüklerin ifası ile çalışanlarının görevleri çerçevesinde yaptıkları
işlerden sorumludur.
(4) Üyeler, kolektif yatırım kuruluşları adına gerçekleştirdikleri dâhil Piyasa‟da
gerçekleştirmiş oldukları tüm işlemlerin takasından sorumludur.
(5) Üyeler işlemlerini yetkilendirdiği personel adına tahsis edilen kullanıcı kodu ve şifreleri
kullanarak uzaktan erişim yoluyla gerçekleştirirler. Tahsis edilen şifre kullanılarak sistemde
yapılan işlemler ile şifrenin yetkisiz kişilerce kullanımından doğan sorumluluk üyeye aittir.
(6) Sisteme erişimin mümkün olmadığı durumlarda işlemler üyeyi temsil yetkisi bulunan
kişilerce verilecek yazılı talimatlar çerçevesinde Takasbank tarafından gerçekleştirilebilir.
Üye faaliyetlerinin durdurulması ve üyelikten çıkarma
MADDE 8 - (1) Üyenin 5 inci maddede belirtilen üyelik şartlarını kaybetmiş olduğunun
tespiti halinde, Takasbank, 3 ayı geçmemek üzere verilecek uygun süre içinde söz konusu
yükümlülüklerin yerine getirilmesini istemeye yetkilidir.
(2) Üyelik şartlarının kaybedilmiş olması veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi
nedeniyle, takas sisteminin güvenli ve kesintisiz işlemesini tehlikeye düşürecek önemli
nitelikte risklerin ortaya çıkması durumunda Takasbank, herhangi bir süre vermeksizin üyenin
faaliyetlerini tamamen veya işlem bazında, geçici olarak durdurmaya veya üyelikten
çıkarmaya yetkilidir. Bu durum en hızlı iletişim aracı ile Kurul‟a ve Borsa‟ya bildirilir.
(3) Borsa, piyasa işleticisi, Kurul ya da yetkili otorite tarafından işlem yapma yetkisinin
kaldırılması halinde, üye Takasbank tarafından takas üyeliğinden çıkarılabilir.
(4) Faaliyetleri durdurulan, üyelikten çıkartılan veya kendi yazılı talebi doğrultusunda
üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin Prosedür kapsamında yer alan işlemlerden kaynaklanan
yükümlülükleri devam eder.
(5) Takasbank, faaliyetleri durdurulan veya üyelikten çıkarılan kurumun takas işlemlerinin
tamamlanması amacıyla aşağıdaki tedbirler dâhil gerekli gördüğü her türlü tedbiri almaya
yetkilidir.
a) Üyenin doğrudan Takasbank nezdindeki hesapları üzerinde işlem yapmasını
engellemek,
b) Takas borçlarının kapatılması amacıyla üyenin takas alacaklarını kullanmak,
c) Üyenin teminatlarına başvurmak,
ç) Üyenin Takasbank nezdinde serbest hesaplarında bulunan varlıklarına
başvurmak.
Üyelikten ayrılma
MADDE 9 - (1) Üyelikten ayrılmak isteyen kurum, bu durumu Takasbank‟a yazılı olarak
bildirir. İlgili üyenin Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerinin yanı sıra;
a) Piyasa üyeliğini sona erdirdiğine dair Borsa‟dan alınan tevsik edici belgelerin
bir örneğinin Takasbank‟a teslim edilmesi,
b) Piyasada gerçekleştirmiş olduğu işlemlerin tamamının tasfiye edilmiş olması,
c) Takasbank‟a karşı herhangi bir yükümlülüğünün bulunmaması
gerekmektedir.
4/15
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Takas işlemleri
Genel esaslar
MADDE 10 - (1) Üyeler web alt yapısı ile Takasbank sistemine erişerek işlemlerini
gerçekleştirirler.
(2) Üyelerin takasa konu işlemlerinden doğan hak ve yükümlülükleri Takasbank tarafından
belirlenen hesaplar üzerinden hesaben sonuçlandırılır.
(3) İşlemlerin takas tarihinde ve süresi içerisinde tamamlanacağı hususunda Takasbank‟ın
herhangi bir garantisi bulunmaz. Takas işlemlerinin süresi içerisinde tamamlanması borçlu
üyelerin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi koşuluna bağlıdır.
(4) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yükümlülükler takas tarihinde, ilgili
nakit/menkul kıymet takas hesapları kullanılarak yerine getirilir.
(5) Borsa İstanbul A.Ş. Pay Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası‟nda gerçekleşen
işlemlerin takası birlikte gerçekleştirilir.
Takas hizmeti sunulan piyasalar/pazarlar
MADDE 11 - (1) Piyasa‟nın bünyesinde bulunan ve aşağıda sıralanan pazarlara ve
platformlara ilişkin takas işlemleri Takasbank tarafından gerçekleştirilir.
a)
b)
c)
ç)
d)
e)
f)
Ulusal Pazar
Kurumsal Ürünler Pazarı
İkinci Ulusal Pazar
Gözaltı Pazarı
Serbest İşlem Platformu
Gelişen İşletmeler Piyasası
Pay Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası bünyesinde kurulacak diğer pazar
ve platformlar
Merkezi takas
MADDE 12 - (1) Piyasada yapılan bütün işlemlerin takası, Kurulca getirilen istisnalar hariç,
Takasbank tarafından gerçekleştirilir. Yönetmeliğin 17 nci maddesi hükmü saklıdır.
