989
BURDUR MÜZESİNDEKİ YÖRESEL
KADIN GİYSİLERİ, SÜSLEME VE İŞLEMELERİ
OYMAN, Rengin
TÜRKİYE/ТУРЦИЯ
ÖZET
Araştırma alanı, Burdur Müzesinin etnoğrafik eserler bölümündeki
yöresel kadın giysileridir. Burdur yöresel kadın giysileri tarihi evler olan
Taş oda ve Baki bey Konağı’nda sergilenmektedir.
Burdur’un yöresel kadın giysileri başa, sırta ve ayağa giyilenler olarak
üç biçimde incelenebilir.
Baş süslemeleri, başlıklar geçmiş yüzyıllar içinde oluşup, günümüze
kadar gelmiş giyim-kuşam uygarlığımızın örneklerindendir. Başlıklar;
fes, gırap, siyah yazma, baş altını, ciya, ak heril olarak incelenebilir. Sırta
giyilenler; Göynek, İç gömlek (zıbın), içlik (sıkma), iç don (top don), şalvar
(bol don), bağırlık (yakalık), üç etek, peştamal, acem şalı, cepken (kepe),
delme yelek, şal kuşak, önecek olarak isimlendirilir. Ayağa giyilenler: yün
çorap ve çarıktır. Giysileri takılar tamamlar.
Burdur’un yöresel kadın giysileri’nde kullanılan kumaş cinsleri; Atlas
(Saten), krep, kadife, bürümcük, Amerikan bezi, kaytan, ipek, tellidir.
Burdur’un Yöresel Kadın Giysilerinde Kullanılan Süsleme Tekniği ise,
Kordon Tutturma (Blonya İğnesi) tekniğidir. Kordon tutturma, desen
özelliğine ve uygulanacak yere göre kordonun, ince iplikle elde veya
makine da tutturularak yapılan bir nakış çeşididir.
Araştırma sonucunda, müzede sergileme ve depolama, restorasyon ve
konservasyon konularında daha yoğun ve ayrıntılı çalışması gerektiği de
gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İşleme, süsleme, Burdur müzesi, kadın giysisi.
990
ABSTRACT
Regional Woman Clothes, Ornaments and Embroideries in Burdur
Museum
Search field is the regional woman clothes in Etnographical handiwork
section of Burdur Museum. Burdur regional woman clothes are exhibited
in Taşoda and Bakibey Mansion which are historical houses.
Burdur regional woman clothes can be studied in three categories; as
the ones worn on the head, on the body and feet.
Head Ornaments and Headdresses have been formed in the past centuries
and they are samples of our dressing tradition that has reached to this day.
Headdresses can be handled as; fez, gırap, black head scarf, gold of head,
ciya, white heril. The ones worn on the body are called Göynek, Inner shirt
(Zıbın), İçlik (Sıkma), Inner trousers (top don), baggy trousers (bol don),
bağırlık (yakalık), üç etek, loincloth, acem şalı, cepken (kepe), delme vest,
shawl belt, önecek. Wool socks and sandalsa re worn on the feet. Jewels
complement the dresses.
Fabric types used in Burdur Regional Woman Clothes are, satin,
crep, velvet, gauze, American linen, braid, silk and Telli. The ornament
technique prefered in Burdur regional Woman Clothes is the technique of
Blonya (Kordon Tutturma). Kordon Tutturma (Cordon binding) is a type
of embroidery, performed with the fastening of thin thread by a machine or
by hand, depending on the pattern features and the surface of the fabric.
At the end of the research, it has been observed that on the areas of
exhibition, storing, restoration and conservation in both of these houses.
Key Words: Embroidery, ornament, Burdur museum, woman clothe.
1. Giriş
Türk kültürünün zenginliği, ulusumuzun yaşadığı coğrafyalardan ve
yaşadığı büyük tarihsel olaylardan kaynaklanmaktadır. Kültürümüz, kişisel
kimliğimizin parçasıdır. Kültürel kimliğin giyimle yadsınamaz bir ilişkisi
vardır. Giyim; yaşam biçimi, kültür ve felsefesinin bir yansımasıdır. Türk
giyiminin en önemli özelliği, yüzyıllar boyunca aynı geleneksel çizgiyi
koruması ve sokakta giysinin kumaşı dışında kişilerin maddi gücünü
yansıtan veriler taşımaması olmuştur. Çünkü; Türk toplumlarında giyim
kültürü, Türk düşüncesi ve yaşam tarzına bağlı olarak gelişmiş, ileri,
yüksek ve sanatsal bir düzeye ulaşmış, işlevsellikle beraber, estetik ve
991
kalıcı insancıl değerler kazanmıştır. Bu anlamda ülkelerin yöresel özellikler
taşıyan giyim-kuşam kültürleri o toplumun yaşam biçimini de gösterir.
Burdur ilinin geleneksel yaşam kültürü içersinde önemeli bir yere sahip
olan kadın giysileri önceleri Burdur müzesi Etnografik eserler bölümünde
sergilenmiş, daha sonra ise Burdur merkez’de yer alan ve Burdur Valiliği
tarafından düzenlenen Taşoda ve Bakibey Konağında sergilenmeye
başlamıştır.
