T.C.
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
ŞİKAYET NO
: 03.2013/609
KARAR TARİHİ: 10/02/2014
RET KARARI
ŞİKAYETÇİ
ŞİKAYET EDİLEN İDARE
: O.T
A.T
: 1­ Milli Savunma Bakanlığı
2­ Maliye Bakanlığı
ŞİKAYETİN KONUSU
: Şikayetçinin velisi, askeri lisede okuyan
oğlunun kendi isteği ile askeri liseden ayrılması
nedeniyle ödemek zorunda kaldığı tazminatın,
hizmet kusuru nedeniyle idare tarafından
karşılanması gerektiğini belirterek, ödenen askeri
öğrenci tazminat tutarının tarafına iade edilmesi
talebinde bulunmaktadır.
ŞİKAYET BAŞVURU TARİHİ
: 22.08.2013
I. USÛL
A. Şikâyet Başvuru Süreci
1) Şikayetçi velisi tarafından ilk başvuru, 11/4/2013 tarihinde gerçek kişiler için şikayet başvuru
formu doldurulmak suretiyle Kurumumuza elden iletilmiştir. Şikayet dilekçesinin ön
incelemesinde; şikâyet başvurusunun idari başvuru yolu tüketilmeden yapıldığı anlaşıldığından,
şikâyet başvurusu ve ekleri 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Milli Savunma Bakanlığı'na
gönderilmiştir.
Şikayetçi velisinin, 11/4/2013 tarihli ilk şikayet başvurusuna istinaden Kurumumuz tarafından
Milli Savunma Bakanlığı'na gönderilen 18/6/2013 tarihli ve 1802 sayılı "Gönderme Kararı" na
adı geçen Bakanlık tarafından 18/7/2013 tarihli ve AD.MÜŞ.: 46008895­4770­100232­13
sayılı yazı ile olumsuz cevap verilmiştir.
Yukarıda özetlenen süreç sonucunda şikayetçi velisi tarafından aynı iddialar ve talebi içerir
ikinci başvuru, Kurumumuza elden iletilen 22/8/2013 tarih ve 6725 sayı ile kayıt altına alınan
gerçek kişiler için şikayet başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır. Şikayet başvurusunun karara
bağlanması için 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 41/1­a maddesi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 inci maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendi uyarınca, şikayetin incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş, 03.2013/609
şikayet sayılı Ret önerisiyle Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
B. Ön İnceleme Süreci
2) Yapılan ön inceleme neticesinde şikayetin inceleme ve araştırılmasına engel bir eksikliğin
bulunmadığı tespit edilmiştir.
II. OLAY VE OLGULAR
A. Şikayetçinin Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları
3) Şikayetçi velisi, 22/8/2013 tarihli şikayet dilekçesinde oğlu O.T'in Hava Harp Okulu adına
okumak üzere Askeri Liseye kayıt yaptırdığını, başlangıçta "Askeri Öğrenci Adayı Olur, Uçucu
Yetiştirilmeye Elverişlidir" kararlı raporu aldığını, dört yıllık öğrenimi sırasında ciddi sağlık
sorunları yaşamayan (Askeri Öğrenci Maliyet Çizelgesi Hesaplama Bölümünde İlaç ve Tedavi
Giderleri 4 yılda 30.­TL Otuz Türk Lirası) ve okul süresince de askeri eğitime tabi tutulan ve
düzenli sağlık kontrolünden geçen oğluna, askeri öğrenci olabileceği ancak Hava Harp
Okulu'na devam edemeyeceği yönünde rapor verilmesi üzerine çocuğunu Kara Harp Okuluna
kayıt yaptırdığını ancak oradan da yapılan büyük psikolojik baskılar neticesinde çocuğunun
askeri öğrencilikten kendi isteğiyle ayrılmak zorunda kaldığını ve eğitiminden bir yılını
kaybettiğini, maddi ve manevi yönden yıprandıklarını, anne ve babası olarak manevi açıdan
olayı kabullenemediklerini, çevrelerindekilere durumu açıklamakta zorlandıklarını ve Bursa
M.S.B Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğünce 2011/75 no.lu borç dosyası tanzim
edilerek 24.424.70 TL'lik öğrenci tazminatı adı altında ödeyerek bitiremeyecekleri bir borç
altına girdiklerini, mağduriyetlerinin Hava Kuvvetleri Komutanlığının hizmet kusurundan
