Karabük Üniversitesi
Bilgisayar Mühendisliği Bölümü
- Dersler -
http://ects.karabuk.edu.tr/
Bilgisayar Nedir?
• Ham veriyi (Raw data) kendisine öğretilen yöntemlerle işleyen ve bu
işlemler sonucunda elde ettiği sonuçları bize sunan makinedir.
• Giriş (input) birimleri ile dış dünyadan aldıkları veriler üzerinde
aritmetiksel ve mantıksal işlemler yaparak işleyen, bu işlenmiş bilgileri
çıkış (output) birimleri ile kullanıcılara ileten, istenildiğinde bu bilgileri
saklayabilen, donanım (hardware) ve yazılım (software) dan oluşan
elektronik bir makinedir.
39
Bilgisayar Nedir?
• Bilgisayarın ingilizce karşılığı “computer (hesaplayıcı)” dir.
• To compute, computing…
What is the difference between Calculation and Computation
• Calculate comes from the Greek word Κάχληκα or gravel in English because Greeks used gravel
for counting. In English, calculation involves numbers and the word usually connotes (akla
getirmek) a simple process, but computation may be done by applying specific rules, with or
without numbers, and the word is chosen for more complex tasks. Calculation is a prerequisite for
computation. The difference in the meaning of calculation and computation appears to originate
from the late medieval period.
• Computation is a general term for any type of information processing that can be represented
mathematically. This includes phenomena ranging from simple calculations to human thinking. In
a more narrow meaning, computation is a process following a well defined model that is
understood and can be expressed in an algorithm, protocol, network topology, etc.
40
Bilgisayar Nedir?
• Girdiğiniz verileri makine diline çevirir.
• Sadece 0 ve 1’lerle çalışır ama bu çalışma çok hızlı ve süreklidir.
• Evlerde ve iş yerlerinde kullanılan küçük tip bilgisayarlara kişisel bilgisayar
(PC: Personal Computer) denir.
• Gerçek manada ilk PC IBM tarafından 1981 yılında piyasaya sürülmüştür.
A computer is a general purpose device that can
be programmed to carry out a set of arithmetic or logical
operations.
41
Kuşaklarına göre Bilgisayar
Türleri
1.
1. Kuşak
KuşakBilgisayarlar
Bilgisayarlar(First
(FirstGeneration);
Generation);Radyo
Radyo
lambalarıyla
lambalarıylaçalışan
çalışançok
çokısı
ısıyayan
yayanve
vebüyük
büyük
hacimli
hacimlibilgisayarlardır.
bilgisayarlardır.ENIAC’ın
ENIAC’ınyapımıyla
yapımıyla
başlar.
başlar.
2.
2. Kuşak
KuşakBilgisayarlar;
Bilgisayarlar;1952
1952yılında
yılındaTransistörün
Transistörün
bulunmasıyla
bulunmasıylaortaya
ortayaçıkan,
çıkan,daha
dahaküçük
küçük
hacimli,
hacimli,hesaplama
hesaplamahızları
hızlarıfarklı
farklıolan
olan
bilgisayarlardır.
bilgisayarlardır.
3.
3. Kuşak
KuşakBilgisayarlar;
Bilgisayarlar;1958
1958yılında
yılındaEntegre
Entegre
Devrelerin
Devreleringelişmesiyle
gelişmesiyleortaya
ortayaçıkan
çıkan
bilgisayarlardır.
bilgisayarlardır.Bu
Bubilgisayarlarda
bilgisayarlardaçoklu
çokluiş
iş
düzeni,
düzeni,uzaktan
uzaktanerişim
erişimgibi
gibikavramlar
kavramlar
doğmuştur.
doğmuştur.
4.
4. Kuşak
KuşakBilgisayarlar;
Bilgisayarlar;1965
1965yılında
yılındaKarmaşık
Karmaşık
Entegre
EntegreDevrenin
Devrenin(integrated
(integratedcircuit)
circuit)
bulunmasıyla
bulunmasıylabaşlayıp
başlayıpgünümüzde
günümüzdede
de
kullanılan
kullanılanbilgisayarlardır.
bilgisayarlardır.
42
Bilgisayarların Sınıflandırılması
Bilgisayar işlem hızı, bellek kapasitesi, verilerin iletim hızı ve aynı anda
yararlanabilecek kullanıcı sayısına göre sınıflandırırlabilir.
• Kişisel Bilgisayarlar (Personal Computer-PC) (veya Mikrobilgisayar):
• Genellikle tek kişi tarafından kullanılan bilgisayarlardır.
• Bu yüzden bu bilgisayarlara kişisel bilgisayar yani PC denir.
• Mikro bilgisayarlar 1970'li yıllardan sonra yaygınlaşmış ve bir çok kullanım alanı
bulmuştur.
•
Why are the called as «micro»?  They are really micro by comparing the big
machines of 50’s…
43
Bilgisayarların Sınıflandırılması
• Mini Bilgisayarlar (Frame): ????
• PC'nin aksine çok kullanıcı bir bilgisayar türüdür.
• Uygun bir klavye ve ekranla en fazla 100 kişi aynı anda kullanabilir.
• Banka şubelerindeki bilgisayar bu tür bilgisayarlara iyi bir örnektir.
