TOPRAK VE SU KAYNAKLARI DAĠRE BAġKANLIĞI
ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ VE HAVZA ARAġTIRMALARI
GRUBU
Sunan: Dr. ĠNCĠ TEKELĠ
Grup Koordinatörü
2014
Tarımsal AraĢtırmalar ve Politikalar
Genel Müdürlüğü
İÇERİK
 TOPRAK VE SU KAYNAKLARI DAĠRE BAġKANLIĞI
 ARAġTIRMA PROGRAMLARI
 ENSTĠTÜLER
 ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ VE HAVZA ARAġTIRMALARI GRUBU
PROJELERĠ VE ÇALIġMA ALANLARI
 TÜRKĠYEDE VE KURUMLARDA GENEL DURUM
 KURUMLAR VE ĠġBĠRLĠĞĠ
 HEDEFLER
2
TOPRAK ve SU KAYNAKLARI ARAŞTIRMALARI
DAİRESİ BAŞKANLIĞI
VİZYON VE GÖREV TANIMI
 Vizyon 2023
 Ulusal Bilim ve Yenilik Stratejisi Eylem Planı (2011-2016)
 GTHB Stratejik Eylem Planı (2013-2017)
 Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü – Tarımsal Araştırmalar
Master Planı (2011-2015)
Öncelikli araştırma program ve projelerle bölgesel, ülkesel ve uluslararası düzeydeki
araştırma faaliyetlerinin; TAGEM-yönetim ve uygulama usul ve esaslar
doğrultusunda yürütülmesini sağlayarak;
-
SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE VERİM ARTIŞI İÇİN TOPRAK VE SU
KAYNAKLARININ ETKİN VE DOĞRU KULLANIMINI SAĞLAYACAK PROJELER
HAZIRLAMAK,
HAZIRLATMAK,
UYGULATMAK,
İZLEMEK
VE
DEĞERLENDİRMEK…
3
ORGANİZASYON
TOPRAK - SU KAYNAKLARI
ARAġTIRMALARI DAĠRESĠ
BAġKANLIĞI
Dr . Bülent SÖNMEZ
Tarımsal Sulama ve
Arazi Islahı
ÇalıĢma Grup
Koordinatörlüğü
Bitki Besleme ve
Toprak
ÇalıĢma Grup
Koordinatörlüğü
Ġklim DeğiĢikliği ve
Havza
ÇalıĢma Grup
Koordinatörlüğü
Tarımsal
Mekanizasyon ve
BiliĢim Teknolojileri
ÇalıĢma Grup
Koordinatörlüğü
Dr. Ġnci TEKELĠ
(Koordinatör)
Fatma ÖZKAYA
4
1.Su Toplama Havzalarında Toprak
Kaynaklarının Korunumu ve Geliştirilmesi
2. Tarım - İklim Değişikliği Etkileşimi
3. Su Kullanım Etkinliğinin Arttırılması
ve
Su
4. Toprak Verimliliği
5. Toprak Kalitesi ve Toprak Kirliliği
6. Toprak ve Arazi Bilgi Sistemleri
7. Toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesine yönelik sosyal ve
ekonomik analizler
8. Tarımsal Yatırımlarda Girdi Optimizasyonu ve kırsal alandaki
toplumlar için mali modeller
9. Çevre Toksikolojisi ile Bitki Koruma Ürünlerinin Çevreye Etkisi
5
ARAŞTIRMA PROGRAMLARI….
AFA :
TOPRAK SU KAYNAKLARI VE ÇEVRE
PROGRAM VE ÖNCELĠĞĠ
 Tarım – Ġklim DeğiĢikliği EtkileĢimi
GELĠġTĠRME
YÜKSEK
HEDEFĠ
 Tarım ile küresel ısınma ve iklim değişikliği etkileşimini belirlemek
 Tarımın iklim değişikliğine uyumunu sağlamak
 Tarımsal çevre sorunlarını araştırmak
ARAġTIRMA



HEDEFĠ
İklim değişikliğinin toprak ve su kaynakları üzerinde etkilerinin belirlemek
Ülkemiz sera gazı bütçesinde tarımın payını saptamak
Bölgesel kuraklık ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi için kuraklık kriterlerini
belirlemek
6
ARAŞTIRMA PROGRAMLARI….
AFA :
TOPRAK SU KAYNAKLARI VE ÇEVRE
PROGRAM VE ÖNCELĠĞĠ
Su Toplama Havzalarında
Korunumu ve GeliĢtirilmesi
GELĠġTĠRME
Toprak
ve
Su,
Kaynaklarının
ve
sürdürülebilir
ORTA
HEDEFĠ
Toprak ve su kaynaklarının
kullanımını sağlamak
ekonomik
ARAġTIRMA HEDEFĠ
Havza toprak ve su kaynaklarının korunumu ve sürekliliğini
sağlayan stratejiler geliştirerek uzun süreli ve verimli bir tarım
sağlamak
7
ENSTİTÜLER VE ARAŞTIRMA İSTASYONLARI
 TOPRAK GÜBRE VE SU KAYNAKLARI MERKEZ ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ
MÜDÜRLÜĞÜ – ANKARA
 ULUSLARARASI TARIMSAL ARAġTIRMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ MÜDÜRLÜĞÜ MENEMEN/ ĠZMĠR
 GEÇĠT KUġAĞI
ESKĠġEHĠR
 DOĞU ANADOLU
ERZURUM
TARIMSAL
ARAġTIRMA
ENSTĠTÜSÜ
MÜDÜRLÜĞÜ
TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ
–
-
 GAP TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – ġANLIURFA
 ORTA KARADENĠZ GEÇĠT KUġAĞI TARIMSAL ARAġTIRMA ĠSTASYONU
MÜDÜRLÜĞÜ – TOKAT
 KONYA TOPRAK SU VE ÇÖLLEġME ĠLE MÜCADELE ARAġTIRMA ĠSTASYONU
MÜDÜRLÜĞÜ – KONYA
 ATATÜRK TOPRAK, SU VE TARIMSAL
ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ – KIRKLARELĠ
METEOROLOJĠ
ARAġTIRMA
8
ENSTİTÜLER VE ARAŞTIRMA İSTASYONLARI

BAHÇE KÜLTÜRLERĠ ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ- ALATA / MERSĠN

GAP ULUSLAR ARASI TARIMSAL ARAġTIRMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ MÜDÜRLÜĞÜ –DĠYARBAKIR

ATATÜRK BAHÇE KÜLTÜRLERĠ MERKEZ ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – YALOVA

BATI AKDENĠZ TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – ANTALYA

KARADENĠZ TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – SAMSUN

DOĞU AKDENĠZ TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – ADANA

TRAKYA TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ-EDĠRNE

ANTEPFISTIĞI ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ-GAZĠANTEP

KAYISI ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ-MALATYA

MEYVECĠLĠK ARAġTIRMA ĠSTASTONU MÜDÜRLÜĞÜ-ISPARTA

PATATES ARARġTIRMA ĠSTASYONI MÜDÜRLÜĞÜ-NĠĞDE

FINDIK ARARġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ-GĠRESUN

ZEYTĠNCĠLĠK ARARġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ-BORNOVA

DOĞU AKDENĠZ GEÇĠT KUġAĞI TARIMSAL ARARġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ-KAHRAMANMARAġ
BAHÇE KÜLTÜRLERĠ ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ –ERZĠNCAN
DOĞU ANĠZ GEÇĠT KUġAĞI TARIMSAL ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ – KAHRAMANMARAġ
TARIMSAL ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ – EDĠRNE
STIĞI ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ – GAZĠANTEP
KAYISI ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ – MALATYA
PATATES ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ – NĠĞDE
MEYVECĠLĠK ARAġTIRMA ĠSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ - EĞĠRDĠR/ISPARTA

9
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE HAVZA ARAŞTIRMALARI
Ġklim değiĢikliğinin toprak ve su kaynakları
üzerinde olası etkilerinin belirlenmesi
Ġklim değiĢikliğiyle ilgili tarımda uyum ve
azaltım stratejilerinin geliĢtirilmesi
(ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TARIM)
Erozyon ve çölleĢmenin havza ölçeğinde
belirlenmesi,
izlenmesi
ve
olumsuz
etkilerinin azaltılması için önlemlerin
ortaya konulması
(EROZYON-CÖLLEġME ve SEDĠMENT)
10
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE HAVZA ARAŞTIRMALARI
 Kurak ve yarı kurak bölgelerde tarımsal üretimdeki riskleri
azaltmak için toprak rutubetinin yerinde muhafazasına
yönelik önlemlerin geliĢtirilmesi
(KURAKLIK-SU HASADI ve TOPRAK NEMĠ)
 Entegre
havza yönetimine katkı sağlamak
hidrometeorolojik veriler kullanılarak tarımda
yönetimi modellerinin geliĢtirilmesi
üzere
suyun
 Tarımsal politikaların oluĢturulmasına esas olmak üzere,
havzalarda toprak ve su kaynaklarının korunması ve
geliĢtirilmesi için karar vericilere veri sağlanması
(YAĞIġ AKIM ĠLĠġKĠLERĠ-HAVZA HĠDROLOJĠK
MODELLER-TARIMSAL METEOROLOJĠ-KAR HĠDROLOJĠSĠ)
11
PROJELER
2012
2014
2013
TOPLAM
PROJE
YENİ
40
51
9
TOPLAM
PROJE
YENİ
52
13
TOPLAM
PROJE
YENİ
DEVAM
21
DEVAM
20
DEVAM
29
SONUÇ
6
SONUÇ
8
SONUÇ
5
BİLGİ
4
BİLGİ
10
BİLGİ
6
KAR
HİDROLOJİSİ
YAĞIŞ-AKIM
4
4
KAR
HİDROLOJİSİ
3
SEDİMENT
4
3
YAĞIŞ-AKIM
3
EROZYON
4
KAR
HİDROLOJİ
Sİ
YAĞIŞAKIM
SEDİMENT
1
SEDİMENT
3
SU HASADI
5
EROZYON
5
EROZYON
5
SU HASADI
6
SU HASADI
7
1
İKLİM-TARIM
6
TOPRAK
NEMİ
2
4
ZĠRAAT MÜHENDĠSĠ
METEOROLOJĠ MÜHENDĠSĠ
İKLİMTARIM
37
12
3
ÇEVRE MÜHENDĠSĠ
3
HĠDROJEOLOJĠ MÜHENDĠSĠ
2
12
ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ VE TÜRKĠYE

BirleĢmiĢ Milletler Ġklim DeğiĢikliği Çerçeve sözleĢmesinde ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ “ KarĢılaĢtırılabilir zaman
dilimlerinde
gözlenen doğal iklim değiĢikliğine ek olarak, doğrudan veya dolaylı olarak küresel
atmosferlerin bileĢimini bozan insan faaliyetlerii sonucunda iklimde oluĢan değiĢiklikler“ olarak
tanımlanmaktadır.

Mevcut Ġklim değiĢikliği modellerine göre Türkiye’nin de Akdeniz Havzasındaki diğer ülkeler gibi iklim
değiĢikliğinden ciddi boyutlarda etkileneceği öngörülmektedir. Öngörülen değiĢim, özellikle batı ve güney
kesimlerde yıllık ortalama sıcaklıklarda artıĢ ve yağıĢlarda azalma

Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz dağlarında kar kalınlığının azalması, sıcaklık artıĢı ve yağıĢ azalmaları
yüzey akıĢlarda zayıflama

Anlık yağıĢ ve su baskınlarında artıĢ , sıcak hava dalgaları; ve ülkenin orta ve güneydoğu bölgelerinde yer
yer kuraklık ve ağır erozyona yol açabilecektir.
13
SERA GAZLARI SEKTÖREL DAĞILIM-2009
TARIM
%58’i hayvanların enterik fermantasyonu,
%27’si tarımsal topraklar,
%13’ü gübre yönetiminden geri kalan
%2’lik kısım ise çeltik üretimi ve tarım artıklarının yakılması
KAYNAK: V Ulusal Bildirim .2013 ÇġB
14
Sektörlere Göre Öngörülen Başlıca Etkilere Örnekler
Tarım, Ormancılık ve
Ekosistemler
Su Kaynakları
İnsan Sağlığı
Sanayi, Yerleşim ve
Toplum
Olay
Sıcak dönemlerin ve
sıcak dalgaların
sıklığının artması
Su stresi ve yangınlar
sebebiyle mahsulün
%30 azalması
Su talebinin artması,
su kesintileri, su
kalitesine dair
sorunlar
Özellikle çocuk ve
Daha fazla enerji
yaşlılarda sıcağa bağlı ihtiyacı
ölümlerin artması
Şiddetli yağışların
sıklaşması
Ekinlerin zarar
görmesi, erozyon
Yüzey ve yer altı
sularının kalitesinin
bozulması
Ölüm, yaralanma,
bulaşıcı hastalıklara
yakalanma riskinde
artış
Kurak bölgelerde artış Toprağın bozulması,
mahsulde azalış,
çiftlik hayvanlarında
ölüm riski
Geniş alanları
etkileyen su sıkıntısı
Yiyecek ve su sıkıntısı, Hidroelektrik
yetersiz beslenme,
enerjinin azalması
bulaşıcı hastalık
riskinde artış
Deniz seviyelerinin
aşırı yükselmeleri
Tuzlu su karıştığından Boğulma ve göçe
tatlı suya erişim
bağlı sağlık sorunları
olanaklarının azalması
Sulama, içme suları
ve tatlı su
sistemlerinin
tuzlanması
Mülk kaybı (seller),
altyapı, ticari sınai
tesislerin zarar
görmesi
Kıyı koruma ve yeni
toprak kullanımı
maliyetleri, kitlesel
nüfus hareketleri
Kaynak IPCC-4.Değerlendirme
Raporu
15
TÜRKĠYE GÜNCEL KURAKLIK HARĠTASI
Kaynak:Meteoroloji ĠĢleri Genel Müdürlüğü 2014
16
TÜRKİYE VE EROZYON HASSASİYETİ
 Türkiye de içinde bulunduğu coğrafi konum, iklim, topografya ve toprak Ģartları,
çölleĢme ve kuraklığa karĢı hassasiyeti yüksek olan bir ülke
 YetmiĢyedi milyon hektarlık yüzey alanımızın 20 milyon hektarı kurak alanlardan; 31
milyon hektarı ise yarı-kurak alanlar

Toprak varlığımızın %86’sı nda farklı düzeyde erozyon
 Yüksek çölleĢme potansiyelimizin ardındaki en önemli etmenler yağıĢ ve kuraklık
 Bircok istasyon ve Türkiye’nin kuraklık indisi değerlerinde, 1960’lardaki nemli
koĢullardan kurak yarı-nemli iklim koĢullarına doğru genel bir eğilim

Ege Bölgesi’nin bazı istasyonlarında, nemli koĢullardan kurak yarı-nemli ya da yarıkurak iklim koĢullarına yönelik önemli değiĢimler

Iklim etmenleri gözetildiğinde, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Türkiye’nin karasal iç
bölgeleri çölleĢmeye eğilimli kurak alanlar

Topoğrafyanın yüksek oluĢu, tarım arazilerinin sürdürülebilir olmayan kullanımı ve
orman Akdeniz ve Ege bölgeleri gelecekte çölleĢme süreçlerine daha fazla açık
olabilecek alanlar
17
BAKANLIK ÇALIŞMALARIMIZ..
Kuraklık Eylem Planı (2008-2012)(2013-2017)
GTHB Stratejik Plan (2013-2017)
Kuraklık Test Merkezi
18
TÜRKİYEDE ÇALIŞMALAR
Türkiye, BMĠDÇS’ne taraf olmasından
doğan yükümlülükleri gereği olarak

I.Ulusal Bildirim 2007
 II.,III.,IV., ve V. Ulusal Bildirim
2013
Sera gazı emisyon ve yutak envanteri
Politika ve önlemler
Sera gazı projeksiyonları
Ġklim değiĢikliği etkileri, etkilenebilirlik
ve uyum
Finans ve teknoloji
AraĢtırma ve sistematik gözlem
 Ulusal İklim Değişikliği Strateji
Belgesi
 İklim Değişikliği Eylem Planı
(IDEP)2011-2023
Enerji,
Sanayi,
Ormancılık,
Tarım, Binalar,
UlaĢtırma, Atık ve Ġklim DeğiĢikliğine Uyum Odak
Konuları olmak üzere 8 konu baĢlığında kısa orta ve
uzun vadeli hedefler çerçevesinde oluĢturulmuĢtur
19
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL RAPOR (V.)
 Ulusal şartlar,









Sera gazı emisyon ve yutak envanteri,
Politika ve önlemler,
Sera gazı projeksiyonları
İklim değişikliği etkileri
Etkilenebilirlik ve uyum
Finans ve teknoloji,
Araştırma ve sistematik gözlem ile Eğitim,
Öğretim ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi olmak üzere sekiz ana bölümden oluşuyor.
Ulusal Bildirim, ülkemizin iklim değişikliği bağlamında 2009 yılındaki mevcut durumunu
ortaya koyarak bütüncül bir yaklaşımla ve bilimsel yöntemlerle hazırlanmış son derece
kapsamlı bir rapor olmasının yanı sıra, uluslararası iklim değişikliği politikalarının ulusal
politikalara entegre edilmesinde önemli bir role sahip bir belgedir.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM FAALİYETLERİNE AĞIRLIK ..




Su kaynaklarının yönetimi
Gıda güvencesinin sağlanması,
Biyolojik çeşitliliğin korunması,
İnsan sağlığı üzerindeki etkilerin araştırılması gibi uyum faaliyetlerine ağırlık verilmesi
20
İKLİM VE HAVZA ARAŞTIRMALARIYLA İLGİLİ ÇALIŞMALAR VE
DÖKÜMANLAR
 Kuraklık Eylem Planı (2008-2012)(2013-2017)-
GIDA TARIM VE
HAYVANCILIK BAKANLIĞI)
 GTHB Stratejik Plan (2013-2017)
 Ġklim DeğiĢikliği Ulusal Eylem Planı -ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI
 ÇölleĢme ve Erozyon Strateji Belgeleri -ORMAN VE SU ĠġLERĠ
BAKANLIĞI
 ÇölleĢme ve Erozyon Eylem Planları-
ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI
 Türkiye Ġklim DeğiĢikliği I. (2009) ve II.,III., IV. Ve V.
Ulusal Bildirimleri (2012)- ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK BAKANLIĞI
 Ulusal Ġklim DeğiĢikliği Strateji Belgesi- ÇEVRE VE ġEHĠRCĠLĠK
BAKANLIĞI
 Su Yasası -
ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI
 Ulusal Havza Yönetim Stratejisi(2012-2023)-ORMAN
BAKANLIĞI
VE SU ĠġLERĠ
TAGEM
21
2013 YILI HEDEFLER…..
 TAGEM VE ÇEM ĠġBĠRLĠĞĠ PROTOKOLÜ (AR-GE )
KONYA –KARAPINAR VE IĞDIR ARALIK DA KURAKLIĞA DAYANIKLI BĠTKĠ TÜRLERĠNĠN
BELĠRLENMESĠ VE YETĠġTĠRĠLMESĠ
FARKLI KAPALILIĞA SAHĠP SARIÇAM MEġCERELERĠNDE TOPRAK VE SU KAYIPLARININ
BELĠRLENMESĠ –ÇAMLIDERE
 SU HASADI - ICARDA ĠLE ULUSLAR ARASI ĠġBĠRLĠĞĠ

MAYIS 2014 -URFA
 ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ VE TARIM ÇALIġTAYI
21-22 MAYIS 2013-KIRKLARELĠ
 KAR HĠDROLOJĠSĠ ÇALIġTAYI
 ULUSAL USLE REHBERĠ
22
HEDEFLER..
 EROZYON-SEDĠMENT ARAġTIRMALARI – ULUSAL ÖLÇEKTE
VERĠLERĠN ANALĠZĠ - YAYIN
 SU TOPLAMA HAVZALARI HĠDROMETEOROLOJĠK
VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ- YAYIN
 ĠLGĠLĠ KURUMLAR, ÖZEL SEKTÖR VE SĠVĠL TOPLUM
KURULUġLARI ĠLE ĠġBĠRLĠĞĠ
 Tarım Arazilerinden Kaynaklanan Sera Gazı Emisyon,
Hazne ve Yutak Miktarlarının Belirlenmesi-Türkiye Akı
Ağı (TUBĠTAK-1007-GTHB-2012-05) (TAGEM-ĠTÜ)
 Erozyon ve ÇölleĢmenin Ġzlenmesi ve Kriter, Gösterge,
Standartlarının Belirlenmesi: Erozyonla Mücadelenin Etkin
Kılınması ( TUBĠTAK1007-OSĠB-2012-03) (TAGEMANKARA ÜN-ÇANKIRI ÜN.)
23
HEDEFLER……2014
 İKLİM VE TARIM ETKİLEŞİMİ (ÇOK DİSİPLİNLİ PRJ)
 KURAKLIK İNDEKSLERİ (TARIMSAL KURAKLIK)
 TOPRAK NEMİ ÖLÇÜM VE İZLEME
 EROZYON VE SEDİMENT
 BÖLGESEL SU HASADI ÇALIŞMALARI
 HAVZA-EKOSİSTEMLER
24
TEŞEKKÜRLER
[email protected]
http://www.tagem.gov.tr
www.gsb.gov.tr
25
Download

İklim Degişikligi ve Havza_İnci Tekeli