T.C.
GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü
BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRE
BAŞKANLIĞI
BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRE BAŞKANLIĞI
Dr. Nejdet KAPLAN
Daire Başkanı
04.02.2014
1
Sunuş Planı
o Daire Başkanlığı
o İlgili Kuruluşlar
o Araştırma Projeleri ve Araştırma Bütçeleri
o Araştırma Konuları
o Son Yıllarda Elde Edilen Önemli Sonuçlar
o Faaliyetler ve Katılım Gösterilen Etkinlikler
o Genel Değerlendirme
2
Çalışma Grupları
Sebzeler ve Süs Bitkileri Araştırmaları Çalışma Grubu
Grup Koordinatörü
: Bülent SAYAL
Görevli Personel
: Yusuf İNAN
Gül ÖZBEK
Evran DOĞAN
Ilıman İklim Meyveleri ve Organik Tarım Araştırmaları Çalışma Grubu
Grup Koordinatörü
: Dr. Ayşen Alay VURAL
Görevli Personel
: Şaziye ŞEKERCİ
Sevgi POYRAZENGİN
Sert Kabuklu Meyveler Araştırmaları Çalışma Grubu
Grup Koordinatörü
: Dr. Haydar KURT
Görevli Personel
Meral ELVERDİ
Turunçgil, Zeytin, İncir ve Diğer Subtropik Meyveler Araştırmaları Çalışma Grubu
Grup Koordinatörü
: Doğan DOĞAN
Görevli Personel
Gülten BULUT
Bağcılık Araştırmaları Çalışma Grubu
Grup Koordinatörü
: Ferya TAŞÇI
Görevli Personel
Abdülbaki ŞEN
3
BAHÇE BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI YÜRÜTEN KURULUŞLARIMIZ
Merkez Araştırma Enstitüsü (1)
 Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü- YALOVA
Konu Araştırma İstasyonu (11)











Antepfıstığı Araştırma İstasyonu – GAZİANTEP
Fındık Araştırma İstasyonu – GİRESUN
İncir Araştırma İstasyonu – Elbeyli/AYDIN
Kayısı Araştırma İstasyonu – MALATYA
Bağcılık Araştırma İstasyonu - MANİSA
Bağcılık Araştırma İstasyonu – TEKİRDAĞ
Zeytincilik Araştırma İstasyonu – Bornova/İZMİR
Zeytincilik Araştırma İstasyonu - HATAY
Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu – Alata/MERSİN
Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu – ERZİNCAN
Meyvecilik Araştırma İstasyonu – Eğirdir/ISPARTA
5
Bölgesel Araştırma Enstitüsü/İstasyonlar (11)











Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü – ANTALYA
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü - İZMİR
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü – SAMSUN
GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi – DİYARBAKIR
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü-ŞANLIURFA
Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma İstasyonu - KAHRAMANMARAŞ
Orta Karadeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma İstasyonu – TOKAT
Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü – ESKİŞEHİR
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü – EDİRNE
Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü – KONYA
Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü – ADANA
6
a) Bahçe bitkileri konusunda araştırma projelerini
Ilıman İklim Meyveleri ve Organik hazırlamak, hazırlatmak, uygulatmak, izlemek ve
Tarım Araştırmaları Çalışma
değerlendirmek,
Grubu
Sebzeler ve Süs Bitkileri
Araştırmaları Çalışma Grubu
Bağcılık Araştırmaları Çalışma
Grubu
Sert Kabuklu Meyveler
Araştırmaları Çalışma Grubu
Turunçgil, Zeytin, İncir ve Diğer
Subtropik Meyveler Araştırmaları
Çalışma Grubu
b) Bahçe bitkileri araştırmaları ve ıslah çalışmaları sonucu
elde edilen yeni çeşitlerin tescilini sağlamak, tescil edilen
çeşitlerin devamlılığını temin etmek, çeşitlerin elit ve
orijinal tohum ve vegetatif çoğaltım materyalleri ile
sertifikalı fidan üretimine yardımcı olmak,
c) Bahçe bitkilerinde genetik kaynakların toplanması,
karakterizasyonu, muhafazası, ve sürdürülebilir kullanımı
konusunda projeler hazırlamak, hazırlatmak, uygulatmak,
izlemek ve değerlendirmek,
d) Hasat sonrası kayıpların azaltılmasına yönelik
teknolojiler geliştirmek amacıyla projeler hazırlamak,
hazırlatmak, uygulatmak, izlemek ve değerlendirmek,
e) Araştırmalardan elde edilen sonuçların ve bulguların
yayınlanmasını ve uygulamaya aktarılması için ilgili kurum
ve kuruluşlarla işbirliği yapmak.