Takas tarihi ve süresi
MADDE 13 - (1) Takas günü, işlem gününü takip eden ikinci iş günüdür (T+2). Yarım
günlerde takas işlemi gerçekleştirilmez. Takas günü yarım güne denk gelen işlemlerin takası
bir sonraki tam işgününde gerçekleştirilir. Piyasa‟da yarım günde yapılan işlemlerin takası ise,
bir önceki günün işlemleri ile birleştirilerek, yarım günü izleyen ikinci iş gününde toplu
olarak gerçekleştirilir.
(2) Takas süreleri belirlenirken Takasbank ve Piyasanın açık olduğu iş günleri dikkate alınır.
(3) Taraflarca menkul kıymet ya da nakit yükümlülüğünün takas tarihinden önce yerine
getirilerek takas işlemlerinin sonuçlandırılması mümkün değildir.
(4) Piyasanın takas son saatleri Borsa‟nın görüşü alınarak Takasbank Yönetim Kurulu
tarafından değiştirilebilir.
(5) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin nakit ve menkul kıymet takas yükümlülükleri
saat 16:30‟a kadar yerine getirilir. Aksi halde temerrüt hükümleri uygulanır.
5/15
(6) Takas süresi; takas, saklama, ödeme veya Piyasa işletim sistemlerinden kaynaklanan
sorunlar nedeniyle Takasbank Genel Müdürü tarafından geçici olarak değiştirilebilir.
(7) Takas gününde yükümlülüklerini yerine getiren üyelerin, aynı gün içinde takas
alacaklarını almaları esastır. Günler arasında yükümlülük ve alacaklar netleştirilmez.
(8) İşlemlerin takas tarihinde ve süresi içerisinde tamamlanacağı hususunda Takasbank‟ın
herhangi bir garantisi bulunmamaktadır. Takas işlemlerinin süresi içerisinde tamamlanması
borçlu üyelerin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi koşuluna bağlıdır.
Para birimi
MADDE 14 - (1) Takas işlemlerinden kaynaklanan nakit yükümlülüklerinin ödenmesinde
işlemlerin gerçekleştirildiği para birimi kullanılır.
(2)Piyasa düzenlemelerinde yer alması durumunda Türk lirasından ayrı bir para birimi ile
gerçekleştirilen işlemlerde, takas ilgili para birimi üzerinden gerçekleştirilebileceği gibi takas
günü ilan edilen TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilerek de
gerçekleştirilebilir.
Takasın kesinliği
MADDE 15 - (1) Sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri
üye faaliyetlerinin geçici ya da sürekli olarak durdurulması, idari ve adli merciler nezdinde
tasfiye işlemlerine başlanması durumu da dâhil olmak üzere, geri alınamaz ve iptal edilemez.
(3) Üye faaliyetinin durdurulduğu veya bu sonucu doğurabilecek her türlü kararın
Takasbank‟a tebliğ edildiği anda ivedilikle işlemlerin durdurulması için Borsa bilgilendirilir.
(4) Piyasada gerçekleşerek takas sistemine aktarılan tüm sözleşmelerin takas işlemleri 18 inci
madde hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır.
(5) Üyenin Takasbank nezdinde bulunan nakit ve menkul kıymet bakiyeleri ile tesis etmiş
olduğu teminatlar, yükümlülüklerinin sona erdirilmesi için kullanılır. İkinci fıkra kapsamında
Takasbank‟a tebliğ edilen karar çerçevesinde işlem yapılabilmesi için üyenin Takasbank‟a
karşı olan tüm yükümlülüklerinin tamamlanması gerekir.
Takas hesapları
MADDE 16 - (1) Piyasada işlem yapmak isteyen bütün üyeler, takas işlemlerinin
gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan nakit ve menkul kıymet hesaplarını Takasbank, MKK
ve işlemin niteliği gerektirdiği takdirde ise Takasbank tarafından belirlenecek muhabir banka
nezdinde açmak zorundadırlar.
(2) Takasa olan nakit / menkul kıymet yükümlülükleri hesaben yerine getirilir.
Netleştirme
MADDE 17 - (1) Piyasada gerçekleştirilen işlemler çok taraflı netleştirilerek her üye için
menkul kıymet bazında net borç veya alacak oluşturulur. Tüm menkul kıymetlerdeki alış ve
satışların bedelleri ise genel olarak netleştirilir ve tek bir nakit alacak veya borç oluşturulur.
Günlük netleştirme uygulanır. Günler arasında yükümlülük ve alacak geçişi mümkün değildir.
