ÇUMRA İLÇE SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜ
2014
Vücudun büyümesi ve gelişmesi,dokuların
yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan
enerji ve besin öğelerinin her birinin yeterli
ve dengeli miktarlarda alınması ve vücutta
uygun şekilde kullanılmasıdır.
yetersiz ve dengesiz beslendiğimizde;
büyüme ve gelişmemiz engellenir,
sağlığımız bozulur,
okul başarımız azalır,
yorgun ve isteksiz oluruz.
BESİN ÖGELERİ
•
•
•
•
•
•
1-Proteinler
2-Karbonhidratlar
3-Yağlar
4-Vitaminler
5-Mineraller
6-Su
PROTEİNLER
Vücudumuzun yapı taşıdır.
Hücrelerimiz, dokularımız ve organlarımız
proteinlerden oluşur.
Büyüme ve gelişmemiz için başta gelen besin
ögesidir.
KARBONHİDRATLAR
Vücuda enerji sağlar.
Su ve elektrolitlerin vücutta
tutulmasını sağlar.
Proteinin enerji için kullanılmasını
önleyerek proteine olan gereksinmeyi
azaltır.
YAĞLAR
En çok enerji veren besin ögesidir.
Büyüme ve derinin sağlığı için gereklidir.
Yağda eriyen vitaminlerin vücuda alınmasını
sağlar.
İç organların etrafını sararak onları korur.
MİNERALLER
Büyüme,gelişme ve yaşamın
sürdürülmesi için gereklidir.
Kemiklerin ve dişlerin yapımı için gereklidir.
Başlıca mineraller şunlardır: Sodyum,
Potasyum, Kalsiyum, Fosfor Magnezyum,
Demir, Bakır, Çinko, İyot, Krom ve
Selenyumdur.
Vitaminler
Sebze ve meyvelerde bol miktarda
bulunur.
Mevsime göre meyve ve sebze
tüketen kişilerde eksikliğine
rastlanmaz.
•Vitaminleri iki gruba ayırabiliriz.
1.Yağda Eriyen Vitaminler (ADEK)
2.Suda Eriyen Vitaminler (C vitamini ve B
kompleksi Vitaminler.)
SU
İnsan vücudunun günde 2,5 lt.
suya ihtiyacı vardır.
Bu
ihtiyaç
besinlerle
ve
içeceklerle karşılanır.
Su besinlerin sindirilmesini ve zararlı maddelerin
vücuttan atılmasını sağlar.
LİSE DÖNEMİNDE
BESLENME
*Vücut ağırlığındaki artış
yaklaşık 20 yaşına kadar
devam eder.
*Boy uzunluğunda artış ise kızlarda
17 yaştan sonra genellikle
durur, erkeklerde yavaş da olsa
devam eder.
Büyüme süreci önemli miktarda
enerji ve yeni dokuların yapımı için
daha fazla miktarda protein,
vitamin ve mineralleri gerektirir.
Tüm enerji ve besin ögelerinin yeterli ve
dengeli karşılanabilmesi için 14-18 yaş
grubu gençlerin tüketmeleri gereken
besinlerin kaliteli ve yeterli miktarlarda
olması önemlidir.
BESİN
GRUPLARI
HER GÜN YEMEMİZ GEREKEN BESİNLER
1 GRUP : SÜT, YOĞURT, PEYNİR.
2. GRUP : ET, BALIK, TAVUK,
YUMURTA, KURU BAKLAGİLLER VE
FINDIK, FISTIK, CEVİZ VB.
3. GRUP : SEBZE VE MEYVELER.
4. GRUP : EKMEK VE TAHILLAR.
BESİNLERİMİZİ
GRUPLARA AYIRALIM
BESİN GRUPLARI
.
Bunlar;
1- Süt Grubu
2- Et-Yumurta-Kurubaklagil Grubu
3- Taze Sebze ve Meyve Grubu
4- Ekmek ve Tahıl Grubu
SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ
Süt,yoğurt,peynir,
çökelek,süt ile yapılan tatlılar.
Bu gruptan günde iki su bardağı almamız gerekir.
• HER GÜN İKİ SU
BARDAĞI SÜT
İÇMEK DENGELİ
BESLENMENİN İLK
KOŞULUDUR.
SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ
2 KİBRİT KUTUSU KADAR
BEYAZ PEYNİR 1 SU BARDAĞI
SÜTLE EŞ DEĞERDİR.
