BANKACILIK VE FİNANS
UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ
YÜKSEK LİSANS PROGRAMI
1
BANKACILIK İŞLEMLERİ VE
TEKNİKLERİ
BÖLÜM 3
2
HAVALE VE KİRALIK
KASALAR
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
BÖLÜM HEDEFİ
3
 Havale ve Kiralık Kasalar bölümünde öğrenciler aşağıdaki becerileri
kazanacaktır:




Havale işleminin genel ilkelerini öğrenecekler.
Havalenin bankaca alınması, ödenmesi ve iptaline ilişkin
esasları kavrayacaklar.
Elektronik Fon Transferi hakkında bilgi edinecekler.
Kiralık kasaların kullanımı hakkında bilgi sahibi olacaklar.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
TEMEL KAVRAMLAR
4
 Havale
 Lehdar
 Havalenin İptali
 Havalede Ölüm
 Havalede Zamanaşımı
 Elektronik Fon Transferi
 Kiralık Kasalar
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
BÖLÜM İÇERİĞİ
5
3.1. Havale
3.1.1. Tanım
3.1.2. Genel İlkeler
3.1.3. Bankaca Havale Emrinin Alınması
3.1.4. Havalenin Gönderildiği Şubece Lehdara Ödenmesi
3.1.5. Havalenin İptali (Havaleden Rücu)
3.1.6. Havalede Ölüm
3.1.7. Havalede Zamanaşımı
3.2. Elektronik Fon Transferi (EFT)
3.3. Kiralık Kasalar
3.3.1. Genel Esaslar
3.3.2. Kiralık Kasa Sözleşmesi
3.3.3. Kiralık Kasanın Kullanımı
3.3.4. Kiralık Kasalardan Alınan Ücretler
3.3.5. Kiralık Kasa Sahibinin Ölümü
3.3.6. Kiralık Kasaya İflas veya Haciz Tebliği
3.3.7. Kiralık Kasalarda Zamanaşımı
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1. Havale
3.1.1. Tanım
6
 Bankacılıkta havale, genel olarak bir yerden başka bir yere
para göndermektir. Borçlar kanununa göre havalede üç
taraf vardır;
- Havale amiri: havale emrini veren
- Havale lehdarı: adına havale yapılan
- Havale ödeyicisi: banka
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.2. Genel İlkeler
7
 Havale herhangi bir şekle tabi değildir. Havaleye ilişkin iradenin




herhangi bir şekilde açıklanmış olması yeterlidir.
Uygulamada bankalarca matbu olarak hazırlanmış, genellikle yollayıcı
ve alıcı isimlerinin, adreslerinin ve havale tutarının yazılı olduğu bir
belge ile havale işlemi gerçekleştirilmektedir.
Havale, bankada hesabı bulunmayan iki kişi arasında olabileceği gibi,
taraflardan birinin veya her ikisinin de bankada hesabının olması
durumu da söz konusu olabilir.
Bu gibi durumlarda yapılacak havale, hesaptan hesaba havale veya
hesaba havale şeklinde olur.
Bankada hesabı bulunmaya kişiye havale gönderilmesine “isme havale”
adı verilir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.3. Bankaca Havale Emrinin Alınması
8
 İlgili memur, bankanın havale işlemleri için hazırlanmış olan
formunu havale amirine doldurtur.
 Bu formda havaleyi gönderenin adı soyadı, havaleyi
ödeyecek şubenin adı, lehdarın adı soyadı, havalenin haber
verilmesi için gereken telefon numarası, havale tutarı yer
alır. Bu form, havale amirine imzalattırılır.
 Şubece amirin bu yazılı talimatına istinaden havale işlemi
yapılır.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.4. Havalenin Gönderildiği Şubece Lehdara Ödenmesi
9
 Havaleyi alan şube, gerekli kontrolleri yaparak ödeme
yapılır.
 Hesaba gelmiş havalede ise, lehdara haber verilir ve havale
tutarı ilgili mevduat hesabına alacak kaydedilir.
