Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Oğuzhan AKINÇ
Çevre ve Şehircilik Uzmanı
Kimya Yüksek Mühendisi
Tehlikeli Atık Nedir?









İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek,
Tutuşabilen
Enfeksiyon yapıcı
Tahriş edici,
Zararlı,
Toksik,
Kanserojen,
Parlayıcı
Korozif gibi tehlikeli kabul edilen özelliklerden birini veya
birden fazlasını gösteren atıklara “tehlikeli atık” denir.
Özel Atık Nedir
• Yönetimleri özel yöntemler gerektiren
atık yağ, tıbbi atıklar, PCB/PCT içeren
atıklar, atık akü-pil ve elektronik
atıklar gibi tehlikeli atıklar Özel Atık
olarak tanımlanmakta olup, ayrıca
yönetmelikleri bulunmaktadır.
Endüstriyel Atık Yönetimine İlişkin Yürürlükteki
Mevzuat
ÇERÇEVE MEVZUAT
• Çevre Kanunu
• Atık Yönetimi Yönetmeliği
• Basel Sözleşmesi
ATIK TÜRÜNE GÖRE YÖNETİM
• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
• PCB ve PCT’li Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
TAŞIMA VE BERTARAF
• Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik
• Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik ● Atıkların Karayol. Taşınması İl. Tebliğ
TEBLİĞLER
• Tanker Temizleme Tesisleri Tebliği (2009)
• Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği (2011)
• Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalatına Dair
ÜGD Tebliği (2015/3)
• Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdalara İlişkin
ÜGD Tebliği (2015/23)
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Amaç:
Tehlikeli atıkların üretiminden nihai bertaraf edilmesine kadar
çevreyle uyumlu yönetiminin sağlanması
Kapsam:
Tehlikeli atıkların;
- toplanması,
- tesis içinde geçici depolanması,
- ara depolanması,
- taşınması,
- geri kazanılması,
- nihai bertarafı,
- ithalat ve ihracatına ilişkin yasak sınırlama ve yükümlülükleri,
alınacak önlemleri yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki
teknik sorumluluklar
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Görev ve Sorumluluklar
• Bakanlığın Görev ve Yetkileri
(Ulusal ve Bölgesel Yönetim Planları Hazırlamak)
• Mülkü Amirlerce Alınacak Tedbirler
• Mahalli İdarelerce Alınacak Tedbirler
(Evlerden kaynaklanan tehlikeli atıklara ilişkin Yönetim Planı,
inşaat ve işletme ruhsatı, tesislerin imar planlarına
işlenmesi)
• Atık Üreticisinin Yükümlülükleri
(Atık Beyan Formu, Tesis İçi Atık Yönetim Planı, Taşıma
Formu)
• Bertaraf Edenin Yükümlülükleri
(Atık Beyan Formu, Kütle-balans, Atık Yönetim Planı, Taşıma
Formu)
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
İl Müdürlüklerinin Sorumlulukları;
 İl sınırlarında atık yönetim planlarının mahalli çevre kurullarınca
uygulanmasını sağlamakla,
 Kurulacak bertaraf tesislerinin yer seçimiyle ilgili başvuruları mahalli
çevre kurulunun görüşünü alarak Bakanlığa iletmekle,
 Geçici depolama alanlarına izin vermekle,
 Tehlikeli atık taşıma araçları ve firmalarına lisans vermekle,
 İl sınırları içinde faaliyette bulunan ve bu Yönetmelik kapsamına giren
tesisleri tespit ederek Bakanlığa bildirmekle ve periyodik olarak
denetlemekle,
 Atık üreticisinin tesisinden kaynaklanan atıklara ilişkin hazırlamış olduğu
atık yönetim planlarını onaylamakla
sorumludur.
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Atık Üreticisinin Sorumlulukları (1):
 Atık üretimini en az düzeye indirecek tedbirleri almak,
 Üretilen atık tür ve miktarına ilişkin atık beyan formunu her
yıl doldurarak Bakanlığa göndermek,
 Atıkların insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini, bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak en aza düşürecek
şekilde atık yönetimini sağlamakla, üç yıllık atık yönetim
planını bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren altı
ay içinde hazırlayarak valilikten onay almakla,
sorumludur.
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Atık Üreticisinin Sorumlulukları (2):
 Atıklarını bu yönetmelikteki esaslara uygun olarak kendi
imkanları ile veya kurulmuş lisanslı atık bertaraf tesislerinde
gerekli harcamaları karşılayarak bertaraf etmek, ve bertaraf
işleminin tamamlandığını yetkililere bildirmekle yükümlüdür.
