Yrd.Doç.Dr.Tuncay SEVİNDİK (Kısa Ders Notları)
BİLGİSAYAR DÖKÜMANLARI
Ders 01: Temel Kavramlar Bilgisayar Bileşenleri I
Bilgisayar nedir?
Aritmetik ve mantıksal ve işlemleri yapabilen ve yaptığı işlemlerin sonucunu saklayabilen ve istenildiğinde geri
getiren, çeşitli aritmetik ve mantıksal işlemler yapabilen elektronik bir cihazdır. Bilgisayarın elektronik kısmına donanım
(hardware), program kısmına ise yazılım (software) denir.
Bilgisayarın tarihçesi?
1850 yılında George Boole kendi adıyla anılan ve sadece 1 ve 0 rakamlarının kullanıldığı Boole Cebiri sistemini
bularak, bilgisayarların gelişimi üzerinde önemli rol oynamıştır.
Bilgisayarın Çalışma Prensipleri?
Bilgisayar işlem yaparken hızlıdır, yorulmaz, sıkılmaz. Bilgisayar programlanabilir. Bilgisayar
kendi başına bir is yapmaz. Bilgisayarla ilgili olarak kullanılan bu terimlerin anlamları aşağıda verilmiştir.
Giriş: Kişi tarafından veya bilgisayar tarafından sağlanan verilerdir. Bu veriler, sayılar, harfler,
Sözcükler, ses sinyalleri ve komutlardır. Veriler giriş birimleri tarafından toplanır.
İşlem: Veriler insanların amaçları doğrultusunda, programın yetenekleri ölçüsünde işlem
Basamaklarından geçer.
Bellek: Verilerin depolandığı yerdir. Giriş yapılan ve islenen veriler bellekte depolanır.
Çıkış: Bilgisayar tarafından işlem basamaklarından geçirilerek üretilen yazı, resim, tablo, müzik,
grafik, hareketli görüntü, vb. nin ekrandan ya da yazıcı, hoparlör gibi değişik çıkış birimlerinden alınmasıdır.
Bir bilgisayarın işlem yapabilmesi için donanım ve yazılıma gereksinim vardır.
Donanım (Hardware): Bilgisayarın fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir. Ekran, klavye, Sabit
disk (sabit disk), fare, yazıcı, bellek, mikroişlemci, tarayıcı vb. bilgisaya r donanımını oluşturan parçalardır.
Yazılım (Software): Bilgisayar donanımında kullanılan çeşitli programlara yazılım denir. Bilgisayar
donanımının çalışmasını sağlayan yazılımlar olduğu gibi, bilgisayarda işlem yapmayı sağlayan yazılımlarda
vardır. Yazılıma örnek olarak, kelime işlemciler (word processor), tablolama (spread sheet), sunu (presentation),
programlama dilleri (Pascal, C, Visual Basic vb.), ses (sound) programları verilebilir.
Bilgisayar Bileşenleri?
Anakart (main board): Anakartlar tüm bilgisayar bileşenlerinin üzerine monte
edildiği ,bilgisayarın en önemli parçalarındandır. Kasaya monte edilir ve diğer
tüm donanımlar ana karta bağlanır. Ana kart bileşenler arasında köprü vazifesi
görür. Anakartınızın veri hızı bilgisayar performansını doğrudan etkileyecektir.
Anakartınız kullanacağınız işlemci ve donanımla uyumlu olmalıdır. Bunun
dışında ana kart alırken veri aktarım hızı temel kriterdir.
İşlemci (CPU): İşlemci adı üzerinde bilgisayarınızdaki işlemleri matematik
temelli yapan parçadır. Anakart üzerine monte edilir. Piyasada intel ve
AMD işlemciler mevcuttur. Eski AMD işlemcilerin ısınma sorunu varadı,
ancak yeni modellerde bu sorun aşıldı. AMD daha ucuzdur, keza AMD
uyumlu anakartlarda daha ekonomiktir. AMD tercihi size ciddi bir fiyat
avantajı sağlayabilir. Eğer Çok yüksek hızlarda işlemci almayacaksanız
AMD tercih edebilirsiniz. Çift çekirdekli, 4 çekirdekli işlemciler piyasaya
sürülmüştür. Çekirdek sayısının artması performansı artıracaktır. Keza
işlemci hızının artması da performansı artıracaktır ancak programcılık
,grafik tasarım gibi ,yada ileri seviye oyunlar gibi işlerle uğraşmıyorsanız
fazlada abartmanıza gerek yok.
Geçici Bellek (Ram): RAM bellek olarak bilinen kartlar
bilgisayarınızın en önemli bileşenlerindendir. Bilgisayar hızınızı ve
kullanabileceğiniz programları doğrudan etkiler. Ramlerde en
önemli hususlardan biri RAM ın yüksekliğinden ziyade RAM
hızıdır. 800 Mhz ,1333Mhz ,1600Mhz gibi hızlarda çeşitli Ramler
vardır. Ram alırken en az 2 Gb Ram almanızı öneririz. Ne kadar
yüksek Ram o kadar iyidir. Ramin kapasitesi bilgisayarınızın hazır
geçici hafızasında tuttuğu veri boyutunu ifade eder. Yani 2 GB
Ramli
bir
bilgisayarınız
varsa
bilgisayarınızı kullanmaya
başladığınızda Bilgisayar 2GB a kadar veriyi Ram belleğinizde her
an kullanıma hazır tutar demektir. Bütçenizin elverdiğince yüksek
hızlı Ram seçmeye çalışın. Ayrıca RAM in ana kart üzerindeki kullanımı ile ilgili bir tasnifi mevcuttur. SD Ram
,DDR, DDR2 ,DDR3 Ramler en çok kullanılanlardır. DDR 2 yada 3 seçmeye bakın. Daha yüksek
performanslıdırlar.
Hafıza (Hard disk): Hard-disk bilgisayarınızda verilerin depolandığı birimdir.
Hard disk seçerken iki önemli unsur vardır. Hard disk kapasitesi ve hızı.
Kapasiteyi ne kadar veri depolayacağınız belirler. Çok fazla film ,müzik gibi
alan kaplayan unsurlar kullanacaksanız kapasitesi yüksek bir hard disk
