12.11.2014
Bilgisayarda Renk ve Grafik Kartı
2
Temel Bilgiler
Piksel (Pixel – Picture Element)
 Grafik terimi PC'nin birçok parçası
 Tüm sayısal görüntülerin en küçük parçası olan üçlü nokta grubuna
piksel denir.
arasındaki karmaşık bir etkileşimi
içerisinde barındırır.
 Monitör veya ekran, işletim sisteminiz
veya programlarınızda ne tür ilerlemeler
olduğunu size gösterir.
 Ekranlar PC için birincil çıktı aygıtıdır.
 Ekran kartı (veya bağdaştırıcısı) ise CPU
ve monitör arasındaki iletişimi yönetir.
 Dijital görüntüler, yatay ve dikey biçimde yan yana sıralanmış
piksellerden oluşur.
 Ekranda seçtiğiniz 1024x768 gibi bir çözünürlük değeri kaç adet yatay
ve dikey pikselin gösterileceğini belirler
3
4
1
12.11.2014
Piksel ve Renk Bileşenleri
RGB Renk Katmanları
 RGB ve CMYK kavramları piksel renk yeteneklerini ifade eder.
 RGB bir görüntüde, 3 farklı rengin farklı tonlarını taşıyan 3 ayrı
katman olduğunu ve bunların üst üste gelmesi ile görüntünün elde
edildiğini düşünebilirsiniz
 Bilgisayarda renkler RGB, yani kırmızı - yeşil - mavi renkler ile
gösterilir; bu renklerin karıştırılması ile diğer renkler elde edilir.
 Her piksel için kullanılan bit sayısı gösterilebilecek maksimum renk
sayısını belirler
5
6
Renk Derinliği
 Her bir pikselin bit derinliği, o noktanın kaç farklı rengi ifade
edebileceğini gösterir.
 4 bit (24 = 16) farklı renk tonunu taşıyabilir
 8 bit 256, 16 bit 65.536, 24 bit ise 16.777.216 rengi ifade eder.
 Yaygın olarak 24 bit “true color”, yani gerçek renk olarak tanımlanır
 32 bit renklendirme de 16 milyon rengi ifade eder; farklı olarak ilave 8 bit
ile donukluk saydamlık gibi değerleri saklar
24 bit
4 bit
7
8
2
12.11.2014
Bellek Arabirimi
Ekran Kartı

 Ekran kartı, CPU'dan gelen bilgiyi işleyip onu monitöre gönderen

fiziksel donanımı ifade eder.
 Çoğu masaüstü sistemde özel bir genişleme yuvasına takılan bir
genişleme kartı şeklindedir.
 Taşınabilir cihazlarda ve bazı masaüstü sistemlerde ise anakart üzerine
entegre edilmiş şekildedir.
 Çok farklı isimlerle anılsa da hepsi aynı kavramı ifade eder.
128-bit veya 256 bit diye ifade ettiğimiz değer bellek veri yoludur.
Grafik işlem biriminin (GPU), Grafik Belleği (GRAM) ile aralarındaki iletişimindeki hızını
belirler.
 Dolayısıyla göreceğiniz kare/sn değerini etkiler. Ancak belleğin başarısı sadece bellek
yoluyla ölçülmez.

Veri yolu ile taşınan veri (Bant genişliği ) esas değerimizdir.
Bilgisayar sistemindeki ana bellek gibi çalışır.
 Bilgileri GPU gönderir ve bunları geçici olarak saklar.
 Günümüz ekran kartları 128MB - 8GB kapasitelidir

