Paragonimus westermani













Etçil, rum., domuz, kunduz, insan, AC,
nadiren beyin, omurilik, diğer organlar
Ergin 7.5-16 mm, 3.5-5 mm kalın, limon biçiminde
Tegüment, geniş ve uçları ikiye ayrılmış dikenlerle kaplı
Oral ve ventral çekmen benzer büyüklükte
Karın çekmeni ortanın gerisinde
Boşaltım kesesi arka uçtan farinkse kadar uzanır.
Testisler lobuler yapıda, vücudun arka çeyreğinde, yatay
Sirrus ve sirrus kesesi yok
Ovaryum lobuler yapıda, karın çekmeni arkasında, ortanın hafif solunda
Uterus rozet şeklinde, karın çekmeni sağında
Vit. bezler yaygın, farinks seviyesinden başlar, arka uca kadar
Yum. 75-118x42-67 m, sarı-kahve, oval, kapaklı, kapağın karşısındaki
kutupta hafif kalınlaşma
25 tür var, ayrım zor
 Metaserker yapısı, tegumentdeki diken
şekli, büyüklüğü vs. rol oynar.
 Önemli türler P.kellicoti, P.ohirai,
P.miyazaki, P.iloktsuensis, P.africanus,
P.uterobilateralis, P.caliensis, P.peruvianis,
P.mexicanus
 Bu türlerin asıl konağı yabanıl karnivorlar,
kedi, köpek, domuz, fare ve rat olup
insanlar ikincil derecede hastalığa
yakalanır.

Yaşam çemberi












AC de kistlerde çift yaşayan parazitler çiftleşir, yumurtlar
Yumurtaların bir kısmı dokularda hapsedilir, bir kısmı hava kanallarına
düşer, yutağa gelir, balgamla atılır veya yutularak dışkıyla atılır, 16 günde
mirasidyum
Mirasidyum su sümüklüsü (Melania, Ampullaria, Semisulcaspira) veya
amfibik sümüklüye (Assiminea) girer, 78-93 günde serker
Serkerleri küçük (mikroserker), oval, kısa kuyruklu
Serkerler suda yüzerken kerevit ve tatlı su yengeçlerine (Astacus,
Patamon, Seserma, vb.) girer, kas, KC ve kalp vb. organlarda metaserker
olur
Son konaklar, 2.AK’ları çiğ-az pişmiş yer, enfekte
Bağırsakta serbest kalan gençler, bağırsak duvarı ve diyaframı delerek
göğüs boşluğundan 5-23 günde AC’e gelir, bronşiyollere yerleşir.
Bazen dolaşımla kalp, beyin, omurilik gibi diğer organlara gider
Bronşiyollerde oluşan fibröz reaksiyonlarla kist içine alınır, olgunlaşır.
PPS 30-40 gün
Kistler genellikle kan ve yumurta ile karışık irin içinde 2 parazit taşır.
Kedilerde 1 parazit günde 1000-2000 yum. yapar.
Patojenite







Gençlerin göçü eozinofilik peritonitis, pleuritis,
miyositis ve çok odaklı pleural hemoraji
Enfekte hayvan / insanda kronik bronşiolitis, bronşiol
epitelinde hiperplazi, alveoler dokularda dejenerasyon
ve kronik eosinofilik granulamatöz pneumoni
Yumurta etrafında oluşan doku reaksiyonları
pseudotuberkuloz gibi
Gerek bunlar gerekse parazitlerin bulunduğu kistler
bazen ülserleşir.
Öksürük, solunum güçlüğü ve kanhverenkli-kanlı
balgam
Etkenler omuriliğe yerleşirse felç, beyne yerleşirse
coenurosis belirtileri ve çoğunlukla ölüm
Etkenler 20 yıldan fazla yaşadığı halde, enfeksiyon 5-6.
yıllarında klinik belirtiler azalır.
Tanı, sağaltım









Tanı: Balgam/ dışkıda yumurta / ameliyatla ergin parazit
Serolojik testler (intradermal allerjik test ve komplemet fikzasyon birlikte)
ve Röntgen tanıda yardımcı
tuberkuloz, pneumoni, spiroketosis vb. hastalıklarla,
beyine yerleşince tümör, encephalitis, cisticercoz, hidatidoz ile karışır.
Sağaltım
Albendazol (günde 50-100 mg/kg, 14-21 gün), Bithionol (günde 100
mg/kg olmak üzere 7 gün), Fenbendazol (günde 50-100 mg/kg olmak
üzere 10-15 gün)
Günlük doz ikiye bölünerek kullanılır.
Praziquantel (75 mg/kg, 2 arayla 3 doz), Niclopholon, Bithionol, insanda
etkili
Korunma: AK mücadelesi, tatlı su yengeçleri ile kerevitler çiğ-az pişmiş
yenmemeli
Sanguinicola