• Ana bilgisayar/Sunucular (MainFrame/Servers):
• 100 kullanıcıdan daha fazlasına hizmet veren bilgisayarlardır. Çok büyük işyerlerinde kullanılır.
• Süper Bilgisayar:
• Kullanıcı sayısı çok olmamakla beraber çok yüksek işlem hızı gerektiren bilimsel çalışmalarda kullanılır.
• Büyük üniversiteler veya NASA gibi bilimsel kurumlarda kullanılmaktadır.
• Ülkemizde de TUBİTAK bir süper bilgisayar kurulması için çalışmalar başlatmıştır
44
Girdi-İşlem-Çıktı Prensibi
Bilgi
Bilgi işleyen
işleyen her
her sistemi
sistemi en
en azından
azından üç
üç seviyeye
seviyeye
ayırmak
ayırmakmümkündür:
mümkündür:
1.
1. Girdi
Girdiveya
veyaveri
verikabul
kabuletme,
etme,
2.
2. veri
veriişleme
işlemeve
ve
3.
3. sonuncu
sonuncuolarak
olarakçıktı
çıktıolarak
olarakverilmesi.
verilmesi.
Eğer
Eğer sistem
sistem bunlara
bunlara ek
ek olarak
olarak veriyi
veriyi tutabiliyorsa
tutabiliyorsa veri
veri
saklama
saklama denen
denen bir
bir dördüncü
dördüncü bileşen
bileşen daha
daha bunlara
bunlara
eklenir.
eklenir.
PC'nin
PC'nin içinde
içinde takılı
takılı veya
veya dışarıdan
dışarıdan ona
ona bağlı
bağlı cihazlar
cihazlar
"Girdi
"Girdi ve
ve Çıktı
Çıktı (I/O-Input/Output)",
(I/O-Input/Output)", "İşlem(Processing)"
"İşlem(Processing)"
veya
veya "Saklama
"Saklama (Kaydetme)
(Kaydetme) (Storage)"
(Storage)" işlev
işlev
gruplarından
gruplarındanbirine
birinedahildir.
dahildir.
45
İşlemlerin 3 aşaması
46
Bilgisayarı Oluşturan
Bileşenler
Donanım
Donan
ım denilince
şılması
Donanım
denilinceanla
anlaşılması
gereken
ın fiziki
gerekenbilgisayar
bilgisayarın
fiziki
ggörünümüdür.
örünümüdür.
HARDWARE
HARDWARE
Yazılım
Yazılımise
isebilgisayarın
bilgisayarın
Yazılım
kullandığıprogramların
programlarıngenel
genel
kullandığı
adıdır.
adıdır.
SOFTWARE
SOFTWARE
47
DONANIM (HARDWARE)
• Bilgisayarların elle tutulabilen, gözle görülebilen fiziksel kısımlarına
donanım denir.
• Dahili Donanım: Bilgisayar kasasının içinde bulunan donanımlardır.
• anakart, mikroişlemci, bellek, sabit disk, …
• Harici Donanım: Kasanın dışında yer alan donanımlardır. 2 farklı
türde harici donanım vardır:
• Girdi aygıtları: klavye, fare, mikrofon, tarayıcı, …
• Çıktı aygıtları: ekran, yazıcı, hoparlör, çizici, …
48
Bilgisayar Yazılımı (Software)
• Donanımı kullanmak için gerekli olan programlara yazılım denir. Elle
tutulmazlar. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar
(yüklenirler) [setup (install)]
Software, Program, Programme,
(By developing software/program, coding,…)
• Kelime işlem (word processor) programları kullanıcıların yazı
yazmasını, tablolama (spread sheet) programları hesaplama
yapmasını, sunu (presentation) programları da bilgisayar ile sunum
yapmasını sağlar.
• MP3 ses dosyalarını çalan, film dosyalarını gösteren programlar gibi
pek çok farklı yazılım vardır.
• Thousands of different kind of softwares for different purposes:
İşletim Sistemi (Operating Systems)
• Bilgisayar donanımının çalışabilmesi için gereken en temel yazılımdır.
• Çevre birimleri ile programlar arasındaki iletişimi sağlar. (Bir yazı dosyasını diskete
kopyalamak, yazıcıdan çıktısını almak, … gibi işler işletim sisteminin görevidir.)
• Programlar arası veri iletişimini sağlar. (Kullanıcının çeşitli komutlar vermesini ve programları
çalıştırmasını sağlar)
• Sistemin belleğini yönetir, disk tamponu (disk cache) gibi ek olanaklar sağlayarak belleğin
etkili bir şekilde kullanılmasını sağlar.
• Saklama aygıtlarındaki dosyalara belli bir düzende erişilmesi için bir dosya yönetim sistemi
oluşturur.
• Özellikle çok kullanıcılı sistemlerde kaynaklara güvenli erişim sağlar.
• Some of OS are; DOS, Windows, Unix, Linux, Mac OS…
KASA
KASA (AT
(AT ve
ve ATX)
ATX)
Bilgisayarı
Bilgisayarıoluşturan
oluşturankartları,
kartları,merkezi
merkeziişlemci
işlemci(CPU),
(CPU),RAM,
RAM,
diğer
diğergenişletme
genişletmekartlarını
kartlarınıiçinde
içindebarındıran
barındıranve
vefiziksel
fiziksel
zarara
zararakarşı
karşıkoruyan
koruyanelektrostatik
elektrostatikkutulardır.
kutulardır.
The
Theparadigm
paradigmisischanging
changingday
dayby
byday…
day…
51
52
GÜÇ
GÜÇ KAYNAĞI
KAYNAĞI (Power
(PowerSupply)
Supply)
Hat
Hatgerilimi
gerilimi220
220volt
voltdalgalı
dalgalı

