






Test Geliştirme Aşamaları
Madde Analizleri
Madde Güçlüğü
Madde Ayırıcılığı
Madde varyansı ve standart sapması
Madde güvenirlik katsayısı
Test ortalaması, standart sapması ve ortalama
güçlüğü
Dr. Sedat Şen
1






Amacın belirlenmesi
Kapsamın belirlenmesi
Maddelerin yazılması ve düzeltilmesi
Ön uygulama
Madde analizi ve madde seçimi
Son testin oluşturulması, uygulanması ve
planlanması
Dr. Sedat Şen
2






Eğitimde kullanılan ölçme araçlarının biriminin sorular
değil de maddeler olduğunu daha önce belirtmiştik.
Sınavlarda yer alan sorular her zaman “soru
cümlelerinden” oluşmaz.
Ölçme araçlarının olabildiğince güvenilir ve geçerli
olması gerekmektedir.
Bu özelliklerin sağlanabilmesi için testin ön uygulama
sonuçlarından yararlanılarak testteki her bir maddenin
analizi yapılır ve maddenin istenilen özelliklere sahip
olup olmadığı araştırılır.
Yapılacak analizler: madde güçlüğü, madde ayırıcılığı,
madde varyansı ve standart sapması, madde güvenirliği.
Çoktan seçmeli test maddelerinin analizi iki yöntemle
yapılabilir.



1. Basit Yöntem (Alt-üst grup yöntemi): en
yüksek puan alan öğrenciler ile en düşük puan
alan öğrencilerin oluşturduğu gruplar analize
alınır. Öğrenci sayısı 300-400 ya da daha çok
olduğu durumlarda tavsiye edilir. Bu yöntemin
kullanılması için test puanları dağılımının
simetrik olması istenir.
2. Yöntem: Bu yöntemde testin uygulandığı tüm
öğrenciler analize dahil edilir. Öğrenci sayısının
çok daha az olduğu (60-70 gibi) durumlarda
tercih edilebilir.
Bu iki yöntemin uygulanabilmesi için madde
puanları matrisi hazırlanmalıdır.
TEST MADDELERİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Doğru Yanıt
A
B
E
E
D
C
A
D
B
C
Aslı
A
B
E
E
C
A
E
B
B
-
Cüneyt
A
B
C
A
D
E
D
B
B
A
Ebru
A
A
C
C
D
B
B
C
E
C
Can
A
B
E
E
D
C
B
A
E
C
Ali
A
E
B
C
B
E
B
A
C
B
Eda
A
B
E
E
D
C
E
D
B
C
Özge
A
B
E
E
C
D
-
D
B
A
Emre
A
C
D
C
D
C
D
D
E
C
Sevda
A
B
E
E
D
C
E
D
B
C
Burak
A
B
E
C
D
C
E
A
B
C
Dr. Sedat Şen
5
TEST MADDELERİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10 Öğrenci
Toplam
Puanı
Doğru Yanıt
A
B
E
E
D
C
A
D
B
C
Aslı
1
1
1
1
0
0
0
0
1
0
5
Cüneyt
1
1
0
0
1
0
0
0
1
0
4
Ebru
1
0
0
0
1
0
0
0
0
1
3
Can
1
1
1
1
1
1
0
0
0
1
7
Ali
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
Eda
1
1
1
1
1
1
0
1
1
1
9
Özge
1
1
1
1
0
0
0
1
1
0
6
Emre
1
0
0
0
1
1
0
1
0
1
5
Sevda
1
1
1
1
1
1
0
1
1
1
9
Burak
1
1
1
0
1
1
0
0
1
1
7
Madde Toplam
Puanı
10 7
6
5
7
5
0
4
6
6
56
Dr. Sedat Şen
6





