Bölüm 6 - İşletme Performansı
Performans Kavramı
Performans, genel anlamda amaçlı ve planlanmış bir
etkinlik sonucunda elde edileni, nicel ya da nitel olarak
belirleyen bir kavramdır.
Performans Kavramı
• İster mal, ister hizmet üretsinler, işletmeler belirli bir
takım görev ve amaçları gerçekleştirmek
üzere kurulurlar.
• Kaynak kullanımında etkinlik, verimlilik, kârlılık ya da
benzeri işletme amaçlarının gerçekleşme derecesi,
işletmenin önceden belirlenen performans kriter ya da
standartlara ne ölçüde uygun davrandığını göstermesi
açısından büyük önem taşır.
Performans Kavramı
•En basit ifadeyle performans; bir bireyin, grubun ya
da örgütlenmiş bir sistemin iş yapma düzeyi olarak
tanımlanabilir.
•Bir başka tanıma göre, performans, belirlenen
koşullara göre bir işin yerine getirilme düzeyi veya
ortaya konan sonuçlar şeklinde ifade edilebilir.
İşletme Performansı Nedir?
Şimdi neredeyiz?
Daha ne kadar iyi olabilirdik?
Nerede olmalıyız?
İşletmenin Performans Kriterleri
1. Verimlilik: Verimlilik, genel anlamda belirli bir
üretim miktarı ile bu üretimi elde etmek için
kullanılan faktörler arasındaki oran şeklinde
tanımlanabilir.
Verimlilik=
Çıktı
Girdi
=
Yaratılan Toplam Fayda
Sisteme Giren Değerler Toplamı
-Fiziki Verimlilik (Mühendislik Verimliliği): Daha
çok mühendislikte kullanılan bir verimlilik
terimidir.
Fiziki Verimlilik =
Üretimin Fiziki Miktarı
Fiziki Çıktı
Üretim Faktörleri Fiziki Miktarı
Fiziki Girdi
-Ekonomik Verimlilik (İktisadîlik): Günümüzde
iktisadîlik, tüm ekonomik olgulara damgasını
vuran kıtlık özelliğinin gerekli bir sonucu olarak
kabul görmektedir. Bu özelliğinden dolayı
iktisadîlik ilkesinde, kaynak israfının en az
seviyede tutulması, maksimum faydanın
sağlanması ve bir nimet/külfet ilişkisinin göz
önünde tutulması önem kazanmaktadır.
Ekonomik Verimlilik=
Üretimin Değeri
Üretimin Maliyet Giderleri Toplamı
=
Çıktının Değeri
Girdinin Değeri
2. Üretkenlik: İşletme yönetiminde üretkenlik, üretim
faktörlerini en uygun biçimde kullanarak gerçekleştirilen
fiziki üretim düzeyi anlamında kullanılır.
3. Etkinlik (Etkenlik = Effectiveness): İşletmenin amacına
ulaşma derecesidir. İşçilik, hammadde, malzeme ve diğer
girdilerin işletme içinde saptanan amaçlar doğrultusunda ne
ölçüde yeterli kullanıldığını gösteren bir kriteridir.
Etkinlik =
Standart Performans (Değer)
Gerçekleşen Performans
4. Yeterlilik: Yeterlik, önceden belirlenmiş
standart üretim miktarının, uygulamayla oluşan
gerçek üretim miktarına bölünmesiyle elde
edilen orana denir.
Yeterlilik =
Standart Miktar
Gerçek Miktar
5. Kârlılık: Kârlılık, işletmenin belirli bir
döneminde elde ettiği kârın o dönemde
işletmede kullanılan sermayeye oranıdır.
Kârlılık=
Kâr
Sermaye
=
(Üretim Miktarı x Fiyat) – Üretim Maliyeti
Sermaye
Performans Yönetimi
“Ölçemezseniz, yönetemezsiniz.”
Peter Drucker
Performans Yönetimi
• Bireylerin ve takımların kapasitelerinin arttırılması ve
çalışanların performanslarının geliştirilmesi suretiyle,
örgütlerde devamlı başarı elde edilmesinde yararlanılan
stratejik ve bütünleştirilmiş bir yaklaşımdır.