akımdır.
akımdır.
PC’de
PC’deçoğu
çoğusayısal
sayısalaygıt
aygıt55ve
ve12
12

voltkullanmak
kullanmaküzere
üzere
volt
ayarlanmıştır.
ayarlanmıştır.
Bu
Budönüşüm
dönüşümsüreci
sürecibir
birgüç
güç

kaynağıtarafından
tarafından
kaynağı
gerçekleştirilir.
gerçekleştirilir.
Güç
Güçkaynağı,
kaynağı,kasanızın
kasanızıniçiç

tarafında,sağ
sağarkada
arkadaduran,
duran,
tarafında,
gümüşveya
veyasiyah
siyahrenkli
renklikutudur.
kutudur.
gümüş
Güç
Güçkaynağınız
kaynağınızbir
birPC’ye
PC’yekaç
kaçtane
tane

çevrebirimi
birimiyerleştirebileceğinizi
yerleştirebileceğinizi
çevre
kısmenbelirler.
belirler.
kısmen
53
ANA
ANA KART
KART (Mainboard,
(Mainboard, Motherboard)
Motherboard)
Ana
Anakart,
kart,fiberglast’tan
fiberglast’tanyapılmış,
yapılmış,

üzerindebakır
bakıryolların
yollarınbulunduğu,
bulunduğu,
üzerinde
genelliklekoyu
koyuyeşil
yeşilbir
birlevhadır.
levhadır.
genellikle
Ana
Anakart
kartüzerinde;
üzerinde;

mikro
mikroişlemci,
işlemci,

bellek,
bellek,

genişleme
genişlemeyuvaları,
yuvaları,

BIOS
BIOSve
ve

diğer
diğeryardımcı
yardımcıdevreler
devreleryer
yeralır.
alır.

Anakart’a
Anakart’abütün
bütünkartların
kartlarınanası
anasıdenir;
denir;

Çünkü
ÇünküPC'nin
PC'nindiğer
diğerbileşenleri
bileşenleribir
bir

şekildeanakarta
anakartabağlanmaktadır
bağlanmaktadır
şekilde
vebirbirleri
birbirleriile
ileanlaşmak
anlaşmakiçin
için
ve
anakartıbir
birplatform
platformolarak
olarak
anakartı
kullanırlar
kullanırlar
Yani
YaniPC'nin
PC'nin"sinir
"sinirsistemi"
sistemi"anakart
anakart

