YILDIZLARDAN
YILDIZSILARA
TEMEL KAVRAM SORULARI
Soruların cevaplarını, önce konu anlatımlı
kitabınızdan araştırma yaparak kendi yorumunuzla alttaki boşluklara yazınız.
1.
9.
Yeryüzünden bakıldığında kırmızı ve
mavi görünen iki yıldızdan hangisinin sıcaklığı daha büyüktür, neden?
1 ışık yılı ve 1 parsek (pc) birimlerini tanımlayınız.
2.
Paralaks açısı nedir?
3.
Paralaks açısından yararlanarak yıldız
uzaklığı nasıl ölçülür? Açıklayınız.
4.
Işınım gücü nedir? Açıklayınız.
17. Nötron yıldızı nedir? açıklayınız.
18. Gökada nedir? Bizim gökadamız hakkında birkaç özellik yazınız.
10. Süpernova (kocayeni) patlaması nedir?
Açıklayınız.
19. Gökada çeşitleri nelerdir?
11. Doppler Yasası Evrenin genişlemesinin
ispatında kullanıldı? Açıklayınız.
20. Evrenin yaşı hakkında tahmini ne söyleyebilirsiniz.
12. Kara delik nedir?
5.
Görünen parlaklık ve salt (mutlak) parlaklık nedir? Açıklayınız.
21. Hubble yasasını açıklayınız.
13. Beyaz cüce yıldız ne demektir? Açıklayınız.
14. Güneşin sıcaklığı diğer yıldızların sıcaklığıyla karşılaştırılırsa ne söylenebilir?
6.
Kadir ve mutlak kadir ne birimidir.
7.
Yıldızlar maddenin hangi halinde bulunurlar?
8.
15. Yıldızsı (kuasar) nedir? Açıklayınız.
Yıldızların ısı ve enerji kaynağı nedir? Kısaca açıklayınız.
16. "Kırmızıya kayma" terimi ne anlama gelir?
açıklayınız.
22. Hubble sabitini herhangi bir birimde yazınız.
23. Hertzsprung – Russell diyagramı yıldızların hangi özelliklerini ortaya koyar?
24. Yıldızların yapısındaki elementlerin türü
ve özellikleri hakkında bilgimiz vardır. Bu
bilgi nasıl edinilebilmektedir?
25. Bir yıldızın sıcaklığı nasıl saptanır? Açıklayınız.
211
ÜNİTE – 6 YILDIZLARDAN YILDIZSILARA
YILDIZLARDAN
YILDIZSILARA
ÜNİTE – 6 YILDIZLARDAN YILDIZSILARA
Yıldızların Uzaklığı
Trigonometrik paralaks yöntemi ile yıldız uzaklığı
parsek (pc): Büyük uzaklıklar için kullanıhesaplanabilir.
lan bir birimdir.
Paralaks açısı (p): Dünyadan yıldıza bakıl1
uzaklık (parsek) =
dığında yıldızın görünen maksimum açısal
paralaks açısı
yıllık yereğiştirmesinin yarısıdır.
1
d=p
p açısı çok küçük olduğundan bağıntıda
açısaniyesi
olarak yer alır.
1parsek = 3, 26 ıflık yılıdır.
Görünen parlaklık =
m=
ıflınım gücü
hayali kürenin yüzey alanı
L
4π d 2
L: Işınım gücüdür. Birimi watt dır.
d: Yıldızın Dünyaya olan uzaklığı
Mutlak parlaklık: Bir yıldızın Güneş'ten 10 pc
Yıldızların Parlaklığı uzakta olduğu zaman sahip olacağı parlaklık değeridir.
M = m + 5 + 5 log p
Bir yıldızın enerji kaynağı füzyon olayıdır. Füzyon
olayında örneğin Güneş için kütlenin yaklaşık
%0,7'si ışıma enerjisine dönüşmektedir.
Yıldızların sıcaklıklarına göre sınıflandırılması
m: Görünen parlaklıktır. Birim olarak
watt/m2 ve kadir kullanılır.
M: Mutlak parlaklıktır. Birim olarak mutlak
kadir kullanılır.
Yıldızlar yüksek sıcaklıktan düşük sıcaklığa
doğru,
O B A F G K M
Yıldız sıcaklıkları yıldızdan gelen ışığın
spektrumunun incelenmesi sonucu belirlenir. Güneş G sıcaklık sınıfındadır.
olarak sıralanır. O harfi, en sıcak yıldız sınıfı M
harfi ise en soğuk yıldız sınıfıdır.
Uzaklaşmakta olan bir gökadanın yaydığı ışığın
ϑ: Gökadanın uzaklaşma hızı
dalga boyu:
λ: Gözlenen dalga boyu
Kırmızıya Kayma
c: Işık hızı
λ0: Labaratuarda belirlenen dalga boyu
z: Spektral (tayfsal) kızıla kayma miktarı
z:
Hubble Yasası
212
λ - λ0
ϑ
; z= c
λ
ϑ: Gökadanın uzaklaşma hızı
Evrenin genişlemesinden dolayı Gökadalar Dünya'dan uzaklaşmaktadır. Galaksinin uzaklaşma H : Hubble sabiti
0
hızı Dünya'ya olan uzaklık ile doğru orantılıdır.
Yani uzak gökadalar yakın gökadalara göre daha H0: 80 km/s / M pc
hızlı uzaklaşır.
H0: 22 km/s / M.(ışık yılı)
ϑ = H0.d
d: Gökadanın Dünya'ya olan uzaklığı
a) Güneş'in Dünya'ya olan uzaklığı:
1,5.1011 m dir.
5.
b) Antares adlı yıldızın Dünya'ya olan
uzaklığı: 6.1014 km dir.
Samanyolu gökadasında bir gaz bulutunun 1.1027 wattlık ışınım gücü vardır.
Dünyadan görünen parlaklığı 12.10–11
watt/m2 olduğuna göre gökadanın Dünya'ya olan uzaklığı kaç m dir? (π = 3)
Yukarıdaki uzaklıkları ışık yılı olarak ifade
ediniz.
Yol gösterme:
(1 yıl = 3,2.107 saniye; c = 3.108 m/s)
görünen parlaklık =
8.
Buna göre Alpha Centauri'nin Dünya'ya
olan uzaklığı kaç ışık yılıdır? (1 ışık yılı
9,5.1015 m, π = 3)
Yol gösterme:
ıflınım gücü
4π ^uzaklıkh
Alpha Centauri'nin ışınım gücü 6,4.1026
watt dır. Dünya'dan görünür parlaklığı ise
2,7.10–8 watt/m2 dir.