seçin. Hard disk hızı ise bilgisayarınızın tüm hızını etkileyecek bir unsurdur.
5400 Rpm ,7200Rpm ve 10.000Rpm hızlarında hdd(hard disk) ler piyasada
mevcuttur. İşlemciniz ne kadar yüksek olursa olsun hard disk hızı yavaş
olursa bilgisayarınızda veri okumada zorlandığı için yavaşlayacaktır.
Paranıza göre alabildiğiniz en hızlı HDD'yi seçmenizi öneririz. SCSI ve
ATA bağlantılı HDD’ler mevcuttur. Bu tamamen hddnin ana karta bağlanma
şekli ile ilgilidir. SCSI bağlantı daha hızlı ve kullanışlıdır.
5. Ekran Kartı: Bilgisayarın kasasıyla monitör arasında köprü vazifesi görür. Bilgisayar içinde yapılan
işlemlerin sonucu monitöre ekran kartı vasıtasıyla aktarılır.
6. Floppy (Disket) Sürücü ve Disket: Floppy sürücü (Disket sürücü) disket üzerinde okuma ve yazma işlemi
yapan birimdir. Disket ise kapasitesi düşük olan depolama birimidir. Disketler verilerin bir bilgisayarda başka
bilgisayara taşınmasında kolaylık sağlar. Dezavantajları kapasitelerinin düşük olması ve çabuk bozulmalarıdır.
Bu yüzden günümüzde fazla kullanılmamaya başlanmıştır. Disketlerin yerini CD’ler almıştır. Gelecekte
tamamen kullanımdan kalkabilir.
7. CD-ROM: Veri depolamak için kullanılan yan bellek birimidir. Disketlere göre kapasiteleri çok yüksektir. CD
içindeki bilgiler CD-ROM sürücüler vasıtasıyla okunabilir. CD üzerine yazma işlemi CD-Writer aracılığıyla
yapılır. CD üzerine bilgiler bir kereye mahsus olmak üzere yazılır ve kullanıcı CD-ROM sürücü vasıtasıyla bu
bilgileri sadece okuyabilir. CD-ROM sürücülerin hızları kapaklarında yazar. 8x, 16x,24x…..,50x,52x… Bu hız
CD-ROM sürücünün okuma hızıyla ilgilidir. Hızı arttıkça CD CD-ROM sürücü içinde o kadar hızlı döner.
8.Modem: Coğrafi olarak uzak mesafelerdeki bilgisayarlar arasında iletişim kurmak için kullanılır. Internete
bağlanmak için mutlaka modem gereklidir. Modem uzak mesafelerdeki bilgisayarları telefon hattı vasıtasıyla
birbirine bağlar. İki tür modem vardır: 1. Dahili (Internal).2. Harici (External). Dahili modem bilgisayar
kasasının içinde kart şeklindedir. Harici modem ise kasa içinde değildir. Bilgisayara dışardan bağlanır ve bir
kutu şeklindedir. Harici modemler daha hızlı çalışır.
9.Yazıcı (Printer): Bilgisayar ortamındaki bilgileri kağıt üzerine aktarmak için kullanılır. 3 çeşit yazıcı vardır:
1. Dot Matrix (Nokta vuruşlu) Printer: Düşük kalitede çıktı alan ve çok gürültülü çalışan yazıcı çeşitidir. Sayfa
basım maliyeti düşüktür. Hız düşüktür. Bu tür yazıcılarda şerit kullanılır.
2. Deskjet (Mürekkep Püskürtmeli) Printer: Mürekkebi püskürterek kağıt üzerine aktarır. Daha çok ev
kullanıcılarının kullandığı yazıcı çeşitidir. Kalite ve Basım maliy eti olarak orta düzeyde bir yazıcıdır. Çoğu
kullanıcı bu tür yazıcıları tercih eder. Bu yazıcılarda kartuş kullanılır.
3. Lazer Printer: Lazer yazıcılardır. Yazıcının kendi fiyatı çok pahalıdır. Ancak bir sayfanın basım maliyeti çok
düşüktür. Hız ve kalite çok yüksek düzeydedir. Profesyonel iş yapan kullanıcıların kullandığı yazıcılardır.
10. Scanner(Tarayıcı) : Kağıt üzerindeki resim, grafik, tablo, yazı gibi bilgileri bilgisayar ortamına aktarmak
için kullanılır. Tarayıcının dpi’si ne kadar yüksek ise o kadar kaliteli tarar. DPI (Dot Per İnch) inç başına nokta
sayısıdır. Marka olarak Mustek, Hp, Acer, Promax gibi markalar vardır. Bunlar içinde en iyisi Mustek’tir. Bir
çok modeli vardır.
11.Güç Kaynağı(Power Suply): Bilgisayara güç veren birimdir. Bilgisayar içindeki bütün parçalara elektrik
verir. Bilgisayar içinde 5 -12 volt elektrik dolaşır. Güç kaynağı şebekeden gelen elektriği bu seviyelere
düşürür.
12. Fare(Mouse): Daha çok Windows işletim sisteminde kullanılan birimdir.
13. Klavye: F ve Q olmak üzere iki tür klavye vardır. F klavye Türkçe (daktilo) klavyedir. Klavyenini ilk tuşu F
ile başlıyorsa o klavye F klavyedir.
14. Monitör: Monitör bilgisayarda yapılan işlemlerin izlendiği birimdir. Monitörle bilgisayar arasındaki iletişimi
ekran kartı sağlar. Yani monitörden çıkan veri kablosu bilgisayar kasasında ekran kartına bağlanır.
Monitörlerin boyutları inch olarak belirlenir. 14 inç, 15 inç, 17 inç, 19 inç gibi. Bu boyut köşeden köşeye
uzaklıktır.
Ders 02: Temel Kavramlar Bilgisayar Bilesenleri II
Günümüzde bilgisayarın kullanılmadığı alan ve meslek hemen hemen yoktur. Bilgisayarların bu kullanım
alanları aşağıda özet olarak verilmiştir:
Evlerde: Ev bütçesinin hazırlanması (gelir-giderler), telefon, fiyatlar, vergiler vs girilerek sonradan tekrar
kullanılması ve diğer bilgilerin kaydı.
Eğitimde: Eğitimin (yabancı dil öğreniminden, astronomi, fizik, tıp'tan bilimsel araştırmalara kadar) bilgisayar
destekli yapılması.
Ekonomik araştırmalarda: Ekonomik verilerinin hesaplanması, yorumlanması vs.