(2) Kurul, Borsa veya piyasa işleticisi, netleştirme işlemi yapılmadan takas yükümlülüklerinin
yerine getirilmesine; piyasa, pazar, menkul kıymet veya yatırımcı bazında brüt takas
uygulanmasına, brüt takas işleyişinden piyasa yapıcı ve/veya likidite sağlayıcı üyelerin muaf
tutulmasına, blok satış ve özel emir işlemlerinin takasının netleştirme dışında tutulmasına,
6/15
netleştirmenin sadece iki üye arasındaki işlemlerde yapılması veya belirli nitelikteki
işlemlerin netleştirme dışında bırakılmasına karar verebilir.
Teslim karşılığı ödeme prensibi
MADDE 18 - (1) Takas işlemlerinde teslim karşılığı ödeme prensibi uygulanır. Takas
yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin takas alacakları ödenmez.
(2) Kısmi olarak yerine getirilen yükümlülükler karşılığında alacaklar da kısmi olarak ödenir.
Blokelendirme, bloke çözme ve likidite sırası
MADDE 19 - (1) Üyelerin takas borçlarına karşı takas alacaklarına en likit olandan en az likit
olana doğru bloke konur. Blokelerin kaldırılması ise en az likit olandan en çok likit olana
doğru gerçekleştirilir.
(2) Blokelendirme işlemi aşağıdaki sıra ile yapılır.
a) Nakit
b) Ulusal Pazar (BIST 100 Endeksi‟ne dahil menkul kıymetler)
c) Ulusal Pazar (BIST 100 Endeksi‟ne dahil olmayan menkul kıymetler)
ç) İkinci Ulusal Pazar
d) Kurumsal Ürünler Pazarı (BIST 100 Endeksi‟ne dahil menkul kıymetler)
e) Kurumsal Ürünler Pazarı (BIST 100 Endeksi‟ne dahil olmayan menkul kıymetler)
f) Gözaltı Pazarı
g) Gelişen İşletmeler Piyasası
ğ) Serbest İşlem Platformu
(3) Bloke çözme işlemi aşağıdaki sıra ile yapılır.
a) Serbest İşlem Platformu
b) Gelişen İşletmeler Piyasası
c) Gözaltı Pazarı
ç) Kurumsal Ürünler Pazarı (BIST 100 Endeksi‟ne dahil olmayan menkul kıymetler)
d) Kurumsal Ürünler Pazarı (BIST 100 Endeksi‟ne dahil menkul kıymetler)
e) İkinci Ulusal Pazar
f) Ulusal Pazar (BIST 100 Endeksi‟ne dahil olmayan menkul kıymetler)
g) Ulusal Pazar (BIST 100 Endeksi‟ne dahil menkul kıymetler)
ğ) Nakit
(4) Borç bloke oranı “1”dir. Bu oran, piyasa koşullarına göre Takasbank tarafından önceden
duyurulmak suretiyle geçici olarak değiştirilebilir.
(5) Üyeler aynı likidite grubu içerisindeki menkul kıymet alacaklarının dağıtım sırasını
değiştirebilirler.
(6) Borç karşılığı bloke edilen menkul kıymet takas alacakları, karşılığında nakit bloke etmek
şartıyla serbestleştirilebilir. Ancak, bu işlemin yapılabilmesi için üyenin nakit takas borcunun
bulunmaması gerekir.
İşlem öncesi depo şartı
MADDE 20 - (1) Takasbank, takas sisteminin sağlıklı biçimde işlemesi amacıyla, risk ve
temerrüt durumlarını dikkate alarak belirli bir sermaye piyasası aracında ya da belirli üye veya
üyelerin işlemlerinin; ya da Kurul veya Borsa gözetim faaliyetleri kapsamında tespit edilecek
gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişilerin yetkililerinin işlemlerinin netleştirme yapılmadan
yerine getirilmesini; alım emirlerinde emrin gerçekleştirilmesi için gerekli nakdin, satım
7/15
emirlerinde ise satışa konu sermaye piyasası aracının belirli bir kısmının veya tamamının
emrin gerçekleştirilmesini beklemeden depo edilmesini isteyebilir.
(2) İşlem öncesi depo edilen para veya menkul kıymet, işlemin gerçekleşmemesi halinde
ilgili üyeye iade olunur.
(3) İşlemin gerçekleşmesi halinde ise;
a) Alım emirlerinde, depo edilen para, alımı gerçekleşen menkul kıymetin bedeline
mahsup edilir. Alım nedeniyle doğan nakit yükümlülüğünün, depo edilen tutardan az
olduğu durumda aradaki fark ilgili üyeye iade edilir.
b) Satım emirlerinde, satışı gerçekleşen menkul kıymetler alıcı üyeye bedeli tahsil
edilerek teslim edilir. Tahsil edilen bedel satıcı üyeye ödenir. Depo edilen menkul
kıymetlerin tamamının satışı gerçekleşmemiş ise kalan kısmı satıcı üyeye iade edilir.
(4) Depo edilen tutardan daha fazla menkul kıymet alımı ya da depo edilen menkul
kıymetten daha fazla satım yapılması durumunda, aradaki tutar veya menkul kıymet farkı
takas süresi içerisinde yerine getirilmiş olsa dahi temerrüt esasları uygulanır.
(5) İşlem öncesi depo şartının Kurul, Borsa veya piyasa işleticisi tarafından talep edildiği
durumlarda Kurul, Borsa veya piyasa işleticisi tarafından aksi bildirilmedikçe bu madde
hükümleri uygulanır.
