EVROPSKA
UNIJA
Ministarstvo zdravlja
Republike Srbije
Konferencija za predstavljanje
projekta
“Podrška uvođenju
nacionalnog programa za
rano otkrivanje raka u
Srbiji”
26. septembar 2011
Hotel „ Hyatt Regency”, Beograd
Rano otkrivanje raka
debelog creva u Srbiji
Zoran Krivokapić, FRCS
Prva hirurška klinika
Klinički Centar Srbije
Broj novih slučajeva
malignih tumora u svetu
Males
No. of new cases
Females
No.of new cases
Lung
965 241
Breast
1 151 298
Prostate
679 023
Cervix uteri
493 243
Stomach
603 419
Colon/rectum
472 687
Colon/rectum550 465
Lung
386 891
Liver
Stomach
330 518
Oesophagus 315 394
Ovary
204 499
Bladder
273 858
Corpus uteri
198 783
Oral cavity
175 916
Liver
184 043
N-H lymph.
175 123
Oesophagus
146 723
Leukaemia
171 037
Leukaemia
129 485
442 119
Rect. Cancer Springer 2005
Kolorektalni karcinom CRC
 Na trećem mestu po učestalosti malignih
tumora (iza karcinoma pluća i dojke)
 944.000 novih slučajeva u svetu, 492.000 umrlih
 376.400 novih slučajeva u Evropi, 203.700 umrlih
u 2004
Globocan 2002
National Cancer
Institute
 Incidenca CRC u SAD u 2008 godini
 108,070 kolon
 40,740 rektum
49,960 smrtnih slučajeva
Rasprostranjenost karcinoma
debelog creva u svetu
10 najviših i 10 najnižih incidenci
CRC-a na 100 000 stanovnika










Havaji, (SAD)
Novi Zeland, (ne Maori)
Japan, (Hiroshima)
Francuska, (Haut Rhin)
Italija, (Trst)
Francuska, (Bas-Rhin)
Canada, (Yukon)
Detroit, (SAD) crnc
Češka Republika
Los Anđeles,(SAD) crnci
53.5m
51.3m
51.0m
49.9m
49.4m
49.2m
49.0m
48.3m
48.2m
47.9m










