BÖLÜM 5
BEBELİKTE BİLİŞSEL GELİŞİM
BEBELİKTE BİLİŞSEL GELİŞİM
Piaget’nin bebek betimlemeleri bilişsel gelişimi
incelememizin yalnızca başlangıç noktasıdır. Bebek biliş
çalışmasına duyulan heyecan ve istek, yenidoğanların ve
bebeklerin ne bildiklerine ilişkin ilgi, bebeklerin bilişsel
gelişimindeki doğuştan ve sonradan öğrenilen etkenlere
ilişkin süregelen büyülenme, bebeklerin bilgilerini
yapılandırdıkları mı (Piaget’nin görüşü) yoksa dünyalarını
daha doğrudan bildiklerine mi ilişkin anlaşmazlıklarla
körüklendi. Bu bölümde, yalnızca Piaget’nin bebek gelişim
kuramını değil; aynı zamanda öğrenme, hatırlama ve
bebeklerin kavramlaştırmaları; bireysel farklılıklar ve dil
gelişimini de inceleyeceğiz.
A) Piaget’nin Bebek Gelişim Kuramı
Şair Nora Perry, “Kim bir çocuğun düşüncelerini
bilir?” diye sorar. Herkes kadar Piaget de
biliyordu. Kendi üç çocuğuyla (Laurent, Lucienne
ve Jacqueline) yaptığı dikkatli gözlemler ve başka
çocuklarla yaptığı gözlem ve görüşmelerle,
çocukların düşünme yollarına ilişkin var olan
algıları değiştirmiştir.
a) Bilişsel Süreçler
Çocuklar dünyaya ilişkin bilgilerini
yapılandırırken hangi süreçleri kullanmaktadır?
Piaget bu soruyu cevaplamak için birkaç kavram
geliştirmiştir; özellikle önemli olanlar; şemalar,
özümleme, uyma, örgütleme, dengelenim ve
denge kurmadır.
Şemalar: Piaget’nin kuramında örgütlenmiş
davranış ya da düşünce örüntüsüdür.
Özümseme: Piaget’nin, yeni bilgi veya
deneyimlerle baş etmek için var olan şemaların
kullanıldığını öne süren kavramı.
Uyma: Yeni bilgi ve yaşantılara şemaları
uyarlama anlamına gelen Piagetci kavram.
Piaget’nin görüşüne
göre şema nedir? Bu
küçük bebek
hangi şemaları
sergiliyor olabilir?
Özümleme ve uymanın bebeklerin
emmesiyle nasıl bir ilişkisi vardır?
b) Duyu - Hareket Evresi
Duyu-hareket evresi, doğumdan yaklaşık 2 yaşa
kadar sürmektedir.
Alt evreler: Piaget, duyu-hareket evresini altı alt
evreye ayırmıştır: (1) Basit refleksler, (2) ilk
alışkanlıklar ve birincil döngüsel tepkiler, (3)
ikincil döngüsel tepkiler, (4) ikincil döngüsel
tepkilerin eşgüdümlenmesi,(5) üçüncül döngüsel
tepkiler ve (6) şemaların içselleştirilmesi
Dengelenim: Çocukların düşüncenin bir
basamağından bir sonrakine nasıl geçiş yaptığını
açıklamak için Piaget’nin önerdiği bir
mekanizma
Duyu-hareket Evresi: Piaget’in evrelerinin
ilkidir; doğumdan yaklaşık 2 yaşa kadar sürer.
Bebekler algısal yaşantılarını motor eylemleriyle
eş güdümleyerek dünyayı anlama yollarını
yapılandırmaktadırlar.
Basit Refleksler: Doğumdan sonraki birinci aya
denk gelen Piaget’nin ilk duyu-hareket alt
evresidir. Bu alt evrede, algı ve eylem refleksif
davranışlarla esasen eş güdümlenmektedir.
Bu 17 aylık bebek,
Piaget’nin üçüncül
döngüsel tepkiler
evresindedir. Bu evrede
olduğunu akla getirecek
ne yapabilmektedir?
Şemaların İçselleştirilmesi: 18.-24. aylar
arasında gelişen, Piaget’nin altıncı ve son
duyuhareket alt evresi. Bu alt evrede, bebekler
basit sembolleri kullanma becerisi
geliştirmektedirler.
Nesne Sürekliliği: Nesnelerin ve olayların
doğrudan görülmedikleri, duyulmadıkları ya da
dokunulmadıkları zaman bile var olmaya devam
ettikleri anlayışı için kullanılan Piagetci terim.
ŞEKİL 5.2
NESNE SÜREKLİLİĞİ: Bebek oyuncak maymuna
bakmaktadır (solda), ancak görüşü engellendiğinde
(sağda) onu aramamaktadır. Birkaç ay sonra, saklanmış
maymunu arayacaktır. Bu nesne sürekliliğinin varlığını
gösteren bir eylemdir.
c) Piaget’nin Duyu-hareket Evresinin
Değerlendirilmesi
A değil B hatası: Bebeklerin Piaget’nin
duyuhareket evresinde 4. alt evreye geçerken,
yeni saklama yerini (B) seçmek yerine bildikleri
saklama yerini (A) seçme hatasını yapmalarıyla
ortaya çıkan yanlış.
Download

Duyu-hareket Evresi