TARLA BİTKİLERİ ARAŞTIRMALARI DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Biyoçeşitlilik ve Genetik Kaynaklar Çalışma Grubu
Dr. Esin DİLBİRLİĞİ
Koordinatör
Biyolojik Çeşitlilik ve Genetik Kaynaklar Çalışma Grubu Koordinatörlüğü
Sunu planı;
• Dünyada ve Türkiye’de Biyoçeşitlilik
* Biyoçeşitlilik ve genetik kaynaklar koruma yöntemleri
• Uluslararası projeler
• Hedefler
Dünyada Biyolojik Çeşitlilik Koruma Neden Başladı?
Dünyada türlerin yok olma hızı;
• Uzak geçmişte (fosil kayıtları) uzun
dönem ortalama yok oluş oranlarına
göre; her binyılda bin memeli
türünden 1 tanesinin nesli tükenmiştir.
• Yakın geçmişte (bilinen yok oluş)
fosil kayıtlarına oranla yok oluş bin kat
daha yüksektir.
• Gelecek (tahmin edilen) yok oluş hızı
ise yakın geçmişte gerçekleşenden on
kat daha fazla olacaktır.
Dünya Gen Merkezleri
VII
V
VII
IV
VI
III
I
II
VIII
II
Türkiye’de Fitocoğrafik Bölgeler
Dünyadaki vaskuler bitki tür sayısı 270.000 civarındadır.
Ülkemizdeki 12.006 bitki taksonunun % 32’si endemiktir.
Türkiye;
Avrupa- Sibirya,
Akdeniz ve
İran-Turan
Fitocoğrafik bölgeleri ve bunların geçiş zonlarını içermektedir.
Bu sebeple; Ülkemiz orman, dağ, step, sulak alan kıyı ve deniz
ekosistemlerine ve bu ekosistemlerin farklı formlarına sahiptir.
5
Biyolojik Çeşitlilik ve Genetik Kaynaklar
Çalışma Grubu Koordinatörlüğü
Dr. Esin DİLBİRLİĞİ (Koordinatör/ Peyzaj Mimarı)
Nesibe TERLEMEZ (Ziraat Mühendisi/Bitki Koruma)
Naciye ÇAKIR (Ziraat Mühendisi/Zootekni)
•
Koordinatörlüğün biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklar konusunda;
•
•
ulusal ve uluslararası projelerin hazırlanması, takip edilmesi, değerlendirilmesi,
biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklarla ilgili toplama, koruma, değerlendirme,
•
•
biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynakların yönetimi ile ilgili faaliyetleri planlama,
Tohum Gen Bankaları ile ilgili çalışmaları yönlendirme,
•
•
Protokol, Program ve Anlaşmaların taahhütlerinin gereğini yerine getirme,
Materyal Transfer Anlaşmasının (MTA) uygulanmasını sağlama,
•
•
Bitki genetik kaynakları araştırma izni ile ilgili faaliyetleri yapma,
Genetik kaynaklarla ilgili veritabanı ve dokümantasyon oluşturma çalışmalarını yürütme,
•
görev ve sorumlulukları bulunmaktadır.
Biyolojik Çeşitlilik ve Genetik Kaynaklar
Çalışma Grubu Koordinatörlüğü
Araştırma Programları ve Öncelik Durumları (2011 - 2015)
AFA
KODU
A 01
AFA Adı
PROGRAM KODU
PROGRAM ADI
Öncelik
Biyolojik Çeşitlilik ve
Genetik Kaynaklar
P-01
P-02
P-03
P-04
P-05
P-06
Bitki Genetik Kaynakları
Hayvan Genetik Kaynakları
Su Ürünleri Genetik Kaynakları
Biyogüvenlik ve Biyoteknoloji
Genetik Kaynaklar Veri Tabanı
Oluşturulması
Mikrobiyal Genetik Kaynaklar ve
Mikro Flora-Mikro Fauna
Yüksek
Yüksek
Orta
Orta
Orta
Düşük
2014 BÇGK Proje sayıları ve Bütçe
•
2014 yılı itibariyle biyolojik çeşitlilik üzerinde proje üreten Araştırma Enstitüsü ve
İstasyonu sayısı 21’e çıkmıştır. Bu konu üzerine çalışan araştırmacı sayısı ise 200’ün
üzerindedir.
