Araflt›rma | Research Article
doi:10.2399/tahd.09.174
Türk Aile Hek Derg 2009; 13(4): 174-180
www.turkailehekderg.org
Aile hekimlerinin pandemik influenza (H1N1)
afl›s›na yaklafl›m›
The attitudes of family physicians towards the pandemic influenza (H1N1) vaccine
Araflt›rma
Fatih Yüksel1, ‹lhami Ünlüo¤lu2, Murat Ünalacak3
Özet
Summary
Amaç: Çal›flmam›zda akademisyen, uzman ve asistanlar›n›n bulundu¤u e-posta grubunda aile hekimlerinin pandemik H1N1 grip
afl›s›na yaklafl›mlar›n› tespit etmeyi ve bu kararlar›nda hangi kaynak ve kriterleri önemsediklerini ortaya koymay› amaçlad›k.
Objective: In our study, we aimed to determine the attitudes of
family physicians towards the pandemic H1N1 influenza vaccine,
and to reveal which references and criteria were considered in making their decisions, in an e-mail group where academicians, specialists and residents of family medicine communicate with each other.
Yöntem: Kesitsel araflt›rma olarak planlanan çal›flman›n anket,
“Google Documents, Forms” web taban›nda düzenlendi. 31.10 –
07.11.2009 tarihlerinde yürütülen çal›flman›n linki, aile hekimli¤i
uzman, akademisyen ve asistanlar›n üye oldu¤u elektronik haberleflme grubuna amaçlar ve bilgilendirme metniyle birlikte gönderildi. Anket kapsam›nda de¤iflik tipte toplam 13 soru soruldu. De¤erlendirmede tan›mlay›c› oranlardan ve ki-kare testinden yararlan›ld›.
Methods: This study was planned as a cross-sectional survey, and
was created in the web base of “Google Documents, Forms”. The
study was conducted between 31.10 – 07.11.2009. The link including the objectives and informative text was sent to the family physicians’ and residents’ electronic communication (e-mail) group. A
total of 13 questions of different types were asked. Descriptive rates
and Chi-square test was used for statistical analysis.
Bulgular: Çal›flmaya, 985 üyeden oluflan e-posta grubundan 115
kifli (%11.6) kat›ld›. Anketi yan›tlayanlar›n 102’si (%89.5) uzman,
12’si (%10.5) asistand›. “Grip afl›s› olacak m›s›n›z?”, sorusunu 63
(%54.8) kifli “evet”, 37 (%32.2) kifli “hay›r”, 15 (%13.0) kifli “karars›z›m” fleklinde yan›tlam›flt›. Çal›flmaya kat›lanlar›n ço¤unlu¤u
(%80.9) hastalar›na afl›y› önerdiklerini belirtti. Kat›l›mc›lar bu kararlar›nda bilgi kaynaklar› olarak; en çok uluslararas› makaleleri
(%79.1) ve daha sonra s›ras›yla uzman görüfllerini, Sa¤l›k Bakanl›¤›’n›n belgelerini, ulusal makaleleri dikkate ald›klar›n› ifade etti. Bu
tercihlerde kaynaklarda en çok olgu say›s›n›n dikkate al›nd›¤› görüldü.
Results: Within the e-mail group, 115 (11.6%) of 985 members
participated in the study. Of the respondents, 102 (89.5%) were
specialists and 12 (10.5%) were residents. The answers to “Will
You Get the H1N1 Flu Vaccine?” question were “yes” in 63
(54.8%) and “no” in 37 (32.2%). 15 (%13.0) had “not decided”
whether or not to get the vaccine. The majority of the attendees
(80.9%) indicated that they were recommending the vaccines to
their patients. Attendees stated that, in their decisions, they had
mostly taken articles from international literature (79.1%) and
then respectively expert opinions, documents of Ministry of
Health and national articles into consideration as their information
resources.
Sonuç: Tüm sa¤l›k sorunlar›nda sa¤l›k personelinin bilgilendirilmesine özellikle önem verilmelidir. Bu bilgilendirme, kan›t düzeyi
yüksek bilimsel verilerle desteklenmeli ve kararlar›n olgunlaflmas›nda zaman faktörünün de etkisi dikkate al›nmal›d›r.
Conclusions: Special attention should be given to informing the
health personnel in all health problems. This information must be
backed up with high levels of scientific evidence and time has to be
taken into consideration for maturing decisions.
Anahtar sözcükler: H1N1, pandemik influenza, domuz gribi, afl›,
aile hekimi, kan›t.
Key words: H1N1, pandemic influenza, swine influenza, vaccine,
family physician, evidence.