2
Görünen parlaklık =
ıflınım gücü
4π ^uzaklıkh2
a) 0,15.10–4 ışık yılı
b) 62,5 ışık yılı
2.
Rigel adlı yıldız Dünya'dan 7,5.1018 m
uzaktadır. Dünya'dan bu yıldıza gönderilen bir laser ışını bu yıldıza kaç yılda ulaşır? (1 yıl = 3,2.107 saniye; c = 3.108 m/s)
1 19
10 m
12
6.
Güneş'in yüzey sıcaklığını 5750 K alarak
Güneş'ten yayınlanan ışığın maksimum
şiddetteki tepe dalga boyu kaç Å dır?
Yol gösterme: λmax .T = 2,9.10–3 m K
4,6 ışık yılı
9.
Bir gökada Dünya'dan 5.106 parsek
(5M pc) uzaktadır.
Bu gökadanın uzaklaşma hızı kaç km/s
dir? (H0 = 80 km/s / M pc)
780 yıl
3.
Paralaks açısı 0,5'' (0,5 saniye) olan bir
yıldızın Dünya'ya olan uzaklığı kaç ışık yılıdır? (1 pc = 3,26 ışık yılı)
5040 Å
7.
Bir yıldızın ışınım gücü 2.1028 watt dır.
Kütle değeri ise 5,2.1030 kg kadardır. Bu
ışınım gücü sabit olma koşuluyla bu yıldızın ömrü kaç yıl olur?
Yol gösterme:
6,52 ışık yılı
4.
Dünya'dan olan uzaklığı 32,6 ışık yılı olan
bir yıldızın paralaks açısı kaç saniyedir?
Işınım gücü =
E
; E = mc 2
Δt
Kütlenin %0,7'si ışıma enerjisine dönüşmektedir.
400 km/s
10. Teleskopla izlenen bir gökadadan gelen
ışınların labaratuarda incelenen spektrum
çizgisinin dalga boyu 6060 Å dur. Gözlenen dalga boyu ise 6000 Å olmaktadır.
a) Gökadanın spektral (tayfsal) kırmızıya
kayma miktarı kaçtır?
b) Gökadanın uzaklaşma hızı kaç m/s
dir?
(1 pc = 3,26 ışık yılı)
1
100
b) 3.106 m/s
a)
5,46 milyar yıl
0,1"
213
ÜNİTE – 6 YILDIZLARDAN YILDIZSILARA
1.
ÜNİTE – 6 YILDIZLARDAN YILDIZSILARA
1.
Yıldızlarla ilgili,
5.
Bir yıldıza ait salt parlaklık,
10. Bir yıldızın yaptığı ışımanın spektrumuna bakarak,
I. Sıcaklıkları yüksektir.
I. Dünya'ya olan uzaklık
II. Işık kaynağıdırlar.
II. Işınım gücü
I. Yıldızın uzaklığı
III. Maddenin plazma halindedirler.
III. Kütle
II. Yıldızdaki elementlerin niteliği
yargılarından hangileri doğrudur?
niceliklerinden hangilerine bağlıdır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I, II ve III
III. Yıldızın kütlesi
niceliklerinden hangileri bulunabilir?
E) II ve III
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I, II ve III
E) II ve III
2.
I. Parsek (pc)
6.
II. Işık yılı
III. Paralaks
kavramlarından hangileri uzunluk ölçü
birimidir?
Coma, Güneş ve Virgo adlı yıldızların
kütle değerleri arasında mC > mG > mV
ilişkisi vardır.
Bu yıldızların ömürlerinin büyükten küçüğe doğru sıralanışı nasıldır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
A) Coma, Güneş, Virgo
C) Yalnız III
D) I ve II
B) Güneş, Coma, Virgo
E) I, II ve III
I. Gökadanın toplam kütlesi
C) Virgo, Güneş, Coma
II. Gökadanın uzaklaşma hızı
D) Virgo, Coma, Güneş
3.
11. Bir gökada'ya ait Hubble sabiti ve Dünya'ya olan uzaklık biliniyorsa,
III. Gökadanın ortalama sıcaklığı
E) Coma, Virgo, Güneş
Bir yıldızın Dünya'dan olan uzaklığını hesaplama yöntemlerinden birisi trigonometrik paralaks yöntemidir.
niceliklerinden hangileri hesaplanabilir?
7.
Bu yöntem ile uzaklığı bulmak için yıldıza ait,
Dünya'dan olan uzaklığı 2 pc olan bir
yıldızın paralak açısı aşağıdakilerden
hangisidir?
I. Paralaks açısı
A) 0,5"
B) 0,6"
II. Işınım gücü
D) 1"
E) 1,2"
A) I, II ve III
B) II ve III
C) Yalnız II
D) Yalnız I
E) Yalnız III
C) 0,8"
III. Sıcaklık
niceliklerinden hangilerini bilmek yeterlidir?
8.
A) Yalnız I
B) Yalnız II
Güneşten 10 pc uzaktaki parlaklık değeri aşağıdakilerden hangisini verir?
C) Yalnız III
D) I ve II
A) salt kadir
B) kadir
C) ışık akısı
D) ışınım gücü
E) II ve III
12. Evren genişlemektedir. Bu genişlemeye
bağlı olarak Gökadalar da Samanyolundan uzaklaştığı bilinmektedir.
E) sıcaklık
4.
Buna göre uzaklaşma hızının büyüklüğü ile ilgili,
Güneşin enerjisinin kaynağı olarak,
9.
I. Diğer yıldızlardan gelen ışınlar
Bir yıldızın sıcaklığını saptamak için
yıldıza ait,
II. Çekirdeğindeki nükleer tepkimeler
III. Kütlesel çekim
verilenlerden hangileri gösterilebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) I, II ve III
I. Gökadanın toplam kütlesi ile doğru
orantılıdır.
I. Yaydığı ışığın tepe dalga boyu
II. Gökadanın uzaklığı ile ters orantılıdır.
II. Görünen parlaklığı
III. Gökadanın uzaklığı ile doğru orantılıdır.
III. Dünya'dan uzaklığı
niceliklerinden hangilerinin bilinmesi
zorunludur?
yargılarından hangileri doğrudur?
A) I, II ve III
B) Yalnız I
A) Yalnız III
B) Yalnız II
D) Yalnız III
E) I ve III
C) Yalnız I
D) I ve II
E) I ve III
214
1) E
2) D
3) A
4) B
5) B
6) C
7) A
8) A
9) C
10) B
11) C
12) D
C) Yalnız II
Temel Kavram Soruları
Cevapları
N?TE 1 Madde ve Özellikleri
BÖLÜM–1
Temel Kavram Soruları Cevapları
BASINÇ
1.