HER GÜN BİR ÖĞÜN PEYNİR,
BİR ÖĞÜN SÜT VEYA
YOĞURT ALARAK
İHTİYACIMIZI
KARŞILAYABİLİRİZ.
SÜT VE SÜT
ÜRÜNLERİNİN ÖNEMİ
KALSİYUM : KEMİK VE DİŞ GELİŞİMİ
İÇİN GEREKLİ BİR MİNERALDİR.
RİBOFLAVİN (B2) : DERİ VE GÖZ
SAĞLIĞIMIZ İÇİN GEREKLİ BİRVİTAMİNDİR.
PROTEİN : VÜCUDUMUZUN
BÜYÜME VE GELİŞMESİNİ
SAĞLAR.
2.GRUP:
Et,tavuk,balık,yumurta,kurubaklagiller
• Sığır,koyun,kümes hayvanları,av
hayvanları,balıklar,kuru
baklagiller,fındık,
fıstık ve ceviz.
ET, TAVUK, YUMURTA, KURU
BAKLAGİLLER VE FINDIK, FISTIK,
CEVİZ VB.
• BU GRUP BİZE
PROTEİN, B GRUP
VİTAMİNLERİ,
DEMİR VE ÇİNKO
GİBİ
MİNERALLERİ
SAĞLAR.
• B GRUBU VİTAMİNLERİ
SİNİR VE SİNDİRİM
SİSTEMİMİZ İLE
DERİ SAĞLIĞIMIZ İÇİN
ÇOK ÖNEMLİDİR.
•ÇİNKO : VÜCUDUMUZU
MİKROPLARA KARŞI
KORUR.
DEMİR : KAN YAPICI BİR
MİNERALDİR.
SEBZE VE MEYVELER
Patates,
karnabahar,
kereviz,
patlıcan,
enginar,
pancar,
kabak,
domates,
salatalık,
biber,
yeşil yapraklı sebzeler,
havuç ve meyveler.
SEBZE VE MEYVELER
• BU GRUP BİZE A VE C
VİTAMİNİ SAĞLAR.
•
SEBZE VE MEYVE
GRUBUNDAN EN AZ 3
PORSİYON ALMAMIZ GEREKİR.
SEBZE VE MEYVELERİN ÖNEMİ
• C VİTAMİNİ : BİZİ
HASTALIKLARDAN KORUR
• HASTALIKLARIN DAHA
ÇABUK İYİLEŞMESİNE
YARDIMCI OLUR.
SEBZE VE MEYVELERİN ÖNEMİ
• A vitamini gözün
iyi görmesi ve deri
sağlığı için
önemlidir.
SEBZE VE MEYVELERİN ÖNEMİ
• A VİTAMİNİ :
VÜCUDUMUZDA KANSER
YAPAN MADDELERE
KARŞI KORUYUCU GÖREV
YAPARLAR.
EKMEK VE TAHILLAR
Ekmek ve buğday,mısır,pirinç,
makarna,bulgur, börek, un, kuskus.
J BU GRUPTAN GÜNDE 3-5 PORSİYON
ALMAK YETERLİDİR.
BU GRUP BİZE NİASİN
VE TİASİN
GİBİ B
VİTAMİNLERİ VE
ENERJİSAĞLAR.
EKMEK VE TAHILLAR
HER ÖĞÜNDE 1-2 DİLİM
EKMEK VE ÖĞÜNLERDEN
BİRİNDE PİLAV VEYA
MAKARNA YEDİĞİMİZDE
GÜNLÜK
İHTİYACIMIZ
KARŞILANMIŞ OLUR.
ARA SIRA
YİYEBİLECEKLERİMİZ
• Yağlı ve şekerli
besinlerdir.
• PASTALAR, TATLILAR,
KEKLER,CİPSLER VB.
• BU BESİNLER ÇOK
FAZLA
• TÜKETİLİRSE
ŞİŞMANLIK OLUŞUR.
• ŞİŞMAN KİŞİLERDE
KALP,
• ŞEKER HASTALIĞI,
YÜKSEK TANSİYON GİBİ
HASTALIKLAR GÖRÜLÜR.
ŞEKERLİ BESİNLER DE
DİŞ
ÇÜRÜKLERİNE NEDEN OLURLAR.
KAHVALTININ ÖNEMİ
•AKŞAM YEMEĞİ İLE SABAH
ARASINDA 12 SAATLİK SÜRE
GEÇER.
• SABAH KALKTIĞIMIZDA
KAHVALTI YAPMAZSAK
BEYNİMİZDE YETERİNCE
ENERJİ OLUŞMAZ.
