Salgın Analizi
Prof.Dr.IŞIL MARAL
Halk Sağlığı Uzmanı,
Mikrobiyoloji Doktoru (PhD)
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Amaç

Bu oturum sonunda katılımcılar salgın
incelemesi konusunda bilgi ve beceri
kazanacaklar.
Öğrenim hedefleri

Oturumun sonunda katılımcılar:



salgın tanımı konusunda,
salgın incelemesinin nasıl yapıldığı,
salgın analizinde uygulanan epidemiyolojik
araştırmalar
konusunda bilgi ve beceri kazanacaktır.
Epidemiyoloji
Hastalıkların / sağlık sorunlarının,




dağılımı (tanımlayıcı epidemiyoloji)
nedenleri (analitik epidemiyoloji)
tedavi ve önlenmesi (deneysel epidemiyoloji)
tanısı (metodolojik epidemiyoloji)
İçin uygun yöntemleri belirlemeye yarayan
araştırma tekniklerini öğreten bilim dalıdır.
Epidemiyolojik araştırmalar

I. GÖZLEMSEL ARAŞTIRMALAR
1.Tanımlayıcı araştırmalar
2.Analitik araştırmalar
 Vaka-Kontrol araştırmaları
 Kohort araştırmaları
 Kesitsel araştırmalar

II. DENEYSEL ARAŞTIRMALAR (MÜDAHALE)

III. METODOLOJİK ARAŞTIRMALAR
Metodolojik araştırmalar
Sensitivite
=duyarlılık
=hassasiyet
=a/a+c
Spesifite
=seçicilik
=özgüllük
=d/b+d
PPD= a/a+b
NPD= d/c+d
ReferansTest
Yeni Hasta
Test
Sağlam
Hasta
Sağlam
Toplam
a (doğru hasta)
b (yanlış hasta)
a+b
c (yanlış sağlam)
d (doğru sağlam)
c+d
Toplam a+c (toplam hasta) b+d (toplam sağlam)
a+b+c+d
Salgın tanımı

Salgın



bir bölgedeki kişilerde
belirli bir zaman aralığında
bir hastalığın beklenenden daha fazla
görülmesidir.
Salgın ile ilgili epidemiyolojik ölçütler







Prevalans
İnsidans
Atak hızı
Herd immunity
Patojenite
Fatalite
Sürveyans







Enfeksiyon zinciri
Endemi
Epidemi
Pandemi
Kontrol
Eliminasyon
Eradikasyon
Sürveyans

Hastalıkları kontrol etmek ve korunmak için




düzenli ve rutin olarak sürekli veri toplanması,
verilerin analizi,
verilerin yorumlanması ve
bu bilgilerin ilgili birimlere dağıtılması
aşamalarının tümünü kapsar.
Sürveyansta birinci aşama:
Veri toplanması
Hangi hastalıklar bildirilmelidir
(ulusal ve uluslararası)
Türkiye’de bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar
A, B, C ve D grubu olarak sınıflanmıştır.
Grup A bildirimi zorunlu hastalıklar listesi












��AIDS
��AKUT KANLI İSHAL
��BOĞMACA
��BRUSELLOZ
��DİFTERİ
��GONORE
��HIV ENFEKSİYONU
��KABAKULAK
��KIZAMIK
��KIZAMIKÇIK
��KOLERA
��KUDUZ ve KUDUZ
RİSKLİ
TEMAS











��MENİNGOKOKSİK
MENENJİT
��NEONATAL TETANOZ
��POLİOMİYELİT
��SİFİLİZ
��SITMA
��ŞARBON
��ŞARK ÇIBANI
��TETANOZ
��TİFO
��TÜBERKÜLOZ
��AKUT VİRAL
HEPATİTLER
Grup B bildirimi zorunlu hastalıklar listesi




��ÇİÇEK
��SARI HUMMA
��EPİDEMİK TİFÜS
��VEBA
Grup C bildirimi zorunlu hastalıklar listesi







��AKUT HEMORAJİK
ATEŞ
��CREUTZFELDTJAKOB HASTALIĞI
��EKİNOKOKKOZ
��H. INFLUENZA Tip b
(Hib) ENFEKSİYONU
��İNFLUENZA
��KALA-AZAR
��KONJENİTAL
RUBELLA









��LEJYONER
HASTALIĞI
��LEPRA
��LEPTOSPİROZ
��SUBAKUT
SKLEROZAN
PANENSEFALİT(SSPE)
��ŞİSTOZOMİYAZ
��TRAHOM
��TOKSOPLAZMOZ
��TULAREMİ
Grup D bildirimi zorunlu hastalıklar listesi