üzerindeyer
yeralmaktadır.
almaktadır.
üzerinde
54
Anakart (Mainboard)
CD Sürücü, Disket Sürücü ve Disk Sürücü kablolarla ana karta bağlanır.
Kablolar türleri: IDE kablo, SCSI kablo, Disket sürücü kablosu
55
CPU
CPU (Merkezi
(Merkezi İşlemci
İşlemci Birimi)
Birimi)
(Central Process Unit-CPU) Bilgisayarda işlemleri yürüten,
kontrol eden, yönlendiren, hesaplama yapıp sonuçları bulan
ve diğer aygıtlarının çalışmasını yönlendiren donanıma
merkez işlem birimidir(işlemci) denir. CPU genellikle
bilgisayarın beyni olarak tanımlanır. Çünkü tüm işlemler
CPU tarafından yapılır. Bu nedenle bir bilgisayarın işlem
yeteneği ve hızı işlemcisinin yeteneği ve hızıyla doğrudan
ilgilidir.
İşlemci iki kısımdan oluşur:
Kontrol Birimi Bilgisayarda yapılan tüm işlemleri kontrol
eden birimdir. Yapılan işlemlerin sağlıklı ve düzgün bir
şekilde yapılmasından sorumludur. Kontrol Birimi (CUControl Unit) bir şirketteki müdür olarak düşünülebilir.
Aritmetik ve Mantık Birimi (ALU-Aritmetical Logical Unit)
Bilgisayardaki aritmetik 4 işlem ve mantıksal karşılaştırma
yapar.
56
CPU
CPU(Central
(Central Processing
Processing Unit
Unit--Merkezi
Merkeziİşlem
İşlemBirimi)
Birimi)
57
BELLEK
BELLEK
Bilgilerin kalıcı ya da geçici olarak saklandığı ortamlardır.
Ana Bellek
RAM (Random Access Memory): Geçici ve silinebilir bellektir. Bir bilgisayar
kullanıcı olarak duyduğumuz RAM belleği ifade eder. Gündelik hayatta duyduğumuz
“Bu bilgisayarın RAM’i kaç”, 2 Gigabyte RAM’i var”,”RAM’i artırdım” gibi ifadeler
aslında bilgisayarın ana belleğini ifade eder. Bilgisayarda veriler işlemcide işlem
görmeden önce ana belleğe gelir ve orada işlemciye girmek üzere sıra beklerler.
Ana Bellek’in içersinde sıra bekleyen birçok işlem ve veri olabilir. Ana belleği bir veri
havuzu olarak düşünebiliriz. Sırası gelen veriler işlenmek üzere işlemciye alınır,
işlemcide işlenen veriler tekrar ana belleğe gönderilir. Yani ana bellek işlemcide
işlenecek verilerin geçici olarak saklandığı bir donanımdır. Bilgisayarı kapandığında
ana bellekteki veriler yok olur.
58
BELLEK
BELLEK
Ön Bellek (Cache Memory)
Ana bellek ile merkezi işlem birimi arasında görev yapan ve ana bellekten çok daha hızlı olan bir bellektir. Bu
bellek birimi; işlem esnasında çok sık kullanılan bilgisayar talimatları ve geçici olarak tutulan bilgiler için
bir “yaz-boz tahtası” olarak kullanılır. CPU ’nun ana bellekten veri alırken harcadığı zamanı azaltır; bu da
bilgisayarı hızlandırır. CPU, ana bellekten veri alması gerektiğinde, bu verinin dahili ön bellekte olup
olmadığına bakar. Dahili ön bellek, CPU’nun en son işlediği verilerin bir kopyasını saklar. Aranan veri
dahili ön bellekte bulunamazsa harici ön belleğe bakılır. Harici ön bellekte de bulunamayan veriler ana
bellekten alınır. Bu, ön belleğe göre daha yavaş bir süreçtir.
Ön-bellekler, birincil ön-bellek (Level 1, L1) ve ikincil ön-bellek (Level 2, L2) olarak ayrılırlar. Bunun dışında
bunlar dahili ve harici olarak da sınıflandırılırlar. Dahili ön-bellekler işlemcinin içindedir. Harici ön-bellekler
ise işlemcinin dışındadır. Birincil ön-bellek (L1) işlemciye yakın olandır. Genellikle birincil ön-bellekler
işlemcinin içinde ve ikincil ön-bellek (L2) ise dışındadır.
Harici Bellek
RAM içinde yazılan programların, depolama verilerinin saklandığı ve tekrar geri çağırma olanağının
bulunduğu bellek türüdür. Bunlar manyetik ortamlardır (Harddisk, Compact Disk, SSD, Flash disk,
Disket, Kartuş, Teyp, Delikli Kart vb.)
59
Belleğin
BelleğinGörevi
Görevi
Yandaki resimde de
görüldüğü gibi işlemci
belleğe farklı yollardan
erişir. Veriler, ister sabit bir
depolama kaynağından
(sabit disk) ya da herhangi
bir giriş kaynağından
(klavye, fare) gelirse gelsin
bunların çoğu öncelikle
RAM (Random Access
Memory) belleğe gider. Bu
aşamadan sonra işlemci,
kendi için gerekli olan
küçük veri parçalarını
tampon bellekte (Cache)
saklar.
60
RAM
RAM Türleri
Türleri
•Sadece anakarta uygun RAM türü
kullanılabilir.
•Eskiden kullanılan Extended Data Out
(EDO-RAM), Synchronous Dynamic (SDRAM) ve Rambus Dynamic (RD-RAM) gibi
RAM türleri zamanla yerini Double Data
Rate SDRAM (DDR-RAM) türüne
bırakmıştır.
SD-RAM
DDR-RAM
EDO-RAM
•Günümüzde 533-2000 MHz hızları
arasında değişen DDR2 ve DDR3 tipi
RAM’ler yaygın olarak kullanılmaktadır.
RD-RAM
61
RAM
RAM Belleğin
Belleğin Görevi
Görevi
Teknik olarak bellek, herhangi bir şekilde elektriksel verinin depolanması işlemidir fakat
günümüzde hızlı ve geçici depolama anlamında kullanılmaktadır. Eğer bilgisayarınızın işlemcisi
devamlı olarak sabit diskinize erişmek zorunda kalsaydı çalışma performansı ciddi bir şekilde
düşerdi. Veriler bilgisayarınızın belleğinde tutulduğu zaman işlemciniz bu verilere kat kat daha hızlı
erişebilir.
Bilgisayarınızdaki bütün parçalar (işlemci, sabit disk ve işletim sistemi gibi) takım hâlinde çalışır.
Bilgisayarı açtığınızdan itibaren kapatana kadar işlemciniz bellekleri kullanır.
Bu aşamada akıllarda daha rahat kalması için bilgisayarı bir ofise benzetebiliriz. İşlemci ofiste
çalışan insan; sabit disk dosyalarınızı sakladığınız dolaplar, RAM bellek ise sizin masanız
olacaktır. Kullanmak istediğiniz dosyalara hızlı erişmek, her seferinde gidip dolaptan çıkarmamak
için onları masa üstünde tutmak en akıllıca yöntemdir. RAM Bellek yani masa ofislerde olmazsa
olmaz parçalardandır.
62
ROM/BIOS
ROM/BIOS
BİOS (Basic İnput Output System)
BİOS yongası (entegresi), bilgisayarın açılışı sırasında parçaları kontrol eden ve onları çalışmaya
hazır duruma getiren bir program içerir. ROM (Read Only Memory) türündeki bellek üzerinde
kaydedilmiş bir programdır. Bu tür bellekteki bilgiler bilgisayarı kapattığınızda silinmez.
Not:BIOS bugün üretilen anakartların çoğunda, Flash ROM üzerine kayıtlıdır. Bu türdeki belleğin
içeriği bilgisayarı kapadığınızda silinmez ama gerektiğinde özel bir program çalıştırılarak
değiştirilebilir.Böylelikle BİOS un içerdiği hatalar giderilebilir.
BIOS’ un ilk görevi, bilgisayarın açılışı sırasında bellek gibi çeşitli parçaları kontrol ederek,bir
problem varsa kullanıcıyı uyarmaktır.
Bilgisayarın açılışı sırasında özel bir tuşa (genellikle DEL tuşu) basarsanız, karşınıza BIOS setup
ekranı gelir. Bu ekranda gerekiyorsa, sabit disk sürücülerinin tipi gibi çeşitli bilgileri ve ayarları
değiştirebilirsiniz.
63
ROM
ROM (Read
(Read Only
Only Memory
Memory
 Üretimleri
Üretimleriesnasında
esnasındaözel
özelbilgiler
bilgilerile
ileprogramlanmış
programlanmış