 Grafik, görüntü veya video…

DDR la başladı DDR3, DDR3, GDDR3 ve GDDR5 teknolojisine taşındı.
 Ne kadar fazla ekran kartı belleği olursa işlemci o kadar çok grafik bilgisini işleyebilir.
 Ancak bellek kadar veri yolu genişliği de önemlidir.(64bit, 128 bit, 256bit,512bit,768bit)
 Kart, bağdaştırıcı, adaptör
veya birimi…
9
10
Video BIOS
Görüntü Çıkışları & Monitör Bağlayıcıları
 Ekran kartının yönetiminden
 Ekran kartlarında 6 farklı görüntü çıkış vardır.
sorumludur.
 VGA, DVI, HDMI, Component, S Video ve Composite
 Bunlar, bağlayıcı türü değişikliğinden fazlasını ifade ederler.
 Bellek zamanlama, grafik işlemci
 Görüntü özellikleri bağlayıcı türüne göre ciddi farklar gösterir.
ve RAM gerilim, çalışma hızı ve
diğer bilgiler hakkında bilgi
içerir.
 Harici dönüştürücülerle bir türü başka bir bağlayıcıya çevirmek,
görüntü özelliklerini olumlu yönde değiştirmez.
 VGA bir çıkışı DVI’a dönüştürmek, DVI kalitesine ulaşmayı sağlamaz
 Güncellenebilir.
 Ekran kartları dijital
olmayan çıkışlara
görüntü vermek için
özel dönüştürücü
birimler kullanır.
11
3
12.11.2014
VGA Bağlayıcı
ADC - DAC Kavramı
 VGA en eski analog görüntü standardıdır.
 Bilgisayarlar analog sinyaller üzerinde direkt işlem yapamazlar
 En fazla 1280x1024 çözünürlüğe izin verir.
 Analog sinyaller üzerinde işlem yapmak gerektiğinde öncelikle bu
sinyallerin dijital karşılıkları elde edilmelidir.
 15 pin D-Sub tipi bağlayıcı kullanır.
 Bu bağlantıda dijital sinyaller bir devre
 Aynı şekilde bilgisayar tarafından üretilen dijital sinyallerin analog
cihazlarda kullanılması için tersi yönde çevrilmesi gerekir.
yardımı ile analoga çevrilir.
 Bu işlem için kullanılan 2 tip dönüştürücü vardır
 ADC: Analog Digital Converter
 DAC: Digital Analog Converter
 Ekran kartları analog
bağlantı türleri için
RAMDAC olarak bilinen
dönüştürücü kullanırlar
Analog Dijital Dönüşüm İşlemleri
DVI: Digital Visual Interface
 Bir analog sinyalin dijital karşılığının alınmasında iki önemli kriter
 DVI hem analog hem de dijital video sinyallerini iletebilir.
vardır; örnekleme ve her örnek için kaç bit kullanılacağı.
 Örnekleme ne kadar
sık olursa kayıp o
kadar az, dosya
boyutu da o kadar
büyük olur.
 Dijital sinyal
üretilirken alınan
örnek noktaları
geri birleştirilerek
dijitalden analog
sinyal üretilir.
 DVI girişi olan bir monitör ile kullanılması




durumunda ekran kartının verileri analog
olarak dönüştürmesi gerekmez.
Analog dönüştürme işlemi olmadığından
daha net bir görüntü elde edilir.
2560x1600 çözünürlüğe kadar destekler.
Pin sayısı ve dizilimine göre 5 türü vardır.
Pin sayıları desteklenen maksimum
çözünürlük ve yenileme oranlarını etkiler.
4
12.11.2014
HDMI: High Definitions Multimedia Interface
3D Grafikleri Anlamak
 Dijital ses ve video aktarımı için geliştirilen en güncel arayüzdür.
 Bilgisayar dünyasındaki gelişmelerin öncülüğü genellikle oyunlar ve 3D
 Herhangi bir ses veya görüntü kaynağından gelen çoklu veriyi tek kablo




üzerinden aktarır.
PC monitörlerin yanı sıra yeni nesil TV türlerinin çoğunda HDMI
desteği yer almaktadır.
3200x2048 çözünürlüğe kadar destekle.r
HDMI’dan DVI dönüşücülerle
görüntü alınabilir, ancak ses için
orijinal HDMI kablo gerekir.
Ekran kartından HDMI bağlantısı
ile görüntü ve ses aktarımı için
özel sürücüler yüklenmesi gerekebilir.