S.inermis, S.occidentalis, S.idahoensis, vb.
Avrupa, Amerika, Rusya; sazan- alabalık dolaşım sistemi
Ergin, lanset şeklinde, 1 mm
Uterusta tek yumurta
Yum. üçgen şeklinde, lateral kenarlarda dikenimsi iki çıkıntı taşır ve
çapı 45-75x30-45 m, ancak çapı emriyo gelişince iki katına çıkar.
Gel. Uterustan çıkan yum., kanla solungaç kılcallarına gelir, 7-8
haftada mirasidyum gelişir ve dokuları delerek suya çıkar.
AK Radix auricularia, Lymnea stagnalis, Bithynia leachi
Sümüklülerde furkoserker gelişir.
Bu serkerler son konak balıkların solungaç flamentlerini delerek kan
damarlarına girer, bir ayda erginleşir












Pat.: 1-2 yaşlı kültür sazanı ve alabalıklarda önemli
Akut solungaç formu ölüm nedeni
Üçgen şeklindeki dikenli yumurtalar solungaç kapillarlarında tıkanma
ve buna bağlı solungaçlarda tromboz, nekroz
Mirasidyum göçü kanamalara
Olgular çoğunlukla sekunder bakterilerle komplike
Enfekte balıklar solgun, yarı şeffaf, solungaçlar yumuşak ve
hareketsiz.
Ağır olgularda mortalite % 80
Yaşlı balıklarda kronik enfeksiyon
Yumurtalar kanla böbrek, KC gibi organlara taşınır ve yumurtalar
etrafında kapsül oluşamadığından hipertrofi
nefritis, ascites, exophtalmus ve pullarda dökülme
Sağ. Bithionol (100-200 mg/kg), Oxyclozanide (40-50 mg/kg),
Bromsalan (120-160 mg/kg), Antimozan 15 ml/kg) ve
Hexachloroparaxylol (0.5-2.5 gr/kg)
Korunma farklı yaşlardaki balıklar ayrı tutulmalı
Tracheophilus cymbius












Ördek, trakea – bronşiol, hava kesesi
Uzunluk 6-11.5 mm, genişlik 3 mm
Testisler lopsuz, arka yarımda, köşegen
Ovaryum testisler arasında,
Yum. 122x63 m
1.AK sümüklü (Helisoma, Planorbis sp.)
Sporokist dönemi olmadan 11 günde serker
Serker kuyruksuz, bağırsakları çember şeklinde
Sümüklüyü terk etmez, ancak rediyi terk ederek
sümüklüde kistlenir.
Kanatlılar sümüklüleri yer, enfeksiyon
Parazit trakeada tıkanma, asfeksi, ölüm
Sağaltım: Albendazol, Praziquantel yararlı
Postharmostomum
commutatus








Tavuk, hindi, güvercin, sülün, sekum
3.7-7.5x1-2 mm
Vücudun ön kısmı yuvarlak, arkası sivrice
Karın çekmeni ön üçte birde
Testisler düzensiz, yuvarlakça, arkadaki median,
öndeki solda, ovaryum sağda
Vit. bezler folliküler yapıda, arka testis hizasında
başlar, lateralde vücudun geri kalan kısmında
Uterus kıvrımlı, genital delik ortada,
Yum. 27-32x13-18 m
Paramphistomidae












Kalın yapılı, pirinç şeklinde
Karın çekmeni vücudun arkasında,
Büyük, kese benzeri boşluk (asetabulum)
Ağız çekmeni arkasında bazen bir çift kese
Farinks yok, özefagus var,
Sekumlar basit, Tegüment düz
Genital delik ön 1/3, orta - ventralde
Testisler lobüler, ovaryum önünde
Vit. bezler gelişmiş, lateralde
Uterus kıvrımlı, dorsalde
Balık, amfibi, sürüngen, kanatlı, memeli
Mide, bağırsak, safra yolları
Paramphistomum cervi










Türkiye, dünya yaygın
Koyun, keçi, sığır, geyik, nadiren insan
Rumen, retikulumda yaşayan erginler açık
kırmızı
5-13x2-5 mm
Genital delik vücudun ön üçte biri sonunda
Testisler hafifçe loplu, peşpeşe, ovaryumun
önünde
Vit.bezler gruplar halinde, özefagusla arka
çekmen arasında
Genital organlar az gelişmiş
Yum. 114-176x73-100 m, kapaklı, açık gri
renkli, blastomerler çok, belirgin
Kapağın karşısındaki kutupta dışa doğru
parmak benzeri çıkıntı
P.ichikawai
Ruminant, ülkemizde mevcut
 Konik, uzunluk 5-6, genişlik 1.9-2.4 mm
 Bu cinste P.microbothrium , P.gotoi
P.hiberniae vb. türler
Cotylophoron cotylophorum
 Koyun, keçi, sığır, diğer ruminantlar
 P.cervi’ye benzer, ancak genital deliği
kuşatan genital çekmen yok