hafızatipleridir.
tipleridir.
hafıza
 ROM
ROMchipleri
chiplerisadece
sadecebilgisayarlarda
bilgisayarlardadeğil
değilbirçok
birçok

elektronikcihazda
cihazdada
dakullanılmaktadır.
kullanılmaktadır.
elektronik
 Temel
Temelolarak
olarakbeş
beşadet
adetROM
ROMtipi
tipibulunmaktadır
bulunmaktadır

 ROM
ROM (Read
(ReadOnly
OnlyMemory)
Memory)

 PROM
PROM (Programmable
(ProgrammableRead
ReadOnly
OnlyMemory)
Memory)

 EPROM
EPROM(Electrically
(ElectricallyProgrammable
ProgrammableRead
ReadOnly
Only

Memory)
Memory)
 EEPROM
EEPROM(Electrically
(ElectricallyErasable
ErasableProgrammable
ProgrammableRead
Read

OnlyMemory)
Memory)
Only
 Flash
Flashmemory
memory

 Farklı
FarklıROM
ROMtipleri
tipleriolmakla
olmaklabirlikte
birliktehepsi
hepsiiçin
içintemel
temel

ikiözellik
özellikbulunmaktadır.
bulunmaktadır.
iki
 Bu
Butip
tiphafızalarda
hafızalardaelektrik
elektrikolmasa
olmasadahi
dahibilgiler
bilgiler

kaybolmazlar.
kaybolmazlar.
 Bu
Butip
tiphafızalarda
hafızalardatutulan
tutulanbilgiler
bilgilerya
ya

değiştirilemezdir,yada
yadadeğiştirilmeleri
değiştirilmeleriiçin
içinözel
özel
değiştirilemezdir,
işlemlergerekmektedir.
gerekmektedir.
işlemler
64
SABİT
SABİT DİSKLER
DİSKLER
(HDD:
(HDD:Hard
HardDisc
DiscDrive
Driveve
veSolid
SolidState
StateDrive)
Drive)
Sabitdisk,
disk,bilgilerin
bilgilerinsaklandığı
saklandığıbir
birdepodur
depoduristenilen
istenilen
Sabit
bilgilerve
vedosyalar
dosyalarsabit
sabitdiskten
disktenokunur,
okunur,belleğe
belleğe
bilgiler
aktarılırve
veişlenebilmesi
işlenebilmesisağlanır.
sağlanır.
aktarılır
Sabitdiskler
disklerfarklı
farklıdepolama
depolamakapasitelerinde
kapasitelerindeve
ve
Sabit
farklıhızlarda
hızlardaüretilirler.(Örn:
üretilirler.(Örn:40
40mb,
mb,40
40gb,
gb,80
80gb
gb
farklı
vb.)
vb.)
Herne
nekadar
kadarSSD’ler
SSD’lerHDD’lere
HDD’leregöre
göreçok
çokdaha
dahahızlı
hızlıerişime
erişime
 Her
sahipolsa
olsada,
da,sabit
sabitdiskler
disklerana
anabelleklere
bellekleregöre
göredaha
dahayavaş
yavaş
sahip
çalışırlar.Bu
Busebeple
sebepleana
anabelleklere
belleklereihtiyaç
ihtiyaçduyulmuştur.
duyulmuştur.
çalışırlar.
Bilgisayardasaklanan
saklananveriler
verilersabit
sabitdisklerde
disklerdedepo
depoedilir.
edilir.Bu
Bu
Bilgisayarda
verilerkullanılması
kullanılmasıgerektiğinde
gerektiğindesabit
sabitdiskteki
disktekiveri
veriana
anabelleğe
belleğe
veriler
aktarılır.Ana
Anabellekle
bellekleişlemci
işlemciarasında
arasındaçok
çokhızlı
hızlıbir
biriletişim
iletişim
aktarılır.
vardır.Eğer
Eğerana
anabellekler
belleklerolmasaydı
olmasaydıişlemciler
işlemcileryavaş
yavaşolan
olansabit
sabit
vardır.
disklerdekiveriyi
veriyibeklemek
beklemekzorunda
zorundakalacak
kalacakbu
buda
dabilgisayarın
bilgisayarın
disklerdeki
performansındakatlanılamaz
katlanılamazdüşüşlere
düşüşleresebep
sebepolacaktı.
olacaktı.
performansında
65
SABİT
SABİT DİSK
DİSK (HDD-Hard
(HDD-Hard Disk
Disk Drive)
Drive)
Harddisk
Harddiskmanyetik
manyetikbir
birkayıt
kayıtbirimidir.
birimidir.

