
Amaç:
◦ Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin
başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk
sınıflamasını öğrenmek
2

Egzersiz programına başlamadan önce bireyin
aşağıdaki değerlendirmesinin yapılması
gerekmektedir:
◦ Fiziksel aktiviteye hazır olup olmadığının belirlenmesi (fiziksel
aktiviteye hazırlık anketi ile)
◦ Hastalık belirtilerinin belirlenmesi
◦ Koroner risk faktörü profilinin analiz edilmesi
◦ Bireyin hastalık riskinin sınıflandırılması
3
Bileşenler
Amaç
PAR-Q
Fiziksel aktiviteye hazır olma düzeyinin
belirlenmesi için
Hastalık belirti ve semptomları
Tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyan bireylerin
belirlenmesi için
Koroner risk faktörleri analizi
Koroner risk faktörlerinin sayısının belirlenmesi
için
Hastalık riski sınıflaması
Bireyleri sağlıklı, riskli ve hasta olarak sınıflamak
için
Tıbbi öykü
Bireyin geçmişte ve şimdi var olan bireysel ve aile
sağlık öyküsünün belirlenmesi için
Fiziksel muayene
Hastalık belirti ve semptomlarının belirlenmesi için
Laboratuvar testleri
Egzersiz testlerine ve programına katılım için
hekim onayı alabilmek için
Kolestrol ve lipoprotein profili
Bireyin hiperlipidemi öyküsünün belirlenmesi için
Kan basıncı değerlendirmesi
Bireyin hipertansif olup olmadığının belirlenmesi
için
Dinlenik KAH ve EKG değerlendirmesi
Kardiyak fonksiyonların ve kardiyak anomalilerin
belirlenmesi için
Dereceli Egzersiz Testi
Egzersiz sırasındaki kardiyak fonksiyonların ve
4
Fiziksel Aktiviteye Hazır Olma Anketi (PAR-Q)



Egzersiz programına başlamadan ve fiziksel uygunluk testlerine
katılmadan önce tıbbi muayeneye ihtiyaç duyabilecek bireylerin
belirlenmesi için uygunlanır
7 sorudan oluşmaktadır
Eğer kişi bu sorulardan birine “evet” derse egzersiz programına
başlamadan önce doktor kontrolüne gönderilmesi gerekmektedir
5
Sorular:
1. Doktorunuz kalp rahatsızlığınızın olduğunu ve sadece
doktor tavsiyesi ile egzersiz yapmanız gerektiğini
söyledi mi?
2. Egzersiz yaptığınızda göğsünüzde ağrı hissediyor
musunuz?
3. Geçen ay fiziksel bir aktivite yapmadığınız halde
göğsünüzde ağrı hissettiniz mi?
4. Sıklıkla bayılma ya da şiddetli baş dönmesi nedeniyle
dengeniz bozuluyor mu?
5. Doktorunuz kemik ya da eklem probleminizin egzersizle
daha da ağırlaşacağını söyledi mi?
6. Doktorunuz kalp probleminiz ya da tansiyonunuz için
sizden ilaç almanızı istiyor mu?
7. İstemenize rağmen aktivite programını takip
etmemenize sebep olabilecek burada belirtmek
istemediğiniz bir fiziksel nedeniniz var mı?
6




Programa katılacak bireye sağlık ve yaşam biçimi
değerlendirmesinin amacının açıklanması
Bireye sağlık değerlendirmesinde izlenecek yol
hakkında bilgi verilmesi
Hekimin gerekip gerekmediğinin belirlenmesi için
fiziksel aktivite hazır olma anketinin uygulanması
Yaşam biçimi profilinin değerlendirilmesi
7

Dinlenme kan basıncı ve kalp atım hızının ölçülmesi

Koroner risk faktörlerinin belirlenmesi


Varsa kolesterol ve lipoprotein düzeylerinin
değerlendirilmesi
Bireyin risk sınıflamasına göre yapılacak teste karar
verilmesi
8
Pozitif Risk Faktörleri
Kriterler
1. Yaş
Erkek >45yıl, kadın >55yıl ya da östrojen terapisi
almadan erken menapoza girmek
2. Aile Öyküsü
Babanın ya da birinci derece erkek yakının 55
yaşından önce kalp krizinden ölmesi/annenin ya da
birinci derece kadın yakının 65 yaşından önce
ölmesi
3. Sigara
Sigara içiyor olmak
4. Hipertansiyon
İki farklı zamanda ölçüm yapıldığında kan
basıncının ≥140/90 mmHg olması
5Hiperkolestoremi
TC>200mg/dl ya da HDL-C<35mg/dl
6. Diyabet
30 yaştan önce Tip II diyabet olan ya da 15 yıldan
fazla diyabet hastası olanlar
7. Hareketsizlik
Sedanter yaşam tarzı olanlar
9

18 yaşından Büyükler için Kan Basıncı
Sınıflaması
Sistolik KB
>130
130-139
Kategori
Diastolik KB
>85
140-159
Normal
Normal üstü
Etap I: Hafif hipertansiyon
85-89
90-99
160-179
Etap II: Orta Hipertansiyon
100-119
180-209
210
Etap III: Yüksek
Etap IV: Oldukça yüksek
110-119
120
10
Total Kolesterol, LDL-C, Trigliserid ve HDL-C
Sınıflaması
Sınıf.
TC
İstenen
<200
Normal
200-239
Yüksek
240
Çok yüksek
---
LDL-C
TG
Sınıf.
HDL-C
<130
<200
Düşük
<35
130-159
200-400
Normal
35-60
160
400-1000
Yüksek
>60
---
>1000
11

Koroner risk faktörü analizi sonucuna bağlı olarak
◦ Sağlıklı görünüyor (1 faktör varsa)
◦ Riski artış gösteriyor (2 veya daha fazlası)
◦ Bilinen hastalığı var (kalp, akciğer veya metabolik hastalık)
12
Hastalık Risk Sınıflaması
Sınıflama
Kriter
Sağlıklı
Sağlıklı görünen, major koroner riski
1 den fazla olmayan
Riskli
Kalp-akciğer ya da metabolik rahatsızlığı
olan, 2 ve daha fazla koroner riski olan
bireyler
Hasta
Kardiyak, pulmoner veya metabolik
Hastalığı olanlar
13

Egzersiz programına katılacaklar bireysel ve ailesel sağlık
hikayelerini içeren kapsamlı sağlık anketini doldurmalıdırlar
◦ Bireyin hastalık, ameliyat ve tedavi ile ilgili kayıtları
incelenmeli
◦ Daha önce geçirilmiş hastalığın halen devam edip etmediği
öğrenilmeli
◦ Bireyin diyabet, kalp hastalıkları, felç ve yüksek tansiyon
gibi hastalıklarla ilgili aile hikayesinin incelenmeli
14

Aşağıdaki koşullarda egzersiz programına katılacak
olanların doktor kontrolünden geçmeleri ve tıbbi
bir rapor almaları gereklidir:
◦ Erkek > 40 yaş iki ve daha çok major risk faktörü
taşıyorsa
◦ Kadın > 50 yaş iki ve daha çok major risk faktörü
taşıyorsa
◦ Kardiovasküler, pulmoner veya metabolik bir rahatsızlığı
varsa
15

Fiziksel kontrol:
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
Ağırlık
Ortopedik problemler
Ödem
Akut hastalıklar
Nabız
Kardiyak regülasyon
Kas basıncı
Kalbin dinlenmesi
Ciğerlerin dinlenmesi
Major arterlerin dinlenme
16

Laboratuar Testleri:







Kan şekeri ve kan lipid düzeylerinin belirlenmesi
Dinlenme EKG
Ekokardiogram
Doktor kontrolünde dereceli egzersiz testi (eforlu test)
Kapsamlı kan analizi
Akciğer fonksiyon testleri
Kan gazları testleri
17

Dinlenik Kalp atım hızı (nabız değerlendirilmesi)
◦ Steteskop
◦ Dokunma yöntemi ile
 < 60 nabız =bradikardi
 60-100 nabız = normal,
 >100 nabız = taşikardi


Kan Basıncı
EKG
18

Koroner kalp rahatsızlıkları dinlenme durumunda
çekilen EKG ile belirlenemez
◦ Zorlayıcı bir yükleme yapılmadan anormallikler
gözlemlenemez
◦ Eforlu bir egzersiz testi ile EKG incelenip bireyin kalbi
gözlemlenmelidir.
19
Download

sağlığın değerlendirilmesi ve risk sınıflaması