Piyasa takas işlemleri
MADDE 21 - (1) Piyasada gerçekleştirilen alım satım işlemlerinin takası, takas tarihinde,
ilgili nakit/menkul kıymet takas hesapları kullanılarak gerçekleştirilir.
(2) Borsa‟dan işlem gününde alınan alım satım sözleşme bilgileri kullanılarak netleştirme
yapılır ve menkul kıymet ve nakit olarak net üye borç ve alacakları belirlenir.
(3) Takasa menkul kıymet borcu olan üyeler yükümlülüklerini, MKK nezdinde Takasbank
menkul kıymet takas hesapları aracılığı ile yerine getirirler.
(4) Takasa nakit borcu olan üyeler yükümlülüklerini, Takasbank nezdinde nakit takas
hesapları aracılığı ile yerine getirirler.
(5) Takas havuzunda yeterli bakiye bulunmaması halinde, menkul kıymet ve/veya nakit
borcunu kapatan üyeler için zaman önceliği dikkate alınarak sıra oluşturulur ve takas
havuzunda oluşan bakiye bu sıraya göre dağıtılır.
(6) Borç kapatma işlemi sonucunda; serbestleşen alacak bakiyesinin Takasbank Havuz
Hesabında bulunmaması durumunda, nakit ve her bir menkul kıymet için alacak sırası
oluşturulur. Alacak sırasının oluşturulmasında, ilgili alacağın serbestleşmesini sağlayan borç
kapatma işleminin saati dikkate alınır.
(7)Borsa, Piyasa‟da gerçekleşen ancak takasının Takasbank dışında yapılmasına karar verilen
işlemleri Takasbank‟a bildirir.
Net nakit takası
MADDE 22 - (1) Net takas yükümlülükleri Üyeler tarafından Takasbank nezdinde üye
bazında açılan 22 nolu “Üye Hisse Senedi Takas Borcu Hesabı”na saat 16:30'a kadar yatırılır.
(2) Nakit takas alacaklarının ödenebilmesi için menkul kıymet yükümlülüklerinin yerine
getirilmiş olması ve nakit takas havuz hesabında bakiye bulunması gerekir.
(3) Zaman önceliği dikkate alınarak, menkul kıymet yükümlülüğünü erken yerine getiren
üyelere nakit alacakları da erken ödenir. Kısmen yerine getirilen yükümlülükler karşılığında
serbestleşen nakit alacakları da kısmi olarak ödenir.
(4) Nakit alacakları, üyelerin Takasbank nezdindeki 11 nolu “Üye Serbest Cari Hesabı”na
alacak kaydedilir.
8/15
Net menkul kıymet takası
MADDE 23 - (1) Net menkul kıymet yükümlülükleri Üyeler tarafından takas tarihinde saat
16:30‟a kadar yerine getirilir.
(2) Menkul kıymet takas borçları, MKK nezdindeki üye havuz hesaplarından, Takasbank
Takas Havuz Hesabı‟na aktarım yoluyla kapatılır.
(3) Menkul kıymet takas alacaklarının ödenebilmesi için, teslim karşılığı ödeme prensibi
çerçevesinde diğer kıymet ve/veya nakit yükümlülüklerinin yerine getirilmiş olması ve
menkul kıymet takas havuzunda yeterli bakiye bulunması gerekir.
Brüt takas
MADDE 24 - (1) Kurul, Borsa veya piyasa işleticisinin, netleştirme işlemi yapılmadan takas
yükümlülüklerinin yerine getirilmesine; piyasa, pazar, platform, menkul kıymet veya
yatırımcı bazında brüt takas uygulanmasına, blok satış ve özel emir işlemlerinin takasının
netleştirme dışında tutulmasına, netleştirmenin sadece iki üye arasındaki işlemlerde
yapılmasına veya belirli nitelikteki işlemlerin netleştirme/brüt takas dışında bırakılmasına
karar vermesi halinde; ilgili işlemler ayrılarak netleştirmeye/brüt takasa dâhil edilmez.
(2) Üye, piyasada gerçekleştirmiş olduğu satış işlemi toplamı kadar menkul kıymet borçlu,
karşılığındaki nakit tutarının toplamı kadar nakit alacaklı; alış işlemlerinin toplam tutarı kadar
nakit borçlu, karşılığındaki toplam menkul kıymet adedi kadar menkul kıymet alacaklı olur.
(3) Brüt takas menkul kıymet ve nakit yükümlülükleri Üyeler tarafından takas tarihinde saat
16:30‟a kadar yerine getirilir.
(4) Brüt nakit takas yükümlülükleri Üyeler tarafından Takasbank nezdinde üye bazında açılan
88 nolu “Hisse Senedi Brüt Takas Hesabı”na saat 16:30'a kadar yatırılır.
(5) Menkul kıymet takas borçları, MKK nezdindeki üye havuz hesaplarından, Takasbank
Takas Havuz Hesabı‟na aktarım yoluyla kapatılır.
