İLAÇ UYGULAMASIYLA
İLGİLİ TEMEL KURALLAR
İlaç uygulamaları teknik beceriler içeren
temel bir işlevdir.
Bu işlev, ilaç uygulama bilgi ve becerisi
ile birlikte ilaçlar hakkında yeterli bilgi
gerektirir.
İlaçlar, pek çok farklı yolla ve pek çok farklı
nedenle uygulanmaktadır.
Tüm ilaç uygulamalarında hastanın
güvenliğinin sağlanması gerekir.
İlaç uygulamaları neden yapılır?
Hastalıkları önlemek,
Hastalıkları tedavi etmek, hastalık,
yaralanma ya da cerrahi girişim sonrası
ortaya çıkan ağrı ve diğer semptomları
ortadan kaldırmak,
Hastalığın ortaya çıkmasını engellemek.
İlaç uygulamalarında temel prensipler;
Hastanın ilaç alerjisinin olup olmadığı
sorgulanmalıdır.
İşlem hakkında hastaya bilgi verilmelidir.
Enfeksiyon riskini azaltmak için işlem
öncesi ve sonrası eller mutlaka yıkanmalıdır.
Malzemeleri yerleştirmek için temiz bir alan seçilmeli
ve rahat ulaşılabilecek şekilde yerleştirilmelidir.
Hastanın mahremiyetine dikkat edilmelidir.
İlaç uygulamalarında temel prensipler;
Herhangi bir alerjik reaksiyonu ya da istenmeyen yan
etkiyi hemen fark edebilmek için işlem boyunca hasta
gözlenmelidir.
6 doğru ilkesine uyulmalıdır.
İlacın son kullanma tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.
Kullanılmış yada kirli malzeme uygun şekilde
atılmalıdır.
İlaçlar hazırlanırken ve uygulanırken
“altı doğru” ilkesine uyulmalıdır.
6 Doğru İlkesi
1. Doğru İlaç
2. Doğru Doz
3. Doğru Zaman
4. Doğru Yol
5. Doğru Hasta
6. Doğru Kayıt
İlaçların saklanmasında dikkat
edilecek hususlar:
İlaçların saklanmasında dikkat edilecek hususlar:
1. İlaçların tümü aynı odada/dolapta tutulmalı
kapısı/kapağı kilitli olmalıdır.
2. İlaçların saklandığı ve depolandığı yerler, temiz,
kuru, serin olmalı ve güneş ışığına maruz
kalmamalıdır.
3. İlaçların buharlaşmasını ve nemlenmesini
önlemek için şişelerin ağzı sıkıca kapatılmalıdır.
İlaçların saklanmasında dikkat edilecek hususlar:
4. Yağlı/sulandırılmış ilaçlar kullanım süreleri içinde
buz dolabında veya soğukta saklanmalıdır.
5. Aşılar mutlaka buz dolabında saklanmalıdır.
6. Son kullanma tarihi geçmiş, rengi, kokusu,
görünümü değişen ilaçlar kullanılmamalıdır.
İlaçların saklanmasında dikkat edilecek hususlar:
7. Acil durumlarda kullanılacak ilaçlar ayrı bir yerde
tutulmalı, daima eksiksiz olmalıdır.
8. Aynı etkiyi gösteren yada etken maddesi aynı
ancak piyasa ismi farklı olan ilaçlar bir arada
bulundurulmalıdır.
İlaçların saklanmasında dikkat edilecek hususlar:
9. Bağımlılık yaratan ilaçlar ile yeşil ya da kırmızı
reçete ile alınabilen ilaçlar çift kilitli dolapta
saklanmalı, imza ile alınmalı ve verilmelidir.
10. Evde ilaçlar çocukların kolayca ulaşamayacağı
bir yerde mümkün ise kilit altında saklanmalıdır.
Doz
Tedavide hastaya bir defada uygulanan ilaç
miktarına doz adı verilir.
Bir hastaya uygulanan ilaç dozları verilen miktara ve
zamana göre değişik isimler alır.
İlaçların Dozu
1. Normal Doz
2. Hücum (Yükleme) Dozu
3. Sürdürme (İdame) Dozu
4. Maksimal Doz
5. Total Doz
6. Erişkin Dozu
7. Çocuk Dozu
8. Letal Doz
9. Eşik Doz
Normal doz; bir hastalığın tedavisi sırasında belirli,
bir yoldan, terapötik sınırlar içinde (minimal -maximal)
kalan dozdur.
Hücum (yükleme) doz; başlangıçta hastaya normal
dozun 1.5-2 katı miktarında ilaç verilmesidir.
Sürdürme (idame) doz; hücum dozundan sonra daha
küçük dozlarla tedavinin devam ettirilmesidir.
Maksimal doz; toksik etki gösteren ilaçlar için bir kez
de ve 24 saatte en fazla alınacak miktarın
belirlenmesidir.
Total doz; Tedavi süresince hastaya verilen tolere
edebileceği toplam ilaç miktarıdır.
Erişkin doz; 50-100 kg ağırlığında genellikle16-60
yaş arası erişkinlerde yeterli tedavi sağlayan ve bir
kez de verilen ilaç miktarıdır.
Çocuk doz; yenidoğan, süt çocuğu ve çocuklarda
dozaj, erişkin dozu göz önüne alınarak, vücut
ağırlığına ve yaşa göre bir dozaj ayarlanır.
Letal doz; bir deney hayvan grubunun %50 sini
öldürebilen bir kimyasal maddenin tek dozunun
istatiksel yöntemle saptanmasıdır.
Eşik doz; her hangi bir kimyasal maddenin hep yada
hiç yanıtını oluşturan minimal etkin dozudur.
Dozajda kullanılan ilaç miktarları
 Ağırlık
 Hacim
 Biyolojik birimler
 Uluslararası ölçü birimleri
 şeklinde gösterilirler.
1-Ağırlık Birimleri
g : gram
mg: miligram
µg : mikrogram
2- Hacim Birimleri
cm³: santimetreküp
ml-cc: mililitre
3- Biyolojik Birimler
Hormonlar, bazı antibiyotikler, insülin vb. ilaçlar gibi
bileşimleri tam olarak belirlenmeyen ya da metrik
sistemde standardize edilemeyen ilaçların etkinliği
belirtilir.
IU: International Unit
4- Uluslararası Ölçü Birimleri
Damla yada Yüzde
Download

Farmakoloji 2