1)
Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Dr., Eskiflehir
Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Prof. Dr., Eskiflehir
3) Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Doç. Dr., Eskiflehir
2)
174
2009 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2009 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
andemik H1N1 gribi dünyada ilk olarak Mart
Bu çal›flmayla amac›m›z; pandemik influenza afl›s› hak-
2009 tarihinde, Meksika’da ortaya ç›km›fl ve ayn›
k›nda aile hekimli¤i akademisyen, uzman ve asistanlar›n-
ay içerisinde de Dünya Sa¤l›k Örgütü (DSÖ) ta-
dan oluflan e-posta grubundaki görüflü yans›tmak ve bu
raf›ndan uluslararas› öneme sahip bir salg›n olarak aç›k-
mail grubundaki hekimlerin ald›klar› kararlarda, önemse-
P
1
lanm›flt›r. Bölgesel salg›n› afl›p ülkeden ülkeye ve k›ta-
dikleri kriter ve etkilendikleri kaynaklar› göstermektir.
dan k›taya bulafl oldu¤unun gösterilmesiyle de salg›n seviyesi, DSÖ taraf›ndan 6’ya ç›kar›larak pandemi ilan
edilmifltir.2
Gereç ve Yöntem
Çal›flmam›z kesitsel anket çal›flmas› olarak planlanm›flt›r. H1N1 enfeksiyonu ve afl›s› hakk›nda yo¤un tart›flma-
anlafl›lmas›yla, önlemler gözden geçirilerek çeflitli arafl-
lar›n yafland›¤› 31 Ekim 2009 ve 7 Kas›m 2009 tarihleri
t›rma merkezlerinde afl› çal›flmalar› bafllat›lm›flt›r. Gelifl-
aras›nda, aile hekimli¤i uzman, akademisyen ve asistanla-
tirilen, H1N1 alt tipi monovalan influenza afl›s›, FDA ta-
r›n üye oldu¤u [email protected] elektronik haber-
raf›ndan 15 Eylül 2009 tarihinde onaylanm›fl ve 12 Ka-
leflme grubuna, anketin bulundu¤u link, amaçlar ve aç›k-
s›m 2009 tarihinde de afl› kapsam›n›n infant ve çocuklar
lamalarla birlikte gönderilmifltir. Anket formu, “Google
için geniflletilmesine onay verilmifltir.3,4
Documents, Forms” web taban›nda düzenlenmifltir.
Pandemik A (H1N1) 2009 afl›lar›, Glaxo Smith Kline,
Demografik bilgiler dahil 13 sorudan oluflan anket
Novartis, Sanofi Pasteur firmalar› taraf›ndan üretilmifltir.
formu çoktan seçmeli, çoklu seçmeli ve aç›k uçlu sorular-
Bu afl›lardan, Novartis firmas› taraf›ndan üretilen (Focet-
dan oluflmaktayd›. Demografik özellikler olarak yafl, cin-
ria®) afl›s›n›n teslimat›n›n yap›ld›¤› ve afl›lar›n ülkemiz-
siyet, görev ve görev yeri soruldu.
deki kontrolü tamamland›¤› bilgisi Sa¤l›k Bakanl›¤› Te-
Ankete kat›lan hekimlerin afl› konusundaki yaklafl›mla-
mel Sa¤l›k Hizmetleri Genel Müdürlü¤ü taraf›ndan Sa¤-
r›na yönelik çoktan seçmeli olarak; “H1N1 afl›s›n› kendi-
l›k Müdürlüklerine yaz›l› belgeyle bildirilmifltir.5 Ancak
niz olacak m›s›n›z?”, “aile üyelerinize afl› yapt›r›r m›s›-
bu dönemde ülkemizde medyada ç›kan haberler ve ya-
n›z?” ve “afl›y› kendi hastalar›n›za önerir misiniz?” sorula-
y›nlar›n da etkisiyle sa¤l›k çal›flan› da dahil olmak üzere
r› soruldu.