Birim yüzeye dik uygulanan kuvvettir.
7.
Sıvının açık yüzüne olan yüksekliğine ve
sıvının özağırlığına bağlıdır.
2.
Kuvvet bir alanın tümüne yapılan etkidir.
Basınç ise o alanın birim değerine uygulanan kuvvettir.
8.
Doğrudan bağlı değildir. Sadece suyun
derinliğine bağlıdır.
16. Atmosfer yüksekliği çok fazla olduğu için
yükseklik oldukça etkilidir. Kapalı kapların boyutları küçük olduğundan bu kaplardaki gaz basıncının büyüklüğünde,
kabın yüksekliği önemsiz sayılır.
9.
Sıvı basıncı sıfırdır.
17. Atmosfer basıncı etkilidir.
3.
4.
5.
6.
Bir noktaya uygulanan kuvvetlerin toplamı bulunurken büyüklüğünün yanında
yönü de hesaba katılır. Oysa bir noktadaki basınç için kullanılan kuvvetin sadece yüzeye dik olan bileşeni ele alınır.
O noktadaki toplam basınç, o noktaya
uygulanan tüm basınçların skaler toplamıdır.
Her iki taraftaki kuvvetin büyüklüğü aynı
olmasına karşılık sivri uçtaki etki alanı
küçük olduğundan buradaki basınç daha
büyüktür.
Vücudun toplam ağırlığı bir çok çivi
ucuna dağıldığı için basınç azalmıştır. O
neden batma olmaz.
metre
2
^saniyeh
^metreh
BÖLÜM–2
2.
3.
11. Dışardan verilen bir basınç sıvının tüm
noktalarına aynen dik olarak iletilir.
12. Su cenderesi ve hidrolik fren sistemleri
13. Çünkü Dünya kendi atmosferi ile birlikte
dönmektedir.
14. Manometre, barometre, altımetre
15. İki nedeni olabilir.
2
=
19. Hızlı yükseliş esnasında basınç azalır.
Kanda çözünmüş N2 gazı küçük kabarcıklar oluşturur. Bu kabarcıklar vücudun
hassas bölgelerinde ölümcül sonuçlar
doğurabilir.
20. Civanın yaptığı basınç yer çekim alanı ile
doğru orantılıdır. Çekim alanı sıfır ise civa
basıncı olmaz. Dolayısıyla manometre
çalışmaz.
b) Civa'nın kaynama ve donma noktalar
arası oldukça geniştir. Böylece her sıcaklıkta kullanılabilir düzenek oluşturur.
kilogram
2
^metre.saniyeh
DURGUN AKIŞKANLARDA KALDIRMA KUVVETİ
Büyük boyutlardaki hacimlerde havanın
kaldırma kuvveti önemli sayılır. Köpüklü
malzemenin oluşturacağı hacim büyük
olduğundan havanın kaldırma kuvveti etkilidir. O nedenle boş gemi daha çok
batar.
Gölde daha çok batar. Çünkü deniz suyunun yoğunluğu göl suyunun yoğunluğundan büyüktür.
Burada önemli olan tüm sistemin özağırlığıdır. Geminin boşlukları ile birlikte özağırlığı hesaplanırsa, sudan daha küçük
çıkar.
4.
Hacim büyüdüğü için kaldırma kuvveti
artar.
5.
Kaya parçacı havuzun tabanına indiği
için, havuzun su seviyesi düşer.
216
18. Bu büyük basınç, vücudumuzun her tarafında etkili olduğu için basınç kuvvetleri
birbirlerinin etkisini hemen hemen yok
eder.
a) Civanın yoğunluğu büyük olduğu için
küçük boyutlu düzenek yapmak daha
kolaydır.
newton
2 = pascal
^metreh
kilogram.
1.
10. Sinüs boşluklarını doldurulan havanın
yaptığı basınç, dış basıncı dengelemek
zorundadır.
6.
Tahta blok su'da yüzdüğü için havuzun
su seviyesi değişmez.
7.
Nefes alırken daha büyüktür. Çünkü
vücud hacminde artış olmaktadır.
8.
Batan hacim değişmez. Çünkü "g" değeri
hem cismin ağırlığında hem de kaldırma
kuvvetinde aynı oranda etkilidir.
9.
Terazinin gösterdiği değer, kaldırma kuvveti kadar artar.
10. Su seviyesi değişmez. Çünkü eriyen tüm
buz hacmi; erimeden önceki batan hacim
değerinde suya dönüşür.
11. Metal kürenin batan hacmi değişmez.
Çünkü dışardan sisteme verilen basınç,
metal kürenin bütün noktalarına aynen
dik olarak iletildiği için, basınçtan dolayı
oluşan kuvvetin bileşkesi sıfırdır.
12. Terazinin gösterdiği değer değişmez.
Çünkü tahtanın ağırlığı kadar su taşmıştır.
13. Demir parçasının kabın içinde oluşturduğu ağırlık artışı kaldırma kuvveti kadardır. Ancak kap tamamen dolu olduğu
için taşan sıvının ağırlığı da kaldırma
kuvvetine eşit olacağından terazinin gösterdiği değerde bir değişmez olmaz.
N?TE 1 Madde ve Özellikleri
BÖLÜM–3
1.
HAREKETLİ AKIŞKANLARIN DİNAMİĞİ
a) Sıkışamazlar
7.
Evlerin dışındaki hava akımı, dışardaki
basıncı içerdeki basınçtan daha düşük
duruma getirir. Böylece pencere camları
dışarı patlar. Bu patlamayı önlemek için
pencereler açık tutulur.
11. Basınç düşük olduğu için havalanamama
riski az olur.
8.
Rüzgârın hızı arttıkça dışardaki basınç
azalır. Böylece içerdeki basınç dışarıya
göre daha büyük olur. Bu durum bacadaki dumanın yükselme hızını arttırır.
9.
Pin – pon topunun altındaki basınç daha
büyük duruma geçer. Bu durum da ağırlık, basınç farkından oluşan kuvveti dengeler.
13. İki gemi arasında, hareketten doğan
hava akımları hızlı olur. Böylece bu bölgede büyük bir basınç düşmesi doğabilir. Gemilerin diğer taraflarındaki basınç
kuvveti, gemilerin birbirlerine yaklaşmasına hatta çarpışmasına neden olur.
b) Vizkozluk (sürtünme) önemsizdir.
c) Kararlı akış yaparlar.
d) Türbülanssız akış yaparlar.
