17.12.2014
Dünya Ticaretinin Serbestleşmesi:
Küreselleşme ve Ekonomik Birleşmeler
Küreselleşme
 Ekonomik küreselleşmenin üç boyutu
 Mal ve Hizmet Ticaretinin Küreselleşmesi
 Sermaye Piyasalarının Küreselleşmesi
 MNC aracılığıyla Üretimin küreselleşmesi
Ticaretin Küreselleşmesi
 1948’de oluşturulan GATT veya sonradan WTO
bünyesindeki düzenlemeler
 Avrupa Birliği ve NAFTA gibi iktisadi birleşmeler
ile ticaretin gelişimi
1
17.12.2014
GATT’ın Amaçları
 Ticaretin serbestleştirilmesi
 Engellerin kaldırılması ve uluslararası ticaretin
kural ve disiplinlere dayandırılması
 Şeffaf ve öngörülebilir bir ticaret sistemi
oluşturulması
 Miktar kısıtlamaları yerine tarifeler yoluyla koruma
sağlanması
 Tarifelerin bağlanması ve zaman içinde aşağı
çekilmesi
GATT’ın Politika ve İlkeleri
 Koruma Aracı Olarak Gümrük Tarifelerinin Tercih
Edilmesi
 “Haksız Rekabet” Uygulamaları
 Dampinge karşı anti-damping vergisi yetkisi verilmiştir.
 İhracat subvansiyonlarına karşı ithalatçı ülkenin telafi
edici vergi uygulama hakkı verilmiştir.
 Çevrenin Korunması
 GATT politikalarının en çok eleştiri aldığı alanlardan
birisidir.
 Yeni Korumacılık Akımı
 Üye bir ülkenin ihracatı, ithalatçı üye ülkede ciddi bir
zarara yol açıyorsa ithalatçı ülke hükümeti iç piyasasını
korumak amacıyla kısıtlayıcı önlemler alabilir.
GATT’tan WTO’ya
 GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel
Anlaşması – 1948)
 Uruguay Görüşmeleri (Rounds), 1986-1994
tarihleri arasında GATT’ın genel çerçevesini
belirleyen 8 kez düzenlenen çok taraflı ticaret
görüşmeleri
 Uruguay Görüşmeleri, 15 Nisan 1994'te ilan
edilen Marakeş (Fas) Deklerasyonu ilan edilerek
123 üye ile WTO’nun kurulumu kararlaştırılmıştır.
 WTO (Dünya Ticaret Örgütü – 1995)
 2013 yılı itibariyle 159 üyesi bulunmaktadır. Üyesi
olmayan en büyük ekonomi İran’dır.
2
17.12.2014
WTO’nun Faaliyetleri
 Anlaşmaların ygulanması, yönetimi ve işleyişinin
sağlanması.
 Çok taraflı ticaret görüşmeleri için bir forum oluşturma
ve serbest ticaret alanlarını artırma
 Üyeler arasında çıkabilecek anlaşmazlıkları çözümü
için arabuluculuk yapma
 Üyelerin dış ticaret politikalarını gözden geçirme ve
değerlendirme
 IMF ve Dünya Bankası ve bunlara bağlı kuruluşlarla
yakın işbirliği
 Uluslararası ticaretten yararlanma düzeylerini
artırmak için gelişmekte olan ülkelere yardımcı olma.
WTO’nun İki Temel Kuralı
 En çok kayrılan ülke kuralı
 Üye bir ülkenin diğerinin mallarının ithaliyle ilgili
olarak ona verilen bir ödün, ayrım yapılmadan diğer
bütün ülkelere de aynen geçerli kılınmalıdır.
 Ulusal işlem kuralı
 Yurt içinde uygulanan vergi ve öteki müdahalelerde
yerli mallarla yabancı mallar arasında bir fark
gözetilmeden hepsine aynı işlem yapılmalıdır.
Serbestleşmenin Boyutu
 Sanayi ürünlerinde gümrük tarifeleri, bazı
sektörlerde %3 oranına kadar gerilemiştir.
 Tekstil ürünlerini kapsayan Çok Elyaflılar
Anlaşması 1 Ocak 2005’te yürürlükten kalkarak
serbest ticaretin sınırları genişlemiştir.
 Tarım ürünlerinin serbest ticaretinde henüz çok
ciddi bir gelişme kaydedilememiştir.
3
17.12.2014
İktisadi Birleşmeler
 Tercihli Ticaret Anlaşmaları
 Anlaşmaya dahil olan ülkeler, tek yanlı veya
karşılıklı olarak belirli mallar üzerindeki gümrük
tarifelerinde indirimde bulunur
 Serbest Ticaret Bölgesi
 Bölgedeki ülkeler, aralarındaki ticarette gümrük
tarifelerini ve miktar kısıtlamalarını kaldırır.
 Bölge dışında kalanlara karşı her ülke kendi özel
tarifesini uygulamaktadır.
İktisadi Birleşmeler
 Gümrük Birliği
 Üye ülkeler, hem üyelerin kendi aralarındaki
ticarette gümrük tarifeleri ve kotalar kaldırır.
 Birlik dışında kalan ülkelere karşı tek bir ortak tarife
uygulanmaktadır.
 Ortak Pazar
 Üyeler, aralarındaki ticareti serbestleştirir.
 Diğer ülkelere karşı ortak tarife uygulanır.
 Emek ve sermaye gibi üretim faktörleri, bölge içinde
serbest dolaşır.
İktisadi Birleşmeler
 İktisadi Birlik
 Üye ülkeler, makroekonomik politika belirleme ve
uygulama yetkisini kısmen birliğe devreder.
 Ortak bir para ve bankacılık sistemi, ortak mali
politikalar ve tüm birlik çapında ortak ekonomik
politikaları belirleyecek ve uygulayacak ülkeler-üstü
organlar kurulur.
4
17.12.2014
Gümrük Birliği’nin Statik Etkileri