 Havaleyi gönderen belli bir miktar paranın belirtilen kişiye
ödenmesi konusunda bankaya yetki verdiğinden banka,
havale alıcısına ihbarname göndererek bilgi vermek
yükümlülüğündedir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.5. Havalenin İptali (Havaleden Rücu)
10
 Borçlar kanununa göre havale amiri, gerek lehdara, gerekse bankaya
verdiği yetkileri kural olarak her zaman geri alabilir.
 Kasadan ödenmek üzere yapılan havalelerde banka, havale bedelini
ödemeyi kabul ettiğini lehdara bildirinceye kadar havale amiri havaleden
vazgeçebilir. Bankanın lehdara karşı sorumluluğu, havaleyi kabul ettiğini
lehdara bildirmesi ile doğmakta ve bu ihbar bankayı kesinleşmiş bir borç
altına sokmaktadır.
 Hesaben ödenecek havalelerde, havale bedelinin lehdarın mülkiyetine
geçmesi ile havale amirinin havaleden vazgeçme hakkı ortadan
kalkmaktadır. Bu nedenle lehdarın hesabına alacak kaydedilmiş olan bir
havale, ancak lehdarın yazılı onayı ile havale amirine iade edilebilecektir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.6. Havalede Ölüm
11
 Havale amirinin vefat etmesi durumunda, bu durum meydana
gelmeden önce verilen havale normal usuller çerçevesinde
ödenir.
 Lehdarın, banka tarafından havalenin kendisine ihbarından önce
öldüğünün tespit edilmesi halinde, adresine ihbarname
gönderilmesi durum havale amirine bilgi verilmesi için havaleyi
gönderen şubeye bildirilir ve amirin talimatına göre işlem yapılır.
 Havale lehdarın vefatından önce kendine ihbar edilmiş
bulunuyorsa, havale edilen tutar lehdarın mirasçılarına ait
olacağından, havale tutarı veraset ilamı gereği mirasçılarına
ödenir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.1.7. Havalede Zamanaşımı
12
 Lehdara banka tarafından yapılan bildirime rağmen havale,
alıcısı tarafından belli bir sürede alınmamış ise, havale tutarı
havaleyi gönderen şubeye iade edilir.
 Lehdar tarafından alınmaması nedeniyle, gönderen şubeye
iadesi yapılmış havaleler de 10 yıl amiri tarafından talep
edilmezse ya da amiri tarafından geri alınması
sağlanmazsa, zamanaşımına uğrayarak, usulüne uygun
olarak TCMB’ye devredilir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.2. Elektronik Fon Transferi (EFT)
13
 EFT sistemi, Türkiye’deki bankalar arasında TCMB aracılığı ile Türk
Lirası fon transferlerinin ve bu transferlerle ilgili bankalar arası
mutabakat işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasını sağlamak
amacıyla kurulmuş bir sistemdir.
 Bu sistem ile yurt içi fon akımının güvenilir, hıozlı ve ekonomik olarak
gerçekleşmesi sağlanmaktadır.
 EFT ile bir bankadan başka bir bankaya para gönderilmesi (havale
yapılması), aynen bankanın kendi şubeleri arasında yaptığı yöntem ve
usuller ile yapılır.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3. Kiralık Kasalar
3.3.1. Genel Esaslar
14
 Sahip oldukları kıymetli madenler, mücevher, hisse senedi, tahvil,
kıymetli evraklar vb. gibi her türlü değeri saklamak isteyen ama bu
saklamanın da tam bir gizlilik içinde olmasını isteyen kişilere yönelik
olarak bankalar, kiralık kasa hizmeti vermektedirler.
 Bankalar, mevduata yönelik çalışmalarını desteklemek amacıyla,
müşterilerine belli bir ücret karşılığında kiralık kasa hizmeti
sunmaktadırlar.
 Kiralık kasalar şubelerde gizliliği ve güvenliği tam, özel bölmelerde
bulunur. Çeşitli büyüklüklerde olan bu kasalar, bankalarca belirli bir
ücret karşılığında müşterilerine kiralanır.
 Bankalar, kiralık kasa talebinde bulunan müşterilerinin, şubelerinde
mevduat hesabının bulunmasını isterler.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.2. Kiralık Kasa Sözleşmesi
15
 Kiralık kasa isteyen ve bu talebi bankaca kabul edilen müşteri ile
banka arasında bir kiralık kasa sözleşmesi düzenlenir.