Trafik kontrolünde: Trafik ışıklarının zamanlaması ve diğer trafik işlemlerinin tamamlanması vs.
Askeri alanda: Nükleer silahların kontrolü ve uzay çalışmalarında.
İmalatta: Üretim esnasında kalite kontrol ve otomatik üretim amacıyla (robotik üretim).
Kamusal hizmetlerde: Devlet hizmetleri, sağlık hizmetleri, banka hizmetleri, planlama hizmetleri vs.
İletişimde (internet): Uzak mesafeler arasında bilgi alış verişinde.
Ticaret ve yönetimde: Muhasebe, bordro, satış, rezervasyon, stok kontrolü vs.
Masa üstü yayıncılıktaDesktop, Publishing, DTP) Bilgisayarın daktilo gibi kullanılmasıdır. Böylece; yazılan
yazı ekrandan takip edilebilir, yanlış yazılan yazı düzeltilebilir, üzerinde istenilen değişiklikler yapılabilir,
saklanabilir ve çıktısı alınabilir.
Ofis otomasyonunda: Bir işletmenin veya işletmeler arası ofis hizmetlerinin bilgisayar aracılığıyla
yürütülmesidir.
Başlıca türleri;
Kelime işlem: Yazı yazmak ve bununla ilgili işlemler için kullanılır. Yaygın kullanılan kelime iş;lem programlar;
Word For Windows, Ami Pro, Windows Write, PW, WS
Hesap tablosu: Aritmetik işlemler yapmak ve hesaplama yöntemlerini (formülleri) belirleyerek sonuca
ulaşmak için kullanılır. Yaygın kullanılan hesap tablosu programları MS -Excel, Lotus I-23,Quatro Pro,
Improve, Moonstar vs.
Elektronik-posta e-mail: Mesaj gönderilmesi ve doküman iletimi amacıyla kullanılır. Bilgisayarlı konferans :İki
uzak mesafe arasında görüntülü konferans (Tele konferans) düzenlenebilmektedir. Görüntüler, büyük
ekranlara yansıtılarak daha rahat görünmesi sağlanır.
Veri tabanı yönetimi: Her türlü bilginin istenildiğinde ve istenildiği şekilde ulaşılmak üzere düzenlendiği veri
koleksiyonudur. Yaygın olarak kullanılan programlar; MS Access, Windows Kart dosyası, Paradox,dBase.
Sunum: Toplantı ve konferanslarda anlatılanların daha etkili olması için görsel ve işitsel sunumlara imkan
verilebilir. Böylece sunucu, anlattıklarını bilgisayar vasıtasıyla daha anlaşılır ve düzenli yapabilir.
Mühendislik Uygulamaları: Mühendislerin ve mimarların çizim ve tasarımlar için, elektrik mühendislerinin
endüstriyel tasarımları için bilgisayar yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Buna Bilgisayar destekli dizayn
(Computer Aided Desigrı- CAD) denmektedir. En yaygın kullanılan program ise AutoCAD yazılımıdır.
Dosya ve Dizin Kavramları
DOSYA: İçerisinde bilgi bulunan, text, sistem, arşiv, resim veya çalışır haldeki bilgi kümeleridir. Dosyaların
dos ortamında maximum 8 karakter isim, 3 karakter uzantısı olabilir. Uzantılarına göre dosyalar türlerine
ayrılır.
Sistem dosyaları: Sys, dll, com gibi uzantılar alır.
Resim dosyaları: Jpg, gif ,bmp gibi uzantılar alırlar.
Çalışır dosyalar: Bat(toplu işlem dosyası),exe, com.
Arşiv dosyaları(sıkıştırılmış): Zip, arj, exe gibi.
Kelime işlemcilerde yazılmış metin dosyaları: Txt, doc, rtf, pwl gibi.
Diğerleri: Kullanılan programın türüne göre dosya uzantıları değişir.
Örnek: Cobol data dosyaları cbl, Visual basic dosyaları mdb, ldb, Excel dosyaları xls gibi
DİZİN: Dosyaların saklanması ve tasnifi için kullanılır, kendileri bilgi içermez ler fakat bilgiler içerisinde
depolanabilir.
İşletim Sistemleri
İşletim
sistemi,
bilgisayarda
çalışan,
bilgisayar donanım kaynaklarını
yöneten
ve
çeşitli uygulama yazılımları için yaygın servisleri sağlayan bir yazılımlar bütünüdür. İşletim sistemi, uygulama
kodları genellikle direkt donanım tarafından yürütülmesine rağmen, girdi-çıktı, bellek atama gibi donanım
fonksiyonları için uygulama programları ve bilgisayar donanımı arasında aracılık görevi yapar.
İşletim sistemleri sadece bilgisayar, video oyun konsolları, cep telefonları ve web sunucularında değil;
arabalarda, beyaz eşyalarda hatta kol saatlerinin içinde bile yüklü olabilir. İşletim sistemleri işlevsellerinin
genişliği ile değil, donanımı belli bir amaç doğrultusunda programlayabilme nitelikleriyle değerlendirilmelidir.
En yaygın kullanılan işletim sistemlerine örnek olarak; Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android ve iOS
örnek verilebilir.
Windows İşletim Sistemi
Windows, Microsoft firmasının ürettiği bir işletim sistemidir. Kullanışlı grafik arayüzler (pencereler) ve görsel
iletiler yardımıyla programları çalıştırma, komut verme gibi işlemleri hem mouse (fare) hem de klavyeden veri
girerek gerçekleştirebilme kolaylığı sağlayan bir işletim sistemidir. En büyük özelliklerinden biri, kolay
öğrenilebilir oluşudur. Bu kolaylık Windows´a, bilgisayar pazarında en yaygın kullanılan işletim sistemi
olmasını sağlamaktadır. Bu konuda en önemli rakibi ise Linux sistemidir.
Şimdi ise Windows işletim sisteminin kullanıcı açısından avantaj ve dezavantajlarını kısaca i nceleyelim
Avantajları