7
Türkiye ve Bahçe Bitkileri
Türkiye, Bahçe Bitkilerinde; 4 milyon hektar açık ve 62.000 hektarlık örtüaltı
alanda 46,4 milyon ton meyve ve sebze üretimi yaparak, 23 milyar TL katma
değer, 5,5 milyar $’lık yıllık ihracat değeri ve 4 milyonluk bir nüfusa doğrudan
geçim kaynağı sunan dünyanın önemli üretici ülkelerinden birisidir.
Dünya Sıralamasında Türkiye
1. Fındık, Kiraz, İncir, Kayısı, Ayva
2. Visne, Kestane, Pırasa, Karpuz, Kavun
3. Antepfıstığı, Çilek, Hıyar, Biber
4. Elma, Ceviz, Zeytin, Domates, Taze Fasulye, Ispanak
5. Çay, Patlıcan, Mandarin
Ülkemiz, Özellikle 1930’lu yılların başından itibaren kurulmaya başlanan Bahçe
Bitkileri Konu Araştırma Kuruluşlarının sunduğu AR-GE hizmetlerinin belirleyici
katkılarıyla, Bahçe Bitkileri yetiştiriciliğinde dünyada güçlü bir yere sahiptir.
8
Bahçe Bitkileri Araştırmaları Mevcut AR-GE Proje Konuları
 Bahçe bitkileri genetik kaynaklarının toplanması, tanımlanması, muhafazası ve
sürdürülebilir kullanımına yönelik projeler
 Klasik (seleksiyon, melezleme, mutasyon) ve moleküler ıslah yöntemleriyle yeni
meyve, asma, sebze ve süs bitkileri çeşitlerinin elde edilmesi ve tescili
 Tescilli çeşitlerin bölgesel performanslarının belirlenmesi
 İleri yetiştirme tekniklerinin geliştirilmesi ve benimsetilmesi
 Organik yetiştiriciliğin geliştirilmesine yönelik çalışmalar
 Gelişmiş hasat ve hasat sonrası teknolojilerin ülke koşullarında uygulanmasına
yönelik projeler…
9
Personel, Proje ve Bütçe Değişimi (2002-2013)
350
400
300
354
300
350
326
255
250
300
215
200
250
150
200
100
150
50
100
0
269
50
PERSONEL
2002
2007
2013
0
PROJE SAYISI
10000000
9000000
9000000
8000000
7000000
6000000
5000000
4000000
3000000
2160000
2000000
1000000
890000
0
BÜTÇE
2002
2007
2013
2002
2007
2013
2013 Yılı Program Değerlendirme Toplantılarında
Görüşülen Proje Sayıları
ÇALIŞMA GRUBU
PROJE SAYILARI
SONUÇ
ILIMAN İKLİM MEYVELERİ
9
YENİ
TEKLİF
21
DEVAM
EDEN
73
TOPLAM
SEBZELER ve SÜS BİTKİLERİ
4
19
49
72
TURUNÇGİL, ZEYTİN, İNCİR ve
DİĞER SUBTROPİK MEYVELER
BAĞCILIK
5
18
46
69
4
15
32
51
ORGANİK TARIM
2
3
26
31
TOPLAM
24
76
226
326
103
2013 Yılı Program Değerlendirme Toplantıları Katılımcı Sayıları
GRUPLAR
Araştırma
Enstitüleri
102
Üniversiteler
Özel sektör ve STK
TOPLAM
38
9
149
SUBTROPİK MEYVELER
66
17
2
85
BAĞCILIK
50
15
5
70
SEBZE VE SÜS BİTKİLERİ
73
31
9
113
ORGANİK TARIM
39
15
5
59
TOPLAM
330
116
30
476
ILIMAN İKLİM MEYVELERİ VE
SERT KABUKLU MEYVELER
12
2014 Mali Yılında Kalkınma Bakanlığından Alınan Bütçe
Proje Adı
Bütçe (TL)
(X1000)
Bahçe Bitkileri Araştırmalarını Desteklenmesi Projesi
3.500
Türkiye Geofit Bahçesi Projesi
1.000
