KADINLARIN MEME KANSERİ OLMALARI BOŞANMALARINDA ETKEN
MİDİR?
Tülay YÜKSEL (MBA)
Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Kelime anlamı olarak kanser; bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz olarak bölünüp çoğalmasıyla
beliren kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser; vücudumuzun çeşitli bölgelerindeki hücrelerin kontrolsüz
çoğalması ile oluşan yüzden fazla hastalık grubudur. Çok çeşitli kanser tipleri olmasına rağmen, hepsi anormal
hücrelerin kontrol dışı çoğalması ile başlar (Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı, 2013).
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Uluslararası
Kanser Araştırmaları Kurumu' nun ( IARC) 2008
yılı verilerine göre; erkeklerde, gelişmiş bölgelerde
en fazla teşhis edilen kanser türü prostat kanseri
olup, bunun yerini az gelişmiş ülkelerde akciğer
kanseri almaktadır. Kadınlarda ise meme kanseri,
hem gelişmiş ülkelerde hem de az gelişmiş
ülkelerde en yaygın görülen kanser türü olarak
karşımıza çıkmaktadır (Dünya Kanser Raporu,
2008:42).
WHO ' ya bağlı IARC’ ın verilerine göre,
2008 yılında yaklaşık 1.380.000 yeni kanser tanısı
konulmuştur. Tüm kanser olgularının sayısı
dikkate alındığında, akciğer kanserinden sonra
meme kanseri ikinci sırada yer almaktadır. Yine
IARC‘ nin 2008 yılı verilerine göre, meme kanseri
tüm kanser türleri içerisinde kanserden ölüm
nedeni olarak 5. sırada, kadınlarda ise ölüm
nedeni olarak 1. sırada yer almaktadır (Özmen,
2009: 8; 7:37).
Meme kanserli kadınların, kanser tedavileri nedeniyle yaşadıkları bedensel algıda bozulma, cinsel işlev
bozuklukları, sosyal rollerinin değişmesi, duygu durum bozuklukları ve bunlarla etkin bir şekilde başa çıkamamaları,
kendilerini hem bir anne hem de bir eş olarak yetersiz hissetmelerine neden olmaktadır.
Literatürde; meme kanseri nedeniyle uygulanan tedavi yöntemlerinden özellikle total mastektominin
(Memenin tamamını kesip çıkarmak) kadının bedensel algısını bozduğu, bozulmuş beden algısının cinsel doyumda
azalmaya ve eş uyumunda bozulmaya neden olduğu, bunları takiben evlilik ilişkisinin olumsuz etkilendiği ancak eşler
arası uyumun yüksek olduğu evliliklerde eşlerin bu tür sorunlarla daha etkin baş edebildikleri belirtilmektedir (Sertöz
ve ark. 2004: 264-275, Babaoğlu, 2012: 53-60).
Odigie ve ark. (2012), mastektominin evli Afrikalı kadınlar üzerindeki psikososyal etkilerini ve evlilik
ilişkilerini sorguladıkları çalışmada; ankete katılan kadınların % 67.9 meme kanseri nedeniyle mastektomi ameliyatı
olduklarını, mastektomi sonrası % 79.0 deneyimli bir kadın olarak kendilerini yetersiz hissettiklerini ve evlilik
ilişkilerinin sıklığında azalma olduğunu ve katılımcıların medeni durumlarının izlendiği 3 yıl sonunda; % 38.3
boşanmış, % 61.7 ‘sinin halen evli olduğu sonucuna ulaşmışlardır.