 Atığın niteliğinin belirlenmesi için gerekli harcamaları
yapmakla,
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Atık Üreticisinin Sorumlulukları (3):
 Atıkların fabrika sınırları içinde tesis ve binalardan uzakta
beton saha üzerine yerleştirilmiş sağlam, sızdırmaz, emniyetli
ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun konteynırlar
içerisinde geçici olarak muhafaza etmekle, konteynırların
üzerinde tehlikeli atık ibaresine yer vermekle, depolanan
maddenin miktarını ve depolama tarihini konteynırlar
üzerinde belirtmekle, konteynırların hasar görmesi
durumunda atıkları, aynı özellikleri taşıyan başka bir
konteynıra aktarmakla, konteynırların devamlı kapalı kalmasını
sağlamakla, atıklarını kimyasal reaksiyona girmeyecek şekilde
geçici depolamakla sorumludur.
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Atık Üreticisinin Sorumlulukları (4):
 Ayda bin kilograma kadar atık üreten üretici biriktirilen atık
miktarını altı bin kilogramı geçmemek kaydı ile valilikten izin
almaksızın atıklarını en fazla 180 gün geçici depolayabilir.
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Atık Üreticisinin Sorumlulukları (5):
• Kaza sonucu veya kasti olarak
atıkların dökülmesi ve bunun gibi
olaylar sunucu meydana gelen
kirliliğin önlenmesi amacıyla, atığın
türüne bağlı olarak olayın vuku
bulduğu andan itibaren en geç bir
ay içinde olay yerinin eski haline
getirilmesi ve tüm harcamaların
karşılanmasıyla, Valiliğe durumu
raporlamakla yükümlüdür.
Atık Yönetim Planı
– Atık kodları ve miktarları,
– Varsa geçici depolama alanı ile ilgili bilgiler,
– Atıkların ne kadarının geri kazanıldığı,
– Ne kadarının bertarafa gönderildiği,
– Atıkların gönderildiği geri kazanım ve bertaraf tesislerinin isim
ve adresleri,
– Varsa atıklara uygulanan ön işlemler,
– Tesis içinde atık minimizasyonu için yapılan işlemler
Plan Formatı: www.cygm.gov.tr
Atık Yönetim Planı
• Atık Üreticileri, üç yıllık Atık Yönetim Planını hazırlayarak
Valilikten onay alır.
• Mahalli İdareler, evlerden kaynaklanan tehlikeli atıkların
yönetimine ilişkin planlarını Mahalli Çevre Kuruluna
sunar.
• Valilik, atık üreticisinin ve belediyenin atık yönetim
planlarını esas alan 3 yıllık “İl Tehlikeli Atık Yönetim
Planını” hazırlayarak Bakanlığa sunar.
• Bakanlık, bölgesel atık yönetim planlarını hazırlar.
Geçici Depolama
Geçici Depolama Nedir?
Atıkların
- Ara depolama,
- Geri kazanım,
- Bertaraf,
- Tesis içinde tekrar kullanımı öncesinde geçici depolanması.
Nerede Yapılır?
- Tesis içinde,
- Üreticiye ait uygun bir alanda.
İzin/Lisans Prosedürü?
- Atık üretimi ≥1000 kg/ay
Depolama süresi: 180 gün (en fazla)
Geçici Depolama İzni (Süresiz)
Geçici Depolama Alanı Özellikleri
Kurulacak geçici depolama alanının
• Üstü kapalı ve her türlü dış etkenden atıkları koruyacak nitelikte olması,
• Atıkların hepsinin etiketli olması,
• Her bir atığın depoya giriş tarihinin, miktarının ve atık kodunun belirtilmiş
olması,
• Geçici depolama alanından sorumlu personelin belirlenmiş olması,
• Zeminin geçirimsiz olması,
• Sızma veya dökülmelere karşın absorban maddelerin bulundurulması,
• Sızma ve dökülme durumunda atıkları toplayacak bir drenaj kanalının
bulunması,
• Yangın gibi her türlü acil duruma karşı güvenlik tedbirlerinin alınmış olması,
• Dışarıdan içeri izinsiz olarak girişe izin vermeyecek yapıda olması
gerekmektedir.