kaynaklandığını düşünerek Kurumumuza başvuruda bulunduklarını;
4) T.C. Anayasasının 125 nci maddesine göre, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan
zararları ödemekle yükümlü olduğunu, idarenin sorumluluğunun hizmet kusuru veya kusursuz
sorumluluk ilkelerine dayandırıldığını, askeri okullardan ayrılan öğrencilerden talep edilecek
tazminatın bir ceza aracı olarak kullanılmaması ayrıca, hiçbir askeri öğrencinin sırf ağır bir
tazminat yükünün altına girmemek için kendisini askeri okullarda kalmak zorunda
hissetmemesi gerektiğini, bu itibarla kendi isteğiyle ayrılan veya başka herhangi bir nedenle
ilişiği kesilen öğrencilerin diğer resmi eğitim kurumlarında olduğu gibi askeri eğitim
kurumlarında da eğitim ve öğretim hizmetlerinin ücretsiz sunulması gerektiğini belirterek,
oğlunun dört yıllık başarılı eğitimi sonunda uçucu olamayacağını öğrenmek suretiyle duyduğu
manevi çöküntü göz önüne alındığında, olayın oluş şekli, maddi ve manevi zararının hizmet
kusuru ilkesi uyarınca idarece karşılanması gerektiğini, karşılanmaması durumunda telafisi
mümkün olmayacak mağduriyetlere sebep olunacağı, bu durumun başta Anayasa olmak üzere
meri mevzuat ve taraf olunan sözleşmelerce güvence altına alınan mülkiyet ve sosyal güvenlik
haklarının ihlaline yol açacağı, adaletsizliğe yol açan bu durumun düzeltilmemesi durumunda
adalete olan inançlarının sarsılmasına sebep olunacağı, açıklama ve değerlendirmeleriyle;
5) İlgili idarenin olası hatalı, hukuka aykırı veya hakkaniyetle örtüşmeyen ve sosyal devlet
anlayışına uymayan uygulamasının iptalini, Millî Savunma Bakanlığına oldukça zor koşullarda
ödenen 24.424.70 TL'lik askeri öğrenci tazminatının iadesini talep etmektedir.
B. İdarenin Şikâyete İlişkin Açıklamaları
6) Şikayetçi velisinin 11/4/2013 tarihli şikayet başvurusuna istinaden Kurumumuz tarafından
Milli Savunma Bakanlığı'na gönderilen 18/6/2013 tarihli ve 1802 sayılı "Gönderme Kararı" na
istinaden adı geçen Bakanlıktan tarafından şikayetçi velisine gönderilen ve bir örneği de
22/8/2013 tarihli şikayet başvuru dilekçesi ekinde Kurumumuza verilen, 18/7/2013 tarihli ve
AD.MÜŞ.:
46008895­4770­100232­13/ sayılı yazısı ve ekinde alınan bilgi ve belgelerin tetkikinden;
6/1) İdarenin sağlık hizmetinin işleyişi konusuna ilişkin yapılan incelemede;
a) Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yönetmeliğinin uçucu adaylarının sağlık nitelikleri başlıklı
69'uncu maddesigereği, askerî liselere alınacak öğrenciler ile sivil kaynaktan Hava Harp
Okuluna alınan öğrencilerde tam sağlam olma şartının aranacağı, talep konusu sağlık
raporlarından ilkinin Hava Sağlık ve Muayene Merkezi Başkanlığınca düzenlenen 28/6/2007
tarihli Hava Kuvvetleri Uçucu Muayene raporu olduğu ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık
Yeteneği Yönetmeliği kapsamında yapılan muayeneler neticesinde O.T'in "sağlam" olduğunun
tespit edildiği,
b) 12'nci sınıfta Harp Okuluna geçiş aşaması için yapılan sağlık muayenesinin sonucunda ise,
Hava Sağlık ve Muayene Merkezi Başkanlığınca düzenlenen 14/10/2010 tarihli raporla konulan
tanılar neticesinde öğrenci hakkında Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine
istinaden "Askeri öğrenciliğe devam eder, uçucu yetiştirilmeye elverişli değildir" kararı
verildiği,
c) Bu karara O.T'in itirazı üzerine Hv.Shh.Mua.Mrk.Bşk.lığı/Eskişehir tarafından
yapılan24/11/2010 tarihli muayenede de sonucun değişmediği, "Askeri öğrenci olur, uçucu
yetiştirilmeye elverişli değildir" kararı verildiğinin görüldüğü,