•
Projeli olarak süregelen biyolojik çeşitlilik ve genetik kaynaklar çalışmaları bugün
itibariyle 62 civarındadır.
•
2014 yılında Biyolojik Çeşitlilik ve Genetik Kaynaklar Program Değerlendirme
Toplantılarında;
9 adet yeni teklif
62 adet devam eden
7 adet sonuç projesi olmak üzere toplam 78 proje görüşülmüştür.
•
Biyolojik Çeşitlilik ve Genetik Kaynaklar AFA bazında bütçe 1.003.550 TL’dir.
BÇGK Ar-Ge Projeleri
1. Türkiye’de Yetişen Bazı Eğrelti Türlerinin Moleküler Karakterizasyonu, Biyoteknolojik ve
Klasik Yöntemlerle Korunması ve Fenolik Bileşiklerinin Tanımlanması
Prof. Dr. Ahsen Işık ÖZGÜVEN Çukurova Üniversitesi
Başlama ve Bitiş Tarihi:01.08.2013 36 Ay
Bütçesi: 200.000 TL
2. Türkiye Florasında Bulunan Tricholoma Cinsi Mantarların Morfolojik ve Moleküler
Karakterizasyonu
Yrd.Doç.Dr. Hatıra TAŞKIN Niğde Üniversitesi
Başlama ve Bitiş Tarihi: 01.09.2013-01.09.2015 24 Ay
Bütçesi: 125.372,24 TL
3. Türkiye’de Doğal Olarak Yetişen Bazı Endemik Türlerin Klasik ve Biyoteknolojik
Yöntemlerle Kültüre Alınması ve Ekonomiye Kazandırılması
Prof.Dr. Yeşim YALÇIN MENDİ Çukurova Üniversitesi
Başlama ve Bitiş Tarihi: 01.09.2011-01.09.2013 24 Ay
Bütçesi: 200.000 TL Sonuçlandı.
Toplam Bütçe :525.372,24 TL
Uluslararası Sözleşmeler ve Projeler
•
Sözleşmeler;
•
•
•
•
•
Avrupa Bitki Genetik Kaynakları İşbirliği Programı (ECPGR)
Avrupa Gen Bankaları Entegre Sistemi (AEGIS)
Avrupa Tarama Kataloğu (EURİSCO)
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
• Nagoya Protokolü Ulusal Odak Noktası
• Tarımsal Biyolojik Çeşitlilik Tematik Odak Noktası
Gıda ve Tarım Bitki Genetik Kaynakları Uluslararası Antlaşması
•
Projeler;
•
Azerbaycan ve Türkiye’de Küresel Öneme Sahip Tarımsal Miras Sistemlerinin Teşhisi,
Değerlendirmesi ve Uygulaması. FAO -Türkiye Ortaklık Programı GIAHS
•
Tarım ve İlgili Çevresel Konularda Bilgi ve İletişim Teknolojileri ve Robotik
Kapsamındaki Avrupa Araştırmalarının Koordinasyonu. AB ERA NET Projesi ICT-AGRI
•
Avrupa’da Biyoçeşitlilik Araştırma Programları İçin İşbirliği ve Ortak Stratejiler AB ERA
NET Projesi BiodivERsA2
•
BidivERsa2 kapsamında desteklenen; Avrupa Ormanlarının ve Toplumunun İstilacı
Patojenlere Tepkisi Projesi (RESIPATH) (BATEM)
Genetik Kaynaklar Koruma Yöntemleri
•
Bitki Genetik Kaynakları Koruma Yöntemleri;
•
•
•
Çiftlik koşullarında (on-farm) yönetim
In-situ koruma
Ex-situ koruma
•
•
Botanik Bahçeleri
Gen Bankaları
•
•
•
•
Tohum Gen Bankaları
Arazi Gen Bankaları
In-vitro Depolama ve
Kriyopreservasyon
DNA Gen Bankası
Genetik Kaynaklar Korumada TAGEM
Tohum Gen
Bankası
Meyve ve Asma
Gen Kaynağı
Hayvan Genetik
Kaynağı
Enstitü
Sayısı
Tür/Irk/Hat
Örnek
Sayısı
2
3.390 tür
108.501
16
27 tür
7.873
7
13 ırk
3 hat
Hayvan
Gen Bankası
2
Halk Elinde
Koruma
23 il
5 tür
30 ırk
(Sperma, Embriyo,
DNA, Hücre)
23 ırk
1.939
50 kovan
3 ipek böceği hattı
88.484
10.523
8.000 koloni
Türkiye Bitki Tohum Gen Bankaları
• Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü. İzmir
Ulusal Gen Bankası. 57.013 örnek
• Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü.