uygulamaları yapmıştır.
3D uygulamaları 1990 öncesinde özelleşmiş Unix sistemler üzerinde
idi; pahalı ve kullanımı zor sistemlerdi.
PC açısından ilk devrim Wolfenstein oyunu olmuştur.
Bu oyun sağlam RAM ve
CPU gücü desteği ile
ekranda 3 boyutlu bir
dünya oluşturuyordu.
3D objeler sabit
görüntü nesnelerinden
oluşturuluyordu.
(sprite)
3D Nesneler
 İkinci nesil 3D, "sprite"ların yerine gerçek 3D objeleri getirdi.
 Bunlar çok daha kompleks yapıdadır ve milyonlarca noktanın
birleşiminden oluşmuştur.
 Bu yapıya “vertices” veya vektör denir ve X,Y,Z olarak tanımlanmış
pozisyona sahiptir.
 Bu vektörel noktaların hareketlerinin hesaplanması yoğun CPU ve
RAM gücü gerektirir.
5
12.11.2014
6
12.11.2014
Instructions to install graphics card :
1. Remove your current drivers (read how to
remove drivers under the drivers section).
2. Open up your case
3. Take out your old card
4. Pop in your new one(Make sure it's the
correct one)
5. Lock your case back up
6. Boot up
7. Install new drivers from the video card
brand website (ATI/Nvidia) the drivers on the
disk provided are usually out of date.
8. Reboot after drivers are installed
7
12.11.2014
2.Creating 3D models
using CAD software
Monitör
32
8
12.11.2014
Monitörler
Çözünürlük
 Bilgisayarlarda üç tip ekran kullanılmaktadır.
 Monitör çözünürlüğü yatay ve dikey piksel sayılarının çarpımı olarak
ifade edilir.
• CRT Monitör (Tüplü monitörler)
 640 x 480 - 800 x 600 - 1024 x 768 - 1280 x 1024 - 1600 x 1200
• LCD/LED
 Bu çözünürlükler “aspect ratio” denilen bir orantıya sahiptir
• Projektör
 En - boy oranıdır…
 4:3 - 16:9 - 16:10
 Bunun dışında PC’ler TV ve daha farklı görüntü
sistemlerine de çeşitli şekillerde bağlanabilirler; ancak bu ekranlar
eğitimin kapsamında değildirler.
 Bir CRT monitör için maksimum
olası çözünürlük, bir pikselin
ne kadar küçük olabileceğine
bağlıdır.
 Minimum piksel boyutu, teorik
olarak kırmızı, yeşil ve maviden
oluşan üçlü fosfor grubu olabilir.
33
34
LCD Monitörler / Liquid Crystal Display
LCD’ler Nasıl Çalışır?
 LCD, sıvı kristalli monitörleri ifade eder.
 LCD’nin çalışması, ışığın polaritesi kavramına dayanır.
 Güncel olarak en yaygın kullanılan monitör türüdür.
 LCD ekranlarda özel olarak üretilmiş bir sıvı bulunur.
 CRT monitörlere göre daha
 Bu sıvı kristal, 2 adet polarize cam tabaka arasında yer alır.
ince ve hafiftirler.
 Neredeyse titreşimsizdir ve
zararlı radyasyon yaymaz.
 Bunlara bağlı olarak CRT ekranlara
göre daha az enerji kullanır.
 Çözünürlük, tazeleme oranı ve
bant genişliğine gibi CRT ile
ortak ifade edilen özellikleri
olsa da tamamen farklı bir
çalışma sistemi vardır.
 Kristaller ekrana bir ızgara şeklinde yerleştirilmiştir.
 Görüntü, sıvı kristallerin ışığı geçirme özelliklerinin elektrik ile
kontrol edilmesi ile elde edilir.
 Kristallerin ışığı geçirme yetilerinin yönetilmesine göre, aktif ve pasif
matris olarak adlandırılan 2 türü vardır.
35
36
9
12.11.2014
LCD Çözünürlüğü
Arıza Tespiti
 Tüm LCD’lerin kendilerine özgün bir çözünürlüğü vardır
 Görüntü problemlerinde sorun yaşanabilecek 3 nokta vardır.
 Ekran kartı
 Monitör
 En net görüntü bu çözünürlükte sağlanır.
 LCD’de pikseller sabitlenmiştir ve bu piksel limitlerinden daha fazla
 Kablolar ve bağlayıcılar
değerleri gösteremezler.
 Daha düşük çözünürlüklere ayarlandığında ise görüntü kalitesi büyük
ölçüde düşer.
 LCD'nizi daima kendine özgü çözünürlüğe ayarlayın!
 Bazı LCD ekranlar, daha düşük çözünürlük durumlarında görüntüyü
ekrana yayarak bozmak yerine ekrana ortalar
 Öncelikli adım sorunun nerede olduğunun tespitidir.
 En efektif yöntem, sağlam olduğu bilinen bileşenlere testtir
 Monitörün çalışıp çalışmadığının
temel kontrolü yerleşik
menüsünde ulaşmayı sağlayan
OSD tuşunu kullanmaktır.
 OSD menüsü geliyorsa büyük
ihtimalle sorun sadece ayarlar
veya diğer bileşenlerdir.
37
LCD Problemleri
 LCD’lerde kırılma / çatlama benzeri hasarlar onarılamaz
 LCD kararma sorunları, lamba veya invertor arızasını gösterir ve bu
parçalar servis ortamında rahatlıkla giderilebilir
