HAKEMLERE NOTLAR
§§Addicta: The Turkish Journal on Addictions “Türkiye Yeşilay Cemiyeti” tarafından 2014 yılında
yayımlanmaya başlanmıştır.
§§Addicta yılda iki kez (Bahar ve Güz) yayımlanan uluslararası hakemli bir dergidir.
§§Dergi bağımsız bir editör ekibi tarafından hazırlanmaktadır.
YAYIMLANMA İLKELERİ
Addicta’da aşağıdaki ilkelere uygun çalışmalar yayımlanır.
§§Bağımlılık konusu ile ilgili nicel, nitel, tek-denekli veya karma araştırma deseni kullanılarak
hazırlanan çalışmalar,
§§Bağımlılık konusunda son dönem alan yazını kapsamlı biçimde değerlendiren literatür analizi,
metaanaliz veya metasentez çalışmaları,
§§Bağımlılık konusunda pratik olarak uygulanabilecek model önerileri sunan çalışmalar veya
benzeri özgün nitelikteki yazılar.
GÖNDERİLEN YAZILARIN DEĞERLENDİRME VE YAYIM SÜRECİ
üü Alan Editörü Değerlendirmesi
§§Değerlendirilmek üzere gönderilen bütün çalışmalar öncelikle editörya sonra da alan editörleri tarafından amaç, konu, içerik, sunuş tarzı ve yazım kurallarına uygunluk yönünden incelenmektedir.
§§Hakemlere ancak ön değerlendirme kriterlerini karşılayan çalışmalar gönderilmektedir.
§§Editör, hakem değerlendirmesinden önce bir çalışmayla ilgili gerekli gördüğü durumlarda
uzman görüşü (anonymous readers) alabilir. Editör, kararını söz konusu uzman görüşlerine
dayalı olarak da verebilir.
Editörya ön değerlendirme kriterleri şu şekildedir:
üü Nicel çalışmalar için;
§§Tek sürekli değişken veya iki sürekli değişken barındırıp sadece veya ağırlıklı olarak frekans,
yüzde, fark ve ilişki istatistiklerine dayalı çalışmalar çalışmanın kapsamına göre değerlendirilmektedir.
§§Tek sürekli değişken veya iki sürekli değişken barındırıp tekli veya çoklu regresyon, yol (path) analizi, clustur analizi gibi ileri istatistikler kullanılarak hazırlanan çalışmalara öncelik verilmektedir.
üü Ölçme aracı geliştiren çalışmalar için;
§§Sadece ölçme araçları geliştirmeyi raporlayan çalışmalar, geliştirilen ölçme aracının otantikliği, kapsamı, geliştirilen grubun niteliği, geçerlik ve güvenirlik işlemlerinin yetkinliği vb.
ölçütler dikkate alınarak değerlendirilmektedir.
§§Geliştirilen ölçme aracını bir araştırmada kullanarak raporlayan çalışmalara öncelik verilmektedir.
üü Deneysel çalışmalar için;
§§Araştırma verileri nitel verilerle desteklenmiş deneysel araştırmalara öncelik verilmektedir.
üü Nitel çalışmalar için;
§§Nitel araştırmalar için araştırma sürecinin geçerlilik ve güvenirlilik koşullarının sağlanmış
olmasına ve verilerin derinlemesine analiz edilmiş olmasına önem verilmektedir.
üü Betimsel çalışmalar için;
§§Dergide bağımlılık ile ilgili temel sorunları ortaya koyan ve bunlara çözüm önerileri getiren
analitik çalışmaların yayımlanması hedeflenmektedir. Diğer taraftan bu kapsama giren çalışmaların kitap bölümü tarzında olmaması beklenmektedir.
üü Karma (mixed) desenli çalışmalar için;
§§Karma desende olan çalışmaların yayımlanma oranı daha yüksektir. Bununla birlikte karma
çalışmalarda niçin ve hangi karma metodolojinin kullanıldığının tekniği ile beraber açıklanması beklenmektedir. Karma desenli araştırmalarda araştırmanın nicel ve nitel kısımları ayrı
ayrı değerlendirilir. Nicel ve nitel kısımların ayrı ayrı yukarıdaki kıstasları karşılaması beklenir.
üü Ayrıca;
§§Alanda çok sık kullanılan ölçme araçlarına dayalı çalışmaların ve oldukça yoğun biçimde çalışılmış konularla ilgili araştırmaların yeni bir yönelim ortaya koymaları beklenmektedir.