Basit Yöntem (alt-üst yöntemi) ile madde analizi uygulanırken
sırasıyla aşağıdaki basamaklar takip edilir:
Doğru cevaplar 1 puan; yanlış,boş ve geçersiz cevaplar da 0 puan
olacak şekilde puanlandıktan sonra her bir öğrencinin toplam test
puanı hesaplanır.
Öğrencilerin toplam test puanlarına göre, öğrenci cevap kağıtları en
yüksek puandan en düşük puana doğru sıralanır.
Test puanı en yüksek olan grubun %27si ile en düşük puanı alan
grubun %27si alınarak, sırasıyla üst grup ve alt grup adı verilir.
Ortada kalan %46lık grup analiz dışında tutulur. Üstteki %27lik grup
testteki soruları doğru bilenleri temsil eden “bilenler” den oluşan üst
grup, alttaki %27lik grup ise testteki soruları doğru bilmeyenleri
temsil eden “bilmeyenler”den oluşan alt grup olarak ifade edilir.
Bundan sonraki adımlarda, her bir maddenin analizini yapabilmek
için madde analiz tabloları oluşturularak her bir maddenin madde
güçlüğü, madde ayırıcılığı vb. Değerleri bu tablo
yardımıyla hesaplanır.
1.madde
A
B
C
*D
E
Üst grup
10
13
10
15
2
50
Alt grup
22
10
10
5
3
50
TOPLAM
32
23
20
20
5
100
Maddenin doğru cevabı D seçeneğidir.
Bir maddeyi doğru cevaplayan öğrenci sayısının testin uygulandığı tüm
öğrencilerin sayısına oranı olarak tanımlanabilir.
Buna göre
örneğimizde yer alan
maddenin güçlüğü.






Madde güçlüğü 0 ile 1 arasında değerler alır!
Bir soruyu herkes doğru cevaplamışsa madde güçlüğü
p=100/100=1 olarak bulunur. Eğer herkes doğru cevap
veriyorsa bu soru çok kolay bir soru demektir.
Bir soruya hiç kimse doğru cevap veremiyorsa madde
güçlüğü p=0/100=0 olarak bulunur. Eğer hiç kimse doğru
cevap veremiyorsa bu soru çok zor bir sorudur.
Eğer sınıfın yarısı doğru cevap vermişse o maddenin
güçlüğü p=50/100=0.5 olarak bulunur ve madde orta
derecede güçlüğe sahip denir.
0a yaklaştıkça madde güçlüğü yüksek yani zor maddedir
eğer madde güçlüğü 1e yaklaşıyorsa madde güçlüğü
düşük yani madde kolaydır denir.
Bu açıklamalara göre örneğimizde yer alan maddenin
güçlük düzeyinin düşük yani zor bir madde olduğunu
söyleyebiliriz (p=0,2)
SORU1
75 öğrencinin girdiği bir Fizik sınavında 1.
maddeyi 15 öğrenci doğru cevaplamıştır.
Buna göre 1. maddenin güçlük indeksi kaçtır?
SORU2
100 kişilik bir sınıfta Kimya dersinin 2.
sorusuna 40 kişi yanlış cevap vermiş, 10
kişi de boş bırakmıştır. Buna göre
maddenin güçlüğü kaçtır?





Bir maddenin bilenleri bilmeyenlerden
ayırabilmesinin derecesini verir.
Bir maddenin en çnemli istatistiğidir.
Madde güvenirliğinin bir ölçsünü verir.
Bu sebeple bir maddenin teste alınıp
alınmamasına karar verirken kullanılır.
Eğer ayırt ediciliği yüksek ise madde iyidir.
Örneğimizdeki maddenin ayırt ediciliği;
Dr. Sedat Şen
12





Madde ayırt ediciliği -1 ile 1 arasında değerler alır.
Eğer üst gruptaki ve alt gruptaki herkes bir maddeyi
doğru bilirse madde ayırtediciliği [(50-50)/50 = 0]
`0` olur.
Eğer üst gruptaki tüm öğrenciler maddeyi doğru
cevaplarken alt gruptaki hiçbir öğrenci doğru cevap
veremezse madde ayırt ediciliği [(50-0)/50 = 1] `1`
olur.>İSTENİLEN DURUM.
Eğer üst gruptaki tüm öğrenciler maddeyi yanlış
cevaplarken alt gruptaki tüm öğrenciler doğru cevap
verirse madde ayırt ediciliği [(0-50)/50 = -1] `-1`
olur.> İSTENİLMEYEN DURUM.
MADDENİN AYIRT EDİCİLİĞİNİN 0,3 VE ÜSTÜNDE
DEĞER ALMASI, MADDENİN İYİ DÜZEYDE AYIRT
EDİCİLİĞİ OLDUĞU ANLAMINA GELİR!!!