Bilgisayar kullanma konusunda zorluk çeken ve uzak duran kişilere görsel açıdan cazip ve kullanım
kolaylığı olan bir çalışma ortamı sağlaması

Uzun dosya isimlerine izin vermesi (255 karaktere kadar)

Program desteklerinin oldukça fazla olması

Yeni takılan bir modemi, mouse, ekran kartı, ses kartı vs gibi birimleri kolay ve otomatik algılama olanağı
veren tak ve çalıştır desteğinin varlığı
Dezavantajları

Windows´un, Linux gibi açık kodlu bir sistem olmaması, bu nedenle çok sayıda kul lanıcının devreye girip,
yazılımı geliştirmesine, açıklarını kapatmasına izin vermemesi.

Internet uygulamaları ya da veritabanı sunuculuğu gibi veri alışverişinin yoğun hacimli olduğu işlerde
yavaş kalabilmesi.


Kilitlenme problemi ve zaman zaman yeniden yükleme zorunda kalınması.
Kimi durumlarda, diğer bazı işletim sistemlerine göre bilgisayar hafızası ve diğer kaynakları verimsiz
kullanabilmesi.

Virüsler, bilgisayar korsanları ve Internet üzerinden gelebilecek çok sayıda hatalı programa karşı güvenlik
açıkları barındıran korumasız bir sistem olması.
Windows 7 Kurulum
Temel değişiklikler
Microsoft bilgisayarla çalışmayı daha da basitleştirmek için alet çantasının en derinlerine el atmak
istiyor. Bir örnek: Yeni W-LAN özellikleri. Şimdiye kadar ağ adaptörü sadece bir bağlantı
gerçekleştirebiliyordu. Laptopu ile hem internet erişim noktasına hem de arkadaşının laptopuna bağlanmak
isteyenler için durum kötü gözüküyordu. Microsoft bir sonraki işletim sistemi nesli ile sanal ağ adaptörleri
oluşturmak istiyor. Windows her bağlantı için sanal bir W-LAN kartı oluşturuyor, her ne kadar fiziksel açıdan
bir tane bulunsa da… Böylece kullanıcı birçok cihaza ve erişim noktasına aynı anda bağlanabilecek, hatta
laptoplar internet bağlantısını farklı yerlere de iletebilecek. Bunun sonucu olarak, eğer erişim noktasının
dışında
bir
yerde
bulunuyorsanız
ekstra
bir
bağlantı
şansınız
daha
olacak.
Windows 7,25 MB'a iniyor
Fakat Microsoft yöneticileri daha da fazlasını istiyor ve Windows'un temeli olan çekirdeği yeniden inşa
etmeye çalışıyor. Vista'da da kullanılan NT çekirdeği artık 15 senelik oldu. Bu durumu Microsoft geliştiricisi
Eric Traut bile itiraf etti. MinWin olarak adlandırılan yeni çekirdek 25 MB sabit disk ve 40 MB RAM'a ihtiyaç
duyacak. Püf nokta: Modülleştirme. MinWin sadece temel fonksiyonları sunuyor ve kullanım amacına göre
yeni modülleri ekliyor. Sonuç olarak MinWin aynı prensiplere göre masaüstü bilgisayarları, PDA'lar ve akıllı
telefonlarda kullanılacak. Bu ay çıkacak olan Windows Server 2008 de buna benzer bir temel üzerine
geliştirildi: Minimum çekirdek kurulumu mevcut. Yönetici isterse bunun üzerine mail, yazıcı ve web sunucusu
ekleyebiliyor.
Sanallaştırma sayesinde geri uyumluluk
Windows'ta yapılacak bu denli sert bir değişiklik, sorunlar olmadan gerçekleşemiyor. Sürücüler ve
uygulamalar yeniden geliştirilip, her şeyden önce kullanıcı tarafından yeniden satın alınmalıydı. Microsoft bu
şoku "Sanallaştırma" ile ortadan kaldırabilir. Eski işletim sistemlerinin bileşenleri, Windows 7'de sanal olarak
temsil edilebilir ve böylece eski programlar buna başvurup problemsiz çalışabilir. Kullanıcı bu sürecin farkına
bile varmayacak, zira sanallaştırma sıkı bir şekilde kullanıcı arayüzü ile bağlanmış olacak. Bu sayede
Windows XP ve Vista programları kullanılmaya devam edilebilecek.
Bu yeni özelliklerin yanında, Microsoft'un zaman azlığı sebebiyle Vista'ya ekleyemediği bazı eski
özellikler genişletilecek. Mesela yeni dosya sistemi WinFS bilgisayar dünyasına girişini yapacak. Verileri
arama ve verilerin yönetimi çok daha kolay bir şekilde gerçekleşecek. Bunun dışında BitLocker ve Güvenlik
Duvarı’nın kullanımı kolaylaştırılacak. Diğer yenilikler arasında Internet Explorer 9, Media Player 12 ve
Linux/Mac OS’ta standart olan sanal masaüstleri var.
Önümüzdeki üç sene içinde de Microsoft tamamen 32-bit mimarisinden vazgeçemeyecek. Çünkü
spekülasyonlar Windows 7'nin hem 32 hem de 64-bit sürüm olarak piyasaya sürüleceğine işaret ediyor.
Sonuç
Windows 7 ile Microsoft büyük bir adım atmak istiyor. Bunu yeni bir çekirdeğin ve kullanıcı arabiriminin
geliştirilmesinden anlayabiliriz. Bu devrimsel işletim sistemi için ne kadar sevinilse de şu unutulmamalı:
Zaman uçup gidiyor. Ocak ayının ortasında ilk öncül sürüm (Milestone 1) küçük çapta bir topluluk için
yayımlandı. Bazı kaynaklara göre Windows 7 2009'un ikinci yarısında çıkabilir. Fakat geliştiriciler Windows
2000, Windows Server 2003 ve Windows Vista'da fazla iyimser davranmışlardı ve yayımlanma tarihini sürekli