tüm kesimlerde afl›lanman›n olas› zararlar›na karfl› kayg›lar hissedilmeye bafllanm›flt›r.6-10
Araflt›rma
Gribin insandan insana geçifli ve ölümcül oldu¤unun
Ayr›ca kat›l›mc›lara çoklu seçmeli soru flekliyle; “afl›
hakk›nda en çok güvendi¤iniz bilgi kaynaklar›n›z neler-
Toplumda, afl›lanma konusunda hissedilen kayg›ya
dir?” sorusu, aç›k uçlu soru olarak; “flu anki tereddüt or-
yol açan sebepler, temelde önceki bilimsel makalelerin
tam›n›n nedeninin ne oldu¤unu düflünüyorsunuz?” soru-
sonuçlar›n›n tart›lmadan medyaya konu olmas›ndan ileri
su, çoktan seçmeli olarak; “flu ana kadar flüphelendi¤iniz
gelmifltir. Bu makalelerdeki konulara bak›ld›¤›nda özetle;
vaka oldu mu?” sorusu, çoklu seçmeli olarak; “gripten ko-
afl›da antimikrobiyal bir organik civa olan “thiomersal”’e
runmak için prati¤inizde ne yap›yorsunuz?” ve “afl› hak-
ba¤l› civa zehirlenmesi, 1976 y›l›nda H1N1 grip afl›s›n›n
k›nda elinizdeki verileri de¤erlendirirken, veri kaynaklar›
meydana getirdi¤i tart›fl›lan Guillain-Barré Sendromu
hakk›nda hangi kriterleri önemsiyorsunuz?” sorular›, di-
vakalar›, otizm gibi olas› nörolojik olgular ve afl›n›n yu-
¤er bir aç›k uçlu soru olarak da; “bu ortam›n netleflmesi
murta kültürlerinde haz›rlanmas› nedeniyle de alerjik re-
için çare ne olmal›?” sorusu yöneltilmifltir.
aksiyonlar geliflebilme olas›l›¤› gibi bafll›klardan bahsedi-
‹lk olarak 31 Ekim tarihinde gruba at›lan anket formu-
lebilir.11-24 Ayr›ca, afl› al›m›n›n yüksek maliyetler gerektir-
nun linki, daha sonra ayr›ca, iki kez 2 Kas›m ve 6 Kas›m ta-
mesi, medyada afl› konusunun giderek artan oranda siya-
rihlerinde de hat›rlatma amaçl›, grubun e-posta adresine
si tart›flma konusu olmas›na ve rant malzemesi olarak
gönderilmifltir. De¤erlendirme aflamas›nda tan›mlay›c›
gösterilmesine, sonuç olarak da toplumda afl› konusunda
oranlar gösterilmifl ve ki-kare testinden yararlan›lm›flt›r.
25
verilen kararlarda farkl›l›klara neden olmufltur.
‹lk sonuçlar 9 Kas›m 2009 tarihinde grupla paylafl›lm›flt›r.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 4 | 2009
175
Bulgular
31 Ekim – 7 Kas›m tarihleri aras›nda düzenlenen çal›flmaya, çal›flman›n yap›ld›¤› tarihlerde 985 üyeden oluflan e-posta grubundan 115 kifli (%11.6) kat›ld›.
Kat›l›mc›lar›n 29’u (%25.2) 35 yafl alt›, 69’u (%60.0)
36-45 yafllar› aras›, 17’si (%14.8) 46-55 yafllar› aras› idi.
Yine kat›l›mc›lar›n 72’si (%62.6) erkek, 43’ü (%37.4)
kad›nd›. Anketi yan›tlayanlar›n 102’si (%89.5) uzman,
12’si (%10.5) asistan idi, 33’ü (%28.7) üniversitelerde,
Araflt›rma
30’u (%26.1) devlet hastanelerinde, 20’si (%17.4) sa¤l›k
ocaklar› veya aile sa¤l›¤› merkezlerinde, 18’i (%15.7)
özel kurumlarda ve 14’ü (%12.1) di¤er kurumlarda çal›flmaktayd›.
“Grip afl›s› olacak m›s›n›z?”, sorusunu 63 (%54.8) kifli
“evet”, 37 (%32.2) kifli “ hay›r”, 15 (%13.0) kifli “karars›z›m” fleklinde yan›tlad› (fiekil 1). Erkeklerin %71.4’ü
“evet” cevab› verirken bu oran›n kad›nlarda %48.2 oldu¤u görüldü.
“Aile bireylerine afl›y› önerir misiniz?”, sorusuna 60
(%52.2) kifli evet, 55 (%47.8) kifli hay›r fleklinde yan›t
verdi. Erkeklerin %64.5’ü aile bireylerine afl›y› önerirken, kad›nlarda bu oran %33.2 idi. Afl›y›, erkekler aile bireylerine anlaml› olarak daha fazla önermekte idi
(p<0.05).
“Hastalar›n›za afl›y› öneriyor musunuz?” sorusuna hekimlerin %48.7’si “öneriyorum”, %19.1’i “önermiyorum” yan›t› verirken %32.2’si aç›klamal› yan›tlar verdi.