6/2) Öğrenci tazminatının iadesi talebine ilişkin yapılan incelemede ise;
a) Öğrenci O.T'in, velisi A.T muvafakatinde kendi isteği ile askerî öğrencilikten ayrılmak üzere
dilekçe verdiği ve bunun üzerine Türk Silahlı Kuvvetleri Ortaöğretim Okulları Yönetmeliğinin
26'ncı maddesinin 4'üncü fıkrasında yer alan "Sağlık nedeni dışında bir nedenle okuldan kendi
isteği ile çıkan veya çıkarılan öğrencilere, okulda bulundukları sürece devlet tarafından
yapılmış olan masraflar, sarf tarihinden itibaren işleyen kanunî faizi ile birlikte 30/5/1949 tarihli
ve 5401 sayılı Askerî Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanun ile 3/9/1985
tarihli ve 18857 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile
Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme
Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya
Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik kapsamında işlem yapılır ve kendilerine
öğrenim belgesi ve tasdikname verilir." hükmüne göre işlem yapıldığı,
b) Türk Silahlı Kuvvetleri Ortaöğretim Okulları Yönetmeliği gereği, herhangi bir nedenle
öğrenimin kendiliğinden terk edilmesi halinde "Silâhlı Kuvvetler adına askerî öğrenci olarak
öğrenime başladığım tarihten ilişiğimin kesilmesine kadar Millî Savunma Bakanlığınca
zimmetime tahakkuk ettirilecek tazminatı (yiyecek, giyim, kuşam, öğrenci harçlığı, kitap ve
kırtasiye, vize, diploma, sınav ve benzeri harçlar, öğretim ve eğitimin gerektirdiği ulaşım
hizmetleri, şahsım için yapılan ilaç ve tedavi giderleri, barındırma giderleri, atış giderleri ve
eğitim öğretim giderleri) sarf tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için hesap edilecek
kanuni faizi ile birlikte ayrıca hükme gerek kalmaksızın Hazine emrine ödeyeceğimi şimdiden
kabul eyler, yüklenirim" hükmüne binaen hazırlanan yüklenme senedi icabı faiz tahakkuk
ettirilmeden hesaplanan 24.424,70 TL öğrenim maliyetinin başvuru sahibince ödendiğinin
görüldüğü,
7) Sonuç olarak, O.T hakkında "Askeri öğrenci olur, uçucu yetiştirilmeye uygun değildir"
kararının verilmesinin Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yönetmeliğine uygun olarak yapılan
muayeneler sonucunda tanzim edilen raporlarla tespit edildiği, öğrenci tazminatının ise Türk
Silahlı Kuvvetleri Ortaöğretim Okulları Yönetmeliği ile Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile
Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme
Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya
Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmeliğe uygun olarak tahakkuk ettirilip tahsil
edildiği ve tahsil edilen bu tazminatın iadesinin mümkün olmayacağı, hususlarının ifade
edildiği tespit edilmiştir.
C. Olaylar
8) Şikâyet başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir: şikayetçi velisinin 11/4/2013
tarihinde Kurumumuza yaptığı ilk şikâyet başvurusu, idari başvuru yolu tüketilmeden yapılması
nedeniyle 18/6/2013 tarihli ve 03.2013/114­1802 sayılı "Gönderme Kararı" ile Milli Savunma
Bakanlığı'na gönderilmiştir.
Şikayetçi velisi Kurumumuzun "Gönderme Kararı"na istinaden, Milli Savunma Bakanlığı
tarafından kendisine gönderilen 18/7/2013 tarih ve AD. MÜŞ.: 46008895­4770­100232­13
sayılı yazıda yer verilen görüşü kabul etmeyerek, 22/8/2013 tarihinde Kurumumuza ikinci
şikayet başvurusunda bulunmuş ve ilgili idarenin olası hatalı, hukuka aykırı veya hakkaniyetle
örtüşmeyen ve sosyal devlet anlayışına uymayan uygulamasının iptal edilmesini ve oğlu için
ödemiş olduğu 24.424,70.­ TL'lik askeri öğrenci tazminatının kendisine iade edilmesini talep
etmiştir.