Türkiye Tohum Gen Bankası.
02.03.2010 tarihinde Ankara’da açılmıştır.
250.000 tohum örneği saklama kapasitesi
51.488 örnek
• Gen Bankaları Çalışma Sistemi;
• Uzun Dönem Saklama Odaları:
 -18/-20 oC, 260 m3 toplam hacim
• Orta Dönem Saklama Odaları :
 0/+4 oC, 260 m3 toplam hacim
• Kısa Dönem Saklama Odaları :
 +15 oC, 260 m3 toplam hacim
13
Arazi Gen Bankaları
Vejetatif
Materyal Adı
Ahududu
Antepfıstığı
Armut
Avokado
Ayva
Badem
Bektaşi Üzümü
Böğürtlen
Ceviz
Çilek
Dut
Elma
Erik
Fındık
Frenküzümü
Hünnap
İncir
TOPLAM
Materyal
Vejetatif
Sayısı
Materyal Adı
10
Karayemiş
69
Kayısı
651 Keçiboynuzu
35
Kestane
85
Kızılcık
552 Kiraz
3
6
122
56
94
764
590
391
8
24
375
Mahlep
Muz
Nar
Narenciye
Nektarin
Şeftali
Trabzonhurması
Üzüm
Vişne
Yenidünya
Zeytin
7.873
Arazi Gen Bankalarında Muhafaza Edilen
Materyal
Ulusal Meyve koleksiyonları;
Sayısı
153
334
8
73
69
338
2013 Ocak ayı itibariyle;
16 Arazi Bankasında 27 farklı tür ve grupta
2
3
189
627
5
65
90
1.530
307
59
186
meyve materyali. Arazi Bankaları toplam
materyal sayısı 7873.
Araştırma İzin Başvuruları
•
2013 yılı içerisinde toplam 27 araştırma izni başvurusuna olumlu yanıt verilmiştir.
•
Araştırma izni prosedürü 2 şekilde uygulanmaktadır.
• Yerli araştırmacılar için
• Yabancı araştırmacılar için
•
Araştırma izni verilebilmesi için;
•
Toplanacak materyalin birer örneğinin pasaport bilgileri ile birlikte Gen Bankalarında
muhafaza edilmek üzere Bakanlığımıza teslim edilmesi,
Toplanan materyalle moleküler düzeyde yapılacak laboratuvar çalışmalarının, toplanan
materyal ülke dışına çıkarılmadan, Türkiye’deki bir kuruluşta yapılması,
Toplanan materyalin kullanılması ile elde edilecek bilgiler ve bunlara dayalı olarak yapılan her
yayının Bakanlığımıza da gönderilmesi,
Toplanan materyal üzerinde hiçbir sahiplik ya da ıslahçı hakkı iddia edilmemesi,
Toplanan ve/veya bundan elde edilecek herhangi bir materyalin ticari amaçla kullanılmaması,
üçüncü kişilere verilmemesi,
•
•
•
•
•
Koşuları aranmaktadır.
Araştırma İzin Başvuruları
Materyal Transfer Anlaşması (MTA)
•
«Bitki Genetik Kaynaklarının Toplanması Muhafazası ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik»
ile taraf olduğumuz «Gıda ve Tarım için Bitki Genetik Kaynakları Anlaşması» çerçevesinde
«Standart Materyal Transfer Anlaşması» (MTA) oluşturulmuştur.
