PARA YÖNETİMİ
HAZIRLAYAN : Muharrem ÇELEBİ
ÖZET
•
•
•
•
GELİRLER
GİDERLER
GENEL BÜTÇE
İLGİLİ YÖNETMELİKLER
GELİRLER
• Eğitimin para kaynakları sınırlıdır. Eğitime gelir,
genel bütçeden, il özel idare bütçesinden, köy
bütçesinden, öğrenci ödentisinden, okul döner
sermaye işletmesinden, okulun kantin,
bağışlardan sağlanmaktadır.
1. GENEL BÜTÇE
• Eğitim, Anayasa ve yasalara göre bir devlet hizmeti olduğundan
Genel Bütçe’den eğitime pay ayrılır. Bakanlık, mali yıl başlamadan
önce her yıl, okulöncesi eğitime, ilköğretime, ortaöğretime,
yükseköğretime, yaygın eğitime ve diğer yerlere ne kadar para
harcaması gerektiğini saptayarak eğitim bütçesi taslağını hazırlar.
Bakanlık, bu taslağı hazırlarken okullardan illerden ne kadar
paraya gereksinim olduğunu ister. Okullar ve iller, gerçekte bir
eğitim bütçesi yapmazlar. Bunlar, belli bir bütçeye dayandırmakla
birlikte, gerekenden çok fazlasını isteme eğilimi gösterirler. Nasıl
olsa istediklerinin pek azının ellerine geçeceğini bildiklerinden,
pek azı çoğaltmak için ödenek istemlerini en yüksek düzeyde
tutarlar. Okul ve illerden gelen ödenek istemleri Bakanlık’ta
birleşerek eğitim bütçesinin ilk bilgilerini oluştururlar.
2. ÖĞRETİM ÖDENTİSİ
• Devlet’çe açılan ilköğretim ve ortaöğretim
okullarında öğrencilerden ödenti almak yasaktır.
Ama velilerden, öğretim yılı başında ve öğretim
sırasında, okulca ya da okul koruma derneğince
alınan paraların tutarı, neredeyse ödenti düzeyine
çıkmaktadır.
3. DÖNER SERMAYE
• Ortaöğretim okullarından, mesleki ve teknik öğretim
okullarının hemen tümünün döner sermayesi vardır. Bu
okullar döner sermaye eliyle bir yandan öğrencilerine
uygulama yaptırırken, öbür yandan da okula gelir
sağlarlar. Böylece asıl sermayeyi harcamadan, bu
sermayeyi her yıl kullanarak gelir elde ederler. Çoğu kez
bu gelirden, malın, hizmetin üretiminde çalışan
öğrencilere pay ayrılmaktadır. Çok masraflı olan teknik
eğitim okullarının harcamalarına döner sermaye katkısı
büyük olmaktadır.
4. BAĞIŞLAR
• Bağışlar, okulun, üst makamların zorlaması olmadan,
iyilik sever yurtaşlarca okula, eğitim kuruluşuna verilen
(para, araç, gereç gibi) değerlerdir. Genel olarak okullara
yapılan bağışlar, yapanın gelir ve kurum vergisinden
düşülmektedir. Ayrıca yapılan bağışlardan vergi de
alınmamaktadır.
• Eğitim sisteminin gereksedi parayı bağış yoluyla
sağlamak olanaksızdır. Ayrıca bir eğitim sisteminin para
kaynağını bağışa bağlamak da sosyal devlet kavramına
aykırıdır.
GİDERLER
• Bir okulun ya da eğitim örgütünün bütçesi, hem
tüm gelirlerini hem de bu gelirlerin harcanacağı
tüm işleri göstermektedir. Bu yüzden okulun
gerçek bütçesi, bundan önceki bölümden
sıralanan gelir kaynaklarının her birinden
toplanan paranın tümünü ve bu toplam paranın
harcandığı işler kapsamaktadır.
1. İŞGÖREN GİDERLERİ
• Bu bölüme yönetmen, öğretmen, uzman ve
yardımcı işgören gibi okulda çalışan tüm
işgörenlere ödenecek ödenekler girer. Bu
ödenekler aylık, sosyal yardım, ek ders ücreti, ek
çalışma ücreti, sağlık giderleri, yolluk, hizmetiçi
eğitim harcamaları kapsar.
2. YÜRÜTME GİDERLERİ
• Bu bölüme giren ödenekler, okulun işletilmesine
yarayan genel hizmetler içindir. Kira, taşıma,
ulaştırma, ısıtma, aydınlatma, havalandırma,
temizlik, büro gereçleri, kırtasiye, su ve benzeri
giderler bu bölümü oluşturur.