2.
Akan sıvının yere göre sabit olan bir noktasındaki hız hep aynıdır.
3.
Akışkanın hızı ile kesit alanı ters orantılıdır.
4.
Akma borusunun daraldığı, yani hızın arttığı yerde basınç azalır. Akma borusunun
genişlediği, yani hızın azaldığı yerde basınç artar.
5.
Akış çizgilerinin sık olduğu yerde hız
büyük seyrek olduğu yerde hız küçüktür.
6.
Su aşağı indikçe hızı artar. Dolayısıyla
kesit alanı küçülür. (Hız ile kesit alanı ters
orantılıdır.
BÖLÜM–4
Alkolün sıcaklık artışı, suyun sıcaklık artışının iki katı olur.
2.
Suyun özgül ısısı diğer maddelerden büyüktür. Özgül ısısı büyük olan maddelerin
sıcaklık değişimleri daha küçük olur. Yani
bu maddeler daha çok ısı tutarlar. Havadaki su oranı (nem) arttıkça havada tutulan ısı miktarı da artar. Kışın deniz
kıyılarında nem oranı yüksektir. Nem oranının yüksekliği havada daha fazla ısı depolanmasına neden olur. Böylece deniz
kıyılarında gece gündüz arasındaki sıcaklık farkı azalacağından iklim iç kısımlara göre ılımandır.
4.
12. Uçak kanadının tam tersi bir biçim, otomobillerin üzerine monte edilebilir.
10. Hem vücudlarına uygulanan hava sürtünmesini azaltırlar,, hem de oluşan vücudun fiziksel şekli üst kısımdaki basıncı
düşürerek, daha çok havada kalma süresi yaratılmaktadır.
ISI – SICAKLIK VE GENLEŞME
1.
3.
Temel Kavram Soruları Cevapları
Deniz suyunun özgül ısısı karadan daha
fazladır. O nedenle deniz geç ısınır, geç
soğur. Gündüz; geç ısınan denizden
çabuk ısınan karaya rüzgâr eser. Gece
ise tam tersi olur.
Su buharının özgül ısı'sı daha küçüktür.
O nedenle dışarıya ısı'yı daha hızlı ve
daha çok aktarır. Bu sonuca göre su buharı su'ya nazaran daha çok yakar.
5.
Bu sorunun cevabında da su'yun özgül
ısı değerinin büyük olması etkilidir.
Su'yun temas ettiği bölgelerde sıcaklık
düşüşü büyük oranda olmaz. Böylece
donma'ya karşı basit bir önlem gerçekleşir.
11. Düşük sıcaklıkta yuvaya giren çivi, normal sıcaklıkta yuva içinde genleşerek
perçinlenmenin daha sıkı olmasını sağlar.
12. Sıcaklığı 12°C den 0°C ye düşürülen
çelik metrenin eşit aralıkları küçülür. Böylece 0°C de ölçtüğü uzunluk gerçek değerinden daha büyük olur.
6.
Sağlık durumu tehlikededir. Çünkü ateş
39°C dır.
7.
Metal'in özgül ısısı, odunun özgül ısısından daha azdır. Bu nedenle ısı iletimi
daha büyüktür. Yani çabuk ısınır. O nedenle metali daha soğuk hissederiz.
8.
Kağıdın tutuşma sıcaklığı suyun kaynama sıcaklığından çok daha yüksektir.
14. Genleşme katsayısı yüksek olan sıvı ile
genleşme katsayısı düşük olan küçük yarıçaplı cam boru kullanmak duyarlılığı arttırır.
9.
Cam'ın genleşme katsayısı, metalin genleşme katsayısından küçük olduğu için
sıcaklık artışında daha az genleşir. Böylece metal kapak cam kavanozdan kolayca çıkarılır.
15.
13. Genleşme katsayılarının farklı olması,
dolgunun sıcaklık değişimlerinde düşmesine neden olur.
\ Fahrenheit 5
\ Celsius = 9 dir.
10. Isı enerjisini önce cam kap alacağından
önce cam genleşir. Böylece civanın genleşmesi yeteri kadar oluşmadan seviyede
kısa bir süre azalma olur.
217
Temel Kavram Soruları Cevapları
N?TE 2 Kuvvet ve Hareket
BÖLÜM–1
1.
İTME VE MOMENTUM
Zıpladığından daha çok itme verir. Bu
"
olayı şöyle açıklayalım. Momentumu P
olan bir cisim tahtaya çarparak aynı doğ"
rultuda - P momentumuyla yansıdığını
düşünelim. Momentum değişiminin büyüklüğü 2P olur. Oysa cisim, tahtaya yapıştığında
momentum
değişiminin
büyüklüğü P dir. İtme = momentum değişimi olduğuna göre zıplamada itme daha
büyük olduğu anlaşılır.
2.
Aynı şey olurdu.
3.
Elindeki bir cismi zıt yönde fırlatmalıdır.
5.
Kinetik enerjisi 9 katına çıkar.
6.
Bu sorunun cevabı, yumurtaya uygulanan kuvvetin büyük ya da küçük olmasında yatar. Kuvvet büyükse yumurta
kırılır, küçükse kırılmaz. Önce her iki
düşme hareketinde kazanılan momentumun aynı olduğunu kabul edelim.
"
12. Yere göre momentumda bir değişme
olmaz.
Sert zeminde çok kısa, yumuşak zeminde ise uzun olduğu açıktır. Δt çok küçükse, F çok büyük olmak zorundadır.
13. Saçılma doğrultuları arasındaki açı 90°
dir.
7.
Momentum korunur. Kinetik enerji korunmaz.
8.
Büyük kütleli otomobilin hız değişiminden
doğan ivmesi daha küçüktür. Böylece
daha güvenlidir.
9.
Diyemeyiz. Parçacıkların kütlelerinin
farklı olması kinetik enerji değerlerini değiştirebilir.
10. Yatay sürtünmesiz bir düzlemde, zıt yönlerde eşit büyüklükteki momentumlarla
kafa kafaya yapılan bir çarpışma düşünelim, çarpışmada cisimler birbirlerine
kenetleniyorsa tüm kinetik enerji sıfır olur.
"
"
"
11. F.Δt = ΔP bağıntısında ΔP büyüklüğü
sıçrama hareketinde daha büyüktür. O
nedenle F değeride büyük olur.
"
F.Δt = ΔP
BÖLÜM–2
bağıntısında ki Δt, süresinin (çarpışma
esnasında temas süresi)
DÖNME HAREKETİ
1.