CAMPYLOBACTER
JEJUNI
CHLAMYDIA
TRACHOMATIS
CRYPTOSPORIDIUM SP
ENTAMOEBA
HISTOLYTICA
ENTEROHEMORAJİK
E.COLI




GIARDIA INTESTINALIS
SALMONELLA SP.
SHIGELLA SP.
LISTERIA
MONOCYTOGENES
Sürveyansta ikinci aşama:
Verilerin analizi
Mevcut ve beklenen değerler karşılaştırılır.
Gerçekten salgın var mı?
Sürveyansta üçüncü aşama:
Verilerin yorumlanması

Hastalıktaki



kişi,
yer,
zaman trendleri saptanmalıdır.
Sürveyansta dördüncü aşama:
Verilerin ilgili birimlere dağıtılması
Bilgiler, il ve ülke düzeyinde hastalıkla ilgili
olabilecek bütün birimlere dağıtılmalıdır.
Hastalık çıkmadan önce alınacak önlemler

Kişiye yönelik koruyucu önlemler




Bağışıklama
Sağlık eğitimi
Toplum içinde bilinmeyen vakaların belirlenmesi
Çevreye yönelik koruyucu önlemler



Sulara yönelik çalışmalar
Atıklara yönelik çalışmalar
Vektörlerle savaş
Salgın incelemesinde grafik

Salgının kaynağı konusunda çok önemli
ipucu verir.

X ekseni zaman, y ekseni vaka sayısı olacak
şekilde salgın eğrisi çizdirilir.


Tek kaynaklı salgın
Çok kaynaklı salgın
Bir salgının incelenmesi için yapılması
gerekenler
 Hastalık tanısının kesinleştirilmesi
 Salgın durumu olup-olmadığının belirlenmesi
 Tüm hastaların ve özelliklerinin saptanması
 Risk altındaki toplumun belirlenmesi ve incelenmesi
 Salgın sırasındaki çevre koşullarının incelenmesi
 Salgının kaynağı ve yayılmasına ilişkin hipotez

kurulması
Salgının kontrolü için gerekli önlemlerin alınması
Hastalık tanısının kesinleştirilmesi

Standart tanı tanımları



Kesin tanı
Olası tanı
Laboratuvar incelemesi

Tiplendirme…
Salgın durumu olup-olmadığının
belirlenmesi

Hastalık ile ilgili yürütülen ulusal programlar

Hastalığın saptandığı gruptaki dağılımı

Gerekiyorsa istatistiksel analiz
Tüm hastaların ve özelliklerinin
saptanması

Tanımlayıcı epidemiyolojik araştırma
Kişi
 Yer
 Zaman
incelemesi yapılır.

Indeks vaka?
Primer vakalar?
TANIMLAYICI ARAŞTIRMALAR
1. KİŞİ ÖZELLİKLERİ
2. YER ÖZELLİKLERİ
3. ZAMAN ÖZELLİKLERİ
Yaş
Kurum içi -kurumlararası
Saat
Cins
Kırsal-kentsel-gecekondu
Gün
Irk,etnik yapı
Bölgesel
Hafta
Din
Uluslar arası
Ay
Sosyoekonomik durum
Mevsim
Medeni durum
Yıl
Meslek
Eğitim düzeyi
Aile tipi, büyüklüğü
Doğurganlık öyküsü
Beslenme durumu
Bağışıklanma durumu v.b.
Risk altındaki toplumun belirlenmesi
ve incelenmesi

Risk altındaki toplum belirlenir.

Analitik inceleme yapılıp vaka-kontrol tipinde
bir epidemiyolojik inceleme başlatılır.

Atak hızı hesaplanır.
Salgın sırasındaki çevre koşullarının
incelenmesi

Salgının çıkmasına neden olabilecek her türlü
çevre koşulları incelenir.

Hastalığın ortaya çıktığı dönem ile örtüşen
değişiklikler neler olmuştur?



Birimde çalışanlar
Uygulamada değişimler
Olağanüstü olaylar: inşaat, sel, yağmur, lağım patlaması vb.
Salgının kaynağı ve yayılmasına
ilişkin hipotez kurulması

Enfeksiyon zincirindeki
Kaynak
 Bulaşma yolu
 Sağlam kişi
ögelerinin tümünü enfeksiyon etkeni ile birlikte
kapsayacak şekilde hipotez kurulur.

Puzzle parçaları birleştirilip büyük resim ortaya
çıkarılır.
Salgının kontrolü için gerekli
önlemlerin alınması

Vakaların tedavisi

Risk altındakilerin korunması

Yanlış uygulamaların ve/veya uygunsuz
çevrenin düzeltilmesi

Rapor yazılması
Pratik uygulama
Toplumda saptanan bir kızamık salgını
ve
 Hastane enfeksiyonuna bağlı çıkan bir
salgının incelemesi

yapılacaktır.
Teşekkürler……
Download

Salgın Analizi