 Bu sözleşmede bankanın kasa içindekilerden sorumlu olmadığı,
güvenlik gerekçesiyle müşterinin huzurunda kasayı her zaman
açıp kontrol edebileceği, sözleşme süresi, kira bedeli ve ödeme
biçimi, anahtarın yitirilmesi durumunda yapılacaklar, kasanın
vekaletle kullanımı vb. konular yer alır.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.3. Kiralık Kasanın Kullanımı
16
 Müşteri ile kiralık kasa sözleşmesi yapılmasından sonra, müşteri ile
birlikte kullanılacak olan kasa açılarak boş ve kullanıma hazır olduğu
tespit edildikten sonra müşterinin kullanacağı anahtarlar (bir asıl, bir
yedek) kendisine teslim edilir.
 Kiralık kasaların açılabilmesi için iki anahtar kullanılmaktadır. Bu
anahtarlardan biri bankada kalırken (kılavuz anahtar), diğeri müşteriye
teslim edilir. Kasa bu iki anahtar bir araya gelmeden açılamaz.
 Müşteri kasayı kullanmak istediği zaman, ilgili görevli müşteriye kasaya
kadar eşlik eder, kendisinde bulunan anahtarı müşteriye verir ve kasa
bölümünden çıkarak müşteriyi yalnız bırakır.
 Müşterinin kiralık kasa kullanımının takibi için bir kiralık kasa takip
kartonu düzenlenir, bu kartonda müşterinin adı, soyadı, mesleği, kasa
numarası vb. bilgiler ve müşterinin fotoğrafı ile imzası yer alır. Bu
kartona müşterinin kasayı ziyaretlerinden sonra imzası alınır.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.4. Kiralık Kasalardan Alınan Ücretler
17
 Kiralık kasalardan bankalar yıllık kira bedeli almaktadırlar. Bu
bedel genellikle kira bedelinden doğan BSMV, diğer vergiler ve
harçlarla birlikte pelin olarak tahsil edilmektedir.
 Bankalar kiralık kasalarla ilgili olarak müşterilerinden yıllık kira
bedeli dışında, sözleşme yapılırken depozito tahsil ederler.
Depozito tutarı kiralık kasa takip kartonu üzerine kaydedilir ve
müşteri kasayı teslim ettiğinde kendisine iade edilir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.5. Kiralık Kasa Sahibinin Ölümü
18
 Kiralık kasa sahibinin ölümü bankaca haber alındığında, kasa
mühürlenerek kiralık kasa takip kartonunu durumu belirtir not
düşülür ve 15 gün içinde ölenin ikametgahına göre bağlı
bulunduğu vergi dairesine bildirimde bulunulur.
 Kanuni mirasçılar, vergi dairesinden veri ile ilişiği olmadığına dair
belge ve veraset ilamı ile müracaat ettiklerinde, bankaca kasa
açılarak içindekiler mirasçılara teslim edilir. Bu teslimde bütün
mirasçıları ya da kanuni temsilcilerinin hazır bulunması gerekir.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.6. Kiralık Kasaya İflas veya Haciz Tebliği
19
 Müşteriyle ilgili bankaya haciz veya iflasın bildirilmesi
durumunda bankaca müşterinin kiralık kasa takip kartonuna
durumu belirtir şerh konularak, kişiye ait kiralık kasanın
bulunduğu haciz veya iflas dairesine yazılı olarak bildirilir ve
gelen talimata göre işlem yapılır.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
3.3.7. Kiralık Kasalarda Zamanaşımı
20
 Kiralık kasada zaman aşımı, son ziyaret tarihinden itibaren
10 yıldır. Ziyaret kartonundaki son imza tarihinden itibaren
10 yıl geçtiğinde kiralık kasa zaman aşımına uğramış olur.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
Kaynakça
21
 GÜNEY, Alptekin, Banka İşlemleri, Beta Yayınları, 4. Basım,
İstanbul:2010.
Bankacılık ve Finans Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı
Download

Bankacılık İşlemleri ve Teknikleri ders sunumu 3