Değiştirmez. Çünkü kuvvet hareket doğrultusuna diktir.
2.
Hız vektörünün yönü daima yörüngeye
teğettir. Büyüklüğü ise sabittir.
9.
Merkezkaç kuvveti gerçek kuvvet değildir. Dönen sistemin içindeki gözlemcinin
uydurduğu hayali bir kuvvettir.
3.
Kuvvetin yönü daima merkeze doğrudur.
10. Hız, vektöreldir. Hızın büyüklüğü sabit olmasına karşın yönü değiştiğinden merkeze yönelik bir ivme doğar.
4.
Açının büyüklüğü daima 90° dir.
11. En alt konumunda maksimum olur.
5.
Cismin yörünge yarıçapı küçülecek şekilde merkeze doğru yaklaşır.
12. Tepki kuvveti en üst noktada minimum en
alt noktada maksimumdur.
6.
Bir turda geçen süreye periyot denir.
Birim zamandaki tur sayısına frekans
denir.
7.
Bağlı değildir. Açısal hız sadece dönme
periyoduna bağlıdır. Dönme yapan cismin yörünge yarıçapı açısal hızı etkilemez.
2
13. m gk = m ϑ bağıntısında kütle değer-
rg
leri birbirlerini yok eder. Yani hız, kütle
büyüklüğüne bağlı değildir.
2
14. tan α = ϑ bağıntısına göre hız artarsa,
rg
α açısının da artması gerekir.
8.
Yelkovanın periyodu, akrepʼe göre daha
küçük olduğu için açısal hızı daha büyüktür.
218
15. Kütle değerine bağlı değildir.
14. Hava delikten içeri girerken kutu da havanın geldiği yöne doğru hareket eder.
Bunun nedeni: Başlangıçta toplam momentum sıfır olduğundan, son durumda
da sıfır olmalıdır.
Temel Kavram Soruları Cevapları
N?TE 2 Kuvvet ve Hareket
BÖLÜM–3
1.
2.
TORK, AÇISAL MOMENTUM VE DENGE
Eylemsizlik momentinin büyüklüğü; kütle
merkezinin dönme eksenine olan uzaklığı arttıkça artar. Buna göre kütlesi yüzeyde yoğunlaşan cismin eylemsizlik
momenti daha büyüktür.
Dönme eksenine olan uzaklık arttıkça
aynı torku yaratmak için daha küçük kuvvete ihtiyaç duyulur. Kuvvetin büyüklüğü
ile dönme eksenine olan uzaklık ters
orantılıdır.
3.
Hayır. Sabit hızlı harekette de net tork sıfırdır.
4.
Kütle merkezinin dönme eksenine olan
uzaklığı değiştiği için eylemsizlik momenti değişir. Açısal momentumun korunumu dikkate alınırsa Dünya'nın
periyodunda da değişim olacağı açıktır.
5.
Ι'nın karşılığı kütle, ω'nin karşılığı çizgisel hızdır.
6.
Gezegenin hızı, Güneşe yaklaştıkça
artar.
BÖLÜM–4
1.
2.
3.
7.
Tablanın açısal momentumu değişmez
açısal hızı ve eylemsizlik momenti değişir.
8.
Her ikisi de aynı kuvvetle merkezlerinden
geçen eksen etrafında dönmeye başlatılır. İçi boş olanın eylemsizlik momenti
büyük olduğu için saniyedeki dönme sayısı daha az olacaktır.
15. Cambazın sırığının uzunluğu arttıkça
kütle merkezinin ip dışına kayması zorlaşır. Çünkü kütle merkezinde yoğunlaşan
kütle miktarı artmaktadır. Cambaz'ın
vücud dengesizliği sırık yardımıyla kolayca telafi edilir.
9.
Sırtınızdaki kaslara daha az gerilme kuvveti düşmesi için ağırlığın bel kısmına
olan uzaklığını küçültmek gerekir.
16. Pratikte sürtünmesiz ortam yaratmak olanaksızdır. Sürtünme ise verimi etkileyen
en önemli faktördür.
10. Bu duruma kuvvet çifti denir. Örneğin
bahçelerdeki su fıskiyesi bu tür bir düzenektir.
17. Eşit kollu terazinin çalışması için tork
dengesi oluşturmak zorunludur. Çekim
alanının olmadığı bir yerde ağırlığa bağlı
bir tork oluşmaz. O nedenle eşit kollu terazi amacına uygun ölçme yapamaz.
11. Olabilir.
12. Olamaz. Çünkü doğada tek başına bir
kuvvet düşünülemez.
14. Olabilir; çember ve boş silindir buna iki
basit örnektir.
13. Mukavva'yı yatay taşıyacak şekilde tek
parmağımız üstünde dengede tutacak biçimde ayarlarsanız, parmağınızın değdiği nokta, kütle merkezi doğrultusundadır.
İŞ VE ENERJİ
Vagonun duvarına vagon içinden bir kuvvet uygulanması sistemin iç kuvvetidir.
Yani vagona dışardan bir kuvvet uygulanmadığı için hareket olmaz dolayısıyla
bir iş yapılmaz.
Kuvvet, hareket doğrultusuna dik uygulanıyorsa iş yapılmaz.
Azalan yerçekim potansiyel enerjisi, hız
sabit olduğundan kinetik enerjiye dönüşmemektedir. Böylece hızı sabit tutan sürtünme kuvveti iş yapar ve bu iş ısı
enerjisine dönüşür.
4.
Yere düşerken ve yere çarpma esnasında bir miktar mekanik enerji ısıya dönüşür.
5.
Kinetik enerji değeri azalmaktadır.
6.
joule
3
^metreh
=
N.m
N
= 2 = pascal
m3
m
Basınç birimi verir.
7.
Seri bağlanır.
8.
Kinetik enerji = sırıkta depolanan esneklik potansiyel enerjisi + yerçekim potansiyel enerjisi
9.
1kWh = 1000 Wh = 1000.3600
14. E kadarlık enerji vermek gerekir.
15. Protonlar birbirlerine yaklaştırılırsa sistemde elektriksel potansiyel enerji artışı
olur.
16. Yeni spor arabanın gücü, eski model arabanın gücünün dört katıdır.
= 3, 6.10 6 joule
10. Kinetik enerjisi artar. Potansiyel enerjisi
azalır.
12. Suya göre kinetik enerjisi olmasına rağmen kıyıya göre kinetik enerjisi sıfırdır.
13. Roketin kütlesine bağlı değildir.
219
Temel Kavram Soruları Cevapları
N?TE 3 Manyetizma
BÖLÜM–1
1.