Calicophoron daubneyi

Koyun, keçi, sığır, manda, rumen-retikulum
Ülkemizde mevcut
Uzunluk 3.4-9.5 mm, genişlik 1.1-2.7 mm
Asetabulum Paramphistomum tip, subterminal
Armut biçimindeki farinks ön uçta, 36-99 m
Özefagus 32-75 m.
Testisler belirgin loplu, arka bölümde
Ovaryum yuvarlağa yakın, testislerin arkasında
Mehlis bezleri ovaryumun arkasında,
Genital delik özefagusun ikiye ayrıldığı seviyede

C.calicophorum, C.raja, C.cauliorchis, vb. türler









Ceylenocotyle streptocoelium
 Sığır, koyun, antilop
C.scoliocoelium
 Ruminant
Gigantocotyle explanatum
 Sığır, manda, keçi,
 safra kanalları, duodenum
Gastrothylax crumenifer












Sığır, zebu, manda, koyun, buffalo, rumen- retikulum
Tazeyken rengi kırmızı, uzunca yapılı
Boyut 8-9 x5 mm
Bu cinste çok büyük ventral kese var
Kese tüm ventral yüzeyde ve arka çekmene kadar
devam eder, ve anteriör olarak dışa açılır
Arka çekmen büyük, kabarık, terminalde kenarları belirgin
Oral çekmen ön uçta, küçük
Genital delik farinksle bağırsakların ikiye ayrıldığı yerde keseye
açılır.
Sekumlar ön testis hizasına uzanır.
Testisler loplu, yatay pozisyonda, ovaryumun önünde
Uterus vücudun ortasında sağ taraftan sol tarafa geçer.
Fischoederius elongatus:
 Sığır, manda, rumen - retikulum, 10-20 mm
 Genişlikği uzunluklarının dörtte biri kadar
 Gastrohylax cinsine çok benzer, ancak
testislerden birinin diğerinin dorsalinde yer
alması ve uterusun orta hatta devam etmesiyle
ayrılır.
 Bağırsaklar birbirinden fazla ayrılmadan
vücudun ortasından sonra kısa bir mesafede
sonlanır.
F.cobboldi:
 Sığır, manda, zebu; rumen- retikulum
 Önceki türden daha kısa 8-10 mm
 sekumlar arka testisin arka sınırına kadar
devam eder.
Carmyerius spatiosus
 Sığır, zebu, manda, antilop, rumen
 9-12 mm
 Fischoederius cinsinden testislerin yatay
olmasıyla ayrılır.
 Asetabulum kısmen küçük, küresel
 Sekumlar vücudun arka üçte ikisine kadar
uzanır.
C. gregarius
 Sığır, manda
 7-10 mm
 Sekumlar vücudun ortasının biraz gerisinde
Gastrodiscus aegyptiacus












Tektırnaklı, domuz, ince- kalın bağırsak
Tazeyken pembe
9-17x8-11 mm, 4 mm uzunluk, 2.5 mm genişlikte ön kısım var.
Vücudun geri kalan kısmı fincan tabağı şeklinde, kenarları içe bükük
Ventral yüzü, düzenli olan çok sayıda papille örtülü
Arka çekmen küçük, subterminal
Ağız çekmeni, 2 tane posterolateral cebe sahip
Sekumlar vücudun geniş kısmının ön sınırında ikiye ayrılır ve arka
uca yakın sonlanır.
Testisler loplu, vücudun orta- arkasında, ovaryumun önünde
Vit. bezler yanlarda
Genital delik bağırsakların ikiye ayrıldığı hizada
Yum. Oval, 31-139x78-90 m
G.secundus

Tektırnaklı, fil, kolon
Gastrodiscoides hominis







İnsan, ince - kalın bağırsak birleşim yeri,
Normal konak domuz, kolon
Kemirici ve primatlar reservuar
5-10 mm uzun, ventral çekmen hizasında 5-14 mm
Gelişme ?, su sümüklüleri (Planorbidae) AK
İnsanlara çiğ- az pişmiş su bitkileriyle bulaşır
İnsanda parazitin tutunma yerlerinde yangısal
reaksiyon, colitis ve mukoid ishal
Pseudodiscus collinsi