“fiu ana kadar flüphelendi¤iniz domuz gribi vakas› ol-
Aç›klamalarda ço¤unlukla, rehber ve kaynaklara göre
du mu?” sorusuna, 73 (%63.5) evet, 42 (%36.5) hay›r ya-
riskli gruptaki hastalara önerildi¤i fleklinde yorumlara yer
n›t› al›nd›. “Gripten korunmak için prati¤inizde hangi
verildi. Ayr›ca bilgilendirme yap›ld›ktan sonra karar›n ki-
yöntemleri kullan›yorsunuz?” sorusu çoklu seçmeli ola-
fliye b›rak›ld›¤›, henüz karar vermek için erken oldu¤unun
rak soruldu¤undan yan›tlara göre; %97.2 el temizli¤i,
anlat›ld›¤› veya yorum yap›lmad›¤› gözlemlendi.
%50.3 maske, %50.5 kalabal›k ortamlardan kaç›nma flek-
Bu kararlar› verirken öncelikli bilgi kaynaklar› olarak;
linde bir da¤›l›m gözlendi. Ayr›ca, %8.8 oran›ndaki di¤er
91 (%79.1) hekim uluslararas› makaleleri, 60 (%52.2) ki-
seçene¤inde de temas edilen yerlerin temizli¤ine, kifliler-
fli uzman görüfllerini, 38 (%33.0) kifli bakanl›k belge ve
le temastan kaç›nmaya ve destek yiyeceklerin al›nmas›na
dokümanlar›n›, 21 (%18.3) kifli ulusal makaleleri kullan-
vurgu yap›ld›.
d›klar›n› belirtti (fiekil 2).
fiekil 1. “Grip afl›s› olacak m›s›n›z?” sorusuna verilen yan›tlar›n da¤›l›m›.
176
Yüksel F, Ünlüo¤lu ‹, Ünalacak M. | Aile hekimlerinin pandemik influenza (H1N1) afl›s›na yaklafl›m›
“fiu anki tereddüt ortam›n›n nedeninin ne oldu¤unu
düflünüyorsunuz?” sorusu, aç›k soru oldu¤undan yan›t-
Araflt›rma
fiekil 2. “H1N1 afl›s› hakk›nda en çok güvendi¤iniz bilgi kaynaklar›n›z nelerdir?” sorusuna verilen yan›tlar›n da¤›l›m›.
cut bilgileri de¤erlendirmedeki zafiyet oldu¤unu düflünmekte idi.
lar ana vurgulara göre grupland›r›ld›. Buna göre; hekim-
Çok seçmeli sorulardan bir di¤eri de “afl› hakk›nda
lerin %32.2’si karar›n politik olmas› nedeniyle güvensiz-
elinizdeki verileri de¤erlendirirken, veri kaynaklar› hak-
lik; %26.4’ü medyan›n yanl›fl bilgilendirmesi ve bilgi
k›nda hangi kriterleri önemsiyorsunuz?” idi. Al›nan ya-
kirlili¤i oluflturulmas›; %21.4’ü afl› ve hastal›k hakk›nda-
n›tlar, da¤›l›mlar›na göre %80.0 olgu say›s›, %57.4 yay›n
ki bilinmezlikler; %13.2’si yetersiz bilgilendirme meka-
veya kayna¤›n ç›kt›¤› kurum, %45.2 derginin ismi,
nizmas›; %5.8’i afl›n›n içeri¤i, geçmifli ve etkisi konusun-
%46.1 yay›n tarihi, %35.7 yazar›, %33.0 yay›mlanan
daki muhtemel zarar›n düflünülmesi ve %3.6’s› ise mev-
derginin indeks gücü fleklindeydi (fiekil 3).
fiekil 3. “Afl› hakk›nda elinizdeki verileri de¤erlendirirken, veri kaynaklar› hakk›nda hangi kriterleri önemsiyorsunuz?”