ötelemişlerdi. Microsoft bu tarz bir olaya kesinlikle bir kez daha mahal vermemeli. En azından firma-müşterileri
yayımlanma tarihine güvenebilmeli. Geriye sadece şu kalıyor: Umarız Microsoft çok fazla şey vaat etmemiştir
ve 2010 sözünü tutmak için kısa vadede Windows 7'den birçok önemli özelliği çıkartmaya çalışmaz.
Microsoft Word
Office paketinin profesyonel bir yazı programı olup, masa üstü yayıncılık olarak ta adlandırılabilir. Bir
kelime-işlem programı olarak kullanılıp, temelde basılı ya da elektronik ortamda yayınlanacak çıktıları
yaratmak için tasarlanmış bir programdır.
Hareket Tuşları
*
*
*
*
*
*
*
*
Sağ ok / Sol ok: Bir karakter sağa & Sola hareket.
Üst ok / Alt ok: Bir satır aşağı & Yukarı hareket.
Home / End: Satır başı & Satır sonu
Page up/Page down: Bir ekran aşağı & Yukarı hareket.
CTRL+ Sağ ok / CTRL+Sol ok: Kelime hareketi.
CTRL+ Üst ok / CTRL+Alt ok: Paragraf hareketi.
CTRL+ Home / CTRL+End: Belge başı & Belge sonu.
CTRL+ Page up / CTRL+Page down: Sayfa Hareketi.
Seçim işlemleri:
*
*
*
*
*
*
Serbest seçim: Farenin sol tuşuna basılı tutarak sürükleme & SHIFT+Yön tuşları.
Sözcük seçimi: Seçilecek sözcüğün üzerine çift tıklama.
Paragraf seçimi: Paragraf içine 3kez tıklama & Satır başına çift tıklama(fare göstergesi sağa dönükken).
Satır seçimi: Satır başına tıklama (fare göstergesi sağa dönükken).
Birden fazla satır seçimi: Satır başına sürükleme uygulama (fare göstergesi sağa dönükken).
Tüm belge seçimi: Düzen 'Tümünü seç & CTRL+A&CTRL basılıyken satır başına tıklama.
Büyük/Küçük Harf Değiştir
Seçili kelimelere; normal tümce düzeni (cümlenin ilk harfleri büyük), tümü küçük, tümü büyük ya da
sadece ilk harfler büyük seçenekleri uygulamak için; "Biçim-Büyük/Küçük harf değiştir" seçeneği veya
SHIFT+F3 kısa yol tuşları kullanılır.
Başlangıcı Büyüt
İmlecin bulunduğu paragrafın ilk karakterini büyütmek için "Biçim" menüsünde yer alan "Başlangıcı
Büyüt" seçeneği kullanılır. Bu, gazete ve makalelerde sıkça karşılaşılan bir özelliktir.
Baskı Önizleme Çıktı alınmadan önce hazırlanan belgelerin sayfa üzerindeki görünümünü elde etmek için;
* "Dosya" menüsünden "Baskı önizleme" seçeneği,
* Standart Araç Çubuğunda yer alan simgesi
Madde İşaretleri ve Numaralandırma
Bu özellik yazıları maddelemek için ve listelenilen bölümleri biçimlemek için kullanılır. Bunun için
"Biçim" menüsünde yer alan "Madde işaretleri ve Numaralandırma" seçeneği veya Biçimlendirme Araç
Çubuğunda yer alan simgeleri kullanılır.
Not: Daha ayrıntılı madde imleri veya numaraları isteniyorsa "Madde işaretleri ve Numaralandırma"
seçeneğinde yer alan Özelleştir sekmesin kullanılmalıdır. Buradaki Yazı Tipi seçeneğinden madde işaretleri
veya numaralarının boyutları renkleri vb. gibi özellikleri ayarlanır. Madde işareti seçeneğinden ise istenen
simge madde işareti olarak belirlenebilir.
Kenarlıklar ve Gölgelendirme
Yazının ve grafik nesnelerinin kenarlıklarının düzenlenmesini&doldurulmasını sağlamak için "Biçim Kenarlıklar ve Gölgelendirme" seçenekleri kullanılır. Değişik kalınlıklardaki çizgiler seçilebilir, bu kenarlıklara
renk verilebilir. Burada 3 sekme yer alır. Birinci sekme olan Kenarlıklar sekmesinden; imlecin bulunduğu
metnin etrafına kenarlık verilir. İkinci sekme Sayfa Kenarlığı sekmesidir. Bu sekmenin görevi, beldede yer alan
sayfaların etrafına kenarlık eklemektir. Üçüncü sekme olan Gölgelendirme sekmesinden ise kenarlıkların içine
dolgu rengi vermede kullanılır.
Dipnot & Sonnot
Genellikle tez ve kitap türündeki çalışmalardaki alıntıları, yabancı kelimeleri yada terimleri açıklamak
için kullanılır. Bunların dışında yorumlar yazmak veya metin hakkında referans tanımlamak içinde
kullanılabilir. Aynı belge içinde hem Dipnot hem de Sonnot kullanılabilir. Örneğin; Dipnotları açıkl amalar için,
Sonnotları da belge içindeki kaynakları açıklamak için kullanabiliriz.
Dipnot açıklamaları o sayfanın sonunda, Sonnot açıklamaları da belge sonunda yer alır. Dipnot &
Sonnot simgelerinde otomatik numaraları kullanabileceğiniz gibi kendi seçeceğiniz simgeleri de
kullanabilirsiniz.
* İmleciniz Dipnot vereceğiniz kelimenin sonunda olsun (veya kelime seçili olsun),
* "Ekle" menüsünden "Dipnot" seçeneğini tıkla,
* Çıkan iletişim kutusundaki Dipnot veya Sonnot seçeneklerinden biri seçilir,
Üstbilgi-Altbilgi
Belgeyi yazdığımız, sayfaların üzerinde ve altında bulunan alanlara Üstbilgi ve Altbilgi denir. Bu
alanlar sayfa numarasının yanı sıra tarih, saat, dosya adı, logo vb. bilgiler için kullanılır. Belgeye Üstbilgi ve