 Bazı parlak piksel hataları, piksel masajı veya baskı yöntemi gibi çeşitli
müdahalelerle giderilebilir
 Monitör kapalı iken parlak pikselin bulunduğu bölgeye hafif nemli,
yumuşak ve pamuklu bir bez ile baskı yapılır
 Baskı sırasında monitörün
power düğmesi açılır
 Baskı kaldırıldığında piksel
hatası kaybolabilir
 Her zaman işe yaramadığı
gibi, bir süre sonra hata
tekrar oluşabilir
LCD ve CRT Karşılaştırması
LCD
CRT
İnce ve hafiftir. Daha az yer kaplar
Hacimli ve ağırdır
Daha az güç tüketir (20W)
Güç tüketimi fazladır (150W)
Görüntü net ve renkler sabittir
Netlik sınırlıdır ve renk kullanım ömrüne göre bozulabilir
Metin modunda kontrast çok iyidir
Metin modunda kontrast zayıftır
Titreme yoktur
Titreme vardır
Kontrast ve renk görüş açısına bağlı olarak değişir
Görüntü kalitesi görüş açısından bağımsız olarak sabittir
Tam siyah renk elde etmek güçtür
Tam siyah renk elde edilir
Hareketli görüntülerde bulanıklık olabilir
Hareketli görüntüler nettir
Piksel hatası oluşabilir
Piksel hatası gibi bir problemi yoktur
Doğal sabit bir çözünürlüğü vardır
Birden fazla çözünürlüğü aynı kalitede destekler
Gelişmiş teknoloji ürünüdür ve fiyatları düşmektedir
Gelişmiş teknoloji ürünüdür ve ucuzdur
DVI gibi sayısal bir arayüz ile problemsizdir
Analog arayüz ile problemsizdir
10
12.11.2014
Projektörler
 Projektörler bilgisayar görüntüleri için üçüncü bir seçenektir.
 Önden ve arkadan görüntülü olarak 2 türü vardır.
Projektörler
 Arkadan görüntülü projektörler daima ekranın içindedir ve
televizyonlar için çok popülerdir.
 Önden görüntülü bir projektör ise, görüntüyü önden gönderir ve
öndeki uygun bir mesafeye ekranı koymanızı gerektirir.
 PC'lere bağlanan önden görüntülü projektörler son yıllarda tüm
konferansların temeli olmuştur.
42
41
Projektörlerin Bağlanması
 Projektörler yaygın olarak VGA, S Video ve Composite gibi analog
bağlantıları standart olarak bulundururlar.
 Güncel projektörlerin çoğu dijital arayüzler olan DVI ve HDMI desteği
Diğer Monitör Teknolojileri
de sunmaktadır.
 Bunun dışında USB, seri port veya network arayüzüne sahip
projektörler vardır.
 Windows Vista, kablolu veya kablosuz ağ projektörleri için özel
destekler sunar.
44
11
12.11.2014
Dokunmatik Ekranlar
Plazma Ekranlar
 Dokunmatik ekranlar genellikle özel sistemlerde kullanılır.
 Plazma ekranlar, TV’ler için bir dönem popüler olmuştur
 PDA, POS Cihazları, GPS, Tablet PC, ATM Cihazları, Cep Telefonları
 Bilgisayarlar için uygun değildir.
 Dokunmatik bir ekranın tek farkı, temas noktası ve süresi algılamadır.
 Uyumsuz doğal çözünürlükleri vardır (Örneğin 1366x768)
 Farklı temas algılama teknolojileri kullanılır
 Ekranda sabit kalan görüntülerin yanma (burn-in) yapması ve sürekli
 Isı veya basınç duyarlı dirençler.
ekranda hayalet / gölge görüntülere sebep olması
 Kızılötesi sensörler.
 Yanma etkisi bilgisayarla kullanıldığında daha fazladır
 Elektronik kapasitörler.
 TV dünyasında da yerini LCD TV’lere bırakmıştır.
DLP: Digital Light Processing
İleri Düzey Ekran Teknolojileri
 DLP, yani dijital ışık işleme çok yeni bir teknolojidir.
 Üreticileri yoğun bir şekilde CRT ve LCD teknolojilerinin güçlü
 Ev sinema sistemlerinde oldukça popülerdir ve şaşırtıcı zengin
görüntüler elde edilir.
 Bilgisayar monitörlerinde çok küçük bir etkisi vardır.
 Projektörlerde ise büyük bir başarı sağlar.
 DLP projektörler LCD projektörlerden çok daha pahalıdır.
yönlerini bir araya getirmeye çalışmaktadır.
 LED, SED ve FED bu alanda ilerleyen teknolojilerdir.
 Bu kapsamda ilk LED TV’ler yüksek fiyatlarla satışa çıkmıştır.
 LED TV’ler daha ince yapıda, daha az ısınan ve enerji harcayan ve çok
daha kaliteli görüntü veren bir teknoloji durumundadır.
12
12.11.2014
Televizyon İşlevleri ve Bilgisayarlar
 Ekran kartları çeşitli analog ve dijital çıkışlarla bilgisayarları
televizyonlara bağlayabilirler.
 Yeni nesil TV’ler bir PC monitörü gibi tasarlanmaktadırlar.
 Bunun dışında PC’ler genişleme kartları ile TV ve radyo özellikleri de
kazanabilmektedir.
 Bu kartlar analog veya dijital kanal seçici (tuner) işlevi görürler.
13
Download

Ekran Kartı