sorusuna verilen yan›tlar›n da¤›l›m›.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 4 | 2009
177
Araflt›rma
Aç›k soru olarak sorulan son sorumuzda da flu anki te-
meyenlerin oran› %62.8 olarak izlenmekteydi. Bu çal›fl-
dirginlik ortam›ndan ç›k›lmas› için çarenin ne olabilece-
man›n bizim çal›flmam›zdan fark›, çal›flmaya kat›l›m›n
¤i sorusu yöneltilmiflti. Bu soruya genifl yelpazede yan›t-
belli bir grupla s›n›rland›r›lmamas› ve hekim d›fl›nda da
lar geldi. Ço¤unlukla, bilgilendirmenin üniversiteler, bi-
kat›l›m›n olmas›d›r. ‹stanbul ‹l Sa¤l›k Müdürlü¤ü’nün
lim adamlar›, bakanl›k yetkilileri ve güvenilir kifli veya
gerçeklefltirmekte oldu¤u bu çal›flmada da afl›y› yapt›r›p
kurullar taraf›ndan aç›k bir flekilde yap›lmas›yla çözülebi-
yapt›rmama konusundaki fikir ayr›l›¤› gözlenmektedir.28
lece¤i önerisi getirildi (%48.2). Bunun da yeni çal›flma-
Bir di¤er benzer çal›flma Türk Sa¤l›k-Sen taraf›ndan
larla desteklenmesi gerekti¤i, medyada çok farkl› spekü-
yürütülmüfl olup, 545 sa¤l›k çal›flan› kat›lm›flt›r. Buna gö-
lasyonlar yap›lmas›n›n tedirginli¤i art›raca¤› ve bunun
re çal›flanlar›n %50’si afl› ile ilgili tart›flmalardan tedir-
durdurulmas› gerekti¤i belirtildi. Baz› hekimler (%14.4)
ginli¤ini belirtmifl, %34’ü zararl› bir afl› olabilece¤ini dü-
tedirginli¤in en iyi çözümünün zaman oldu¤unu belirtti.
flünerek afl› olmak istemedi¤ini vurgulam›flt›r. Afl›lanma-
Ayr›ca, DSÖ rehber ve önerilerine uyulmas›n› öneren,
maya neden olarak %13 kat›l›mc›, afl›n›n yarar›n›n olma-
“bilmiyorum” fleklinde yan›tlayan ve yorum yapmaktan
d›¤›n› düflünmüfltür.29
kaç›nan hekimler de mevcuttu.
afl› uygulatma e¤iliminde iken, ‹stanbul ‹l Sa¤l›k Müdür-
Tart›flma
Çal›flmam›za kat›lan hekim say›s›, internet ortam›nda
düzenlenen di¤er anket çal›flmalar›nda oldu¤u gibi hekim
havuzuna oranla düflük olmakla birlikte, henüz yay›nlanmam›fl veya grup içi de¤erlendirmelerde kullan›lan önceki anket çal›flmalar›na göre katk›da bulunan hekim say›s›
aç›s›ndan daha iyi seviyededir.26,27 Önceki anket çal›flmalar›na oranla daha yüksek kat›l›m›n; afl›n›n, çal›flmam›z›n
grupla paylafl›ld›¤› dönemde sa¤l›k çal›flanlar›na uygulamaya bafllanmas›na, konunun güncel medyada her gün
ifllenmesine, tereddütlerin fazla olmas›na ve grupta da
hissedilen karars›zl›k ve soru iflaretlerine yan›t aranmas›na ba¤l› olabilece¤i düflünülmüfltür.
Korunma yöntemlerinden el temizli¤i konusundaki
hassasiyetin yüksek oranda (%97.4) oldu¤u ve maske, kalabal›k ortamdan kaç›nma gibi faktörler konusunda hekimlerin önerilere ba¤l› kald›klar› görülmüfltür.
lü¤ü’nde yürütülen çal›flmaya göre “çocu¤unuza afl› yapt›racak m›s›n›z?” sorusuna %33.4 oran›nda “evet”, %66.6
oran›nda “hay›r” cevab› al›nm›flt›r.28 Çal›flmam›zda erkeklerin %63.9’u aile bireylerine afl›y› önerirken, kad›nlarda
bu oran›n %32.6’da kalmas› istatistiksel olarak anlaml›yd›
(p<0.05). Bu duruma sebep olan neden konusunda ileri
çal›flmalar›n yap›labilece¤ini düflünmekteyiz.
Farkl› olarak hekimlerin kendi hastalar›na afl›y› önerip önermedikleri sorulmufl, ço¤unluk “öneririm” fleklinde cevap vermifltir (p<0.05). Önermeyen hekim oran›
%19.1 iken, önerenlerin oran›n %80.9 idi. Önerenlerin
%60.2’si
“öneririm”
cevab›n›
iflaretlerken
di¤er
%39.8’sinin soruya aç›k cevap vererek risk gruplar›n›
odak alarak önerdikleri, di¤er kiflilere ise afl›lanman›n yarar ve zarar› anlat›larak yarg›y› kendilerine b›rakt›klar›
anlafl›lm›flt›r. Kiflilerin kendilerine ve ailelerine afl› yapt›rma oran›yla karfl›laflt›r›ld›¤›nda, hekimlerin hastalar›na
afl›y› daha büyük oranda önerdikleri görülmüfltür
Aile hekimleri aras›nda afl› olmay› düflünen kifli oran›
(p<0.05). Buradan da anlafl›ld›¤› üzere hastalar› söz konu-
%54.8’de kalm›fl, bunun yan›nda kat›l›mc›lar›n %32.2’si
su oldu¤unda hekimler, rehberlerin önerilerine daha çok
afl› olmayaca¤›n› bildirmifl ve %13.0 kifli de karars›z oldu-
yönelmektedirler.
