Akıllı Ulaşım Sistemleri
için Coğrafi Bilgi
Sistemleri Uygulamaları
SERDAL TERZİ
Coğrafi Bilgi Sistemleri
Coğrafi Bilgi, coğrafi verilere dayanılarak üretilen bilgilerdir.
Doğada bulunan somut ve soyut varlıkların bir koordinat
konumu ve biçimini gösteren grafik (nokta, çizgi, alan) ve
coğrafi varlığın konumuna bağlı olmayan tanımsal bilgilerdir
(noktanın adı, çizgi yönü, alan kullanım amacı vb.)
Coğrafi Bilgi Sistemi, yeryüzüne ait fiziki özelliklerin bilgisayar
ortamına aktarılarak kullanılması esasına dayanmaktadır.
Mekânsal ve mekansal olmayan veriyi depolayan, analiz eden
ve görüntüleyen bilgi sistemi olarak tanımlanabilir.
Coğrafi Bilgi Sistemleri
En genel anlamıyla mekânsal
verilerin belirli bir amaç
doğrultusunda, bilgisayar ortamında
depolanması, modellenmesi, analiz
edilmesi ve raporlanması için gerekli
yazılım, donanım ve personel
bütünüdür.
Coğrafi Bilgi Sistemleri
Bir CBS çalışmasının beş önemli bileşeni vardır:
CBS Ne değildir?
Yazılım paketi
Bir harita
Bir GPS
Sihirli bir değnek
….
Ulaşım ve CBS
Ulaşım sektöründe özellikle planlama ve organizasyon alanlarında mekana ilişkin
uygulamaların bilişim ile entegrasyonu yapılarak akıllı ulaşım sistemleri ve navigasyon
sistemleri gibi sistemler geliştirilebilir. CBS, ulaşım sistemlerinin yönetiminde, planlanmasında
ve idaresinde kullanılır.
Hava ulaşımında, havaalanı kullanım alanlarının düzenlenmesinde, terminallerin yönetiminde,
uçuş güzergahlarının modellenmesinde ve takibinde, gürültü modellemeleri gibi konularda
CBS kullanılır.
CBS, karayollarının planlanmasında, dizaynında, inşaasının yönetiminde, yol güvenlik
analizlerinde, trafik yoğunluğunu azaltmak ve trafik akışını düzenlemek üzere akıllı ulaşım
sistemlerinin kurgulanmasında ve etkili bir şekilde yönetilmesinde, filo yönetimi, araç takip ve
optimum güzergah planlamasında, liman idaresi ve deniz, demiryolu ulaşımının
planlanmasında kullanılır.
Ayrıca, karayollarının ve trafik işaretleri, lambaları, köprüler, kaldırımlar gibi yapıların detaylı,
mekansal envanterlerinin tutulmasında CBS kullanılır.
Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Akıllı Ulaşım Sistemi
COĞRAFI BILGI SISTEMLERI
AKILLI ULAŞIM SISTEMLERI
1.
Donanım
1.
Bilgi
2.
Yazılım
2.
İletişim
3.
Veri
3.
Kontrol teknolojileri
4.
İnsan
5.
Yöntemler
CBS kullanılan Akıllı Ulaşım Sistemi
Uygulamaları
1.
Trafik Yoğunluk Haritası
2.
Mobil Bilgi Sistemi
3.
Online Kavşak Kontrol Sistemi
4.
Olay yönetimi sistemleri
5.
Toplu taşıma yönetimi sistemleri
6.
Yolcu Danışma
Trafik Yoğunluk Haritası
Trafik Kontrol Merkezleri trafiği anlık
olarak trafik kameraları ve trafik akımı
hakkında detaylı bilgiler tespit edebilen
sensörler ile 7 gün 24 saat
gözlemleyebilmektedir. Elde edilen bu
anlık veriler işlenerek ve farklı verilerle
birleştirilerek trafik durumu bilgisine
dönüştürülmektedir.
Anlık
trafik
durumu hakkında sürücülerin seyahat
öncesi
ve
seyahat
sırasında
bilgilendirilmesi ile mevcut yol ağının
daha
verimli
kullanımı
amaçlanmaktadır .
Mobil Bilgi Sistemi
Belediye birimlerinin projeleri için
ihtiyaç duyduğu çeşitli kent bilgilerinin
Coğrafi Bilgi Sistemi ortamında
yerinden, tek adımda ve kontrollü
olarak toplanması ve mevcut bilgilerde
güncelleme yapılmasını sağlar. Belediye
ekipleri ve müteahhitlerin kent içinde
yaptığı çalışmaların arazide kontrol ve
takip edilebilmesi için de kullanılır.
İnternet üzerinden gerekli bilgilerin
merkeze online olarak iletilmesini
sağlayan mobil CBS sistemidir.
Online Kavşak Kontrol Sistemi
Online Sinyalize Kavşak Kontrol Sistemi,
Trafik Kontrol Merkezi’nden sinyal programı
gözlemleyebilmekte,
böylece
optimum
kavşak süreleri hesaplanarak, sürekli ve
dinamik olarak kontrol edilebilmektedir.
Sinyal süreleri değiştirilebilmekte, arızalar
tespit edilmekte, afet halinde, sinyalize
kavşaklara müdahale edilebilmektedir.