MANYETİK ALAN
İki kaynak vardır bunlar,
a) Doğal mıknatıs
b) Elektrik akımı
dır.
10. Akım ile manyetik alan doğrultusu aynı
olmalıdır.
20. Ferromanyetik maddeler manyetik alandan şiddetli biçimde etkilenir.
11. Manyetik alan doğrultusu ile 0° den farklı
açı yapacak şekilde yerleştirilmelidir.
21. Her iki kutbuna da çekme kuvveti uygular.
2.
Elektrik alan çizgileri (+) yükten çıkar (–)
yükte son bulur. Manyetik alan çizgilerinin başlangıç ve bitiş noktaları yoktur.
12. Dış manyetik alan doğrultusu ile manyetik moment doğrultusu birbirlerine dik olmalıdır.
3.
Bütün noktalarda manyetik alan şiddeti
ve yönü eşit ise bu noktaların bulunduğu
bölgede düzgün manyetik alan var denir.
13. Dış manyetik alan doğrultusu ile manyetik moment doğrultuları paralel olmalıdır.
4.
Manyetik alana paralel durur.
15. Birbirlerine itme kuvveti uygular.
5.
Kutup adı verilen bölgelerde manyetik
özellik daha yoğundur.
16. Yük işaretleri farklıdır.
22. Mıknatıslanma, atom içindeki elektrik yüklerinin hareketinden kaynaklanmaktadır.
Çekirdek çevresinde dolanan elektronlar
mini bir elektrik devresi, dolayısıyla bir
manyetik alan yaratır. Bu mini akım devreleri mıknatıslanmamış maddelerde düzensiz, mıknatıslanmış maddelerde düzenli biçimde aynı yönlü olarak dizilirler.
Aynı yönlü olmaları sonucunda iki kutuplu
manyetik etki doğar.
6.
Elektrik akımının yarattığı manyetik alan
çizgileri akımı çevreler. Bu durumda akım
ile alanın aynı yönlü olamayacağı açıktır.
7.
Akım geçen telden uzaklaştıkça manyetik alan zayıflar. O nedenle düzgün değildir.
8.
Düzgün değildir.
9.
Demir, ferromanyetik bir madde olduğu
için alan çizgilerini toplayarak selenoid'in
eksenindeki manyetik alanını şiddetlendirir.
BÖLÜM–2
14. Birbirlerine çekme kuvveti uygular.
17. Hayır söyleyemeyiz. Örneğin manyetik
alan doğrultusundaki harekette sapma
olmaz.
18. Yüklü parçacığı, alana hareketsiz bıraktığınızda; eğer parçacık hareketsiz kalmaya devam ediyorsa ortamda manyetik
alan var demektir. Parçacık bir kuvvet etkisinde hareket ediyorsa ortamda elektrik
alan var olduğu anlaşılır.
24. Hayır.
25. Mıknatıs dışında manyetik maddelerin
manyetik özelliği kalıcı değildir.
19. Manyetik özelliği azalır. Çünkü, içindeki
manyetik dipollerin yönelimleri serbest
hale gelir.
ELEKTROMANYETİK İNDÜKLEME
1.
Manyetik alanın yönüne ve iletkenin hareket yönüne bağlıdır.
8.
Manyetik akı değişim hızı ve sarım sayısı
ile doğru orantılıdır.
2.
Manyetik akıyı değiştirmek gerekir.
9.
Hızlı çekilirse daha çok iş yapılır.
3.
a)
4.
B ile normal arasındaki açı 90° ise, akı
newton.metre
amper
b) tesla.(metre)2
"
"
sıfırdır. B ile normal arasındaki açı 0° ise,
akı maksimumdur.
16. Manyetik akı değişimini verir.
17. Öz indüksiyon emk'sının yönü devre
akımı ile aynı yönlü olur.
10. Dönme açısının değeri 180° olduğu anda
akımın yönü ters döner.
18. Selenoid'in fiziksel yapısına ve sarım sayısına bağlıdır.
11. Aynı kalır.
19. henry = ohm.saniye
12. Oluşturamaz. Yarıçapı büyük olan bobinde daha büyük emk gerçekleşir.
20. Akı değişiminin olduğu iletkenin şekline
bağlı olarak bu sorunun cevabı evet ya
da hayır olabilir.
13. İtme kuvveti şeklinde bir manyetik kuvvet
oluşur.
5.
Manyetik akı sıfır olduğu için indüksiyon
emk'sı sıfırdır.
6.
Daha zor olurdu.
14. İndüksiyon akımı oluşur. Çünkü üretece
bağlı selenoid, mıknatıs görevi yapar.
7.
Aynı sonuç elde edilir.
15. İndüksiyon emk değerini verir.
220
23. Aynı doğrultuda değildir. Aralarında
sapma açısı adı verilen küçük bir açı
vardır.
21. Akım kesildiğinde daha büyüktür.
Temel Kavram Soruları Cevapları
N?TE 4 Modern Fizik
BÖLÜM–1
IŞIĞIN TANECİKLİ YAPISI
1.
Işımanın enerji büyüklükleri her değerde
yani kesintisiz olamaz. Sonuç olarak
enerji değerleri kesiklidir (kuantumludur).
8.
Işığın metal yüzeyden söktüğü elektrona
verilen ad'dır.
9.
Girişim, kırınım ve kırılma
2.
Işıma enerji paketçiklerinin herbir büyüklüğünün ışıma frekansına oranı sabit
değer verir. Bu sabit değer Planck sabitidir.
10. Aydınlanma, fotoelektrik olay ve Compton saçılması
3.
Mavi renkte olanı daha sıcaktır.
4.
Mor ötesi ışık
5.
İnsan gözünün duyarlı olduğu dalga boyu
sınırları son derece dardır. Oda'da ki cisimlerin ışımaları bu sınırların dışındadır.
6.
7.
Kara cismin sıcaklığı arttıkça ışımanın
tepe dalga boyu değeri kısa dalga boyuna doğru kayar.
Hızı azalır, enerjisi değişmez momentumu artar.
BÖLÜM–2
11. Sökülen elektron sayısı artar, kinetik
enerjisi değişmez.
12. Elektron sökebilmek için gerekli en küçük
frekans değeridir.
13. Elektron sökebilmek için gerekli en büyük
dalga boyu değeridir.
14. Ι0 değeri artar.
15. Gelen ışığın şiddetine bağlı değildir. Durdurucu potansiyel fark gelen ışığın enerjisi ile doğru orantılıdır.
16. Gelen ışığın frekansı arttıkça durdurucu
potansiyel fark artar.