¤unu belirtmifltir. Bu sonuçlardan tedirginlik ve bilinmezlik ortam› aç›k olarak görülebilmektedir.
178
Çal›flmam›zda kat›l›mc›lar›n %52.2’si aile bireylerine
Farkl› kararlar›n hangi kaynaklardan faydalan›larak
al›nd›¤› hakk›nda fikir edinilmesi için hekimlerimize gü-
Ayn› dönemde bafllay›p bu yaz›n›n haz›rland›¤› dö-
vendikleri kaynaklar› sordu¤umuzda, uluslararas› maka-
nemde de halen sürmekte olan ‹stanbul ‹l Sa¤l›k Müdür-
leler ön plana ç›kmaktayd›. Bunu s›ras›yla, uzman görüfl-
lü¤ü’nün internet sitesindeki benzer bir ankette afl› yap-
leri, bakanl›k belge ve dokümanlar› ve son olarak ulusal
t›rmay› düflünenlerin oran› %37.2 ve yapt›rmay› düflün-
makaleler izlemekte idi. Burada uluslararas› makalelerin
Yüksel F, Ünlüo¤lu ‹, Ünalacak M. | Aile hekimlerinin pandemik influenza (H1N1) afl›s›na yaklafl›m›
izlenmesine karfl›n karar verme sürecini çok fazla etkile-
destek al›nmas› gerekti¤ini ve aç›klamalar›n bu temelde
medi¤i düflünülmüfltür.
güçlendirilmesi gereklili¤ini vurgulayan hekimler de bu-
fiu anki tedirginlik ortam›n›n nedeni soruldu¤unda
lunmaktad›r.
ço¤unluk neden olarak, bilgilendirmenin güvenilir kay-
Sonuç olarak; tüm sa¤l›k sorunlar›nda sa¤l›k persone-
naklardan yap›lmamas›n› ve hekimlerin güven oluflturan
linin bilgilendirilmesine özellikle önem verilmelidir. Bu
kaynaklara eriflimi konusundaki problemleri ileri sür-
bilgilendirme, kan›t düzeyi yüksek bilimsel verilerle ya-
mektedir. Ayr›ca yan›tlardan, bu “güvenilir” kifli veya ku-
p›lmal› ve kararlar›n olgunlaflmas›nda zaman faktörünün
rumlar›n siyasi olmamas› gerekti¤i anlafl›lm›fl, aç›klama-
de etkisi dikkate al›nmal›d›r.
lar›n objektif ve kan›tlar gösterilerek ayr›nt›l› bir flekilde,
Kaynaklar
medya malzemesi haline getirilmeden yap›lmas› gerekti¤i konusunda fikir elde edilmifltir. Bu güvenilir kaynaklar
1.
in Mexico. N Engl J Med 2009; 361: 680-9.
2.
Güvenilir kaynaklardan veri elde edilirken, kiflilerin
ic_phase6_20090611/en/index.html adresinden 14/11/2009 tarihinde
hangi süzgeçten geçirerek klinik pratiklerini etkileyecek
karar› ald›klar› soruldu¤unda, hekimler taraf›ndan kan›t
eriflilmifltir.
3.
de¤erlendirmesinde en fazla önemsenen kriterin, çal›flmalardaki olgu say›s› oldu¤u görülmüfltür. Bunu, kan›t›n
elde edildi¤i kurum, dergi ismi, tarihi, yazarlar› ve dergi-
Chan M. World now at the start of 2009 influenza pandemic.
http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2009/h1n1_pandem-
Araflt›rma
yan›tlara göre ba¤›ms›z kurulufllar, üniversiteler ve akademisyenler ve Bakanl›¤›n resmi aç›klamalar›d›r.
Perez-Padilla R, de la Rosa-Zamboni D, Ponce de Leon S ve ark.
Pneumonia and respiratory failure from swine-origin influenza A (H1N1)
El-Hinnawy P. FDA Approves Vaccines for 2009 H1N1 Influenza Virus,
http://www.fda.gov/newsevents/newsroom/pressannouncements/ucm18
2399.htm adresinden 19/11/2009 tarihinde eriflilmifltir.