D. Kamu Denetçisi Mehmet Elkatmış'ın İnceleme ve Araştırma Bulguları
9) Uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak yukarıda özetlenen şikayetçi velisinin iddiaları ve talebi
karşısında ilgili idarenin görüşü birlikte değerlendirildiğinde;
Şikayetçinin velisi A.T (babası) tarafından imzalanan ve Ankara Birinci Noterliğince
düzenlenen 19/7/2007 tarihli ve 12401 Yevmiye numaralı Yüklenme Senedinde; "Silahlı
Kuvvetler adına öğrenci olarak okulun giriş şartlarına uygun şekilde kayıt ve kabulüm yapıldığı
taktirde subay/astsubay çıkıncaya kadar, halen yürürlükte bulunan ve öğrenim süresi içinde
çıkacak kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve sair mevzuat hükümlerini kabul ettiğimi, bunlara
aynen uyacağımı...taahhüt ve beyan ederim. Taahhütlerime aykırı hareket etmem, beyanlarımın
gerçek dışı olduğunun tespit edilmesi, herhangi bir nedenle öğrenimimi kendiliğimden terk
etmem,... halinde, Silahlı Kuvvetler adına askeri öğrenci olarak öğrenime başladığım tarihten
ilişiğimin kesilmesine kadar; Milli Savunma Bakanlığınca zimmetime tahakkuk ettirilecek
tazminatı (yiyecek (yemek pişirme ve su masrafları dahil), giyim, kuşam, öğrenci aylığı, kitap
ve kırtasiye, vize, diploma, sınav ve benzeri harçlar, öğretim ve eğitimin gerektirdiği ulaşım
hizmetleri, şahsım için yapılan ilaç ve tedavi giderleri, barındırma (aydınlatma, ısıtma, temizlik,
yakıt, yatı ve benzeri masraflar), Askeri liseler hazırlık sınıfları yabancı dil eğitimi, atış,
personel, ve amortisman giderleri) sarf tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için hesap
edilecek kanuni faizi ile birlikle ayrıca hükme gerek kalmaksızın Hazine emrine ödeyeceğimi
şimdiden kabul eder, yüklenirim." şeklinde taahhüt verildiği ve şikayetçinin Kara Harp
Okulundan kendi isteğiyle ayrıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığı tespit edilmiştir.
10) Bilindiği üzere; bir hukuki işlem olarak sözleşme, inşai ve bağlayıcı olmak üzere, iki tür
sonuç doğurur. Sözleşmenin inşai sonucu, tarafların beyan edilen iradelerine uygun olarak
meydana gelen hukuki sonuçtur. Sözleşmenin doğurduğu ikinci sonuç ise, tarafları bağlayıcı
sonuç olup; bundan amaç, tarafların beyan edilen iradeleriyle ve sözleşme ile bağlanmış
olmaları ve dolayısıyla içlerinden birinin tek taraflı irade beyanıyla bu sözleşmeyi ortadan
kaldıramaması, irade beyanlarına uygun olarak kurulmuş bulunan hukuki durumla bağlı
olmasıdır. (Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, s: 187 vd­ T.C.Yargıtay
Hukuk Genel Kurulu E.2007/18­785, K.2007/806, T. 31.10.2007)
11) Borç ilişkilerini düzenleyen başlıca kanun Borçlar Kanunu olmakla birlikte, bu Kanun
dışında diğer bazı kanunlar da borç ilişkilerini düzenlemekte ya da borç ilişkileriyle ilgili özel
hükümler içermektedirler.
Bu noktada, 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkındaki Kanunun 3
üncü maddesinde "Sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek öğrenim kurumlarından çıkarılan
öğrencilere Devlet tarafından yapılan bilumum masraflar faizi ile birlikte mukavelesi gereğince
ödettirilir." hükmü öngörülmüştür.
Bu durumda; askeri öğrencilerin, sağlık sebepleri dışında hangi nedenle olursa olsun okuldan
çıkarılması halinde ödenmesi gereken tazminatın belirlenmesinde ve ödenmesinde, Borçlar
Kanunu hükümleri ile 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkındaki
Kanun hükümleri kapsamında, öğrenci ile okul yönetimi arasında yapılan "yüklenme
senedinde" taahhüt edilen edimlerin ve harcama kalemlerinin esas alınması gerektiği, kanaati
ve sonucuna varılmıştır.