§§Yüksek lisans ve doktora tezlerine dayalı çalışmalarda tezin bütününün, tezde kullanılan bütün verilerin raporlanması, tezlerde dilimleme yapılmaması beklenmektedir.
§§Bütün araştırma türleri için verilerin güncelliğine önem verilmektedir. Araştırma verilerinin
toplanması üzerinden 5 yıl veya daha fazla süre geçmiş ise araştırmaların güncelliğini kaybettiği yönünde görüş bildirilmektedir.
üü Hakem Değerlendirme Süreci
§§Editör ve alan editörü ön değerlendirmesi tamamlanan çalışmalar alandan iki hakeme gönderilir. Hakem değerlendirmeleri arasında görüş ayrılığı söz konusu olursa üçüncü bir hakemin
görüşüne başvurulur.
§§Hakemlere gönderilen çalışmaların içerisinde çalışmanın araştırma yöntemine uygun bir Değerlendirme Formu bulunmaktadır. Bu form ilgili bölümlerin altında dağılmış şe­kilde yer alır.
§§Hakemlerden gerek formda mevcut bulunan gerekse de bulunmayan hususlarda görüşlerini
detaylı, açık ve bilimsel bir tarzda belirtmeleri beklenmektedir.
üü Şeffaflık
§§Addicta’da yazar ve editörlük arasındaki bütün yazışmalar; Editör, Alan Editörü ve hakem değerlendirme süreçleri şeffaftır. Bir çalışmayla ilgili sadece Editör ile Alan Editörü ve hakemler
arasındaki iletişim ve yazışmalar istisnadır. Ayrıca yazarlara gönderilen raporlarda hakemlerin ismi hiçbir şekilde belirtilmemektedir.
§§Hakem, çalışmayla ilgili etik sorunlar, veri bütünlüğü ve akademik çatışma sorunları olduğunu düşünüyorsa bu hususları editörle mutlaka paylaşır/paylaşmalıdır.
§§Bütüncül ve tutarlı bir değerlendirme sürecinin yanı sıra yazara akademik anlamda daha iyi
bir katkı sağlamak adına editör, hakemlerden birbirlerinin raporlarına öneride bulunmasını
isteyebilir. Bu durumda da hakemlerin isimleri birbirlerine bildirilmez.
üü Hakem Seçimi
§§Hakem seçiminde pek çok faktör rol oynamaktadır. Deneyim, çalışma alanının uygunluğu,
hakemle ilgili Editörün daha önceki deneyimi gibi unsurlar hakem seçimindeki en belirleyici
etmenlerdir.
§§Yazar/yazarlar çıkar çatışması gerekçesiyle bazı hakemlere çalışmasının gönderilmemesini
isteyebilir.
§§Hakem listesi her sayıyla birlikte editörya tarafından periyodik olarak değerlendirilir ve yenilenir.
üü Çalışmayı Alan Hakem Ne Yapmalıdır?
§§Hakem ilk olarak kendisine gönderilen dosyayı kontrol etmeli, dosyanın sorunsuz bir şekilde
açıldığından emin olmalıdır.
§§Hakem, çalışma için öngörülen değerlendirme süresini ve çalışmanın konusunun kendisine
uygunluğunu göz önünde bulundurarak editöre çalışmayı değerlendirip değerlendiremeyeceği bilgisini vermelidir.
§§Eğer hakem çıkar çatışmasından dolayı (yazar, kurum, finansör vs.) adil davranamayacağını
düşünürse çalışmayı değerlendiremeyeceğini editöre bildirmelidir.
§§Hakem elektronik posta ile kendisine iletilen editör mektubunu dikkatlice okumalıdır. Zira
editörün hakemden özel bir talebi söz konusu olabilir (çalışmanın sadece yöntem kısmının
değerlendirilmesini istemek gibi).
§§Eğer hakem çalışmayı değerlendirirken bir başkasından destek aldıysa bu kişinin ismini de
editöre bildirmesi talep edilmektedir. Dergi editörlüğü söz konusu kişinin isminin de hakem
olarak yer almasının etik olacağını düşünmektedir.
üü Rapor Yazımı
§§Hakem değerlendirmelerinin özellikle şu sorulara yoğunlaşması beklenmektedir;
•• Çalışma alandaki bilgi birikimine orijinal/özgün katkı sağlamakta mıdır?
•• Çalışma bilimsel açıdan güncel midir?