Thailand
Kuwait, (ne Kuvajćani)
Indija, (Trivandurum)
Indija, (Trivandurum)
Indija,(Barshi)
Alžir
Indija, Karunagapally
Alžir
Mali
Indija, (Barshi) 1.5ž
7.2m
4.5ž
5.4ž
3.3ž
3.3m
3.1m
3.1m
2.9ž
2.1ž
Kolorektalni karcinom (KRK)
 U strukturi obolelih 91% bolesnika je starije
od 50 godina
 Svaka osoba starija od 50 godina nosi 4,8%
rizika da će do 74 god imati KRK, odnosno
2,3% rizika da će umreti zbog KRK
 Do 2020. broj novoobolelih će se povećati sa
11 na 16 mil.
 Danas u svetu živi oko 24,6 mil osoba kojima
je u proteklih 5 god. otkriven KRK i kod kojih
je tretman u toku
Preživljavanje u odnosu na
stadijum KRK-a
Kolorektalni karcinom u
Srbiji
2003-2006.
Multicentrična anketa
Prof. dr Z. Krivokapić i saradnici
Sprovedena u organizaciji
Društva koloproktologa Jugoslavije
Broj operisanih u Srbiji 2003-2008
• 55 javnih zdravstvenih
•
centara
3 privatna
zdravstvena centra
# OPERISANIH OD CRC
TREND BROJA OPERISANIH OD CRC U PERIODU 2003-2008 GODINE
U SRBIJI
5000
4000
3000
2000
1000
# OPERISANIH
0
2003
2004
2005
2006
2007
# OPERISANIH
2008
# OPERISANIH
2003
2004
2005
2006
2007
2008
3455
3620
3755
3884
4051
4391
GODINA
BROJ ELEKTIVNIH OPERACIJA OD CRC
TREND BROJA ELEKTIVNIH OPERACIJA OD CRC U PERIODU
2003-2008 GODINE U SRBIJI
3500
3000
2500
# ELEKTIVNIH OP
2000
2003
2004
2005
2006
# ELEKTIVNIH OP
2007
2008
# ELEKTIVNIH OP
GODINA
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2631
2869
2994
3051
3106
2665
BROJ HITNIH OPERACIJA OD CRC
TREND BROJA HITNIH OPERACIJA OD CRC U PERIODU
2003-2008 GODINE U SRBIJI
1200
1000
800
600
400
200
# HITNIH OP
0
2003
2004
2005
2006
2007
# HITNIH OP
2008
GODINA
# HITNIH OP
2003
2004
2005
2006
2007
2008
820
199
865
911
940
1067
2009. Godina
Oformjena elektronska baza podataka
2010. godina
Raspodela KRK po lokalizaciji
Ukupno 4382
1800
1621
Rektum
1600
Rektosigmoidni prelaz
1400
Sigma
1200
Descendens
827
1000
402
294
800
194
600
410
196
0
1
Sigma
Rektosigmoidni prelaz
Rektum
105
162
Acsendens
Hepatična fleksura
Transverzum
Lijenalna fleksura
Descendens
Transverzum
Hepatična fleksura
171
400
200
Lijenalna fleksura
Acsendens
Dupla lokalizacija
Cekum
Cekum
Dupla lokalizacija
Odnos elektivnih i hitnih procedura
2010. godina
953, 22%
Elektivne
Hitne
3429, 78%
2010. godina
Raspodela elektivnih procedura prema
lokalizaciji
1600
1411
1400
Rektum
1200
Rektosigmoidni prelaz
Sigma
1000
Descendens
Lijenalna fleksura
800
Transverzum
400
200
Hepatična fleksura
541
600
Acsendens
Cekum
330
266
Dupla lokalizacija
244
152
153
115
0
1
131
86
2010. godina
Raspodela hitnih procedura prema
lokalizaciji
286
300
250
Rektum
210
Rektosigmoidni prelaz
200
Sigma
Descendens
Lijenalna fleksura
144
150
Transverzum
Hepatična fleksura
Acsendens
100
Cekum
72
56
44
41
50
Dupla lokalizacija
50
31
19
0
1
2010. godina
Ukupno 4382
618, 14%
434, 10%
Radikalne operacije
3330, 76%
Radikalne op. uz resekciju drugog org.
Palijativne operacije
Kolorektalni karcinom u Srbiji
Zaključak studije
 Značajna razlika između velikih centara i ostalih delova
Srbije u broju bolesnika i načinu tretmana
 Veliki broj urgentnih operacija
 Veliki broj slučajeva sa uznapredovalim karcinomom
 Loša medicinska dokumentacija
 Nema jedinstvene nomenklature operativnih procedura
 Neadekvatan preoperativni “staging” u većini centara
Skrining
je rano otkrivanje polipa ili
karcinoma debelog creva u
asimptomatskoj fazi
Definicije skrininga
Izvor
Definicija
US Comission on Chronic Illness (1957)
Skrining je pozitivna identifikacija bolesti ili
defekta primenom testova, ispitivanja ili
drugih procedura, koje se mogu brzo
primeniti. Ovi testovi razdvajaju one osobe
koje nemaju simptome/manifestaciju bolesti,
a bolesne su, od zdravih
McKeown (1968)
Skrining je medicinsko ispitivanje koje ne
proističe iz zahteva pacijenta da se pregleda
zbog nekog simptoma ili tegobe
NSC- Second Report (2000)
Skrining je javni zdravstveni servis u kom se
pripadnicima definisane populacije, koji sebe
ne doživljavaju kao pripadnike rizične grupe ili
već obolele postavlja pitanje ili nudi test da bi
se identifikovali oni pojedinci kojima će se
verovatnije pomoći nego nauditi testom ili
drugim tretmanom a u cilju smanjenja rizika
od bolesti ili komplikacija iste.
Zašto je skrining važan?
 KRK je važan javni zdravstveni problem
 Bolest bi trebalo da bude otkrivena u prekliničkoj
fazi
 Tretman bolesti otkrivene pre pojave kliničkih
simptoma nudi veći benefit
Republička stručna komisija za prevenciju, rano
otkrivanje i lečenje karcinoma debelog creva
Zoran Krivokapić- predsednik
Ivan Jovanović- podpredsednik
Branimir Gudurić
Dragana Nalić
Liljana Miljački
Snežana Živković-Perišić
Đorđe Stojiljković
Mirjana Krčevinac
Aleksandar Nagorni
Ilija Tripković
Snežana Pantić-Aksentijević
Nada Sremčević
Biljana Kukić
Izvršioci nacionalnog programa u
ranom otkrivanju KRK
ZDRAVLJA
MobilizacijaDOM
stanovništva,
informisanje o
preporukama
skrining, testiranje
analiza
Izabrani
lekari,za
medicinske
sestre i itehničari
testova
DOM ZDRAVLJA
Selekcija
pacijenata,
pozivi na
Lekari
i tehničari
preventivnog
testiranje, analiza
rezultata testova
centra,
Sekundarni i tercijerni
Kolonoskopije
i
nivo
zdravstvene
hirurški
tretman
zaštite
Institut za javno
Organizuje i
zdravlje
koordinira antivnosti
M.Z
u sprovođenju
programa
Redosled postupaka u skriningu
Identifikacija
• Birački spiskovi : 50-69 godina starosti
populacije
• Javni pozivi (mediji, bilbordi, predavanja, informatori..)
Motivacija
Mobilizacija
Testiranje
•Slanje paketa (kompleta) na kućnu adresu
•Upućivanje poziva pacijentima
• Test stolice na prisustvo krvi
• Popunjavanje anketnih listića
• Očitavanje i analiza rezultata testova
Opšta populacija
-Pacijenti 50-69 godina života
-Pacijenti sa povišenim rizikom od oboljevanja
Test na okultno krvarenje FOBT
Pozitivan
Negativan
Praćenje kroz
ponavljanje testa
Kolonoskopski pregled
Pozitivan nalaz
jednom godišnje
Negativan nalaz
Patohistološka obrada
Praćenje kroz
kolonoskopije
jednom u tri godine
Zloćudna promena
HIRURG
Dobroćudna promena
Endoskopsko odstranjivanje / praćenje
Prednosti i mane skrininga
Prednosti
Mane
Bolja prognoza za neke kod kojih je bolest
otkrivena
Duži morbiditet kod pacijenata kod kojih
prognoza ostaje ista
Potreba za manje radikalnim tretmanom ,
kada je bolest u ranoj fazi
Nepotrebno lečenje sumnjivih promena
Ušteda medicinskih resursa
Trošenje medicinskih resursa
Sigurnost za one sa negativnim rezultatom
skriniga
Lažna sigurnost za one sa lažno negativnim
rezultatima testa
Anksioznost ili čak morbiditet kod onih sa
lažno pozitivnim rezutatom testa
Rizik od samog testa koji se koristi u skriningu
PILOT STUDIJE
Dom zdravlja Voždovac