A ülkesinde ürünün arz ve talep koşulları şekildeki gibi olsun.
A ülkesi, %100 gümrük vergisi uygulasın.
 B’nin malı 300 TL’ye yükselir. A ülkesi için pahalıdır.
 C’nin malı 200 TL’ yükselir. A ülkesi için ucuzdur.

A ülkesi, C ülkesi ile ticaret yapmayı tercih eder.
 Yurtiçi Üretim = OK
 Yurtiçi Tüketim = OL
 A ve B ülkesi gümrük birliği kursun.
 C ülkesinden ithalat = KL
 Birlik içinde fiyat =150 TL olur.
Fiyat
 %100 gümrük vergisi devam etsin.
 C’nin malı 200 TL’ye birlik içine girebilir.


 A ülkesi, B ile ticareti tercih eder.
A’nın Fiyatı
225 
200 3
150
2
100
1
 Yurtiçi Üretim = OL
C’nin Fiyatı + Gümrük Vergisi


 Yurtiçi Tüketim = OT
B’nin Fiyatı

 B ülkesinden ithalat = LT

C’nin Fiyatı







Miktar
Gümrük Birliği’nin Statik Etkileri
 Gümrük Birliğinin birbirine zıt iki refah etkisi
 Gümrük Birliği
 Öncesinde ithalat = KR
 Sonrasında ithalat = LT
vardır:
 Refah Artışı
 LK kadar üretim, kaynakları daha etkin
kullanan B ülkesine geçmiştir.
 e (MVI üçgeni) alanı kadar refah artışı vardır.
 Fiyatlar düştüğü için RT kadar tüketim artışı
olmuştur.
Fiyat
 f (JYN üçgeni) alanı kadar refah artışı vardır.

 Refah Azalışı

 KR kadar üretim kaynakları daha etkin
A’nın Fiyatı
kullanan C ülkesinden B’ye geçmiştir.
225 
200 3
150
2
100
1
C’nin Fiyatı + Gümrük Vergisi


e


refah azalışı vardır.
f

h
B’nin Fiyatı



 Gümrük Birliğinin refahı
C’nin Fiyatı


artırması için



 h (EIJH dikdörtgeni) alanı kadar


+> 
Miktar
Gümrük Birliği’nin Dinamik Etkileri
 Rekabet gücünü ve verimliliği artırabilir.
 Ölçek ekonomilerinden yararlanma olanağı
sağlar.
 Teknolojik ilerlemeye yardımcı olur.
 Piyasa büyüklüğü nedeniyle yatırımları özendirir.
 Emek ve sermayenin hareketliliğini artırır.
5
17.12.2014
İkinci En İyi Teorisi
 Gümrük Birliği analizi, bir ülkenin refahının net bir
biçimde artırmadığı durumların da olabileceğini
göstermektedir.
 Tam rekabet ve serbest ticaret, dünya refahını en
yüksek düzeye çıkartması bakımından en iyi
politikadır.
 Gerçek hayatta monopoller, hükümet müdaheleleri
gibi tam rekabet koşullarını bozan durumlar vardır.
 Bu nedenle gümrük tarifeleri gibi piyasaları
dengelemeye yönelik politikalar, ikinci en iyi politikalar
olarak kabul edilir.
Kutuplaşma Teorisi
 İsveçli iktisatçı Gunnar Myrdal tarafından ortaya
atılmıştır.
 Farklı gelişme düzeylerinde bulunan ülkelerin,
mal ve faktör hareketlerinin serbest olduğu bir
iktisadi gruba katılmaları durumunda, serbest
piyasa düzeni, bunlar arasındaki gelişme
dengesizliğini artırır.
 Zengin ülkeler daha zengin, yoksul ülkeler daha
yoksul duruma gelirler.
 Bir ülkenin farklı gelişmişlik düzeyine sahip
bölgeleri için de benzer durum geçerlidir.
6
Download

Ekonomik Birleşmeler