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat
12) Şikayet konusu ile ilgili mevzuat hükümlerine aşağıda yer verilmiştir.
a) 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkında Kanun
Madde 3 ­ (Değişik 22/6/1956 ­ 6742/1 md.) "Sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek
öğrenim kurumlarından çıkarılan öğrencilere, (Ek ibare:6000­19.6.2010/m.11) personel ve
amortisman giderleri hariç Devlet tarafından yapılan bilümum masraflar faizi ile birlikte
mukavelesi gereğince ödettirilir.",
b) 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu
Madde 38 ­ "Sağlık durumu nedeniyle okuldan çıkarılanlar hariç, diğer nedenler ile
çıkarılanlara, personel ve amortisman giderleri hariç, kendileri için Devlet tarafından yapılan
masraflar faizleri ile birlikte ödettirilir.",
c) TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği
Madde 26 ­ "Askeri öğrencilerin okul yönergelerine göre belirli zamanlarda okul tabibi
tarafından gereken muayeneleri yapılır. Boyları ölçülür, kiloları tartılır ve sağlık fişlerine
işlenir. Gerekli görülenler sağlık kurullarına gönderilirler. Bu işlemlerin yapılması okul
komutanı ile okul tabibinin başlıca görevlerindendir.",
Madde 69 ­ (Değişik: 7/1/2002­2002/3627 K.)
"(Değişik birinci fıkra: 2/10/2009­2009/15519 K.) Askerî Liselere alınacak öğrenciler ile sivil
kaynaktan Hava Harp Okuluna alınan öğrencilerde tam sağlam olma şartı aranır. Askerî
Liselerden Hava Harp Okuluna devam edecek öğrenciler ile Hava Harp Okulu öğrencileri, harp
okulu eğitimi sonrasında pilot adaylığına ayrılacaklar ile uçuş eğitimindeki adaylarda tam
sağlam olma şartı aranmaz.",
Madde 72 – (Değişik: 6/12/2004 – 2004/8202 K.)
"(Değişik birinci fıkra: 17/3/2011­2011/1568 K.) Yetişmiş uçucular hakkında, hava sağlık
muayene merkezlerindeki muayeneleri sırasında uçuş yönünden karar verilirken, Hastalık ve
Arızalar Listesinde ve sınıflandırma çizelgelerinde bu maddeye atıfta bulunulan hastalıklar ve
arızalar ile Hastalık ve Arızalar Listesinde tanımlanmayan durumlar bu madde hükümlerine
göre değerlendirilir. Uçuş fizyolojisinden etkilenmeyecek, uçuş emniyetini bozmayacak ve
uçuş ortamında zamanla artmayacak aşağıdaki hastalık ve arızalar uçuşa engel teşkil etmez.
Uçuş fizyolojisinden etkileneceği veya uçuş emniyetini bozacağı değerlendirilen hastalık ve
arızaların varlığında ise "uçuşa elverişli değildir" kararı verilir. Daha düşük performanslı hava
araçlarında risk oluşturmayacak hastalık ve arızaların varlığında raporun karar hanesinde uçuşa
elverişli olduğu hava aracı tipi belirtilir.",
d) Türk Silahlı Kuvvetleri Ortaöğretim Okulları Yönetmeliği
Madde 26 ­ (4) "Sağlık nedeni dışında bir nedenle okuldan kendi isteği ile çıkan veya çıkarılan
öğrencilere, okulda bulundukları sürece devlet tarafından yapılmış olan masraflar, sarf
tarihinden itibaren işleyen kanunî faizi ile birlikte 30/5/1949 tarihli ve 5401 sayılı Askerî
Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanun ile 3/9/1985 tarihli ve 18857 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına
Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve
Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek
Tazminata Dair Yönetmelik kapsamında işlem yapılır ve kendilerine öğrenim belgesi ve
tasdikname verilir.",
e) Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek
Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan
Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair
Yönetmelik
Madde 7 ­ "Askeri Okullar ile fakülte ve yüksek okullardan disiplinsizlik, başarısızlık veya
diğer nedenlerle çıkarılan öğrencilerin gördükleri öğrenim süresince Devletçe yapılan
masraflar, ÖRNEK­2'deki giderleri kapsayacak biçimde maliyet hesaplaması yapılarak
öğrencilere, velilerine ve kefalet senedindeki miktarı aşmamak üzere kefillerine tazminat olarak
ödettirilir.",
Madde 9 ­ "Askerî Okullar ile fakülte ve yüksek okullarda sağlık nedeniyle öğrenimlerine
devam edemeyecekleri kurul raporuyla tespit olunan öğrencilere, kefil veya velilerine tazminat
ödettirilmez.",
f) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Madde 581 ­ "Kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesinin
sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir.", hükümlerini
içermektedir.
B. Kamu Denetçisi Mehmet Elkatmış'ın Kamu Başdenetçisine Önerisi
13) İlgili Kamu Denetçisi tarafından, şikayet başvurusuna ilişkin yapılan inceleme ve araştırma
sonucunda idarenin O.T hakkında "askeri öğrenci olur, uçucu yetiştirilmeye elverişli değildir"
kararı sonrasında tahakkuk ettirip tahsil ettiği öğrenci tazminatının öğrenci velisi tarafından
iadesi talebinin idarece reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyet uygun olduğu tespit
edilmiş ve şikayetin reddi önerilmiştir.