Bütün gece süren açlıktan
sonra günün en önemli öğünü
sabah kahvaltısıdır.
Sabahları kendinizi daha iyi
hissetmenizi ve daha iyi
öğrenmenizi sağlar.
Kahvaltı etmeden okula
gelenlerin daha az başarılı
oldukları görülmüştür.
Bu nedenle kahvaltı etmeden
evden çıkmamaya özen
göstermelisiniz.
KAHVALTININ ÖNEMİ
Güne sağlıklı başlamak,
yorgunluk duymamak,
derslerimizi dikkatli bir şekilde
dinlemek,
başarılı olmak için,
MUTLAKA SABAH KAHVALTISI
YAPMALIYIZ.
OBEZİTE
• Modern yaşam tarzı, özellikle hareket
azlığı ve abur-cubur beslenme alınan
kaloriyi artırırken harcanan kaloriyi
azaltmaktadır.
OBEZİTE NEDENLERİ
• FAZLA KALORİ ALINMASI
• Süt, yoğurt,ayran gibi kalsiyumdan zengin
gıdalar yerine gazlı-kalorili içeceklerin
(kola,soda,meyve suyu) içilmesi
• Tok tutan, yavaş sindirilen ve barsak
hareketlerini kolaylaştıran lifli gıdaların
(baklagiller,sebze,meyve) az tüketilmesi
• Bol şekerli ve yağlı yiyecekleri
(cips,patates
kızartması,gofret,çikolata,şekerleme) aşırı
tüketme
• Fast-food tarzındaki hazır gıdalarla
beslenmenin artması
(pizza,hamburger,ekmek arası)
• Düzenli beslenmeyip,düzensiz aburcubur beslenme
• Öğün atlayıp,diğer
öğünlerde aşırı
miktarda yemek
yeme
• TV’de kalorili
yiyecek ve gazlışekerli içecek
tüketiminin
reklamlarla
özendirilmesi
AKTİVİTENİN AZALTILMASI
• Okula servisle gidip-gelme
• Merdiven yerine asansör-yürüyen
merdiven kullanımı
• Dışarıda oyun yerine evde TV, bilgisayar
başında vakit geçirme(bu sırada aburcubur tüketimi)
Okulda Beslenme :
• Ev yemekleri yerine kantin
besinleriyle beslenmek yanlış
• Ambalajlar cezbedici
• Çocuk için gerekli vitamin ve mineralleri
içermez (vitamin- mineral , tuz-enerji )
• Gıda katkı maddeleri içerir
•Hamburger, patates
kızartması ve pizza yerine:
peynirli-domatesli tost
•Kola yerine: süt, ayran,
taze sıkılmış meyve suyu ve
su
•Hazır meyve suları yerine:
meyvenin kendisi
Doğru Beslen
47
ÖNERİLER
• Günde iki
bardak süt
içme alışkanlığı
edininiz.
ÖNERİLER
AÇIKTA SATILAN BESİNLERİ
ALMAYINIZ.
TABAĞINIZA
YİYEBİLECEĞİNİZ KADAR
YEMEK ALINIZ.
Günde üç öğün yemek yiyiniz.
Öğün atlamayınız.
• YEMEK YERKEN AYRI ÇATAL,
BIÇAK, TABAK VE BARDAK
KULLANINIZ.
ÖĞÜN ARALARINDA ŞEKERLİ BESİNLERİ
TÜKETMEYİNİZ.
• Yemek sırasında çay,
kahve,
kola
gibi
içeceklerin
ve
çikolatalı yiyeceklerin
tüketilmesi,
vücudunuzun demirden
yararlanmasını azaltır.
Eğer çok isteniyorsa
ara sıra bu tür yiyecek
ve içecekler, yemekten
1-1.5 saat önce veya
sonra
az
miktarda
tüketilebilir.
AĞIRLIĞINIZIN BOYUNUZA
UYGUN OLMASINA
DİKKAT EDİNİZ.
SAĞLIKLI OLMAK İÇİN SPOR YAPINIZ.
ÇİĞ SEBZE VE
MEYVELERİ BOL SU
İLE YIKADIKTAN
SONRA YİYİNİZ.
YEMEKLERDEN ÖNCE
ELLERİNİZİ MUTLAKA
YIKAYINIZ
KİRLİ ELLER BİRÇOK
HASTALIK MİKROBU
TAŞIR.
Download

sunular