4.
El-Hinnawy P. FDA Expands Approved Use of H1N1 Vaccines to Include
Infants
nin indeks gücü izlemektedir.
and
Children.http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/
PressAnnouncements/ucm190359.htm adresinden 19/11/2009 tarihinde
Birinci basamak hekimli¤inde, ifl yo¤unlu¤unun yan›
eriflilmifltir.
5.
s›ra güncel bilgilerin takip edilmesindeki zorluk her zaman problem oluflturmaktad›r.30 Ayr›ca elde edilen kan›t-
6.
Domuz gribi tart›flmas›. http://www.sabah.com.tr/Dunya/2009/10/26/
domuz_gribi_asisinin_yan_etkileri adresinden 07/12/2009 tarihinde
lar›n de¤erlendirilebilmesi konusundaki becerinin kazan›lmas›n›n da gerekti¤i düflünülmektedir.31,32 De¤erlen-
Buzgan T. Pandemik A(H1N1) 2009 Afl›s›. Ankara: TC Sa¤l›k Bakanl›¤›,
Temel Sa¤l›k Hizmetleri Genel Müdürlü¤ü, Resmi Evrak. 27.10.2009.
eriflilmifltir.
7.
Domuz gribi afl›s›n›n yan etkileri. http://www.haber7.com/haber/
dirme yapma yetisinin kazan›lmas› için çeflitli algoritma-
20091103/Domuz-gribi-asisinin-yan-etkileri.php adresinden 07/12/2009
lar kullan›lmakta ve kurslar düzenlenmektedir.33 Ülke-
tarihinde eriflilmifltir.
mizde de birinci basamak hekimlerine, en az›ndan uz-
8.
manl›k e¤itim müfredat›na benzer bir yeterlilik e¤itimi
34
07/12/2009 tarihinde eriflilmifltir.
9.
konulmal›d›r.
Domuz gribi afl›s›ndaki gizli tehlike http://haber.mynet.com/detay/saglik/
domuz-gribi-asisindaki-gizli-tehlike/475404 adresinden adresinden
Domuz gribi afl›s›n›n korkunç etkisi. http://www.internethaber.com/
news_detail.php?id=212464 adresinden 07/12/2009 tarihinde eriflilmifltir.
fiu anki tedirginlik ortam›n›n sona ermesi için yap›lmas› gerekenler konusunda fikir elde edilmesi amac›yla
yöneltilen soruya verilen yan›tlar grupland›r›lm›flt›r. Bu
gruplardan en önemlisi olan “bilgilendirme zincirinin
sa¤lamlaflt›r›lmas›”, ço¤u hekimin yorumunda ifllenmifltir. Bilgilendirme yöntemindeki zafiyet ve medyadaki
bilgi kirlili¤inin ortadan kald›r›lmas›, medyan›n da konuyu siyasi bak›fl aç›s›yla de¤erlendiren yetkililerce bilgi
vermeyi durdurmas› önerilmifltir. Yeni verilerin gereklili¤i, bunun için de zamana gereksinim duyuldu¤u, zaman›n her fleyi belirginlefltirece¤i konusunda geri bildirimler yap›lm›flt›r. Kan›ta dayal› t›p yaklafl›m› konusunda
10. Domuz gribi afl›s› olmal› m›? http://www.hurriyet.com.tr/yasasinhayat/
12688336.asp adresinden 07/12/2009 tarihinde eriflilmifltir.
11. Jones HT. Danger of skin burns from thiomersal. Br Med J 1972; 2: 5045.
12. Bigham M, Copes R. Thiomersal in vaccines: balancing the risk of
adverse effects with the risk of vaccine-preventable disease. Drug Saf
2005; 28: 89-101.
13. Clements CJ. The evidence for the safety of thiomersal in newborn and
infant vaccines. Vaccine 2004; 22: 1854-61.
14. Koh KJ, Warren L, Moore L, James C, Thompson GN. Wells' syndrome
following thiomersal-containing vaccinations. Australas J Dermatol 2003;
44: 199-202.
15. Weisser K, Bauer K, Volkers P, Keller-Stanislawski B. Thiomersal and
immunisations. Bundesgesundheitsblatt Gesundheitsforschung Gesundheitsschutz
2004; 47: 1165-74.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 13 | Say› 4 | 2009
179
16. Clements CJ, Ball LK, Ball R, Pratt RD. Thiomersal in vaccines: is
removal warranted? Drug Saf 2001; 24: 567-74.