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme ve Gerekçe
14) Şikayetçinin velisi A.T (babası) tarafından imzalanan ve Ankara Birinci Noterliğince
düzenlenen 19/7/2007 tarih ve 12401 Yevmiye numaralı Yüklenme Senedinde; "Silahlı
Kuvvetler adına öğrenci olarak okulun giriş koşullarına uygun şekilde kayıt ve kabulüm
yapıldığı takdirde subay/astsubay çıkıncaya kadar, halen yürürlükte bulunan veya öğrenim
suresi içinde çıkacak kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve sair mevzuat hükümlerini kabul
ettiğimi, bunlara aynen uyacağımı.." şeklinde taahhüt verilmiştir.
15) Kararın "A. İlgili Mevzuat" başlıklı bölümünde yer verilen hüküm ve açıklamalar
çerçevesinde; askeri okula giriş esnasında şikâyetçi adına velisi tarafından verilen yüklenme
senedinin düzenlendiği tarihte, yukarıda sözü edilen yasa ve yönetmelik hükümlerinin
yürürlükte olduğu ve söz konusu hükümlerin varlığı bilinerek yüklenme senedinin imzalandığı
ayrıca, yüklenme senedi içeriğinde yasa ve yönetmelik hükümlerine uyulacağının taahhüt
edildiği hususları tartışmasız olup, şikâyetçinin velisi adına tahakkuk ettirilip tahsil edilen ancak
şikayetçi velisi tarafından iadesi istenilen tazminata ilişkin olarak Milli Savunma Bakanlığı'nca
söz konusu talebin reddi yönündeki idari işlemde, hukuka aykırı bir husus bulunmadığı
sonucuna varılmıştır.
16) Bununla birlikte, şikayetçinin velisi olduğu O.T'in Hava Harp Okulu adına okumak üzere
Askeri Liseye kayıt yaptırmak için, 28/6/2007 tarihinde İstanbul Yeşilyurt'taki Hava Sağ. ve
Mua. Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan ilköğretim kaynaklı aday muayenesi sonucunda
"Askeri Öğrenci Adayı Olur, Uçucu Yetiştirilmeye Elverişlidir" raporu aldığı; 14/10/2010
tarihinde yine aynı sağlık ve muayene merkezi tarafından hava lisesi öğrenci aday muayenesi
sonucunda hakkında "Askeri öğrenciliğe devam eder. Uçucu yetiştirilmeye elverişli değildir."
raporunun düzenlendiği, itiraz üzerine bu defa Eskişehir'deki Hv. Shh. Mua. Mrk. Bşk.lığı
tarafından 24/11/2010 tarihinde kontrol amaçlı yapılan ikinci muayene sonucunda da "TSK
SYY Bölüm 7 madde 69­72 gereği, askeri öğrenci olur. Uçucu yetiştirilmeye elverişli değildir."
raporunun verildiği hususları bir arada değerlendirildiğinde; 28/6/2007'den, itiraza konu
raporun düzenlendiği 14/10/2010 tarihine kadar olan dönemde sağlık koşullarında meydana
gelen değişimlerin hayatın olağan akışına uygun olduğu; bununla birlikte, idarenin uçucu olarak
yetiştirileceklerde belirli sağlık koşullarını aramasında, bu konuda titizlik göstermesinde kamu
yararı olduğu; nitekim şikayetçi velisinin başvuru dilekçesinde beyan ettiği üzere Kara Harp
Okulu'na kaydını yaptırdığı anlaşılmakla, bu açılardan hakkaniyete de aykırılık gözlenmemiştir.
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
17) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye
tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
B. Yargı Yolu
18) 2709 Sayılı 1982 Anayasası'nın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması Başlıklı
40.maddesinin 2.fıkrasında, "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve
mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." hükmü yer almakta olup, 6328
sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Ankara
Asliye Hukuk Mahkemesine yargı yolu açıktır.
V. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; şikayetin REDDİNE,
Kararın şikayetçiye ve Maliye Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı'na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi'nce karar verildi.
M.Nihat ÖMEROĞLU
Kamu Başdenetçisi
Download

Dosya No: 03.2013-609 - Kamu Denetçiliği Kurumu