Alata Tarımsal Biyoteknoloji Merkezi
300
Meyvecilik Araştırma İstasyonu Eğim Merkezi
1.200
Dünya Zeytin Koleksiyonun Kurulması, Korunması ve Yönetimi
1.000
Meyve-Asma Baz Materyalleri Ar-Ge Merkezleri Projesi
2.000
TOPLAM
9.000
13
1007
Ulusal Projeler
Ülkemizde Yetiştiriciliği Yapılan Ekonomik Öneme
Sahip Bazı Üzüm Çeşit ve Amerikan Asma Anaçları
ile Klonlarının Virüsler ve Agrobacterium vitis
Yönünden Arındırılması, Tanımlanması ve Yeni
Üzüm Çeşitlerinin Geliştirilmesi
Bitkisel Üretimde Değerlendirilmek Üzere,
Yerel Kaynaklardan Girdi Üretim
Tekniklerinin geliştirilmesi
Turunçgillerde Sektörel Gelişim ve İhracat
Şansını Artıracak Çeşit ve Anaç Geliştirme
Manisa Bağcılık Araştırma İstasyonu
Müdürlüğü (Tamamlandı)
2.900.000 TL
Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma
Enstitüsü Müdürlüğü
3.283.000 TL
BATEM, Alata BKAİ
3.250.000 TL
1001
1002
678.000 TL
14
Uluslararası Projeler
GAP Bölgesinde Antepfıstığında
Verim ve Kalitenin Artırılması
Türkiye,GAP İdaresi (AB Destekli)
197.136 Euro
GAP Bölgesinde Modern Bağcılığın
Geliştirilmesi
Zeytin ve Çocuk
Zeytinyağı Panelist Eğitimi;
Tadım Laboratuvarı Açılışı
Dünya Zeytin Koleksiyonunun
Kurulması, Korunması ve Yönetimi
Zeytinyağı Tadım Paneli’nin IRTAReus’da Yerinde Eğitimi
Türkiye,GAP İdaresi (AB Destekli)
137.845 Euro
Uluslar arası Zeytin Konseyi / Atatürk Bahçe Kültürleri
Merkez Araştırma Enstitüsü
17.050 Euro
6.850 Euro
Uluslararası Zeytin Konseyi / Zeytincilik
Araştırma İstasyonu
48.000 Euro + 20.000 Euro
Uluslararası Zeytin Konseyi / Zeytincilik Araştırma
İstasyonu
8.920 Euro
15
Uluslararası Projeler
Development & Investment Strategy for
Outdoors Ornamental Plants Sector
Akdeniz’de Zeytin Ağacının
Domestikasyonunda Gen-Fenotip
Bağlantısının Kurulması: Sürdürülebilir
Yönetimde Haritalama Çalışmaları için
Fenotip Platformu Ağı Oluşturulması
Fındık Kabuğunun Kilidini Açanlar
Projesi
Akdeniz Ülkelerinde Tarımsal
Araştırmaların Koordinasyonu
Avrupa Ülkelerarası Organik Gıda ve Tarım
Sistemleri Araştırmalarının Koordinasyonu
0rganik Bitki Yetiştiriciliği Sisteminde
Hedeflenmiş Hassas Biyokontrol ve
Tozlanmanın Artırılması
Civil Society Dialogue II:Fisheries and Agriculture Grant
Scheme (CSD-II/FA) - Alata Bahçe Kültürleri Araştırma
İstasyonu MERSİN
158.000 Euro
INRA-Montpollier UMR-AGAP Fransa / Zeytincilik
Araştırma İstasyonu
149,000 Euro
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Avrupa Birliği Komisyonu/Fındık Araştırma
İstasyonu
2.828.204 Euro
ARIMNet / TAGEM
5.524 Euro
CORE ORGANIC II / TAGEM
2.320 Euro
CORE ORGANİC II (BICOPOLL) / Erzincan Bahçe
Kültürleri Araştırma İstasyonu / Süleyman
Demirel Ünv.