(6) Brüt takas nakit alacakları üyelerin Takasbank nezdindeki 11 nolu “Üye Serbest Cari
Hesabı”na alacak kaydedilir.
(7) Brüt Takasa konu menkul kıymet ve nakit alacakları, takas süresinin sonrasında dağıtılır.
Piyasalar arası mahsup işlemleri
MADDE 25 - (1) Takasbank tarafından işletilen piyasalar ile takas hizmeti verilen
piyasalar/pazarlar arasında nakit ve/veya menkul kıymet mahsup talimatı iletilerek bir
piyasadan/pazardan olan alacakların diğer piyasa/pazar işlemlerinden kaynaklanan borçlara
mahsup edilmesi mümkündür.
(2) Mahsup talimatı verilebilecek piyasalar/pazarlar Takasbank tarafından belirlenerek
üyelere duyurulur.
(3) Nakit mahsup talimatları, talimatın verildiği gün EFT kapanış saatine kadar geçerli olup,
EFT kapanış saatine kadar gerçekleştirilemeyen talimatlar geçerliliğini yitirir.
(4) Mahsup talimatı verilmesine rağmen alacaklı olunan piyasadan/pazardan alacağın aynı
gün içerisinde alınamaması halinde, borçlu üye borçlu olduğu piyasaya/pazara borcunu aynı
gün içerisinde ödemekle yükümlüdür.
(5) Nakit mahsup talimatlarının;
a) Borçlanma Araçları Piyasası/Pay Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası/Pay
Senedi Repo Pazarı arasında en geç saat 14:30‟a,
b) Takasbank Para Piyasası ile diğer piyasalar/pazarlar arasında saat en geç
15:45‟e kadar Takasbank‟a elektronik olarak iletilmesi zorunludur.
(6) Pay Piyasası ile Pay Senedi Repo Pazarı işlemlerinden doğan menkul kıymet
borç/alacakları ise; saat 15.30‟a kadar MKK‟ya talimat verilerek mahsup edilebilir.
9/15
Kolektif yatırım kuruluşu virman ve takas işlemleri
MADDE 26 - (1) Aracı kurumların kolektif yatırım kuruluşları adına piyasada gerçekleştirmiş
olduğu menkul kıymet satış işlemleri için; satışa aracılık eden her bir kurum bazında toplam
satış miktarı kadar virman talimatı sistem tarafından otomatik olarak oluşturulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Temerrüt ve Mağduriyet Ödemesi İşlemleri
Pay Piyasası Temerrüt Esasları
MADDE 27 - (1) Piyasalarda gerçekleştirilen işlemler sonucunda doğan yükümlülüklerini
takas tarihinde saat 16:30‟a kadar yerine getirmeyen Üyeler, herhangi bir bildirime gerek
kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır.
(2) Yükümlülüklerini takas tarihinde belirlenen saatlerden sonra yerine getiren veya takas
tarihinde yerine getirmeyerek izleyen günlerde yerine getiren üyelerden temerrüt faizi tahsil
edilir.
(3) Nakit yükümlülüklerin yerine getirilmesinde,
a) Üyenin Banka nezdindeki, Üye Hisse Senedi Takas Borcu Hesabına nakit
aktarım saati,
b) EFT sistemi kullanılarak yapılan ödemelerde, nakdin TCMB nezdindeki
Takasbank EFT (TIC-Turkish Interbank Clearing) hesabına aktarım saati,
c) Türkiye İş Bankası Borsa Şubesi nezdindeki 7002 nolu Takasbank Hisse Takas
Borcu hesabına yapılan ödemelerde hesaba aktarım saati
esas alınır.
(4) Menkul kıymet yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde, üyenin MKK nezdindeki takas
havuz hesabından, Takasbank Takas Havuz Hesabı‟na menkul kıymet aktarım saati borç
kapatma saati olarak dikkate alınır.
Temerrüt faizi
MADDE 28 - (1) Belirlenen süreler içinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen üyeden, bu
maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınarak, yerine getirilmeyen yükümlülük
tutarı üzerinden hesaplanan temerrüt faizi ve diğer yasal yükümlülükler tahsil olunur.
(2) Temerrüt faizinin hesaplanmasında, temerrüde düşülen tarih ile yükümlülüğün yerine
getirildiği tarih arasındaki takvim günleri dikkate alınır. Şu kadar ki, takas tarihinde
belirlenen son saatten sonra ancak aynı gün yerine getirilen yükümlülükler için ise
temerrüt faizi 1 gün üzerinden hesaplanır.
(3) Temerrüde düşen üyeye, yerine getirilmeyen yükümlülük tutarının; BİAŞ Repo Ters
Repo Pazarı, BİAŞ Bankalararası Repo Ters Repo Pazarı, TCMB Bankalararası Para
Piyasası‟nda veya Takasbank Para Piyasası‟nda oluşan bir gecelik ağırlıklı ortalama
faiz oranlarından en yüksek olanı esas alınarak hesaplanacak tutarı kadar temerrüt faizi
uygulanır.
(4) Temerrüt faizinin belirlenmesinde ilgili Borsa veya piyasa işleticisinin görüşü alınır.
