İddiaya göre yıldızların yarısı “serseri”
Gökadalar çarpışınca yurtlarından atılıyorlar
Çıplak gözlerimizle gökyüzünde görebildiğimiz yıldızların sayısı yaklaşık 8000. Gelgelelim, biliyoruz ki,
yalnızca gökadamız Samanyolu’ndaki yıldızların sayısı 300-400 milyar kadar. Gerçi Samanyolu dev
gökadalar sınıfından; ama görünebilir evrende (yani büyük patlama’dan sonra bir an içinde inanılmaz bir
hızla genişleyen evrende ışığın ulaşabildiği kısımda) irisiyle, ufağıyla en az 200 milyar, belki de trilyonlarca
gökadanın bulunduğu düşünülüyor. Herbiri milyarlarca yıldız içeriyor olduğuna göre, gel de say!.
Meraklıları bu zahmetten kurtarmak için gökbilim camiasında gökyüzüne ilgi duymaya başlayanlara
evrendeki yıldız sayısı konusunda bir fikir verebilmek için bir yaklaştırmaya başvurulur: Yeryüzündeki
tüm plajlardaki kum tanelerinin sayısı kadar! Ama öyle görünüyor ki, kum taneciklerini ikiyle çarpmamız
gerekecek. Çünkü yeni bir çalışmaya göre evrendeki yıldızların yarısı, gökadalarından atılmış boşlukta
serseri dolaşan (dolayısıyla görüntülenemeyen) yıldızlar.
California Teknoloji Enstitüsü’nden (Caltech) James Bock ve California Üniversitesi’nden (Irvine) Asantha
Cooray adlı gökbilimciler, ilk oluşan (dolayısıyla bize en uzakları olup görüntülenemeyen) gökadaları
araştırmak için “gökada dışı fon ışığı” (Extragalactical Background Light – EBL) denen ışığı incelemeye
başlamışlar. Bu fon, evrenin tarihinde varolmuş yıldızların birikmiş ışığından oluşuyor ve morötesinden
optik (görünür ışık) ve kızılaltı dalga boylarına kadar değişiyor. Bu ışığı elde edebilmek için görüntülerde
Samanyolu ve öteki kaynakların oluşturduğu önplan ışınım süzülüp çıkartılıyor. Araştırmacılar ve
yönetimlerindeki ekip bu ışığı incelemek için Kozmik Kızılaltı Fon Deneyi (Cosmic Infrared Background
ExpeRiment – CIBER) adlı bir dedektör geliştirmişler. Araç roketlerle atmosferi geçip uzayın sınırına kadar
yükselip 11 cm’lik iki teleskopla görüntü topluyor.
Araştırmacılar görüntüleri incelediklerinde, EBL’deki dalgalanmaların, yerleri bilinen ışık kaynaklarıyla
örtüşmediğini farketmişler. Bulgularını Science dergisinde yayımlayan gökbilimcilerin vardıkları sonuç,
fon ışığın ilk gökadalar ve karadeliklerden değil, gökadalar arasına dağılmış yıldızlardan kaynaklanıyor
göründüğü.
Bock ve Cooray’a göre, yukarıdaki resimde Arp142 diye adlandırılanda olduğu gibi, birbirleriyle çarpışan
gökadalarda meydana gelen çalkantılar, önemli miktarlarda yıldızı, tek başlarına başıboş gezinmek üzere
uzaya fırlatıyor.
Ancak, daha önce EBL’deki dalgalanmaları ilk gökadalar ve karadeliklerle açıklayan bir NASA ekibinden
Samuel Moseley ikna ollmuş görünmüyor. Chandra X-Işını teleskopunca belirlenen bazı X-ışını
kaynaklarının kendi modellerindeki gökada ve karadeliklerle örtüşür göründüğüne işaret eden Moseley,
gökadalar dışında muazzam bir yıldız nüfusu olsaydı, olur olmaz her yerde süpernova patlamaları
görmemiz gerekirdiyor ve ileri sürülen tezin böylece sınanabileceğini kaydediyor.
Raşit Gürdilek
KAYNAKLAR:
“Rogue stars outside galaxies may be everywhere” , Science, 6 Kasım 2014
ETİKETLER:
Yıldız, gökada, serseri yıldız, EBL, gökada çarpışması
Download

İddiaya göre yıldızların yarısı “serseri”