70.000 Euro
16
AB 7. Çerçeve Projeleri
Organik Bitki Islahında
Çeşitliliği Artırmak için
Çalışmaların Koordinasyonu
‘COBRA’
Sağlıklı Büyüme: Doğruluk ve
Güven ile «niş» Pazardan Geniş
«hacimli» Pazarlara”
CORE ORGANİC II (COBRA) / Ege Tarımsal
Araştırma Enstitüsü
95.500 Euro
CORE ORGANİC II (HEALTY GROWTH) / Meyvecilik Araştırma
İstasyonu Eğirdir / Süleyman Demirel Ünv.
61.000 Euro
17
Bahçe Bitkileri Araştırmalarıyla son yıllarda elde edilen önemli
sonuçlar
Araştırma Enstitülerimizin bünyesindeki 16 Gen Bahçesinde; 33 Cins, 112
türde 7873 adet meyve örneği (çeşit, klon, tip)
Üç araştırma enstitüsünde (Tekirdağ, Manisa, Yalova) 1.530 adet asma örneği muhafaza
edilmekte
Çukurova üniversitesi ile birlikte, ALATA (Bahçe Kültürleri A.İ.), BATEM (Batı Akdeniz
Tarımsal A.E.) ve EGE (Tarımsal A.E.)’de bütün özellikleri tanımlanmış ve kayda geçirilmiş
627 adet turunçgil ve akraba türleri muhafaza edilmekte
18
F1 HİBRİT SEBZE
Araştırma Enstitülerimizce geliştirilen ve üretimde yer alan 157 Standart
çeşit yanında, 32 adet Hibrit sebze çeşidi geliştirilmiştir.
F1 Hibrit projesi ile yerli Hibrit sebze tohumu kullanım oranı % 10’lardan
50’ ler düzeyine çıkarılmıştır.
F1 Türkiye Sebze Tohumculuğunu Geliştirme Projesi kapsamında 8 sebze
türüne ait 14.000 den fazla örnek, 5 araştırma enstitüsünde muhafaza
edilmekte
Biberde 6, Domateste 4 (İlk Yerli Sanayi Çeşidi), Beyaz Baş Lahana’da 1 ve
Soğanda 1, patlıcanda 1, kabakta 2, kavunda 1, sarımsakta 2 olmak üzere,
18 sebze çeşidi tescil ettirilmiştir.
19
KİVİ ÜRETİMİ
Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde kivi üretimi hızla gelişmiştir.
Günümüzde 41 000 tonu aşan kivi üretimi yakın gelecekte hızla
artacaktır. Kivi konusunda halen ithalatçı olan ülkemiz birkaç yıl
içinde ihracatçı duruma gelecektir.
20
TÜRKİYE GEOFİTLERİ BAHÇESİ
Yalova (ABKMAE) liderliğinde TÜBİTAK desteği ile yürütülen projeler
kapsamında, Türkiye Florasından bitki toplamaya 2000 yılında başlanmış olup,
şu ana kadar 1000 türe ait 5800 populasyondan bitki toplanmış, yaklaşık
250.000 adet canlı bitki olarak Yalova’da tesisi devam eden «Türkiye Geofit
Bahçesi»nde dünyanın ılıman iklim kuşağı geofitlerinden en fazla türe sahip
koleksiyon bahçesi oluşturulmuştur.
