SU ÜRÜNLERI KALITESININ DEĞERLENDIRILMESINDE KOKU ALMA
SENSÖRLERININ GELIŞTIRILMESI VE UYGULAMALARI
E-burunun algılama materyalleri sensör olarak metal oksit dedektörleri, kuvarz rezonatörleri ve iletken polimerleri kullanmaktadır (Schaller ve diğ. 1998). Algılama materyalleri farklı teknikler kullanılarak dahili sensör çiplerinde depolanmaktadır (Sankaran ve diğ.
2012). Koku moleküllerinin algılanmasında genellikle QCM (kuvarz kristal mikrobalans)
Yrd. Doç. Dr. Seda OĞUR
Bitlis Eren Üniversitesi - BİTLİS
ve SPR (yüzey plazma rezonans) optik metotları kullanılmaktadır (Ko ve Park 2005; Lazcka
ve diğ. 2007). Koku moleküllerinin sınıflandırılması/tahmin edilmesi için koklama sensör
sistemlerinden elde edilen veriler uygun örüntü tanıma tekniklerine ihtiyaç duymaktadır.
Araştırmacılar koklama sensörü hassas verilerini sınıflandırmak için genelde PCA (temel
bileşen analizi) (Peris ve Escuder-Gilabert 2009) ve ANN (yapay sinir ağı) (Sankaran ve diğ.
-Bildiri Özeti-
2012) tekniklerini kullanmaktadır.
Giriş: Su ürünlerinin tazeliğinin veya bozulma durumunun değerlendirilmesinde dikkate
Bulgular: Ticari veya deneysel olarak geliştirilen elektronik burunlarla gıda ürünlerindeki
alınan temel kriter kokudur. Elektronik burun da denilen koku alma sensörleri analiz çok-
bakteriler (Du ve diğ., 2002; Olafsdottir ve diğ. 2005; Olafsdottir ve diğ. 2006; Concina ve
luğu ile zaman kaybını ortadan kaldırmak ve her zaman standart bir sonuç elde etmek ama-
diğ. 2009; El Barbri ve diğ. 2009; Şahin ve Saraoğlu 2010), mikotoksinler (Falasconi ve diğ.
cıyla sürekli geliştirilen ve etkinliği arttırılmaya çalışılan kalite kontrol sistemleridir. Koku
2005) ile su ürünlerinin tazelik (Winquist ve diğ. 1995; Di Natale ve diğ. 2001; O’Connell
bileşenlerinin türü ve miktarı her ürüne göre farklılık gösterdiğinden koku sensörlerinin
ve diğ. 2001; Olafsdottir ve diğ. 2002; Tokuşoğlu ve Balaban 2004; Amari ve diğ. 2006; El
ürüne özgü olarak tasarlanması gerekmektedir. Koku sensörleri bu bileşenlerin haricinde
Barbri ve diğ. 2008; Limbo ve diğ. 2009; Guohua ve diğ. 2012; Heising ve diğ. 2012; Tian ve
bakteri saptanması ve türlerinin teşhisinde de kullanılmaktadır.
diğ. 2012) ve bozulma durumları (Chantorachoti ve diğ. 2006; Haugen ve diğ. 2006; Hu ve
diğ. 2008; Rodriguez-Mendez ve diğ. 2009) tespit edilebilmektedir.
Amaç: Bu bildiride literatürde daha çok elektronik burun (E-burun) ismiyle anılan, gaz ve
aroma sensörleri, koku algılama veya yapay koklama sistemleri de denilen sensörlerin nasıl
Sonuç: Yapılan literatür incelemeleri doğrultusunda E-burunların su ürünlerinin kalitesini
geliştirildiği ve bu sensörlerden su ürünlerinin kalitesini belirlemede nasıl faydanıldığı ko-
belirlemede başarılı bir şekilde kullanıldığı, ancak araştırma sonuçları dikkate alınarak sen-
nusunda bilgi verilmeye çalışılacaktır.
sörlerin etkinliğinin daha da geliştirilmesi ve bu cihazlara proseste mutlaka yer verilmesi
gerektiği düşünülmektedir.