• Üzerinde anlaşmaya varılmış amaçlar ve standartlar
çerçevesi içinde performansı anlayıp yöneterek, örgütten,
takımlardan ve bireylerden daha iyi sonuçlar almanın bir
aracıdır.
Performans Yönetimi
•Genel amaç: Örgütün etkinliklerini, kendi becerilerini ve
katkılarını sürekli iyileştirmeleri için, bireylerin ve grupların
sorumluluk üstlendikleri bir kültür oluşturmaktır.
•Yalnızca işletmede çalışanların bireysel veya takım olarak
performanslarının değerlendirilmesiyle sınırlı olmayıp, bir
işletmenin performansını yöneten metodolojileri, ölçütleri,
süreçleri yazılım araçlarını ve sistemleri de tanımlamaktadır.
Performans Yönetiminin İçeriği
Geleceğe yönelik stratejileri belirlemek ve planlamak,
Girişimleri tasarımlamak, geliştirmek ve uygulamak,
Ödüllendirme sistemleri kurmak
Örgüt yapısını yeniden düzenlemek.
Performans Yönetiminin Faydaları
Belirli bir amaca ve hedefe yöneliktir.
Hedeflerin tutturulabilme derecelerini ortaya koyar.
Geri besleme sağlar.
Performans eğilimini ortaya koyar.
Kaynak ihtiyacının belirlenmesini sağlar.
Performans Ölçümü
•1880’lerden 1980’lere kadarki süreçte genel olarak finansal
performans (kar, yatırımın getirisi) ve verimlilik gibi ölçütler
kullanılmıştır.
•Son dönemde daha stratejik düzeyde (rekabetçi üstünlük)
ölçütler kullanılmıştır.
Geleneksel Performans Değerleme
Yöntemlerinin Yetersizlikleri
1. Finansal Ölçütlerin Ağırlıklı Olması
•Finansal olmayan ölçütler göz ardı ediliyor.
•Herşey finansal performans değil! (müşteriler, süreçler)
2. Kısa Dönem Odaklı Olması
•Zaman aralıkları dikkate alınmıyor.
•Bazı şeyler (BT yatırımları, yeni ürünler, yeni personel,
yeni eğitim) etkisini orta ve uzun vadede gösterebilir.
3. Geçmişe Yönelik Olması
•Finansal raporlar önceki dönemleri yansıtır.
•Geleceğe bakışı kısıtlayabilir, yanlış yorumlara neden
olabilir.
Geleneksel Performans Değerleme
Yöntemlerinin Yetersizlikleri
4. Stratejik Uygulamaları Desteklememesi
•İşletme performansının dar ve tamamlanmamış
fotoğrafı
•İşletme stratejisi için yeterli değil
•Sadece içerideki değil dışarıdaki durum da
değerlendirilmeli
5. İş Dünyasının Gerçekleri İle Uyuşmaması
•Yetenekli personel, sadık müşteri, vb. gibi maddi
olmayan duran varlıkların bilançoda yer alması zor
•Finansal performansa bakarak bu katkının değeri
anlaşılamaz.
Geleneksel Performans Değerleme
Yöntemlerinin Yetersizlikleri
6. İşletmenin Bazı Bölümleri İle İlgisiz Olması
•Finansal raporlarda her fonksiyonel bölümün
faaliyetleri ayrı ayrı incelenir.
•Fakat, günümüzde bölümlerarası ortak çalışmaya
ihtiyaç vardır.
•Ayrıca, BT gibi kaynakların değerini ölçmek çok
zordur.
Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard)
•DSK en kısa şekliyle strateji uygulama modeli olarak
tanımlanmaktadır.
•DSK işletme stratejisini finansal ve finansal olmayan
ölçülere dönüştürerek işletme stratejisi ile çalışanlar
arasında iletişim kurmaya yarar.