3. SÜRDÜRME GİDERLERİ
• Büyük, küçük onarımlar, boya, badana, bakım,
yağlama, yangından koruma, ek inşaat gibi
yapılacak harcamalar girer.
4. EĞİTİM GİDERLERİ
• Eğitim araçlarına, gereçlerine, donanımlarına,
kitap, yayın alımına, eğitim etkinliklerine: gezi,
gözlem gibi eğitsel çalışmalar gibi harcamaları
kapsar.
GENEL BÜTÇE
• Bütçe, devletin gelir kaynaklarıyla giderlerini belirtmesi,
bunlar arasında denge kurması ve de bu kaynakların
elde edilmesi ve harcamaların yapılmasına belli bir
dönem yetki veren bir yasa olarak tanımlanmaktadır
(Coşkun, 1995, 12).
• Yapılan inceleme sonucunda genel olarak eğitim
bütçesinin yüksek rakamlardan oluştuğu ancak bu
kaynakların çoğunun personel giderlerine sarf edildiği
görülmüştür. Özellikle eğitim yatırımlarına ayrılan payın
yetersizliği, vurgulanması gereken önemli bir nokta
olarak ortaya çıkmıştır.
• Eldeki verilere göre ülkemizde eğitime yeterli
kaynak ayrılamamakta ve bu durum Türkiye’de
eğitim bütçesini incelenmesi gereken bir sorun
olarak gündeme getirmektedir.
• Eğitime gerekli kaynakları ayırmadan kalkınmanın
sağlanamayacağı, ülkelerin kıt kaynaklarının önemli
kısmını eğitime ayırmalarından açıkça anlaşılmaktadır
(Karakütük, 2006). Şekil 1’deki 2001 yılı verileri
incelendiğinde ülkemizin GSMH’den eğitime ayırdığı
payın % 2 düzeyinde kaldığı, bu payın Mozambik’in
GSMH’den eğitime ayırdığı payın üçte biri düzeyinde
olduğu görülmektedir. Diğer taraftan Adem (1997, 83–
84) bir ülkenin eğitim harcamalarını etkileyen kimi
etmenler bulunduğunu belirtmektedir.
Bu etmenler şu şekilde sıralanmaktadır:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
1. Ülkenin genel ekonomik düzeyi,
2. Kişi başına düşen ulusal gelir,
3. Siyasal iktidarların izlediği politika,
4. Halkın eğitim istemi ve eğitime gösterdiği ilgi,
5. Öğrenci sayısı,
6. Öğrenim çağında bulunan nüfusun okullaşma oranı,
7. Okullarda okutulan ders sayısının artması,
8. Eğitim personeli sayısının fazlaca arttırılması,
9. Araştırma çalışmalarının hızla artması,
10. Öğretimin teknik hale gelmesi.
Türkiye’de Eğitim Bütçesine Halk
Katkıları
• Ülkemizde eğitime genel ve katma bütçe ve diğer
gelirlerin dışında halkın da katkısı olmaktadır. Koç
(2007) ülkemizde kamusal kaynakların eğitimi finanse
etmeye yetmediğini belirtmektedir. Tural (2002, 19) ise
halkın kendi bütçesinden eğitime ayıracağı kaynak
miktarının, ailenin gelirine, eğitimin kişisel getirilerine
ilişkin algılarına, eğitimin maliyetine ve diğer etkenlere
göre değiştiğini belirtmektedir. Bu katkıların miktarları
MEB bütçesi içindeki payları Tablo 2’de verilmiştir.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI OKUL-AİLE
BİRLİĞİ YÖNETMELİĞİ
• Madde 6 - Birliğin görev ve yetkileri şunlardır:
• e)Okulun bina, tesis, derslik, laboratuvar , atölye, teknoloji sınıfı,
salon ve odaları ile bahçe ve eklentilerinin bakım ve onarımlarının
yapılmasına, teknolojik donanımlarının yenilenmesine,
geliştirilmesine, ilâve tesis yaptırılmasına, eğitim-öğretime destek
sağlayacak araç-gereç ve yayınların alımına katkıda bulunmak.
• g) Okulun ihtiyaçlarını karşılamak için mal ve hizmet satın almak.
• k) Okula yapılan aynî ve nakdî bağışları kabul ederek kayıtlarını
tutmak; sosyal, kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenlemek;
kantin, açık alan, salon ve benzeri yerleri işlettirmek veya
işletmek.