18. Hızı değişmez.
19. Dalga boyu artar.
20. Sürükleyemez. Çünkü elektronun hızı
ışık hızında olamaz.
21. Parçacığın momentumu ile ters orantılıdır.
22. Elektronun kütlesi, dolayısıyla momentumunun büyüklüğü, protona göre daha
küçük olacağından de Broglie dalga boyu
protonunkinden büyük olur.
23. İlk momentum büyüklüğünün iki katı olur.
"
"
"
Çünkü, ΔP = Pson - Pilk dir.
ATOMUN YAPISI
1.
Çekirdek atomun merkezinde, elektronlar ise çekirdek çevresinde dolanırlar.
9.
2.
Millikan'ın Yağ Damlası Deneyi
10. Uyarır. Ancak atomdan dışarıya ışıma
yapılmaz.
3.
Atomdan yapılan ışımanın nedeni ve her
atomun kendine özgü ışıma frekans
spektrumu oluşturması
4.
17. Fotoelektrik olayda çarpışma yapan foton
yok olur. Compton olayında foton yok
olmaz. Fotonun enerjisi korunur.
Sadece tek elektronlu atomlar için geçerlidir (H, He+, Li++.......)
5.
Açısal momentumun büyüklüğü, baş
kuantum sayısı ile doğru orantılıdır.
6.
Yörüngenin uzunluğu de Broglie dalga
boyunun tam katlarıdır.
Foton'un enerjisi atomun uyarılma enerji
düzeylerine karşılık gelmelidir.
11. Atomun yarıçapının büyüklüğü, baş
kuantum sayısının karesi ile doğru orantılıdır.
12. Daha küçüktür.
13. Potansiyel enerji artar.
14. Toplam enerji artar.
7.
Kararlı yörüngede ışıma yapmaz.
8.
a) Isı enerjisi
15. Kinetik enerji azalır.
16. Elektronun atoma bağlı olduğu anlamına
gelir. Toplam enerji sıfır ya da pozitif ise
elektron atomdan kopmuş demektir.
1,097.107
b) Foton kullanmak
17. RH =
c) Elektron kullanmak
18. Balmer Serisi
1/metre
20.Bulunamaz (Pauli ilkesi)
21. Elektron bulutunun çekirdeğe olan uzaklığı ile ilgili kuantum sayısıdır.
22. Bir parçacığın aynı anda konumu ve momentumu tam bir doğrulukla belirlenemez.
23. Bu atomlarda son yörüngelerindeki tek
elektronların atoma bağlılığı çok zayıftır.
Bu nedenle bu atomların diğer atomlarla
olan etkileşimleri oldukça güçlüdür.
24. Bazı atom gruplarında uyarılma sonucu
tersine birikim olayı gerçekleşir. Bu anda
dışardan gönderilen bir foton atomu
taban durumuna indirebilir. Oluşan emisyona uyarılmış emisyon denir.
25. Laser oluşumunda mutlaka aynı dalga
boyundaki fotonların birleşimi sözkonusudur.
19. Lyman serisi
221
Temel Kavram Soruları Cevapları
N?TE 5 Dalgalar
BÖLÜM–1
SES DALGALARI
1.
Ses, mekanik dalgadır. Mekanik dalgaların yayılması için maddesel ortam zorunludur.
12. Ses dalgası tarafından birim zamanda
yayılma yönüne dik, birim alandan geçen
enerji miktarı ile orantılıdır.
2.
Mekanik dalgalardır.
13. 20 1/s ile 20.000 1/s arası
3.
Boyuna dalgalardır.
14. 20 1/s'den küçük
4.
Genlik
15. 20.000 1/s'den büyük
5.
Yayılma hızı ortamın özelliklerine bağlıdır. Frekansa bağlı değildir.
16. Sesin yayıldığı ortam bir kısım ses dalgalarını soğurur.
6.
Frekans ve şiddet
7.
Ortamın sıcaklığı arttıkça ses hızı artar.
17. Dinleyicinin algıladığı sesin frekansı
artar.
8.
Duyulan sesin şiddeti, dörtte birine düşer.
9.
watt
dir.
2
^metreh
10. desibel (dB)
20. Frekansları birbirine çok yakın iki ses
kaynağından çıkan ses dalgalarının girişimi sonucu periyodik biçimde frekansta
meydana gelen artış ve azalışlara vuru
denir.
21. 20 1/s
22. Yol farkı dalga boyunun yarısının tek katları olmalıdır.
23. Kaynaklar arası uzaklık dalga boyunun
yarısına eşit ya da küçük olmalıdır.
18. Dinleyicinin algıladığı sesin dalga boyu
artar.
19. Salınım yapan bir sisteme genliği artacak
yönde sürekli periyodik etki yapıldığında
büyük genlikli salınımlar elde edilir. Bu
olaya rezonans denir.
11. Bağlı değildir.
BÖLÜM–2
IŞIĞIN YAYILMASI VE AYDINLANMA
1.
Cisimden çıkan ya da yansıyan ışınlar
göz'e gelmelidir.
2.
Güneş ışınları boşluktan geçerek atmosferde kırılmaya uğrar. En az kırılan ışın
kırmızı olduğu için gözümüze ulaşan
ışınlarda kırmızı hakimdir.
9.
Beyaz ışık içinde dağılma özelliği en
fazla olan mavi ışıktır. O nedenle gökyüzü mavi görünür.
10. Hayır. Normal ışınlar üç boyutlu gölge
oluşturamaz.
4.
Konuşma yapıldıktan 4 yıl sonra dinleyiciye ulaşır.
11. Güneş tutulmasında Ay, Dünya ile Güneş
arasındadır.
18. Noktasal kaynaktan çıkan ışık tanecikleri
birbirlerinden uzaklaşarak yayılır. Uzaklık arttıkça birim yüzeye çarpan tanecik
sayısı azalır. Dolayısıyla aydınlanma şiddetinin neden azaldığı anlaşılmış olur.
5.
Saydam madde ışığı büyük bir oranda
geçiren maddedir. Saydam olmayan
madde ise ışığı geçirmez.
12. Ay tutulmasında ise Dünya, Güneş ile Ay
arasındadır.
19. Aydınlanma ve kaynakların ışık şiddetlerinin ölçümünde kullanılır.
Işığın doğrusal yolla yayılmasını kanıtlar.
13. Aynı olmaz. Çünkü ışın her noktaya aynı
açı altında düşmez.
20. Fotoelektrik olay ve Compton saçılması
6.
7.
Kutu duvarındaki delik küçük olduğu sürece görüntü daima ters oluşur.