(5) Asgari temerrüt matrahının altındaki tutarlara temerrüt hükümleri uygulanmaz. Asgari
temerrüt matrahı 150 Türk Lirası‟dır.
(6) Asgari temerrüt faizi ise 15 Türk Lirası‟dır. Hesaplanan temerrüt faizinin asgari
temerrüt faizinin altında olması halinde asgari tutar tahsil edilir.
10/15
(7) Asgari temerrüt matrahı ve faizine ilişkin tutarlar Maliye Bakanlığı tarafından her yıl
ilan edilen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak güncellenir.
Temerrüt faizinin hesaplanması
MADDE 29 - (1) Temerrüt matrahı; nakit yükümlülükler için gecikmeli olarak kapatılan tutar
olup, menkul kıymet yükümlülükleri için gecikmeli olarak kapatılan menkul kıymet adedi ile
işlem günü günlük ağırlıklı ortalama fiyatın çarpılması ile bulunan tutardır.
Temerrüt faizi:
matrah * (baz faiz/100 ) * gün/360*katsayı
formülü ile hesaplanır ve varsa yasal yükümlülükler eklenir.
(2) Yükümlülüğünün takas gününde takas son saatinden sonra EFT kapanış saatine kadar
yerine getirilmesi halinde katsayı 1(bir), EFT kapanış saatinden sonra ya da izleyen günlerde
yerine getirilmesi halinde ise katsayı 3 (üç) olarak uygulanır.
Temerrüt halinin sonlandırılması
MADDE 30 - (1) Takas tarihinde yerine getirilemeyen nakit/ menkul kıymet yükümlülükleri
ile yükümlülükler karşılığında bloke tutulan nakit/menkul kıymet bakiyeleri ertesi iş günü
09:30‟a kadar Borsaya bildirilir.
(2) Temerrüt halinin sona erdirilmesi amacıyla, blokeli alacaklar kullanılarak takası aynı gün
yapılmak üzere Borsa tarafından alım satım işlemleri gerçekleştirilir. Alım satım işlemlerinin
temerüde düşen üye açısından daha olumsuz fiyatlar üzerinden gerçekleşmesi halinde aradaki
fark üyeden tahsil edilir. Aradaki farkın üye tarafından ödenmemesi durumunda tutar üyenin
işlem teminatlarından tahsil edilir. İşlemlerin temerrüde düşen üye açısından daha olumlu
fiyatlar üzerinden gerçekleşmesi halinde, yerine getirilemeyen yükümlülüğün karşılanması
sonrasında kalan tutar ilgili üyeye ödenir.
(3) Temerrüdü sonlandırmak amacıyla gerçekleştirilen işlemler üyenin takas borçlarıyla
netleştirilmez.
(4) Temerrüde düşen üye temerrüt halini belirlenen ve kendisine tebliğ edilen zamanda sona
erdirmek zorundadır.
Tahakkuk, bildirim ve tahsilat
MADDE 31 - (1) Temerrüt faizi ile diğer yasal yükümlülükler, üyenin temerrüdünün
kapandığı günü takip eden iş günü tahakkuk ettirilir.
(2) Tahakkuk ettirilen temerrüt faizinin bildirimi üye ekranları aracılığı ile elektronik ortamda
yapılır. Bildirimin elektronik ortamda gönderilmesini müteakip Üyenin başkaca bir ihbar veya
bildirime gerek kalmaksızın bildirimi aldığı kabul edilir.
(3) Tahakkuk eden temerrüt faizi, diğer yasal yükümlülükler ile birlikte tahakkuk tarihinden
itibaren 3 iş günü içerisinde ödenir.
(4) Tahakkuk ettiği halde süresi içinde üye tarafından yatırılmayan temerrüt faizi ve diğer
yasal yükümlülükler, takip eden iş günü üyenin serbest hesabından Takasbank tarafından
re‟sen tahsil edilir.
(5) Takasbank‟ın merkezi karşı taraf olarak hizmet vereceği tarihe kadar temerrüt faizleri
Garanti Hesabına aktarılır.
11/15
Takasbank temerrüt komitesi
MADDE 32 - (1) Temerrüt faizi tahakkuk eden üye, temerrüdün takas, ilgili merkezi saklama
sistemi veya ödeme sisteminden kaynaklanan nedenlerle kendi kusuru olmaksızın ortaya
çıktığı veya temerrüt faizi hesaplamasında maddi hata yapıldığı gerekçeleri ile Takasbank
nezdinde itiraz edebilir.
(2) İtirazlar bir yazı ve ekinde itiraza ilişkin belgeler ile temerrüt tahakkuk tarihinden itibaren
en geç 1 hafta içerisinde yapılır.
(3) Temerrüde düşen üyenin itirazı, Yönetmeliğin 35 inci maddesi çerçevesinde Takasbank
bünyesinde oluşturulan Temerrüt Komitesi tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.
(4) Üye tarafından yapılan itirazın haklı bulunması durumunda temerrüt faizi uygulanmaz,
tahsil edilmiş olması halinde ilgili tutar üyeye iade edilir.
(5) İtirazın reddi durumunda ise, karar bir yazı ile ilgili üyeye bildirilir.