Olay yönetimi sistemleri
Olay yönetimi, olayı algılama, yardım
araçlarının varışının ayarlanması,
trafik kazalarını, hasarlı araçları,
enkazları, otoyol ve belli başlı
anayollardaki diğer tekrarlanmayan
akış engellerini hızlı bir şekilde
belirleyip, kaldırmak için organizasyon
ve faaliyetler yapar ve trafiğin
normale dönmesi süresini ayarlayarak
olayın trafiğe etkisini azaltır.
Yolcu Danışma
Yolcu Danışma sistemleri yolculuk
öncesi danışma (web sitesi, radyo
programı, TV, kiosk), seyir halinde
danışma
(araç
içi
sistemler,
navigasyon cihazları, telefon ), turizm
ve etkinliklerde seyahat servisleri,
gelişmiş park etme (yön rehberliği ve
dinamik mesaj işaretleri), elektronik
ödeme işlemleri gibi yaraları vardır
Toplu taşıma yönetimi sistemleri
Bir toplu taşıma işletmesine ait taşıt
filosunun yönetimini gerçek zamanlı
olarak, araç konumlarını izlemek
suretiyle destekleyen sistemlerdir.
Araç-içi sensörler kullanmak suretiyle
taşıt
performans
parametreleri,
yağ/yakıt seviyeleri, lastik basıncı ve
rutin bakım durumu da elektronik
olarak bu sistemlerle izlenebilir
Akıllı Servis Araçları Konseptinin Oluşturulması ve Ulaşım
Sistemindeki Türel Değişim (Modal Shift) Üzerine Olan
Yararlı Etkilerinin Tahmini: Pilot Bir Bölge Üzerindeki
Bilgisayar Modellemesi
TUBİTAK PROJE NO: 112M019
PROF. DR. BANIHAN GÜNAY
PROF. DR. SERDAL TERZİ
ARŞ. GÖR. KADIR AKGÖL
Bu projede, rezervasyon sistemiyle çalışan ve minimum yolculuk süresi ile ulaşım
sağlama prensibine dayalı olarak hizmet verecek, esnek ve dinamik bir toplu
taşıma konsepti geliştirilmiş ve buna Akıllı Servis Araçları (A-Servis) adı konmuştur.
Bu hizmetin kullanılma durumunun modellenmesi için Akdeniz Üniversitesi
kampüsüne düzenli olarak gelip giden kişilerin yolculuk saatlerinin ve konumlarının
tespiti amacıyla bir çalışma yapılmıştır. Çalışmaya katılan her katılımcının yolculuğu
modellenerek “zaman boyutlu yolculuk haritaları” oluşturulmuştur. Bu haritalar
kampüse olan ulaşım taleplerinin belirlenmesi için altyapı görevi görmüştür.
UBER
UBER
Avrupa Birliği’nin AUS Politikaları
2010/40/EU Direktifi’ nin temel amacı, diğer ulaştırma türleriyle
iletişim hâlinde, daha güvenli, emniyetli, çevre dostu ve verimli
bir yük ve yolcu karayolu ulaşımını sağlamak amacıyla, akıllı
ulaşım sistemlerinin yaygınlaştırılması sürecinin hızlandırılması
ve koordine edilmesi için gerekli çerçevenin çizilmesidir. Bu
temel amacın yanında sistemlerin birlikte çalışabilirliğinin
sağlanması, kesintisiz erişim, tüm paydaşların etkin işbirliği ve
hizmetlerin devamlılığı gibi yan amaçlar da mevcuttur.
Avrupa Birliği’nin AUS Politikaları
Şartname ve standartların geliştirilebilmesi için öncelikli konular olarak belirlenmiştir.
AB çapında çok modlu seyahat bilgi hizmetlerinin sağlanması,
AB çapında gerçek zamanlı trafik bilgi hizmetlerinin sağlanması,
Karayolu güvenliğine ilişkin minimum evrensel trafik bilgilerine, mümkün olduğu kadar, tüm
kullanıcıların ücretsiz olarak erişmesi,
AB çapında birlikte çalışan uyumlu bir eCall (acil durum) uygulamasının sağlanması,
Kamyon ve ticari araçlar için güvenli park yerleri konusunda bilgi sisteminin sağlanması,
Kamyon ve ticari araçlar için güvenli park yerleri konusunda rezervasyon hizmetinin
sağlanması.
Sonuç
Akıllı Ulaşım Sistemlerinin birçok uygulamasında Coğrafi Bilgi Sistemleri aktif olarak
kullanılmaktadır.
Bu sistem son yıllarda internet tabanlı ve gerçek zamanlı olarak kullanılmakta ve bu sayede Akıllı
Ulaşım Sistemlerine daha etkin hizmet sağlamaktadır.
Son on yılda mobil iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte, akıllı telefonlar üzerinden
Coğrafi Bilgi Sistemlerini kullanan Akıllı Ulaşım Sistemleri uygulamaları görülmeye başlanmış
olup, yakın zamanda daha da yaygınlaşması beklenebilir.
Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri arasında, ortak Akıllı Ulaşım Sistemleri uygulamaları geliştirilmesi
için, ortak harita ve veritabanı kullanımı gereklidir.
Sabrınız için teşekkür ederim
Prof.Dr. Serdal Terzi
Süleyman Demirel Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
İnşaat Mühendisliği Bölümü
Isparta
[email protected]
Download

GAIT Panel C1 Serdal Terzi tr