Ukupno pregledano 2010 pojedinaca
Pozitivnih testova 71
Učinjeno 44 kolonoskopije
Dijagnostikovano 16 pacijenata sa
polipima
Rana detekcija KRK u različitim etničkim grupama
Vojvodine- Prof dr Brana Gudurić
 Studija trajala 4 godine
 Pregledano 6346 pojedinaca
 322 pozitivna testa (Guaiac- test)
 Učinjena 141 kolonoskopija
 Identifikovano 44 karcinoma- 0.7%
 Identifikovana 83 polipa - 1,46%
Oportuni skrining
Dom zdravlja Dr Simo Milošević
 Ukupno pregledano 4700 pojedinaca
 Pozitivnih testova 236
 Učinjeno 176 kolonoskopija
 20 karcinoma
 78 polipektomija
 60 pojedinaca čekaju kolonoskopski pregled
HEXAGON OBTI test
Imunohromatogeni test
Objavljeni rezultati skriniga za KRK u
okolnim zemljama
 Mađarska (2002)- testirano 7675 pojedinaca,
nađeno 18 karcinoma
 Slovačka (2002)- testirano 19277, nađeno 77
karcinoma
 Hrvatska (1989)- testirano 3275, otkriveno 5
karcinoma
 Češka (1993)- testirano 90763, otkriveno 347
karcinoma
Zaključak pilot studija
 Problem sa uručivanjem testova
 Slab odgovor po uručenju testa
 Dugo čekanje na kolonoskopiju
 Povećan obim posla u Domovima zdravlja
 Povećan broj kolonoskopskih pregleda
 Obezbediti direktan prolaz na kolonoskopiju
pacijentima sa pozitivnim testom
 Razdvojiti redovne kolonoskopske preglede od onih
posvećenih skriningu
 Obezbediti dodatna finansijska sredstva za stimulaciju
svih zdravstvenih radnika uključenih u “screening”
Kolorektalni karcinom u Srbiji
Preporuka
 Ustanoviti jedinstveni, precizan registar malignih bolesti
 Promovisati ranu dijagnozu i precizno određivanje






preoperativnog stadijuma bolesti
Standardizovati hiruršku tehniku
Ustanoviti standardne hirurške procedure u malim
zdravstvenim centrima
Karcinom distalnog rektuma lečiti u velikim centrima
Edukovati mlade i reedukovati ostale hirurge za ovu vrstu
operacija
Standardizovati “follow-up” za operisane pacijente
Dodatni napor treba učiniti u realizaciji skrininga za
kolorektalni karcinom
Download

Skrining - Why cancer screening?