Sabit
Sabitdisk,vakumlu
disk,vakumlu(havası
(havasıalınmış
alınmışve
vesürtünmenin
sürtünmeninen
enaza
azaindirildiği)
indirildiği)bir
bir

metalkutu
kutuiçerisine
içerisineyerleştirilmiş
yerleştirilmişbir
birveya
veyadaha
dahaçok
çoksayıda
sayıdaüzeri
üzeri
metal
manyetikolarak
olarakyazılabilen
yazılabilenbir
birfilm
filmkaplı
kaplıalüminyum
alüminyumdisklerden
disklerdenoluşur.
oluşur.
manyetik
RPM
RPMolarak
olarakbilinen
bilinensabit
sabitdisk
diskhızı,
hızı,RPM
RPMne
nekadar
kadaryüksek
yüksekolursa
olursaookadar
kadar

hızlıçalışması
çalışmasıanlamına
anlamınagelmektedir.
gelmektedir.(Hızlı
(Hızlıçalışması
çalışmasıdaha
dahahızlı
hızlıbir
bir
hızlı
şekildeveri
veriaktarması
aktarmasıdemektir)
demektir)
şekilde
Milyonlarca
Milyonlarcaküçük
küçükmıknatıstan
mıknatıstanoluşan
oluşansabit
sabitdiskte
diskteyanyana
yanyanaduran
duranbu
bu

mıknatıslarınbirbirlerine
birbirlerinegöre
göredurumları
durumlarıbirer
birer"0"
"0"ve
ve"1"
"1"rakamlarını
rakamlarını
mıknatısların
oluşturmaktadır.
oluşturmaktadır.
11Gb
Gb' 'lık
lıkdiskte
diskte8,589,934,592
8,589,934,592(8
(8milyar
milyar589
589milyon
milyon934
934bin
bin592)
592)adet
adet

küçükmıknatıs
mıknatısbulunur
bulunurve
vebunların
bunlarınsaniyede
saniyedemilyonlarcasının
milyonlarcasınınyön
yön
küçük
değiştirmesiyleveriler
verilerokunabilir
okunabilirveya
veyadeğiştirilebilir.
değiştirilebilir.
değiştirmesiyle
68
Bir
Bir HDD
HDD Nelerden
Nelerden Oluşur?
Oluşur?
Sabit
Sabitdiskler
disklerbir
birmerkez
merkezetrafında
etrafındadönen
dönenbirkaç
birkaçdiskten
disktenibarettir.
ibarettir.Bu
Bu

diskleralüminyum
alüminyumyapısında
yapısındaolup
olupüzerleri
üzerlerimanyetik
manyetikalan
alanoluşabilmesi
oluşabilmesi
diskler
içindüzgün
düzgündemir
demiroksit
oksitile
ilekaplanmıştır.
kaplanmıştır.
için
HDD’de
HDD’dedisklerdeki
disklerdekibilgileri
bilgileriokuma/yazma
okuma/yazmaiçin
içinkullanılan
kullanılan

sürücümotoru
motoru
sürücü
okuma/yazmakafaları
kafaları
okuma/yazma
adımmotoru
motoru
adım
kontroldevresi
devresibulunur.
bulunur.
kontrol
69
SSD'ler
DDD’lere göre teknolojileri tamamen farklı. SSD’lerde dönen
diskler yok. SSD'ler içlerinde bellek modüllerini barındırır,
hareketli parçaları yoktur, bu yüzden sessizdir , çok az ısınırlar,
ve yüksek hızlarda veri kopyalama ve yazma hızına sahiptirler.
Darbeye dayanıklıdırlar, sarsıntıdan etkilenmezler.
Bellek Birimleri
• En küçük bellek birimine Bit denir.
• 1 Bit, 0 ya da 1'den (kapalı devre=0, açık devre=1) oluşur.
• Bir karakteri ifade edebilmek için 8 bit’in biraraya gelmesi ile oluşan
Byte kullanılır.
•
•
•
•
1024 Byte = 1 KiloByte (KB)
1024 KB = 1 MegaByte (MB)
1024 MB = 1 GigaByte (GB)
1024 GB = 1 TerraByte (TB)
BİRİMLER
BİRİMLER
Byte
Byte
Birkarakter
karakter
Bir
rakamyada
yada
rakam
sembol
sembol
Kilobyte
Kilobyte
(KB)
(KB)
Megabyte
Megabyte
(MB)
(MB)
Gigabyte
Gigabyte
(GB)
(GB)
Terabyte
Terabyte
(TB)
(TB)
Binkarakter,
karakter,
Bin
Bir milyar karakter, Bir trilyon karakter,
Birmilyon
milyonkarakter
karakter Bir milyar karakter, Bir trilyon karakter,
yadasatır
satıraralıklı
aralıklı Bir
yada
yada
da
yada
da
ya
ya
veya
bir
roman
yazılmış
veya
bir
roman
yazılmış
bintane
taneroman
roman
birkütüphane
kütüphane
bin
bir
bir
sayfalık
metin
bir sayfalık metin
72
Disket
Disket Sürücü
Sürücü (Floppy
(Floppy Disc)
Disc)
• Diskete veri yazan ya da okuyan birimdir. Bilgisayar kasasının içine
yerleştirilebileceği gibi, bir dış ünite olarak da bağlanabilir.
• Disket sürücüler okuyup yazdıkları disket tipine göre çeşitli isimler
alır: Manyetik disket sürücüler, optik disket sürücüler gibi.
• 60’lı yıllardan beri kullanılan manyetik disketler zamanla boyutları
küçülmesine rağmen yüksek saklama kapasitesine
erişememişlerdir (en fazla 1.44MB).
• Kapasitelerinin ve veri yazma ve okuma hızlarının daha yüksek
olması sebebi ile, silinebilen CD ve DVD’ler ve USB hafıza birimleri
günümüzde disketleri gereksiz kılmışlardır.
5.25’’ Disket ve Sürücüsü
8’’ Disket ve Sürücüsü
8’’ Disket ve Sürücüsü
3.5’’ Disket ve Sürücüsü
73
CD
CD Sürücü
Sürücü (CD-ROM)
(CD-ROM)
• CD-ROM olarak adlandırılan CD sürücüler, fiyatlarının ucuzlamasıyla birlikte 90’lı yılların
başlarında PC’lerde yaygın olarak kullanılmaya başlandı. CD’lerin kapasitesi başlarda 650MB
iken daha sonra 700MB’a çıktı.
• İlk olarak 1998’de geliştirilen CD yazıcılar bilgi okumanın yanında boş CD’lere bilgi yazabilme
yeteneğine de sahiptirler. 2 tür boş CD vardır:
• CD-R: sadece bir defa bilgi yazılabilir, içindeki bilgiler silinemez
• CD-RW: birçok defa bilgi yazılabilir, içindeki bilgiler silinebilir
• CD sürücülerinin ve yazıcılarının üzerinde yazan numaralar bilgi okuma ve yazma hızlarını
gösterir. 1X, saniyede 150KB bilgi anlamına gelir. (52X = 7.800KB/s)
• 52x32x52 türünde bir yazıcı, tüm diskleri 52 hızlı okur, 32 hızla CD-RW diske yazar, 52 hızla
CD-R diske yazar.
74
DVD
DVD Sürücü
Sürücü ve
ve Yazıcı
Yazıcı
• 90’lı yılların sonlarına doğru ortaya çıkan DVD diskler, CD’lere göre daha
yüksek kapasiteye sahiptirler. Tek katmanlı DVD diskler 4.7GB, çift
katmanlı (double layer) olanlar ise 8.5GB bilgi saklayabilirler.
• DVD sürücü ve yazıcılar fiyatlarının ucuzlamasıyla 2000’li yıllarda
yaygınlaştılar.
• DVD’de 1X saniyede 1385KB anlamına gelmektedir. 16X DVD sürücü ve
yazıcılar 22MB/s hızları ile 52X CD’lerden 3 kat hızlıdırlar.
75
Flash Drives, Memory Cards, DVD’s, Blue
Ray’s,…
http://royal.pingdom.com/2008/04/08/the-history-of-computer-data-storage-in-pictures/
EKRAN
EKRAN KARTI
KARTI
Bilgisayarıngörüntü
görüntüçıkış
çıkışbirimi
birimi
Bilgisayarın
ekrandır.
ekrandır.
Yanigörüntü
görüntüekran
ekranüzerinde
üzerinde
Yani
oluşur,ancakekranın
ekranınveri
veri
oluşur,ancak
girişi,yadabilgisayarın
bilgisayarıngörüntü
görüntü
girişi,yada
oluşturmakiçin
içinkullandığı
kullandığıara
ara
oluşturmak
birim,ekrankartı
kartıyada
yadagörüntü
görüntü
birim,ekran
kartıadını
adınıalan
alanbirimdir.
birimdir.
kartı
Bilgisayarınoluşturduğu
oluşturduğusayısal
sayısal
Bilgisayarın
bilgilerekrana
ekranavideo
videosinyaline
sinyaline
bilgiler
çevrilerekgönderilir.
gönderilir.Bu
Buişlemi
işlemi
çevrilerek
ekrankartı
kartıyapar.
yapar.
ekran
Grafikkartı
kartıda
dadenen
denenbu
bubirim
birim
Grafik
ayrıbir
birkart
kartolabileceği
olabileceğigibi
gibibazen
bazen
ayrı
anakart
kartüzerine
üzerinetümleşik
tümleşikolarak
olarak
ana
üretilmişolabilir
olabilir
üretilmiş
78
SES
SES KARTI
KARTI
Seskartı
kartıses
seskaydedilmesine,
kaydedilmesine,
Ses
bilgisayardanbaşka
başkacihazlara
cihazlara
bilgisayardan
sesgönderilmesine
gönderilmesineyarayan
yarayan
ses
donanımdır.
donanımdır.
Seskartları
kartlarıda
daekran
ekrankartları
kartlarıgibi
gibi
Ses
bazıanakartlara
anakartlaratümleşik
tümleşik(on
(on
bazı
board)olarak
olarakgelebilmektedir.
gelebilmektedir.
board)
Hoparlörsayesinde
sayesindeses
sesçıkışı,
çıkışı,
Hoparlör
mikrofonsayesinde
sayesindeses
sesgirişi
girişi
mikrofon
yapabiliriz.
yapabiliriz.
79
ETHERNET
ETHERNET (AĞ)
(AĞ) KARTI
KARTI
Bilgisayarlarınkablolarla
kablolarlabirbirine
birbirine
Bilgisayarların
bağlanmasındaağ
ağkartları
kartlarıkullanılır.
kullanılır.
bağlanmasında
Sayısalverileri
verilerielektrik
elektriksinyallerine
sinyallerine
Sayısal
dönüştürüpkablolarla
kablolarladiğer
diğer
dönüştürüp
bilgisayarlardakiağ
ağkartlarına
kartlarınailetirler.
iletirler.
bilgisayarlardaki
dabu
businyalleri
sinyallerisayısal
sayısalveriye
veriye
OOda
dönüştürüpbilgisayara
bilgisayarailetir.
iletir.
dönüştürüp
Kabloile
ile10
10Mbit/s
Mbit/shızında
hızındaveri
veri
Kablo
aktarankartlara
kartlaraEthernet,
Ethernet,100
100Mbit/s
Mbit/s
aktaran
hızındaolanlara
olanlaraFast
FastEthernet,
Ethernet,1000
1000
hızında
Mbit/shızında
hızındaolanlara
olanlaraise
iseGigabit
Gigabit
Mbit/s
Ethernetdenir.
denir.
Ethernet
WiFiolarak
olarakbilinen
bilinen802.11g
802.11gkablosuz
kablosuz
WiFi
bağlantıhızı
hızı54Mbit/s’tir.
54Mbit/s’tir.
bağlantı
80
Monitör
Monitör (Ekran)
(Ekran) Çıktı
Çıktı Aygıtı
Aygıtı
Bilgisayardangelen
gelengörüntü
görüntüsinyallerini
sinyallerinigörmemizi
görmemizi
Bilgisayardan
sağlayanaygıttır.
aygıttır.
sağlayan
Televizyonlarile
ileaynı
aynıprensipte
prensipteçalışırlar.
çalışırlar.CRT
CRTve
veLCD
LCD
Televizyonlar
olmaküzere
üzereiki
ikiçeşidi
çeşidivardır:
vardır:
olmak
 CRT
CRT(Cathode
(CathodeRay
RayTube):
Tube):İçinde
İçindebulunan
bulunangörüntü
görüntü