§§Hakem değerlendirmelerinin eleştirel ve yansız olması beklenmektedir.
§§Hakemlerden sadece metin merkezli bir değerlendirme yapmaları, yazarın/yazarların yetersizlikleri ile ilgili ifadelerden kaçınmaları beklenmektedir.
§§Hakemden sadece değerlendirme formu üzerindeki derecelendirmeleri işaretlememesi, olumsuz görüşlerini detaylandırması, gerekçelerini belirtmesi beklenmektedir. Özellikle
olumsuz görüş bildiren hakem, değerlendirmeleriyle yazara çalışmasının zayıf yönlerini ve ret
gerekçelerini sunmalıdır.
§§Editör, hakem raporlarında yer alan yazım yanlışlarına, yazarı/yazarları yetersiz gören ifadelere, kaba yahut tahkir veya tezyif barındıran ibarelere ve bilgi hatalarına müdahale etmektedir.
üü Zaman
§§Bir çalışmanın değerlendirmesi için hakemlere 30 günlük süre verilmektedir.
§§Eğer hakem, çalışmayı söz konusu süre içinde değerlendiremeyecekse editörden ek süre isteyebilir ya da editöre zaman kısıtı nedeniyle çalışmayı değerlendiremeyeceğini bildirebilir.
Böylece yazarın süre kaybına uğramasının önüne geçilebilir ve editöre yeni hakem tayini için
yeterli süre sağlanmış olur.
üü Çıkar Çatışması
§§Çıkar çatışması gerekçesiyle yazar belli kişilerin hakem olmamasını isteyebilir.
§§Ayrıca editör şu durumlardaki hakemlere de mümkün olduğunca değerlendirme göndermemektedir:
•• Yazarın/yazarların daha önce ortak çalışma yayımladığı hakemlere,
•• Yazarın/yazarların çalışmalarının ön okumalarında yardımcı olmuş hakemlere,
•• Yazarın/yazarların daha önceden sorunu olduğu bilinen hakemlere,
•• Çalışmanın yayımlanmasından finansal fayda sağlayacak hakemlere,
•• Yazar ile aynı kurumda çalışan (üniversitelerde aynı bölümde) hakemlere.
§§Editörün bahsedilen bütün unsurları bilmesinin mümkün olmaması sebebiyle hakemlerden adil
bir değerlendirme yapmalarına engel olacak durumları Editöre bildirmeleri beklenmektedir.
üü Yayın Politikası ve Etik Konular
§§Editör bir çalışmayla ilgili ne kadar gayret gösterse de yayın politikasına aykırılıkları, etik sorunları fark edemeyebilir. Alan uzmanı hakemlerin bu durumlarla karşılaştıklarında editörü
uyarmaları oldukça önemlidir.
üü Hakemlere Geri Bildirim
§§Yayımlanma kararı verilen bir çalışmanın nihai hâli sadece çalışmayı tekrar görmek isteyen
hakeme gönderilir.
§§Hakem bir çalışma yayımlandıktan sonra kendi görüşlerinin çalışmada tamamen yansıtılmadığını görebilir. Diğer hakemlerin farklı görüşte bulunmaları, editörün de bu görüşleri dikkate
almış olması mümkündür. Bu durumda çalışmayı değerlendiren hakemin talebi doğrultusunda diğer hakemlerin görüşleri kendisine gönderilebilir.
§§Hakemlerin önerilerine göre editör aşağıdaki yollardan birini izler:
•• Kısmi veya önemli değişiklik talebiyle çalışmayı yayıma kabul edebilir,
•• Yazardan/yazarlardan hakem görüşlerine uygun olarak çalışmasını düzenlemesini isteyip yeni bir değerlendirme süreci başlatabilir,
•• Çalışmayı reddedebilir.
§§Hakemler hazırladıkları raporlarda, çalışmanın yayımlanması veya yayımlanmaması durumuyla ilgili kesin bir kanaat bildirebilirler. Fakat editör çalışmayı değerlendiren hakemlerin
karşıt görüşleri üzerinden bir karar verecektir. Editör bu hususta kabul veya ret veren hakemlerin sayısına değil, hakemlerin veya yazarların argümanlarının güçlülüğüne bakmaktadır. Editör, değerlendirme formundaki sorular evet, hayır şeklinde cevaplanmış raporlardan
ziyade güçlü, gerekçeleri sunulmuş önerme içeren raporları dikkate almaktadır.
Download

İçeriği indir (PDF) - Addicta