E-Mail Grubumuzun Görüflleri. Poster Sunumu. Ulusal Aile Hekimli¤i
17. Eisen DP, McBryde ES. Avoiding Guillan-Barre Syndrome following
swine origin pandemic H1N1 2009 influenza vaccination. J Infect Dis
2009; 200: 1627-8.
18. Souayah N, Nasar A, Suri MF, Qureshi AI. Guillain-Barre syndrome
after vaccination in United States: data from the Centers for Disease
Control and Prevention/Food and Drug Administration Vaccine Adverse
Event Reporting System (1990-2005). J Clin Neuromuscul Dis 2009; 11:16.
Uzmanl›k E¤itimi Sempozyumu: “Alan E¤itimi Nas›l Olmal›?”. 2627/03/2009, Yeditepe Üniversitesi, ‹stanbul.
28. Domuz gribi afl›s› anketi. URL: http://www.istabip.org.tr/media/upload/
h1n1anket/anket.php adresinden 18/11/2009 tarihinde eriflilmifltir. ‹stanbul Sa¤l›k Müdürlü¤ü, ‹stanbul, 2009.
29. Sa¤l›kç›lar›n Yüzde 50'si Afl› ‹le ilgili Tart›flmalardan Tedirgin, Türk Sa¤l›kSen. http://eski.turksagliksen.org.tr/content/view/7001/26/. adresinden
19. Guillain-Barre syndrome and influenza vaccine. Br Med J 1977; 1: 1373-4.
20. Langmuir AD. Guillain-Barre syndrome: the swine influenza virus vaccine incident in the United States of America, 1976-77: preliminary communication. J R Soc Med 1979; 72: 660-9.
Araflt›rma
27. Yüksel F, Ünlüo¤lu ‹, Ünalacak M. Aile Hekimli¤i Müfredat› Hakk›nda
21. Seyal M, Ziegler DK, Couch JR. Recurrent Guillain-Barre syndrome fol-
18/11/2009 tarihinde eriflilmifltir.
30. Linzer M, Manwell LB, Williams ES, ve ark. Working conditions in primary care: physician reactions and care quality. Ann Intern Med 2009; 151:
28-36.
31. Alper BS, Stevermer JJ, White DS, Ewigman BG. Answering family
lowing influenza vaccine. Neurology 1978; 28: 725-6.
22. Gerber JS, Offit PA. Vaccines and autism: a tale of shifting hypotheses.
physicians' clinical questions using electronic medical databases. J Fam
Pract 2001; 50: 960-5.
Clin Infect Dis 2009; 48: 456-61.
23. Erlewyn-Lajeunesse M, Brathwaite N, Lucas JS, Warner JO.
32. Ely JW, Osheroff JA, Chambliss ML, Ebell MH, Rosenbaum ME.
Recommendations for the administration of influenza vaccine in children
Answering physicians' clinical questions: obstacles and potential solu-
allergic to egg. BMJ 2009; 339.
tions. J Am Med Inform Assoc 2005; 12: 217-24.
24. Nelson MR. Is egg hypersensitivity a contraindication to influenza vaccine? Aust Fam Physician 2003; 32: 932.
25. Grip afl›s›n›n bile böldü¤ü bir ülke. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/
12851423.asp adresinden 07/12/2009 tarihinde eriflilmifltir.
33. Leipzig RM, Wallace EZ, Smith LG, Sullivant J, Dunn K, McGinn T.
Teaching evidence-based medicine: a regional dissemination model.
Teach Learn Med 2003; 15: 204-9.
Grubunda
34. Allan GM, Korownyk C, Tan A, Hindle H, Kung L, Manca D. Developing
([email protected]) Anket Uygulama Deneyimi. Poster Sunumu. 7.
an integrated evidence-based medicine curriculum for family medicine res-
Ulusal Aile Hekimli¤i Kongresi. 23-26/05/2006, ‹zmir.
idency at the University of Alberta. Acad Med 2008; 83: 581-7.
26. Ünlüo¤lu
‹,
Ünalacak
M.
Aile
Hekimli¤i
E-mail
Gelifl tarihi: 20.11.2009
Kabul tarihi: 12.12.2009
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Dr. Fatih Yüksel
Eskiflehir Orhangazi Üniversitesi T›p Fakültesi
Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›
26480 Eskiflehir
Tel: (0538) 322 59 66
e-posta: [email protected]
180
Yüksel F, Ünlüo¤lu ‹, Ünalacak M. | Aile hekimlerinin pandemik influenza (H1N1) afl›s›na yaklafl›m›
Download

02. ARS Gripp - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi