Ekonomik Alanda Yapılan İnkılâplar
İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat – 4 Mart 1923)
Şekil 1. 17 Şubat 1923 - İzmir İktisat Kongresi açılış töreni
Kongrenin toplanma amacı ekonomik sorunlarımızı enine boyuna tartışmak ve milli
ekonominin temel ilkelerini saptamaktır.
Kongreye tüm yurttan meslek temsilcileri katılmıştır. Kongrede alınan Misak-ı İktisadi
Kararları doğrultusunda tarım, ticaret ve sanayi alanlarında önemli gelişmeler
sağlanmıştır.
Uyarı: Milli Ekonomi ilkesi benimsenmiştir. Böylece ekonomik kalkınmamız ulusal
bağımsızlığımızın içinde gerçekleştirilecektir.
2. Tarım Alanındaki Gelişmeler
• Aşar Vergisi kaldırıldı (1925). Ekonomik açıdan kendisine ağır gelen bu
verginin kaldırılması ile Türk köylüsü rahatlamıştır. Ayrıca Osmanlı
zamanından kalma, Ağnam vergisi de kaldırılmıştır.
Uyarı: Aşar (Öşür) vergisinin kaldırılması Halkçılık ilkesi doğrultusunda bir
çalışmadır.
• Ziraat Bankasının kredi imkânları artırıldı.
• Tarım Kredi Kooperatifleri ve Yüksek Ziraat Endüstrisi T.M.O. (Toprak
Mahsulleri Ofisi) kuruldu.
• Köylüye ıslah edilmiş gübre ve tohum dağıtıldı.
• Tarımda makineleşme başladı.
• Toprak Reformu Kanunu çıkarıldı. Ancak istenilen başarı elde edilemedi.
3. Ticaret Alanındaki Gelişmeler
• Kapitülasyonların kaldırılmasıyla ekonomik bağımsızlığımız sağlanmıştır.
• 1 Temmuz 1926’da kabul edilen Kabotaj Kanunu ile karasularımızda gemi
işletme ve ticaret yapma hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti’ne verilmiştir.
• 1924 yılında İş Bankası kurularak tüccarlara ucuz kredi imkânı sağlanmıştır.
• Ticarette kolaylık sağlamak için karayolu ve demiryolu yapımına ağırlık
verilmiştir.
• Yabancılara ait demiryolları ve ticari işletmeler satın alınarak millileştirilmiştir.
Uyarı: Kabotaj Kanunu ile yabancılara ait demiryolları ve ticari işletmelerin satın
alınması Milliyetçilik ilkesi doğrultusunda yapılan çalışmalardır.
4. Sanayi Alanındaki Gelişmeler
• 1927 yılında Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılarak sanayi ve endüstri yatırımlarına
yönelinmiştir. Ancak özel sektör bu avantajları değerlendirememiştir.
• Teşvik-i Sanayi’den sonuç alamayan Türkiye, devletçilik ilkesini benimseyerek
ağır sanayi yatırımlarını kendi imkânlarıyla yapmaya çalışmıştır.
• 1933’de kanunlaştırılan ve 1934’te yürürlüğe konan I. Beş Yıllık Kalkınma Planı
başarıyla uygulanmıştır. Bu dönemde Etibank, Maden Teknik Arama, E.E.T,
D.İ.E, Sümerbank, Karabük Demir Çelik Fabrikaları gibi kurumlar kurulmuştur.
• 1938’de hazırlanan II. Beş Yılık Kalkınma Planı ise II. Dünya Savaşı nedeniyle
uygulanamamıştır.
ETKİNLİK*
Aşağıdaki cümlelerin Doğru ya da Yanlış olduğunu belirtiniz.
No
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
Cümle
Doğru
Tekke ve zaviyeler kuruluşundan itibaren Osmanlı’ya zarar
vermiştir.
Tekke ve zaviyelerin kapatılması Laiklik ilkesi ile ilişkilidir.
Soyadı Kanunu, Atatürk’ün halkçılık ilkesi ile ilişkilidir.
Ölçü ve tartılarda yapılan yeniliklerin en önemli amacı Avrupa ile
ilişkilerimizi kolaylaştırabilmektir.
Kabotaj Kanunu ile kara ticaretinde Türklerin daha çok
güçlenmesi sağlanmıştır.
Ziraat Bankası Atatürk döneminde açılmıştır.
Atatürk, ekonomide devletçilik ilkesine önem vermiştir.
1938 tarihinde hazırlanan II. Beş Yıllık Kalkınma Planı başarıyla
hayata geçirilmiştir.
Aşar vergisinin kaldırılması en çok şehirde ticaret yapan kişileri
sevindirmiştir.
Bir toplumda kadın erkek ilişkilerini, aile hukukunu düzenleyen
kanuna Medeni Kanun denir.
Osmanlı Devletinde her alanda olduğu gibi hukukta da şer’î (dini)
kurallar geçerli idi.
Medeni Kanunla Türk kadınına milletvekili seçme ve seçilme
hakkı verilmiştir.
Türkiye’de eğitim ve öğretim alanında birlik ve bütünlük Tevhid-i
Tedrisat Kanunu ile sağlanmıştır.
Medeni Kanun İsveç’ten örnek alınarak hazırlanmıştır.
Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’nun açılması Atatürk’ün
milliyetçilik ilkesi ile ilişkilidir.
Halifelik ve saltanat, milli egemenlikle bağdaşmamakta idi.
Halifeliğin kaldırılması Türkiye’de halkçılık yönünde atılan en
önemli adımdır.
Saltanatın kaldırılması ile Osmanlı Devleti resmen sona ermiştir.
BMM’nin ilk siyasi partisi Halk Fırkası’dır.
BMM’deki ilk muhalefet partisi Serbest Cumhuriyet Fırkası’dır.
Atatürk döneminde Türkiye çok partili siyasi hayata tam olarak
geçmiştir.
Türk tarihinde ilk anayasa Kanun-ı Esasi’dir.
BMM’nin ilk anayasası olan 1921 Anayasası laikliği esas almıştır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Şeyh Sait İsyanı nedeniyle
Yanlış
kapatılmıştır.
25 Şeyh Sait İsyanı nedeniyle Hataya anavatana katılamamıştır.
26 Türkiye’de çok partili siyasi hayata geçilmek istenmesinin en
önemli nedeni demokrasiyi sağlama düşüncesidir.
27 Aşar vergisi, köylüden toprak gelirlerine karşılık alınan 1/10
oranındaki vergidir.
28 Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı, rejime karşı olduğu için 31
Mart Ayaklanmasına benzetilmektedir.
29 Türkiye’de Halifeliğin kaldırıldığı gün laiklik, tam olarak
sağlanmıştır.
30 Türk tarihindeki ilk parti Hürriyet ve İtilaf Fırkası’dır.
* Bir önceki Ünite’yi de dikkate alarak etkinliği doldurunuz.
Download

6. Ekonomik Alanda Yapılan İnkılâplar