Meme kanserine yakalanmış ve sonrasında boşanmış olan kadınlarla, bu süreçte ve sonrasında yaşadıkları
olumsuzluklar ve bunların evlilikleri üzerindeki etkilerini araştırmak için yapılan yüz yüze görüşmelerde ise şu
sonuçlara ulaşılmıştır;
Meme kanserli kadınların, kanser tanısı almadan önce KKMM ve meme kanseri hakkında farkındalıklarının
düşük olduğu,
Total mastektomi olanların, vücutlarından bir parçanın eksilmesinin bedensel algılarını olumsuz yönde
etkilediği, beğenilmeme ve yetememe kaygısı yaşadıkları,
Tanının ilk aşamasında memenin tümünün alınmasını isteseler de, özellikle genç yaşlarda meme kanseri
olanların, daha sonraki dönemde meme estetiğine ve protez meme kullanmaya daha sıcak baktıkları,
Meme kanserli kadınların aile ve eşlerinin desteğinin yanı sıra sağlık profesyonellerinin desteğine ve psikolojik
desteğe de ihtiyaç duydukları,
Meme kanseri öncesinde evlilikleriyle ilgili sorunlar yaşayan kadınların, her ne kadar hastalıklarının ilk
dönemlerinde eşlerinden yakın ilgi ve anlayış görseler de, bir süre sonra sorunların tekrar ortaya çıktığı ve bu sürecin
boşanmayla sonuçlanabildiği,
Meme kanseri tanısı almadan önce evliliklerinde sorun yaşamayan kadınların da eşleri tarafından terk
edilebildikleridir.
Burada dikkat çekici olan konu, meme kanserine yakalandıktan sonra eşleri tarafından terk edilen kadınların;
genç yaşta meme kanseri tanısı alan ve total mastektomi ile memesi alınan kadınlar olmasıdır. Bu sonuç da, genç evli
olmanın ve total mastektominin evlilik üzerinde belirleyici olabileceğini düşündürmektedir.
Bu araştırmada elde edilen sonuçlar; meme kanseri tanısı öncesi evlilik ilişkilerinde sorun yaşayan veya
yaşamayan kadınların, bir taraftan kanser hastalığı gibi önemli bir sorunla baş etmeye çalıştıkları ve en çok desteğe
ihtiyaç duydukları bir dönemde boşanma gibi sağlıklı kadınlar üzerinde bile sosyokültürel, psikolojik, maddi ve manevi
gibi bir çok olumsuz boyutları olan bir olgu ile karşı karşıya kalabildikleri gerçeğini göstermek açısından önemlidir.
KAYNAKÇA:
Bu makale, Mart 2014' te, İzmir Kanser Şube'nin veri tabanına kayıtlı meme kanseri olmuş ve sonrasında boşanmış, yüz yüze
görüşmeye gönüllü belli sayıda kadın ile derinlemesine mülakat yöntemiyle yapılan Yüksek Lisans bitirme projesi çalışması
sonuçları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
TC. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu resmi web sitesi, son erişim: 06.02.2014- http://www.thsk.saglik.gov.tr/2013-10-01-1100-51/halk-sagligina-yonelik-bilgiler/424-meme-kanser-tarama-standartlari.html).
Boyle, P. ve Levin, B. (2008) Dünya Kanser Raporu. Lyon
Özmen V, Özçınar V, Karanlık H, Cabıoglu N, Tukenmez M, Disci R, Ozmen T, Igcı A, Muslumanoglu M, Kecer M, Soran A.
Breast cancer risk factors in Turkish women-a University Hospital based nested case contol study. World J Surg Oncol. 2009 Apr
8;7:37. (PMID:193-56229)
Sertöz Önen Ö, Elbi Mete H, Noyan A, Alper M, Kapkaç M. (2004) Meme kanserinde ameliyat tipinin beden algısı, cinsel işlevler,
benlik saygısı ve eş uyumuna etkileri kontrollü bir çalışma. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(4),264-275. (PMID:15622506).
Babaoğlu, E. (2012). Meme kanseri olan evli kadın hastaların eşler arası uyum ve baş etme biçimleri arasındaki ilişkinin
incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 3(2), 53-60
Odigie VI, Tanaka R, Yusufu LM, Gamma A, Odigle EC, Dawotola DA, Morgaritoni M. (2010). Psyhosocial effecets of
mastectomy on married African women in Northwestern Nigeria. Psycho-oncology, 19(8),893-897.
Download

Dosyayı İndir - Atılım Üniversitesi Açık Erişim Sistemi