tüpünedeniyle
nedeniylebüyük
büyükebatta
ebattave
veağırdır.
ağırdır.
tüpü
 LCD
LCD(Liquid
(LiquidCrystal
CrystalDisplay):
Display):Sıvı
Sıvıkristaller
kristallerile
ile

görüntüyüoluşturur.
oluşturur.İnce
İnceve
vehafiftir.
hafiftir.
görüntüyü
81
Yazıcı
Yazıcı Çıktı
Çıktı Aygıtı
Aygıtı
Yazıları,grafikleri
grafiklerive
veresimleri
resimlerikağıda
kağıdaaktarmak
aktarmakiçin
içinkullanılan
kullanılan
Yazıları,
aygıttır.
aygıttır.
3çeşidi
çeşidivardır:
vardır:
3
 Nokta
Noktavuruşlu
vuruşlu

Biriğnenin
iğneninkağıda
kağıdatemas
temaseden
edenbir
birmürekkep
mürekkepşeridine
şeridine
 Bir
vurmasıile
ileçıktı
çıktıalır.
alır.
vurması
Gürültülüve
veyavaş
yavaşçalışır.
çalışır.
 Gürültülü
Faturabasmak
basmakgibi
gibiişlerde
işlerdekullanılır.
kullanılır.
 Fatura
 Mürekkep
Mürekkeppüskürtmeli:
püskürtmeli:

Faklırenklerdeki
renklerdekimürekkepleri
mürekkeplerikağıdın
kağıdınüzerine
üzerinepüskürterek
püskürterek
 Faklı
çıktıalır
alır
çıktı
Renklifotoğrafların
fotoğraflarınbasılmasında
basılmasındakullanılabilir.
kullanılabilir.
 Renkli
 Lazer:
Lazer:

Kağıdınüzerinde
üzerindeyazılacak
yazılacakolan
olanverinin
verininyerlerini
yerlerinilazer
lazerile
ile
 Kağıdın
elektrostatikolarak
olarakişaretler
işaretlerve
veoobölgelere
bölgeleretoner
toneradı
adıverilen
verilen
elektrostatik
tozuyapıştırır.
yapıştırır.
tozu
Hızlıçıktı
çıktıalması
almasısebebiyle
sebebiyleofislerde
ofislerdekullanılır.
kullanılır.
 Hızlı
Renkliçıktı
çıktıalabilen
alabilenmodelleri
modelleride
devardır
vardır(pahalıdır).
(pahalıdır).
 Renkli
82
Klavye ve Mouse Girdi Aygıtları
Klavye: Üzerinde karakterler, rakamlar
ve gerekli olan diğer tuşların
bulunduğu gelişmiş bir girdi aracıdır.
Mouse: Grafik ortamlarda
kullanılan, ekrandaki nesneleri
işaretlemek ve seçmek için
kullanılan girdi aracıdır.
Tarayıcı ve Mikrofon Girdi Aygıtı
Tarayıcı: Kağıt üzerindeki
yazı, grafik ve fotoğrafları
sayısal bilgiye dönüştürür. Bu
sayısal bilgiler daha sonra
kaydedilebilir.
Mikrofon: Sesi ses kartına aktarır. Ses
kartı da sesin sayısal bilgiye
dönüştürülmesini sağlar. Bu şekilde
ses bilgisayar ortamında
kaydedilebilir.
Download

bellek - Ismail Rakip Karas