Madde ayırt ediciliği olabildiğince yüksek (1’e
yakın) olmalıdır. “İLK BAKILACAK ÖZELLİK”
Madde güçlüğünün orta düzeyde (0,5 civarı)
olması gerekir.
Çeldiricileri işaretleyen üst gruptaki öğrenci
sayısının alt gruptaki öğrenci sayısından az
olması gerekir.
Çeldiricileri işaretleyen öğrenci sayısının
olabildiğince dengeli bir dağılım göstermiş
olması istenir.






1.madde
A
*B
C
D
E
Üst grup
7
15
8
20
0
50
Alt grup
22
15
8
0
5
50
TOPLAM
29
30
16
20
5
100
Bir maddeye verilen cevaplar tabloda gösterilmiştir. Doğru cevap: B
Diğer seçenekler çeldirici olarak düşünüldüğünde çeldiricilerin daha çok
alt grup öğrencilerini çeldirmesi gerekir.
E seçeneği en iyi çeldiricidir çünkü sadece alt grup öğrencilerini çeldirmiş
ve E cevabı vermelerini sağlamıştır.
A seçeneği de E seçeneği kadar olmasa da iyi bir çeldiricidir çünkü alt
grup öğrencilerini daha çok çeldirmiştir.
C seçeneği 2 grubu da eşit oranda çeldirmiş (8er)
D seçeneği çok kötü bir çeldiricidir çünkü sadece üst grup üyelerini
çeldirmiştir. Aslında sadece alt grup öğrencilerini yani bilmeyenleri
çeldirmesi gerekliydi.




Madde varyansı ve standart sapması, bir maddeye verilen
cevapların (0-1 puanlarının) değişiminin derecesini gösteren
değerlerdir.
Madde puanlarının değişim ölçüleridir.
6. slaytta verilen tablodaki 1. maddeyi her öğrenci doğru
cevaplamıştır güçlük düzeyi 10/10=1 ve buradan
varyans=1*(1-1)=0. yani hiç değişim yoktur.
6.maddeye bakarsak güçlük=5/10=0,5 ve
varyans= 0,5*(1-0,5)=0,25 olur ve standart sapma= 0,5 olur.



Her bir maddenin güvenirliği, maddenin ayırıcılığı ve
standart sapmasıyla doğru orantılı olarak artar.
Madde ayırt ediciliği doğrudan güvenirliği artıran bir
özelliktir. Bu sebeple ayırt edicilik olabildiğince
yüksek olmalıdır.
Madde standart sapması da güvenirliği etkiler. Madde
standart sapmasının en yüksek değerine madde
güçlüğü 0,5 olduğunda ulaşılmaktadır. Bu sebeple
madde güçlüğünün 0,5 civarında olması istenir.
Madde
standart
sapması
Dr. Sedat Şen
17
1.madde
A
*B
C
D
E
Üst grup
10
15
5
15
5
50
Alt grup
22
15
8
5
0
50
TOPLAM
32
30
13
20
5
100
Maddenin doğru cevabı B seçeneğidir.




Bu yöntemde testin uygulandığı tüm
öğrenciler analize dahil edilir.
Basit yöntem ile bu yöntemin sonuçları
birbirinin aynı olmayabilir.
Bu yöntem basit yönteme göre biraz daha zor
hesaplamalar içerdiğinden elle hesaplama
yapmak daha güçtür.
Eğer bilgisayar ya da hesap makinesi
kullanılabiliyorsa tüm öğrencilerin cevapları
kullanıldığı için bu yöntem tercih edilmelidir.

TEST ARİTMETİK ORTALAMASI ve STANDART
SAPMASI
Madde
güçlüğü
Madde
ayırtediciliği

Testin aritmetik
ortalaması
Testin ortalama
güçlüğü

Güler, N. (2014). Eğitimde Ölçme ve
Değerlendirme, Pegem Akademi: Ankara.
Download

Test Geliştirme Aşamaları