• l) Okul yönetimi ile iş birliği yaparak, okula ve imkânları yeterli
olmayan öğrencilere maddî-manevî destek sağlamak. Belirlenen
kardeş okullara katkıda bulunmak.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Birliğin organları
Madde 8 - Birliğin organları şunlardır:
a) Genel Kurul.
b) Yönetim Kurulu.
c) Denetim Kurulu.
Genel kurul toplantısı
Madde 10 - Genel kurul toplantısı aşağıdaki şekilde yapılır:
a) Genel kurula katılacak üyeler toplantı katılım cetvelini imzalar.
b) Toplantının açılışı, birlik başkanı veya okul müdürü tarafından
yapılır.
• c) Açık oyla bir divan başkanı ve iki yazman seçilir.
• d) Toplantı sonunda bütün tutanak ve belgeler yeni seçilen
yönetim kuruluna teslim edilir.
Yönetim kurulu
• Madde 12 - Yönetim kurulu;
• a) Okul müdürü,
• b) Müdür yardımcıları ve öğretmenler arasından seçilen
birer üye,
• c) Veliler arasından seçilen dört üye
• olmak üzere yedi üyeden oluşur.
• Öğrenci mevcudu yüzün altında olan okullarda ise
müdür, müdür yardımcısı/öğretmen ve veliler arasından
seçilen üç üye olmak üzere yönetim kurulu 5 üyeden
oluşur. Yönetim kurulunun görev süresi bir yıldır.
Denetim kurulu
• Madde 14 - Denetim kurulu, genel kurulca seçilen ikisi
veli olmak üzere üç asil ve üç yedek üyeden oluşur. Asil
üyeler genel kuruldan sonraki ilk hafta içinde toplanır ve
aralarında görev bölümü yapar. Denetim kurulunun
görev süresi bir yıldır.
• Denetim kurulu, altışar aylık periyotlar halinde yılda en
az iki defa yönetim kurulunun faaliyetlerini inceler ve
sonuçlarını bir rapor hâlinde yönetim kuruluna verir.
Ayrıca, yönetim kurulunun faaliyetlerini ayrıntıları ile
inceleyerek hazırladığı raporu, faaliyet dönemi sonunda
genel kurula sunar. Denetim kurulu başkanı, kesintisiz
en fazla dört defa seçilebilir.
Gelirler
• Madde 15 - Resmî okullarda birliğin gelirleri;
• a) Aynî ve nakdî bağışlardan,
• b) Okulların bünyesindeki kantin, açık alan, salon ve
benzeri yerlerin işletme gelirlerinden,
• c) Sosyal, kültürel, sportif, kurslar, proje, kampanya ve
benzeri etkinliklerden sağlanan gelirlerden,
• d) Diğer gelirlerden
• oluşur.
Gelirlerin kabulü
• Madde 16 – Resmî okullarda yönetim kurulunca;
• a) Şartlı bağışlar,
• b) Okulların kantin, açık alan, salon ve benzeri yerlerinden
sağlanan gelirler,
• c) Nakdî bağışlar, sosyal, kültürel, sportif, kurslar, proje,
kampanya ve benzeri etkinliklerden sağlanan gelirler ile diğer
gelirler
• ayrı hesaplarda toplanır.
• Aynî ve nakdî bağışlar, belge karşılığı birlikçe kabul edilir. Nakde
çevrilebilecek aynî yardımlar, nakde çevrilerek nakdî bağışlar
hesabına yatırılır. Nakde çevrilemeyen aynî yardımlar, belge
karşılığında okul müdürlüğüne teslim edilir.
• Öğrenci velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamaz.
• Bağışlar, bankaya yatırılır. Banka şubesi bulunmayan yerleşim
birimlerinde belge karşılığında alınır ve en geç bir hafta içinde
birliğin banka hesabına yatırılır.
Kiraya verme usulü
• Madde 17 - Resmî okullarda birlik; kantin, açık
alan, salon ve benzeri yerleri, eğitim-öğretimi
aksatmayacak şekilde öncelikle işletmecilere
kiralama usulü ile işlettirir veya işletebilir
• İhale komisyonu başkanı ve üyeleri ile birliğin
yönetim ve denetim kurulu üyelerinin üçüncü
dereceye kadar yakınları ihaleye katılamaz
Gelirlerin harcanması
• Madde 19 - Birliğin gelirlerinin, okulun bütçe disiplini
çerçevesinde, eğitim-öğretim giderleri ile maddî
imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçları için
harcanması esastır. Harcamalar, yönetim kurulu
kararıyla belgeye dayalı olarak yapılır. Mal ve hizmet
alımları, usulüne göre oluşturulacak komisyonlarca
yapılır.