Geçici Depolama
 Kötü Örnekler
Geçici Depolama
 Kötü Örnekler
Geçici Depolama
 İyi Örnek
Bertaraf Edenin Yükümlülükleri
• İşletme planını her yıl Bakanlığa sunmak,
• Acil önlemlerle ilgili eğitimli personel bulundurmak ve
acil durum söz konusu olduğu zaman Bakanlığa bilgi
vermek,
• Atığın tesise girişinde bertaraf işleminden önce atığın
fiziksel ve kimyasal analizini yapmak, atığın taşıma
formunda belirtilen atık tanımına uygunluğunu tespit
etmek,
• Kabul ettiği atığın taşıma formunu imzalamak ve 30 gün
içinde üreticiye göndermek,
Bertaraf Edenin Yükümlülükleri
• Taşıma formu olmaksızın atık kabul etmesi halinde
Bakanlığa bilgi vermek,
• Tesisin işletilmesi ile ilgili Bakanlığın öngördüğü işleri
yapmak,
• Tesisin kapatılması için kapatma planını yaparak 180 gün
önceden Bakanlığa bildirmekle
yükümlüdür.
Mali Sorumluluk Sigortası
Tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici ve ara
depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve
bertarafı faaliyetlerinde bulunanlar, bu Kanun ile getirilen
yükümlülükler açısından müteselsilen sorumludurlar.
Sorumlular bu Kanunda belirtilen meslekî faaliyetleri
nedeniyle oluşacak bir kaza dolayısıyla üçüncü şahıslara
verebilecekleri zararlara karşı tehlikeli kimyasal ve tehlikeli
atık malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olup,
faaliyetlerine başlamadan önce Bakanlıktan gerekli izni
alırlar.
Tehlikeli Atık Yönetimi
Ön İşlem
Tehlikeli
Atıklar
Geçici
Depolama
Atık üreticisinin
sahasında
En fazla 6 ay
Ara
Depolama
Geri
Kazanım
Yakma
Enerji
Geri
Kazanımı
Beraber yakma
tesislerinde
(çimento, kireç vb.)
İhracat
(Döner Fırın,
Piroliz, Gazlaştırma
vb.)
Düzenli
Depolama
Ulusal Atık
Taşıma Formu
Form 4 Nüshadan oluşur
A, B, C, D,
E (Uluslar arası Taşıma için
kullanılır)
A ve C nüshaları 2şer adet
AA
B
CC
D
Tehlikeli atıklar
 Lisanslı araçlarla taşınmak
zorundadır.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Ulusal Atık Taşıma Formunun Kullanımı
C
B
C1
Atık
Üreticisi
Atık
Bertaraf
Tesisi
Taşıyıcı
D
C2
D
B
İl
Müdürlüğü
D A1
A1
A2
Serbest Bölgeler
Serbest Bölgeler;
• Komisyon onayı ile atık çıkışı sağlanır.
Komisyon Üyeleri:
• Serbest bölge müdürlüğü
• Gümrük muhafaza müdürlüğü işletici veya bölge kurucu
ve işleticisi
• Atık üreticisi
Çıkış Onayı:
• Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Tehlikeli Atıkların İhracatı
İhracat şartları;
• Ülkemizde bertaraf için teknik kapasite olmaması
• İthalatçı devletin yetkili otoritesinin kabul etmesi
• Transit devletlerden geçiş onayı alınması
İşlemler;
• Basel Sözleşmesi hükümleri uygulanır
• Bakanlığa ihracat başvurusu yapılır
Basel Sözleşmesi
Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne
İlişkin Sözleşme
28 Aralık 1993 tarihli ve 3957 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan
sözleşme, 7 Mart 1994 tarihli ve 94/5419 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
onaylanarak, 15 Mayıs 1994 tarih ve 21935 sayılı Resmî Gazete ’ de
yayınlanmıştır.
Amaç:
• Tehlikeli ve diğer atıkların oluştukları yerde bertaraf edilmesini
sağlamak
• Atıkların oluşumunu minimize etmek
• Tehlikeli ve diğer atıkların sınırötesi hareketlerini azaltmak.
http://www.basel.int/
SEKTÖREL KILAVUZLAR
• Sektörler
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
Döküm
Deri Sektörü
Galvanizasyon
Metal işleme
Boya/Vernik
Otomotiv
Boya Üretim
Demir - Çelik
Metal Kaplama
Organik Bitki Koruma Ürünleri
ve Biyositler Üretimi
– Beyaz Eşya Üretimi
– İlaç Üretimi
• Rehber
– Atıkların Sınırötesi Taşınımı
TEŞEKKÜRLER
Oğuzhan AKINÇ
T : (312) 586 31 08
E : [email protected]
W : www.cygm.gov.tr
Download

Sunum 19