•
Materyalin ıslah ve bilimsel amaçlı bir proje çerçevesinde kullanımını takip ve denetleme
hedefiyle ve Gen Bankaları aracılığıyla MTA kullanılmaktadır.
•
Bugüne kadar 46.118 örnek yurt içine ve 4663 örnek yurt dışına olmak üzere toplam
50.781 örnek dağıtılmıştır.
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları
Avrupa’da Biyoçeşitlilik Araştırma Programları İçin
İşbirliği ve Ortak Stratejiler
BiodivERsA 2
Biyoçeşitlilik araştırmalarının amacı;
Küresel değişikliklerle ilgili olarak biyolojik çeşitliliğin dinamiklerini ve Yeryüzü &
ekosistem etkileşiminde biyoçeşitliliğin kaderini anlayabilmek,
İnsan yaşamı ve yaşayan dünya ile karşılıklı yarar ilişkisi içerisinde, gerekli bilginin
üretilebilmesi ve paylaşılması.
Amaçlara Ulaşmak için;
Fonlayan kuruluşlar arasında işbirliği,
Stratejik ve yönetim seviyesinde koordinasyon.
15 Ülkeden 21 Ortak;
7. Çerçeve Programı «Koordinasyon ve Destek Aktiviteleri»
Tematik öncelik ERA-Net
Koordinatör: Fransa
Başlama ve Bitiş Tarihi: 01.11.2010- 01.11.2014 (48 ay)
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları
Avrupa’da Biyoçeşitlilik Araştırma Programları İçin
İşbirliği ve Ortak Stratejiler
BiodivERsA 2
Ortak Çağrılar;
Proje kapsamında TAGEM’in katılım sağladığı 3 Çağrıya çıkılmıştır. Bunlar;
1. Çağrı konusu: Biyolojik çeşitlilik dinamikleri: senaryolar geliştirmek,
dönüm noktası belirlemek ve direncini arttırabilmek.
Bu çağrıya TAGEM’e bağlı Enstitülerden 1 başvuru gerçekleşmiştir.
Proje son değerlendirme aşamasında reddedilmiştir.
2. Çağrı Konusu: Yayılmacı Türler ve Biyolojik İstilalar.
Bu çağrı başlığı için 11 Enstitü başvuru yapmış. 1 tanesi kabul edilmiştir.
2014 Nisan ayında resmi olarak başlatılacaktır.
3. Çağrı Konusu:
Gıda Tedariği, Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri
Arasındaki Sinerjinin Teşvik Edilmesi ve Risklerin Azaltılması.
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları Aktiviteleri
BiodivERsA 2
•
2012 Mayıs; Genel kurul ve Çağrı
Yönlendirme Komitesi, I. Çağrı
projelerinin başlatılması. Stockholm
•
2012 Eylül; II. Çağrı Yönlendirme
Komitesi. Oslo
•
2013 Şubat; Biodiversa gelecek çalışma
planının oluşturulması çalıştayı. Lahey
•
2013 Haziran; Genel kurul ve Çağrı
Yönlendirme Komitesi, II. Çağrı
projelerinin başlatılması. Almeria
•
2013 Eylül; Uzman değişim programı.
Sofya
•
2014 Şubat; Genel kurul, üst düzey
biyoçeşitlilik uzmanlar toplantısı.
Viyana
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları
Tarım ve İlgili Çevresel Konularda Bilgi ve İletişim Teknolojileri ve
Robotik Kapsamındaki Avrupa Araştırmalarının Koordinasyonu
•
•
ICT-AGRI / 235460CSA. AB 7. Çerçeve Programı ERA-NET
Koordinatör: Danimarka
•
Başlama ve Bitiş Tarihi: 24 Şubat 2009-2013 (51 ay) ICT-Agri 6 aylık uzatma almıştır.
•
19 ortak, 2 ilgili kuruluş, 13 gözlemci kuruluşu kapsayan 21 ülke proje konsorsiyumundadır.