(6) İtiraz, temerrüt faizinin süresi içerisinde ödenmesini durdurmaz.
Mağduriyet Ödemesi
MADDE 33 - (1) Taahhüdünü yerine getirmede temerrüde düşen üye nedeniyle takas günü
kendisine teslim veya ödeme yapılamayan üyeye altıncı fıkrada yer alan koşullarda
mağduriyet ödemesi yapılır. Ancak aynı gün içerisinde gecikmeli olarak yapılan teslim ve
ödemeler için mağduriyet ödemesi yapılmaz.
(2) Mağduriyet ödemesi yapılması için üye talebi aranmaz. Ancak mağduriyet ödemesi almak
istemeyen üyenin, bu talebini yazılı olarak Takasbank‟a bildirmesi halinde kendisine ödeme
yapılmaz.
(3) Temerrüde düşen Üye nedeniyle kendisine ödeme veya teslim yapılamayan üyeye
gecikilen günler karşılığı olarak, temerrüde düşen üyeden tahsil olunan temerrüt faizinin 2/3'ü
mağduriyet ödemesi olarak yapılır.
(4) Mağduriyet ödemesi üyelerin serbest cari hesaplarına yapılır.
(5) Üyeler, hesaplarına aktarılan mağduriyet ödemesini, alacaklı müşteri hesaplarına
aktarmakla ve müşteri hesaplarına aktarım bilgilerini Takasbank‟a bildirmekle
yükümlüdürler.
(6) Mağduriyet ödemesinin yapılabilmesi için;
a) Temerrüde düşen üyenin yazılı itirazda bulunmuş olması halinde itirazının
geçersiz kabul edilerek temerrüt faizinin tahsiline karar verilmiş olması,
b) Temerrüdün Borsa, Takasbank, MKK ve TCMB sisteminde oluşan
sorunlardan kaynaklanmaması
c) Alacaklı üyenin, takas yükümlülüklerini zamanında yerine getirmiş olması
gerekir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Transfer İşlemleri
Genel İlkeler
MADDE 34 - (1) İşlemlerin, üye kullanıcıları tarafından, yetkilendirilen personel adına tahsis
edilen kullanıcı kodu ve şifrelerin kullanılması suretiyle Takasbank ekranları üzerinden,
Takasbank tarafından ilan edilen saatler içerisinde gerçekleştirilmesi esastır.
(2) Ancak zorunlu hallerde Banka‟ya yazılı talimat verilerek işlem yapılması da mümkündür.
12/15
(3) Üyeler arası transfer işlemleri, sistemde serbest ve şartlı virman olmak üzere 2 şekilde
gerçekleştirilebilir.
(4) Transfer işlemleri giriş ve onay olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.
(5) Kaydi menkul kıymet transfer işlemleri, MKK ile entegre olarak gerçekleştirilir.
(6) Takasbank, üyelerin Takasbank dışındaki hesaplar ile bu hesaplardan Takasbank‟daki üye
hesaplarına yapılacak transfer işlemleri için diğer transfer sistemleri ile entegrasyonu sağlar.
Takasbank dışına yapılacak transferlerde, hesabına transfer yapılan kurumun Takasbank üyesi
olması şartı aranmaz.
(7) Yarım gün resmi tatil olan tarihlerde geçerli olacak süreler Takasbank tarafından ayrıca
belirlenerek üyelere duyurulur.
(8) Transfer işlemlerine ilişkin süreler Genel Müdür tarafından belirlenir.
(9) Transfer işlemlerine ilişkin süreler, ihtiyaç görülmesi halinde ilgili gün sistem kapanış
saatine kadar geçerli olmak koşuluyla, ekip yöneticileri tarafından uzatılabilir.
Serbest Virman işlemleri
MADDE 35 - (1) Kolektif yatırım kuruluşları hesaplarında bulunan menkul kıymetlerin
serbest virman işlemleri takas tarihinde saat 21:00‟a kadar gerçekleştirilebilir.
(2) Fonların Piyasa‟da gerçekleştirdiği satış işlemlerine ilişkin virman kayıtları sistem
tarafından otomatik olarak oluşturulur. Oluşturulan kayıtların fon adına işlem yapmaya yetkili
kullanıcılar tarafından doğrulanması ve onaylanmasını takiben virman gerçekleşir.
(3) Ödünç işlemi, hatalı virman, hatalı işlem ve diğer virman talepleri, fon tarafından
gönderilen gerekçeli virman talimatının Takasbank tarafından onaylanmasını takiben
gerçekleşir. Takasbank gerekli görmesi halinde işlemi reddedebilir.
Şartlı virman işlemleri
MADDE 36 - (1) Nakit ve menkul kıymet transferleri sistem üzerinden, teslim karşılığı
ödeme prensibi çerçevesinde, eş anlı olarak gerçekleştirilir.
(2) Şartlı virman işlemine konu nakit transferi üyelerin Takasbank nezdindeki nakit hesapları
arasında; menkul kıymet transferleri ise saklama bakiyesinin bulunduğu sistem üzerinde
gerçekleşir.
(3) Şartlı virman işlemlerine ilişkin talimatların en geç saat 17:00‟a kadar sisteme
tanımlanması zorunludur.