•DSK bir işletmenin misyon ve stratejisinin anlaşılabilir
performans ölçümleri şekline dönüştürülerek ifade
edilmesini ve böylece stratejik ölçüm ve yönetim sistemi için
gereken çerçevenin oluşturulmasını sağlar.
Dengeli Sonuç Kartı
•DSK, düzgün bir şekilde ölçüldüğü ve kullanıldığı taktirde,
işletmelere rekabetçi avantaj sağlayabilmektedir.
•DSK, işletme için büyük önem taşıyan bir grup kritik
faktörden oluşmaktadır.
•Yöneticilerin, çeşitli alanlardaki işletme performansı
metriklerini eş zamanlı olarak görebilmesine olanak tanır.
Dengeli Sonuç Kartı
DSK, yöneticilerin aşağıdaki 4 önemli soruya cevap
bulmalarını sağlar:
1. Müşterilere olan bakışımız nasıl olmalı? (müşteri
boyutu)
2. Hangi konuda uzmanlaşmalıyız? (işletme içi
süreçler boyutu)
3. Geliş(tir)meye ve değer yaratmaya nasıl devam
etmeliyiz? (inovasyon ve öğrenme boyutu)
4. Hissedarlara olan bakışımız nasıl olmalı?
(finansal boyut)
Dengeli Sonuç Kartı Boyutları
1. Müşteri Boyutu
2. İşletme İçi Süreçler Boyutu
3. İnovasyon ve Öğrenme Boyutu
4. Finansal Boyut
1. Müşteri Boyutunda
Kullanılabilecek
Ölçütler
2. İşletme İçi Süreçler Boyutunda Kullanılabilecek Ölçütler
3. İnovasyon ve Öğrenme Boyutunda Kullanılabilecek
Ölçütler
4. Finansal Boyutunda Kullanılabilecek Ölçütler
DSK Boyutları Arasındaki Neden-Sonuç İlişkisi
DSK Örneği:
ABC İşletmesi
DSK Örneği: ABC İşletmesi
DSK Örneği: ABC İşletmesi
Dengeli Sonuç Kartı – Bilişim Teknolojisi
(BT) Perspektifi
Bilişim Teknolojisi (BT): Bilginin dijital formatta
işlenmesi, kaydedilmesi ve taşınması amacıyla
kullanılan her türlü teknoloji aracıdır.
• Donanım
• Yazılım
• Veri yönetim teknolojisi
• Ağ / Telekomünikasyon teknolojisi
Dengeli Sonuç Kartı – Bilişim Teknolojisi
(BT) Perspektifi
BT'nin İşletme Performansı Üzerindeki
Etkisinin Ölçülmesi
1) En sık kullanılan metrikler
– Verimlilik
– Karlılık
– Müşteri değeri
2) Ölçüm zamanlaması
– Anında ölçüm
– Zaman aralıklı ölçüm
Dengeli Sonuç Kartı – Bilişim Teknolojisi
(BT) Perspektifi
BT'nin İşletme Performansı Üzerindeki
Etkisinin Ölçülmesi
3) Ölçümleme Yaklaşımları
– Varyans yaklaşımı
– Süreç yaklaşımı
BT Harcaması
BT Varlığı
BT Etkisi
İşletme
Performansı
BT Dönüştürme Süreci
BT Kullanım Süreci
Rekabetçi Performans
Yaratma Süreci
Dengeli Sonuç Kartı – BT Perspektifi
Finansal Boyut
•Yatırım getirisi (ROI)
•Aktiflerin getirisi (ROA)
•Karlılık
•Hisse senedi fiyatı
Müşteri Boyutu
•Müşteri memnuniyeti
•Geri dönen müşteri sayısı
•Diğer müşteriler tarafından
yönlendirilen müşteri sayısı
İşletme İçi Süreçler Boyutu
•Çalışmaz durumda bulunma
süresi
•Yapılmakta olan iş miktarı
•Bakım masrafları
İnovasyon ve Öğrenme Boyutu
•Yeni ürün sayısı (yüzdesi)
•Patent sayısı
•Çalışanlardan gelen öneri
sayısı
Download

Bölüm 6 - İşletme Performansı