• Banka hesabındaki paralar, okul müdürü, birlik başkanı
ve muhasip üyenin müşterek imzalarıyla çekilir.
Başkanın bulunmadığı zamanlarda başkan yardımcısı
yetkilidir.
OKUL SPOR KULÜPLERİ
YÖNETMELİĞİ(1)
• b) Başkan yardımcısı;
• 3) Spor kulübünün bütçe taslağını hazırlayıp yönetim kuruluna
sunar, banka işlemlerini izler, yapılması gereken acil harcamalar
için memur aylıklarına uygulanan maaş kat sayısı x 3000 gösterge
tutarına kadar TL parayı kasada bulundurabilir.
• Okul Spor Kulübünün Bütçesi, Gelir ve Giderleri
• Madde 25- Okul spor kulübünün yıllık bütçesi bir öğretim yılı
için düzenlenir. (Değişik ikinci ve üçüncü cümle: 9.4.2009/27195
RG) Spor kulübünün gelirleri, kamu bankalarının herhangi
birinde açılan hesaplarda saklanır. Paralar, bankadan yönetim
kurulu başkanı ve saymanın ortak imzaları ile çekilir. Gelir ve
giderleri aşağıda gösterilmiştir.
a) Gelirler:
• 1) Bakanlık tarafından gönderilecek
ödeneklerden,
• 2) (Değişik: 2.5.1997/22977 RG) Kişi başına
yılda, devlet memurları aylığına uygulanan
kat sayı x 50 gösterge tutarı TL.'nı
geçmemek üzere spor kulübü üyelerinin
aidatlarından,
• 3) Okul kooperatifleri kârının %5'inden,
• 4) Koruma derneklerinden,
b) Giderler;
• 1) Okula ait saha, tesis yapımı ve onarımına,
• 2) Yarışmaların düzenlenmesi ve yönetiminde görev
alanların zorunlu harcamalarına,
• 3) Beden eğitimi dersleri, spor kulübü faaliyetleri için
gerekli görülen malzemelere,
• 4) Yarışmalar sonunda derece alan takım ve sporculara
verilecek ödüllere,
• 5) Sporcu öğrencilerin antrenman, müsabaka, ulaşım,
sağlık ve besleme masraflarına, harcanır.
• Spor kulüpleri, gelirlerini aşan harcamalar yapamazlar ve
bir sonraki bütçe yılına borç devredemezler.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE
İŞLETMELERİ ÜRETİM TEŞVİK PRİMİ DAĞITIM
YÖNETMELİĞİ
• Dağıtılacak Kâr
• Madde 5 – Malî yıl sonu bilançosunda görülen
kârın en çok üçte biri, bu Yönetmelik esaslarına
göre üretimi teşvik primi olarak dağıtılır.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Üretimi Teşvik Primi Dağıtım Esasları
Madde 6 – Üretimi teşvik primi, Erkek Teknik Öğretim, Kız Teknik Öğretim, Ticaret ve Turizm
Öğretim Okulları ile Çıraklık ve Yaygın Eğitim Okul ve Kurumlarında aşağıdaki esaslar dahilinde
dağıtılır.
Dağıtıma esas kârın %25'i idari personele, %5'i çalışmayı teşvik ve çalışanı takdir payı, %70'i de
bölüm personeline verilir.
a) Dağıtıma esas kârın %25'i idari personele aşağıdaki oranlarda dağıtılır.
(1) Döner sermaye işletmesi itâ amirine : % 8
(2) Teknik müdür yardımcısına : % 5
(3) Bölüm şeflerine veya bölüm şefi bulunmayan yerlerde bölüm şefi görevi yapan atölye şeflerine
:%6
(4) Saymana : % 5
(5) Ambar memuru, veznedar ve benzeri memurlardan döner sermayede görev yapanlara : % 1
Bölüm şeflerine veya bölüm şefi bulunmayan yerlerde bölüm şefi görevini yapan atölye şeflerine
verilen % 6'lık pay, döner sermayeye katkısı bulunan bölümler arasında kâra katkı oranları dikkate
alınmadan eşit şekilde dağıtılır.
b) Dağıtıma esas kârın % 5'i çalışmayı teşvik ve çalışanı takdir payı olarak ayrılır.
• TEŞEKKÜRLER
Download

PARA YÖNETİMİ - kouegitim2009