(4) İşleme taraf olan her iki üye tarafından sisteme iletilen talimatlar otomatik olarak
eşleştirilir. İşlem, taraf olan üyelerin borçlarını kapatmalarını takiben gerçekleşir.
(5) Sisteme ileri valörlü şartlı virman talimatı iletilebilir. Talimatlar sisteme tanımlandıkları
tarihte eşleşir, valör tarihinde gerçekleşir.
(6) Üyeler tarafından şartlı virman talimatları için gerçekleşme son saati belirlenebilir.
Belirlenen son saatten sonra işlem gerçekleşmez.
(7) Şartlı virman işlemi sonucunda alacaklı olunan nakit tutarlarının emir iletiminde
tanımlanarak TCMB nezdindeki hesaplara otomatik olarak aktarımı mümkündür.
Şartlı virman yöntemleri
MADDE 37 - (1) Şartlı virman işlemleri; normal, parçalı ve takas tanımlı olarak
gerçekleştirilebilir. Normal şartlı virman talimatları ile zincir işlemleri oluşturulabilir.
(a) Normal şartlı virman işlemi, üyelerin nakit ve menkul kıymet yükümlülüklerini
yerine getirmesiyle eş zamanlı olarak tek parçada gerçekleşir.
13/15
(b) Parçalı şartlı virman işleminin gerçekleşebilmesi için her iki tarafın da talimat
girişinde parçalı işlem alternatifini tanımlaması gerekir.
(c) Parçalı şartlı virman işlemi, nakit ve menkul kıymet olarak yerine getirilen
yükümlülük oranında parçalı olarak gerçekleşir.
(ç) Takas tanımlı şartlı virman işlemlerinde; şartlı virman işlemi karşılığında alacaklı
olunan nakit/menkul kıymet ile takas borcu, serbestleşen nakit/menkul kıymet
takas alacakları kullanılarak ise şartlı virman borcu kapatılır. Ancak şartlı virman
işlemine taraf olan üyelerden yalnızca biri takas tanımlılık opsiyonunu
kullanabilir.
(d) Bir şartlı virman işlemi karşılığında alacaklı olunan nakit/menkul kıymet ile başka
bir şartlı virman işlemine ait nakit/menkul kıymet borcun kapatılması amacıyla
zincir kurulabilir. Zincir kuran üye, net bakiye üzerinden yükümlülüklerini yerine
getirerek işlemlerin tamamlanmasını sağlar.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Takas üyeliği
GEÇİCİ MADDE 1 - (1) Prosedürün yürürlüğe girdiği tarih itibariyle Piyasa‟da işlem yapan
aracı kurumlar doğrudan takas üyesi statüsü ile Takasbank„a üye olarak kabul edilir.
Garanti hesabı
GEÇİCİ MADDE 2 - (1) Takas yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde temerrüt durumu ile
karşılaşılması halinde nakit takas alacaklarının mümkün olan en kısa sürede dağıtılmasını
sağlamak amacıyla garanti hesabı oluşturulur.
(2) Garanti hesabı, ilgili Borsa tarafından aktarılan nakit tutar ile nakit ve menkul kıymet
temerrütlerinden alınan temerrüt faizlerinden oluşur.
(3) Garanti hesabının kullanım esasları Borsa ile Takasbank arasında imzalanan protokol ile
belirlenir.
(4) Garanti hesabı ancak hesap mevcudunun yeterli olduğu ölçüde takas işlemlerinin süresi
içerisinde tamamlanmasını sağlar. Ancak, takas işlemlerinin süresi içerisinde tamamlanacağı
hususunda herhangi bir garanti veya taahhüt söz konusu değildir.
(5) Temerrüt konusu nakit karşılığı menkul kıymetler işlemin teminatı olarak bloke edilir.
(6) Takasbank‟ın Piyasada gerçekleşen işlemler için Merkezi Karşı Taraf olması halinde veya
Borsa kararı ile garanti hesabı tasfiye edilebilir. Tasfiye üyelere duyurulur.
Teminatlar
GEÇİCİ MADDE 3 (1) Piyasada gerçekleşen işlemlere ilişkin olarak talep edilecek
teminatlar için Takasbank‟ın Piyasada Merkezi Karşı Taraf olarak hizmet vermeye
başlayacağı tarihe kadar Borsa düzenlemeleri geçerlidir.
Duyurular
MADDE 38 - (1) Prosedür kapsamında yer alan hususlara ilişkin detaylar ve değişiklikler
Takasbank tarafından yayımlanacak Genel Mektuplar ile üyelere duyurulur.
14/15
Komisyonlar
MADDE 39 - (1) Prosedür kapsamındaki takas hizmetlerine ilişkin ücretler, Yönetmeliğin 61
inci maddesinde yer alan esaslar çerçevesinde belirlenerek üyelere duyurulur.
Yürürlük
MADDE 40 - (1) Prosedür 3 Mart 2014 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 41 - (1) Prosedür hükümlerini Genel Müdür yürütür.
15/15
Download

İSTANBUL TAKAS VE SAKLAMA BANKASI A.Ş