Yöntem: E-burunlar geliştirilirken öncelikle uçucu bileşenlerin tanıtılmasıyla bir sensör
dizin sistemi oluşturulmakta ve sonra dizin sistemine ait bilgiler bir yazılım programıyla
elektronik sinyale dönüştürülmektedir. Laboratuvarda prototipi geliştirilen sensörlerin gaz
kromatografisi ve kütle spektrometresi cihazlarından elde edilen analiz sonuçlarına göre
hassasiyetleri belirlenmekte ve eğer yüksek doğrulukta çalışıyorsa ticari olarak da üretilip
proseste kullanılmaktadır (Chanie ve diğ. 2005).
İnsan koklama sisteminin daha iyi anlaşılması sayesinde yapay koku algılama sistemleri
daha da geliştirilmektedir. Son zamanlarda koku reseptörleri, koku bağlayıcı proteinler ve
koklama nöronlarının kullanıldığı koklama sensörleri tasarlanarak farklı uçucu bileşenlerin
hassasiyetle nasıl tespit edileceği araştırılmaktadır (Sankaran ve diğ. 2012).
266
267
DEVELOPMENT OF OLFACTION SENSORS TO EVALUATE FISHERY
PRODUCTS’S QUALITY AND IT’S APPLICATIONS
crystal microbalance) and SPR (surface plasmon resonance) optical methods are commonly
being used for sensing odorants (Ko and Park 2005; Lazcka et al. 2007). Data obtained from
olfactory sensor systems needs appropriate pattern recognition techniques for classification/
prediction of odorants. Researchers have also used the PCA (principal component analysis)
Ass. Prof. Seda OGUR
Bitlis Eren University - BİTLİS
(Peris and Escuder-Gilabert 2009) and ANN (artificial neural network) (Sankaran et al.
2012) techniques to classify the olfactory sensor sensitivity data.
Results: Bacteria (Du et al. 2002; Olafsdottir et al. 2005; Olafsdottir et al. 2006; Concina
et al. 2009; El Barbri et al. 2009; Sahin and Saraoglu 2010) and micotoxins (Falasconi et al.
-AbstractIntroduction: The main criterion taken into account to assess the freshness and the spoilage
conditions of fishery products is odor. Also called electronic nose, olfaction sensors are
quality control systems continuously developing and trying to increase the effectiveness to
eliminate loss of time by a multiplicity of analysis and to obtain always a standard result.
Because of the type and amount of odor components of each product will vary, the odor
sensors should be designed as product-specific.
Aim: In this report, it will be studied to give information about how to develop the sensors,
usually referred as electronic noses (E-nose), called also gas and aroma sensors, olfactory
sensing or artificial olfaction systems and how to utilize these sensors to determine the
2005) in food products, the freshness (Winquist et al. 1995; Di Natale et al. 2001; O’Connell
et al. 2001; Olafsdottir et al. 2002; Tokusoglu and Balaban 2004; Amari et al. 2006; El Barbri
et al. 2008; Limbo et al. 2009; Guohua et al. 2012; Heising et al. 2012; Tian et al. 2012) and
the spoilage conditions of fishery products (Chantorachoti et al. 2006; Haugen et al. 2006;
Hu et al. 2008; Rodriguez-Mendez et al. 2009) were detected with developed commercially
or experimental electronic noses.
Conclusion: In the direction of literature investigations, it is considered, that E-noses are
successfully used in determination of fishery product quality, but the effectiveness of the
sensors must be further developed by taking into account research results and these devices
should be included in the process.
quality of fishery products.
Method: While being developed e-noses, primarily formed a sensor array system by the
introduction of volatile components and then the informaiton, belong to array system, is
converted into electronic signals by a software program. The sensitivity of sensor, developed
the prototype in the laboratory, are determined according to analysis results obtained from
gas chromatography and mass spectrometry and if it runs in high accuracy, it is used in the
process by producing as commercially also (Chanie et al. 2005).
Recently, researchers investigated how to determine different volatile components with
precision by design olfactory sensors based on olfactory receptors, odorant binding proteins
and olfactory neurons (Sankaran et al. 2012).
The sensing materials of E-nose use the metal oxide dedectors, quartz resonators and
conducting polymers as a sensor (Schaller et al. 1998). The sensing materials are deposited
on the inert sensor chip using different techniques (Sankaran et al. 2012). QCM (quartz
268
269
Download

ÖZET (PDF) - Akuademi.Net