21
Geliştirilen Çeşitler (Şakayık)
( Alev Topu-Eful-Tombak)
SON YILLARDA GELİŞTİRİLEN BAZI MEYVE ÇEŞİTLERİ
Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü
0900 ZİRAAT +yeni çeşit adayları
Oğuzlar 77
Akçay 77
Gemlik 21, Gemlik 27
23
Atak 77
Erolbey 77
İsmetbey 77
24
ERZİNCAN BAHÇE KÜLTÜRLERİ ARAŞTIRMA İSTASYONU
Mihralibey (son turfanda)
Alkaya
25
Antepfıstığı Araştırma İstasyonu
Fındık Araştırma İstasyonu
Okay 28
26
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü
3 çeşit Mandarin, 2 çeşit Limon, 3 çeşit Portakal, 4 çeşit Nar tescil edilmiştir.
BATEM Göral
BATEM Fatihi
BATEM Sarısı
27
Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu
3 adet çekirdeksiz (Alata, Uzun, Gülşen) ve 1 adet erkenci limon çeşidi (Eylül)
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü
İlk Trabzonhurması Çeşitleri (Kaplan, Akbulut, Onur, İrem, Yeşilırmak, Ayder )
28
Faaliyetler ve Katılım Gösterilen Bazı Etkinlikler
PDT
Ilıman İklim Meyveleri
Subtropik İklim Meyveleri
Sebzeler ve Süs Bitkileri
Bağcılık
29
Ulusal Çalışma Grupları
XVII. Ulusal Kiraz Vişne Çalışma Grubu
Haziran 2013 Amasya
IV. Ulusal Antepfıstığı ve Badem Çalışma
Grubu Eylül 2013 Siirt
XII. Ulusal Ceviz Çalışma Grubu Eylül
2013 Ilgaz/Kastamonu
30
KONGRE-SEMPOZYUM
8. Bağcılık ve Teknolojileri -KONYA
V. Süs Bitkileri Kongresi-YALOVA
Biyolojik Çeşitlilik-ŞANLIURFA
ÇALIŞTAYLAR
Vizyon 2023 Bağcılık Çalıştayı-TEKİRDAĞ
Soğutma ve Muhafaza Çalıştayı-NEVŞEHİR
Fındık Çalıştayı-TRABZON
31
Hat ve Hibrit Tanıtım Günleri (Antalya, Samsun, İzmir)
Geliştirilen Hibritler
İlk Hibrit Sanayi
Kamuda İlk
(2008-2013) Biberde 6, Domateste 3, Lahanada 3, Patlıcanda 1, Soğanda 2,
Sarımsakta 1 çeşit tescil edilmiştir.
Sayın Cumhurbaşkanımızın İstasyonumuzu
Ziyareti….
FUARLAR
FRUTECH Meyve Yetiştiriciliği ve Teknoloji Fuarı
ECOSA Tarım Fuarı ve Tohumculuk Konferansı
ENSTİTÜ/İSTASYON ZİYARETLERİ
33
YURTDIŞI GÖREVLENDİRMELER
Türkmenistan
Hollanda
ARIMNet, ERANet
BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜM
BAŞKANLARI TOPLANTISI
Samsun
AR-GE Projelerinin Takibi
EAK-İAK Takibi
34
2014 YILINDA TAKİP EDECEĞİMİZ ETKİNLİKLER
 Daire Başkanlığımızın çalışma alanına giren konularda






Konferans,
Panel
Çalıştay
Kongre
Sempozyum
Fuar
vb…..
 Çalışma Grupları,
 Çeşit Tanıtım Günleri
 VII. Bahçe Bitkileri Kongresi (2015)
 30. Uluslararası Bahçe Bitkileri Kongresi (2018)
 14. Uluslararası Narenciye Kongresi (2020)
35
Genel Değerlendirme
Bahçe Bitkileri Araştırmaları Daire Başkanlığı
Enstitü ve İstasyonlarla Olan İlişkiler
STK ve Özel Sektörle Olan ilişkiler
TÜBİTAK 1003 ve 1007 Projelerinde Çağrı Beklentisi
F1 Hibrit Sebze Tohumculuğu
Ulusal ve Uluslararası Etkinliklere Katılım (Avusturalya)
TEŞEKKÜRLER
www.gsb.gov.tr
[email protected]
Download

Bahçe Bitkileri Araştırmaları_Nejdet Kaplan