14. Ortam ışınları soğurmadığı sürece uzaklığa bağlı değildir.
3.
8.
Tek bir noktasal kaynağın sadece tam
gölgesi oluşur. Yarı gölge olması için ekranda az ışık alan bölge olmalıdır. Tek
noktasal kaynakta böyle bir durum
olmaz.
Ekranın her konumunda tam ve yarı
gölge oluşur.
15. Lümen
222
16. Değişmez. Çünkü birim zamanda kaynaktan çıkan foton sayısı toplamı değişmemektedir.
17. Benzen fotometresinin her iki yüzündeki
aydınlanmalar aynı uzaklıkta eşit oluyorsa ışık şiddetleri eşittir.
21. Aynaya daha çok basınç yapar. Çünkü
yansımadan dolayı momentum değişimi
daha büyüktür.
N?TE 6 Yıldızlardan Yıldızsılara
Temel Kavram Soruları Cevapları
YILDIZLARDAN YILDIZSILARA
1.
Işık yılı: 1 yılda ışığın aldığı yoldur.
1 ışık yılı:
9,6.1012
km
1 parsek (pc): 3,26 ışık yılı
2.
Yıldızdan bakıldığından Dünya yörüngesinin yarıçapı olan 1 AU değerini gören
açıdır. Dünya'dan bakıldığında yıldızın
görünen maksimum açısal yıllık yerdeğiştirmesinin yarısıdır.
3.
Yıldıza olan uzaklık d ve paralaks açısı p
1
ise, d^pch =
p ^açı saniyesih
4.
Birim zamanda yıldızın yaydığı enerjiye
denir.
5.
Yıldızdan d kadar uzakta bulunduğumuzu düşünelim. Bu uzaklıkta birim
yüzey alanında oluşan ışınım gücüne görünür parlaklık denir. Salt parlaklık bir yıldızın 10 parsek uzaktan oluşturduğu
parlaklığa verilen addır.
6.
Kadir görünen parlaklık salt kadir ise salt
parlaklık birimi olarak kullanılır.
7.
Plazma
8.
Füzyon olayı
9.
Mavi'nin daha büyüktür. Çünkü mavi ışınların enerjisi daha fazladır.
16. Uzaklaşmakta olan bir yıldızın yaptığı ışımadaki doppler etkisinden kaynaklanır.
10. Kütlesi büyük yıldızlarda ölümüne yakın
zamanda meydana gelen patlamadır.
17. Büyük yıldızların bazılarında ömrünün
son aşamalarındaki, süreç, beyaz cüce
aşamasını da geçer. Bu tür yıldızların
çökmesinde proton ve elektron ezilmeleri
sonucunda nötronlar oluşur. Böyle yıldızlara nötron yıldızı denir.
11. Atomların yaydığı spektrum rengi kaynağın hareketine bağlı olarak değişebilir.
Böylece hareket halindeki yıldız izlenerek doppler kaymasından yararlanarak
hareket hızı hesaplanır.
12. Ölen bir yıldız kütle çekimi etkisiyle kendi
içine doğru çökerek büzülür. Bu büzülmeden dolayı yoğunluk o kadar artar ki
bu bölgeden ışık bile kurtulamaz. Işığın
gelmediği bu yoğun bölgelere kara delik
denir.
13. Yakıtı biten yıldız kendi içine çökerek
beyaz cüce adını alır.
14. Güneşin sıcaklığı 6000 K dir. En sıcak
yıldız 20 000 K, en soğuk yıldız 3400 K
olduğuna göre Güneşin sıcaklığı hakkında diğer yıldızlarla karşılaştırma yapabiliriz.
15. Yıldızsılar (kuasarlar), yıldız gibi görünen
fakat normal bir gökada'dan çok daha
fazla elektromanyetik ışınım yayan uzak
ve yaşlı gök cisimleridir.
18. Çok sayıda yıldızın oluşturduğu kümeye
gökada denir.
19. Eliptik, sarmal ve düzensiz gökada
adında üç çeşiti vardır.
20. Evrenin yaşı 13,7 milyar yıl tahmin edilmektedir.
21. Uzak gökadaların, yakın gökadalara göre
daha hızlı uzaklaşması demektir.
22. km/s M (›fl›k y›l›)
23. Yıldızın spektrum türüne karşı, toplam
gücün nasıl değiştiğini ortaya koyar.
24. Yıldızlardan Dünyamıza ulaşan ışınların
spektrumundaki ayrıntılı incelemelerden
elde edilir.
25. Yıldızdan gelen ışınların tepe dalga boylarının Wien kayma yasasında kullanılması sonucu saptanır.
223
FİZİKSEL SABİTLER
Işık hızı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .c = 2,997925 x 108 m/s
Kütle - çekim sabiti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .G = 6,67 x 10–11 N.m2/kg2
Avogadro sayısı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .NA = 6,022 x 1026 particles/kmol
Boltzmann sabiti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .k = 1,38066 x 10–23 J/K
Gaz sabiti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .R = 8314 J/kmol.K
= 1,9872 kcal/kmol.K
Planck sabiti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .h = 6,6261 x 10–34 J.s
Elektron yükü . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .e = 1,60218 x 10–19 C
Elektronun durgun kütlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . .me = 9,1094 x 10–31 kg
= 5,486 x 10–4 u
Proton kütlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .mp = 1,6726 x 10–27 kg
= 1,007276 u
Nötronun durgun kütlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . .mn = 1,6749 x 10–27 kg
= 1,008665 u
Elektriksel geçirgenlik katsayısı . . . . . . . . . . . . . .ε0 = 8,85429 x 10–12 C2/N.m2
Manyetik geçirgenlik katsayısı . . . . . . . . . . . . . . .μ0 = 4π x 10–7 N/A2
Standart yer çekim ivmesi . . . . . . . . . . . . . . . . . .g = 9,80665 m/s2 = 32,17 ft/s2
Yerin kütlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .5,98 x 1024 kg
Yerin ortalama yarıçapı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6,37 x 106 m
Yerin ortalama yoğunluğu . . . . . . . . . . . . . . . . . .5,570 kg/m3
Ortalama yer – ay uzaklığı . . . . . . . . . . . . . . . . .3,84 x 108 m
Ortalama yer – güneş uzaklığı . . . . . . . . . . . . . .1,486 x 1011 m
Güneşin kütlesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1,99 x 1030 kg
Güneşin yarıçapı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7 x 108 m
Yerde güneşin ışınım şiddeti . . . . . . . . . . . . . . . .0,032 cal/cm2.s = 0,134 J/cm2.s
224
Download

Ünite 6