Danimarka, Belçika, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İsrail, İtalya, Letonya, İsviçre,
Türkiye, Hollanda, İrlanda, İspanya çağrılara katılan Ülkelerdir.
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları
Tarım ve İlgili Çevresel Konularda Bilgi ve İletişim Teknolojileri ve Robotik
Kapsamındaki Avrupa Araştırmalarının Koordinasyonu
Ortak Çağrılar;
Proje kapsamında TAGEM’in katılım sağladığı 2 Çağrıya çıkılmıştır. Bunlar;
1. Çağrı konusu: Sürdürülebilir Tarımsal Üretim için Entegre ICT ve Otomasyon
2. Çağrı Konusu: Sınıraşan Araştırma ve teknolojik Geliştirme ve Demonstrasyon
Transnational Research & Technological Development and Demonstration Projects.
3. Çağrı Konusu: Smart agri (Planlanan)
Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları Aktiviteleri
•
Proje süresince yapılan iki çağrıya katılım,
•
Stratejik Dokümanın hazırlanmasına katkı,
•
İlgili Araştırıcılara bilgi aktarımı,
•
Farklı programların ortaklıkları için
duyurular,
•
İlgili konferans, workshop vb duyuruları,
•
2012 Kasım; Yönetim Kurulu ve Çağrı
Fonlayıcı Kuruluşlar toplantıları
organizasyonu. Antalya
•
2013 Eylül; Yönetim Kurulu ve Paydaşlar
Etkinliğine katılım. Berlin
•
2014 Şubat; ICT-Agri Kapanış ve ICT-Agri2
Açılış Toplantılarına katılım. Kopenhag
Avrupa Birliği Çerçeve Programları
Araştırma ve İnovasyon Çerçeve Programı (2014-2020)
•
80 Milyar Euro bütçe
•
Bilim insanları yanı sıra sanayi ve KOBİ’lerin AB destekli projelerden
fon alabilmesini kolaylaştırmak hedeflenmektedir.
Türkiye- FAO Ortaklık Programı
Küresel Öneme Sahip Tarımsal Miras Sistemleri
Proje çalışmaları;
• GAP Bölgesinde 11 Pilot İl kapsamında,
• Ülkemizde küresel öneme sahip geleneksel tarım yöntemlerini belirlemek,
korumak ve sürekliliğini sağlamak amacıyla başlatılmıştır.
Bu amaçlara ulaşabilmek için;
• Envanter oluşturabilmek,
• Pazarlama olanakları, ürün kalitesi, sertifikalandırma,
• Yönetim planı ve devamlılık.
Tarımsal Miras Yöntemleri/ Geleneksel Tarım Yöntemlerinin önemi;
• Gıda ve geçim kaynağı olması,
• Doğa ve biyoçeşitliliğin korunmasındaki rolü,
• Yörenin tarımsal ve kültürel özelliklerini yansıtması,
• Geleneksel ve benzersiz olması,
• Tarımsal biyoçeşitliliğin in-situ korunmasına katkısı…
2014 BÇGK Hedefleri
•
Tarımsal Biyoçeşitlilik alanında çalışan araştırıcıları ulusal ve uluslararası
düzeyde güncel konularda çalışmaları konusunda yönlendirmek,
•
İleri Ar-Ge Merkezlerinin sürdürülebilirliği için ulusal ve uluslararası
işbirliklerini sağlamak ve projeli çalışmaları desteklemek,
•
Genetik kaynaklar ve geleneksel bilgi, genetik kaynaklara erişim ve
kullanımından doğan faydanın eşit kullanımı konusunda Türkiye’nin
pozisyonunu oluşturmak,
•
MTA’nın aktif kullanımını sağlamak,
•
Araştırma İzinleri konusunda farkındalığı arttırarak kurumlararası işbirliğini
sağlamak,
•
Farkındalık yoluyla biyokaçakçılığın önlenmesini sağlamaktır.
Teşekkürler…
[email protected]
http://www.tagem.gov.tr
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü
27
Download

BÇGK Koordinatörlük 2014_Esin Dilbirliği