Uzakdoğu, tektrnaklı, kolon
Enlemesine kesitlerde eliptik
Arka çekmen nispeten küçük
Paramphistomidae Biyoloji





Farklı türlerin biyolojisi benzer
Dışkıyla atılan yumurtada 12-21 günde
mirasidyum
Yumurtayı terk eden mirasidyum suda
yüzer, uygun sümüklüye (Bulinus,
Fossaria, Gyraulus, Glyptianus, Lymnea,
Planorbis,, Pseudosuccinea,
İndaplanorbis spp.) girer
Ülkemizde P.cervi - Gyraulus laevis,
C.daubneyi - Lymnea truncatula











Mirasidyum 12 saatte sporokist
11.günde her sporokistde 8 redi
21. günde her redide 15-30 serker, bazen kız rediler
Rediyi terkeden serker, sümüklüde 23C’de 13 günde
olgunlaşır
Olgun serkerler koyu kahverengi, belirgin iki göz lekesi
Gün ışığına maruz kalan sümüklüde, serkerler 30
dakikada sümüklüyü terkeder
Serkerler belirgin ön - arka çekmeli, amfistomid
(paramfistomid) tip
Serkerler pigmentli (Cercaria pigmentata)
Serkerler birkaç saat süreyle aktif,
Sonra sudaki ot, vb cisimlere yapışır, 10 dak. metaserker
Metaserker 235 m, yaşlandıkça rengi siyahlaşır







Metaserker 3 ay canlı
Son konaklar, metaserkerli otları yer, enfekte
İnce bağ.da kistten çıkan gençler özellikle
duodenum mukozasına yapışır
6-8 hafta burada kalır
Bu süre sonunda retikulum yoluyla rumene
gelir, özefagus yarığı boyunca yerleşir
Rumende birkaç haftada erginleşir
PPS 48-95 gün (konak - parazit türü)
Epidemiyoloji
 Hastalık özellikle kurak
yıllarda patlar
 Kurak zamanlarda
hayvanlar AK sümüklülerin
bulunduğu su kenarlarına
üşüşür
 Hayvanlarda yaşa bağlı
olarak direnç gelişir
 Ağır enf.lar özellikle
gençlerde
Patojenite








Rumendeki erginler az patojen
Enfekte rumen papillalarında lokalize yıkım, kayıp
Gigantocotyle explanatum gibi safra kesesi ve safra kanallarına
yerleşenler, yüzeysel kanama, ağır enf.da KCde solgunluk, fibroz
Asıl patojenite, ince bağırsakların üst bölümüne yerleşen genç ve
olgunlaşmamış formlardan ileri gelir.
Gençler bağırsak mukozası içine gömülür, mukozayı çekmenleri
içine alarak boğar, hemoraji, nekroz
Ağır enf.da, mukoza derinliklerine gömülü gençler bazen muskuler
kata ulaşır, ciddi hemorajik duodenitis
Histolojik bakıda dudenum ve jejunumda bağırsak bezlerinin yıkımı,
lenf bezleri ile diğer organlarda dejenerasyon ve bağırsak
bölümlerinde yaygın, kataral, hemorajik yangı
Tabloya anemi, hipoproteinemi, ödem, zafiyet eşlik eder.
Klinik: enfekte hayvanlarda
 Ağır, sulu ishal, belirgin zayıflama
 Hayvanlar aşırı su içer, ölüm
 Mortalite % 30-90.
 Gastrodiscus aegyptiacus önemsiz,
 Nadiren atlarda öldürücü hiperakut kolitis







Tanı: Klinik bulgular, anamnez, bölgenin
durumu, daha önce o bölgede hastalık olup
olmadığı, ishalli hayvanlarda dışkıda genç
parazitler ve otopsiyle
Dışkı muayenesi, hayvanda genç ve olgun
parazitlerin birlikte görüldüğü olgularda önemli.
Akut olguda 10 gram ishalli dışkı çöktürme
yöntemiyle incelenir, genç birkaç mm (pirinç)
parazitler siyah zeminde aranır.
Kronikte, çöktürme yöntemiyle yumurta,
yumurta Fasciola yum.sından ayırt edilmeli
Klinik bulguların ortaya çıkması için 10-30 bin
parazit
Sağaltım
İlaç
Sığır mg/kg
Koyun mg/kg
Akut
Kronik
Akut
Closantel
10
Niclosamide
160-200
Rafoxanide
15-23
15-23
Niclopholan
10-15
6-9
Resorantel*
65
Kronik
65
65
65
Oxyclozanide*
15
15-20x 3 gün
10
Brotianide
15
Bithionol
15
Hexachlorophen*
10-20
* Atlarda da kullanılır
Download

6.Paragonimus.Paramphistomum