Altbilgi eklemek için "Görünüm" menüsü kullanılır. Ayrıca belgede yer alan sayfalarda ortak çalışma bilgileri
elde etmek içinde Üstbilgi-Altbilgi özelliği kullanılır.
Sayfa Numarası Verme:
Belgede yer alan sayfalara numara vermek için "Ekle-Sayfa numaraları..." seçeneği kullanılır. Sayfa
numaraları Üstbilgi-Altbilgi özelliği taşır.
Bu sekmede yer alan Konum sekmesinden sayfa numaralarının sayfanın altında mı üstünde mi yer alacağı
belirlenir. Hizalama sekmesinden ise sayfa numaralarının satırın neresinde yer alacağı belirlenir. S ayfa
numaraları seçeneğinde yer alan; Biçim sekmesinden sayfa numaralarının biçimi ayarlanabilir. Başlangıç
seçeneğinden ise sayfa numarasının kaçtan başlanacağı belirlenebilir.
Sayfa Yapısı
Word, kullanıcılara standart özelliklere sahip bir çalışma alanı sunar. Bu yazım alanında kullanıcı
normal özelliklere sahip bir yazı büyüklüğünde, normal bir yazı alanı sınırları içinde ve A4 sayfasına çıktı
alacak biçimde çalışır. Ancak bu özelliklerin değiştirilmesi gerektiğinde "Dosya" menüsünde yer alan "Sayfa
Yapısı" seçeneği kullanılmalıdır.
Sayfa Yapısı iletişim kutusunda 4 sekme vardır:
1 ) Kenar Boşlukları: Buradan kâğıt alanı üzerindeki yazı alanını, Altbilgi ve Üstbilgi yeri düzenlenir. Ayrıca
metin alanı ile kâğıt sınırları arasındaki boşluklarda ayarlanabilir. Kenar boşlukları belge içindeki tüm sayfaları
etkiler.
2) Kâğıt Boyutu: Bu sekmeden, kâğıt boyutu seçilir (A4,A3 vb). Kâğıt boyutu genellikle A4 seçilmelidir. Ayrıca
kâğıt yönlendirmesi de (Yatay-Dikey) buradan ayarlanabilir.
3) Kâğıt Kaynağı: Burada yazıcının aldığı kâğıdın tipi ve kâğıt besleme
tipi ayarlanır. İlk sayfa ve diğer sayfalar kısmında sayfaların, yazıcıya beslenmesinin nasıl olacağı belirlenir.
Yazıcıya göre gelen varsayım seçenek, kâğıtların otomatik olarak beslenmesini sağlar. Kâğıdın yazdırma
yöneticisinden kontrollü olarak yazdırılması isteniyorsa o zaman Elle besleme seçeneği seçilir. Uygulama yeri
seçeneğinden düzenlemelerin belgenin hangi bölgesine uygulanacağı belirtilir.
4) Anahat: Bu kısımda; tek sayfa, çift sayfa, üstbilgi, altbilgi vb. düzenlemeler yapılır.
ÇİZİM ARAÇ ÇUBUĞU
1) Nesneleri gruplandırmak & çözmek, nesnelerin sıralamasını ayarlamak için vb. özellikler için kullanılan
seçenektir.
2) Birden fazla çizim nesnesini seçmek için kullanılır.
3) Seçili nesneleri serbest döndürmeye yarar.
4) Tüm geometrik ve daha fazla çizim nesnelerinin bulunduğu seçenektir. Burada hazır şekiller, kare, küp,
oklar, konuşma balonları..vb. şekiller bulunur.
5) Çizgi
6) Ok
7) Dikdörtgen
8) Oval
9) Metin kutusu
10) Wordart nesnesi eklemek için kullanılır.
11) Küçük resim eklemek için kullanılır.
12) Çizim nesnelerine dolgu rengi vermede kullanılır.
13) Çizgi rengi
14) Yazı tipi rengi
15) Çizginin kalınlığını belirler.
16) Çizginin tipini belirler.
17) Çizilen çizginin ok tipini belirler.
18) Nesneleri gölgelendirmek için kullanılır.
19) Çizim nesnesini 3 boyutlu hale getirir.
Notlar
* Seçili nesneleri silmek için DELETE tuşu kullanılır.
* Birden fazla nesneyi aynı anda seçmek için SHIFT tuşu kullanılır.
* Nesnelerin kopyasını çıkarmak için CTRL tuşu basılıyken nesnelere sürükleme uygulanır.
* Nesneleri taşımak için fare veya yön tuşları kullanılır. Daha hassas taşımalar için CTRL+Yön tuşları
kullanılır.
* Nesnelere metin eklemek için nesne alt menüsünden "Metin ekle" seçeneği kullanılır.
* Nesnelerin sıralamasını ayarlamak için "Nesne alt menüsü-Sıra" veya "Çiz-Sıra" seçeneği kullanılır.
* Birden fazla nesneyi tek bir nesne haline getirmek için nesneler seçildikten sonra "Çiz -Gruplandır" veya
nesne alt menüsünden "Grup" seçeneği kullanılır. Grubu çözmek için yine aynı seçenekler kullanılır.
Microsoft PowerPoint
Öncelikle sunu oluşturmak için kullanılan görsel ve grafik bir uygulamadır. PowerPoint uygulamasıyla,
metni, şekilleri, resimleri, grafikleri, animasyonu, çizelgeleri, videoları ve diğer öğeleri birleştiren slayt
gösterilerini oluşturabilir, görüntüleyebilir ve sunabilirsiniz.
Şablon bulma ve uygulama
PowerPoint 2010 yerleşik şablonları uygulamanıza, kendi özel şablonlarınızı uygulamanıza ve Office.
com’daki çeşitli şablonlar arasında arama yapmanıza olanak tanır. Office.com geniş bir PowerPoint şablonları
seçeneği sunar; bunlara sunular ve tasarım slaytları dâhildir.
PowerPoint 2010 uygulamasında şablon bulmak için şunları yapın:
1.
Dosya sekmesinde Yeni'yi tıklatın.
2.
Kullanılabilir Şablonlar ve Temalar'ın altında aşağıdakilerden birini yapın:

Son zamanlarda kullandığınız şablonu yeniden kullanmak için Son
Şablonlar'ı, istediğiniz şablonu veOluştur'u tıklatın.



Daha önce yüklemiş olduğunuz şablonu kullanmak için Şablonlarım'ı seçin, kullanmak
istediğiniz şablonu veTamam'ı tıklatın.
PowerPoint uygulamasıyla yüklenmiş yerleşik şablonlardan birini kullanmak için Örnek
Şablonlar'ı, istediğiniz şablonu ve Oluştur'u tıklatın.
Office.com sitesinde şablon bulmak için, Office.com Şablonları altında bir şablon kategorisi
tıklatıp istediğiniz şablonu seçin ve Office.com sitesinden bilgisayarınıza şablonu yüklemek
amacıyla Karşıdan Yükle'yi tıklatın.
Sunu açma
1.
Dosya sekmesini ve Aç'ı tıklatın.
2.
Aç iletişim kutusunun sol bölmesinde istediğiniz
sunun bulunduğu sürücüyü veya klasörü tıklatın.
3.
Aç iletişim kutusunun sağ bölmesinde sununun
bulunduğu klasörü açın.
4.
Sunuyu, ardından da Aç seçeneğini tıklatın.
Sunuyu kaydetme
1.
Dosya sekmesini ve Farklı Kaydet'i tıklatın.
2.
Dosya adı kutusuna PowerPoint sununuzun adını yazıp Kaydet'i tıklatın.
Yeni slayt ekleme
Sununuza yeni slayt eklemek için şunları yapın:

Giriş sekmesinde, Slaytlar grubunda Yeni Slayt'ın altındaki oku, ardından da istediğiniz slayt düzenini
tıklatın.
Slayda şekil ekleme
1.
Giriş sekmesinde, Çizim grubunda Şekiller'i tıklatın.
2.
İstediğiniz şekli ve slaytta herhangi bir yeri tıklatıp sürükleyerek şekli yerleştirin.
Tam kare veya daire oluşturmak için (veya diğer şekillerin boyutlarını sınırlamak için), sürüklerken
ÜSTKRKT tuşunu basılı tutun.
Slayt gösterisi görüntüleme
Sununuzu ilk slayttan Slayt Gösterisi görünümünde görüntülemek iç in şunları yapın:

Slayt Gösterisi sekmesinde, Slayt Gösterisini Başlat grubunda Baştan'ı tıklatın.
Sununuzu geçerli slayttan Slayt Gösterisi görünümünde görüntülemek için şunları yapın:

Slayt Gösterisi sekmesinde, Slayt Gösterisini Başlat grubunda Geçerli Slayttan'ı tıklatın.
Sunuyu yazdırma
1.
Dosya sekmesini ve Yazdır'ı tıklatın.
2.
Yazdırılacak altında şunlardan birini yapın:

Tüm slaytları yazdırmak için Tümü'nü tıklatın.

Yalnızca o anda görüntülenen slaydı yazdırmak için Geçerli Slayt'ı tıklatın.

Belirli slaytları numaraya göre yazdırmak için Özel Slayt Aralığı'nı tıklatıp tek tek slaytların
listesini, aralığını veya her ikisini birden girin.
3.
Diğer Ayarlar altında Renk listesini tıklatın ve istediğiniz ayarı seçin.
4.
Seçim yapmayı bitirdiğinizde Yazdır'ı tıklatın.
Etkili bir sunu oluşturmak için ipuçları
İzleyenleri bağlayacak etkili bir sunu oluşturmak için aş ağıdaki ipuçlarını dikkate alın:
1) Slaytların sayısını en aza indirin: Mesajı net olarak vermek ve dinleyicilerinizin dikkatini ve ilgisini
korumak için, sununuzdaki slaytların sayısını en alt düzeyde tutun.
2) İzleyicilerin kolayca izleyebileceği bir yazı tipi boyutu seçin: En iyi yazı tipi boyutunun seçilmesi
söylemek istediklerinizin iletilmesini kolaylaştırır. İzleyicilerin slaydınızı belirli bir uzaklıktan izlemek
zorunda olduğunu unutmayın. Genelde söylendiğine göre, 30'un altındaki yazı tipi boyutlarının
görülmesi zordur.
3) Slayt metninizi basit tutun: Asıl istediğiniz izleyenlerin, ekranı okumaktan çok bilgilerinizi
sunuşunuza kulak vermesidir. Madde işaretleri veya kısa cümleler kullanın ve metin kaydırma
kullanmaksızın her maddeyi tek bir satırla sınırlamaya çalışın.
4) Söylemek istediklerinizi ifade etmek için görsel öğeler kullanın: Resimler, grafikler ve SmartArt
grafikleri izleyicilerin hatırlaması için görsel ipuçları verir. Slaytlarınızdaki metin ve mesajların
tamamlayıcısı olarak anlamlı görsel öğeler ekleyin.
5) Grafik etiketlerini ve grafikleri anlaşılır hale getirin: Çizelgede
öğelerinin anlaşılır olması için yalnızca gerektiği kadar metin kullanın.
veya
grafikte
etiket
6) Çekici, tutarlı slayt arka planları uygulayın: Çekici ve tutarlı bir şablon veya tema seçin; ancak çok
çarpıcı olmasın. Arka plan veya tasarımın mesajınızın değerini azaltmasını istemezsiniz. Ancak, aynı
zamanda arka plan rengi ve metin rengi arasında bir karşıtlık sağlamak da istersiniz. PowerPoint
2010 uygulamasındaki yerleşik temalar açık arka plan ve koyu renkli metin arasındaki kontrastı
ayarlar.
7) Yazım ve dilbilgisi denetimi uygulayın: Dinleyicinizin saygısını kazanmak ve bu saygıyı korumak
için, sununuzda her zaman yazım ve dilbilgisini denetleyin.
Download

BİLGİSAYAR DÖKÜMANLARI Ders 01: Temel Kavramlar Bilgisayar