Araştırma alanı Burdur Taşoda ve Bakibey Konaklarında sergilenen
yöresel kadın giysileridir.
2. Araştırma Bulguları
2.1. Taşoda Etnografya Müzesi
Burdur İli merkez Pazar Mahallesi, Veyis Sokak’ta yer alan “Taş Oda”
17. yüzyıl Osmanlı sivil mimarlık örneklerindendir. Adını, kesme taştan
yapılmış baş odadan aldığı sanılmaktadır. Bir bahçe içinde yer alan iki
katlı bu yapının, alt katı kesme taştan, üst katı kerpiçtendir ve yapıda ahşap
malzemeye de çokça yer verilmiştir. Kesme taştan yapılmış olan alt katta
sivri kemerli olarak iki yanı açık ve mazgal delikli iki penceresi bulunan
iki oda yer almaktadır.
İkinci katta bütün kapılar sofaya açılmaktadır. Sofa çıkışında, sağda baş
oda yer almaktadır. Taş odanın en eski ve diğer bölümlerine göre daha iyi
korunmuş bölümü olan baş oda girişinde yüklük ve dolaplar, davlumbazlı
ocak, Bursa kemeriyle ayrılmış bir seki kısmı bulunmaktadır. Oda da sofaya
ve dışa bakan pencereler iki sıra halinde olup üst sıradakiler geometrik
desenli, renkli vitraylı tepe pencereleridir. Alt pencereler kepenkli
olup pencere pervazları kalem işi bitki motifleriyle süslüdür. Dolap ve
pencerelerin üzerinde altın yaldızla, konak sahibine methiyeler yazılmıştır.
Yüklüğün üzerinde tavana kadar olan bölümde mihraplar içinde vazolar ve
çeşitli süs bitkileri kalem işiyle süslenmiştir.
Bursa kemeriyle ikiye ayrılmış olan ahşap tavanda daire ve yıldız
biçimli süsler bulunmaktadır. Yıldızlar kalem işi kabartma tekniğiyle
yapılmıştır; altın ve gümüş varaklıdır. Üst katta baş odanın dışında dört
oda daha bulunmaktadır. Sofanın güneyinde dipte bulunan sandık odasında
göbekli ahşap tavan vardır. Yüklüklerin yanında ise alçıdan karşılıklı iki
şerbetlik göze çarpmaktadır. Sofada oturanların çevreden görünmemesi
için ahşap kafeslerle çevrilmiş olduğu görülür (http://www.burdurturizm.
gov.tr/BelgeGoster.aspx, 29.06. 2007).
Üst katta baş odanın dışında dört oda daha bulunmaktadır. Sofanın güneyinde dipte bulunan
sandık odasında göbekli ahşap tavan vardır. Yüklüklerin yanında ise alçıdan karşılıklı iki
şerbetlik göze çarpmaktadır. Sofada oturanların çevreden görünmemesi için ahşap kafeslerle
992 olduğu görülür (http://www.burdurturizm.gov.tr/BelgeGoster.aspx, 29.06. 2007).
çevrilmiş
Şekil 1: Taşoda Etnografya Müzesi Gelin Odası
Şekil 1: Taşoda Etnografya Müzesi Gelin Odası
2.2. Bakibey Konağı (Kocaoda)
2
Burdur merkez Değirmenler Mahallesi Paşa Köprüsü civarındadır.
Kültür Bakanlığı tarafından restore edilerek hizmete sunulan yapı, plan
ve süsleme bakımından 18. yüzyıl Osmanlı sivil mimarîsinin güzel bir
örneğidir. Bu yapı 1800’lü yılların başında Reşit Bey üzerine kayıtlı
görünmektedir. İki katlı olan yapının alt katı kesme taşlardan, üst katı ise
ahşap ağırlıklı kerpiç malzemelerinden yapılmıştır. Alt katta ahır, ambar
gibi bölümleri bulunan eve bahçeden taş bir merdivenle çıkılmaktadır.
Üst katta bahçeye bakan geniş bir eyvan bulunmaktadır. Eyvanın tavan
kısmı süsleme ve ahşap işçiliği bakımından önemlidir. Çatı saçakları oymalı
ağaç işçiliği bakımından güzel bir örnek teşkil eder. Eyvanın sol başındaki
baş odada bulunan yüklük, dolap, pencerelerdeki işlemecilik ve tavandaki
altın-gümüş varak işlemeciliği ve bitkisel motiflerle yapılan süslemeler
çok güzeldir. Pervazların tümünde kalem işi süslemeler vardır. Tavan
ortalarında altıgen yıldızlar bulunmaktadır (http://www.burdurturizm.gov.
tr/BelgeGoster.aspx, 29.06.2007).
3. Burdur’un Yöresel Kadın Giysileri
3.1. Günlük Giyilen Giysiler
3.1.1.Başa Giyilenler
Baş süslemeleri, başlıklar geçmiş yüzyıllar içinde oluşup, günümüze
kadar gelmiş giyim-kuşam uygarlığımızın örneklerindendir. Başlık giyimi
bebeğin doğumu ile başlar, kadının ölümüne kadar sürer. Başlıklar gelenek
ve göreneklere göre hazırlanır ve çeşitli malzemelerden yapılabilir.
Başlıklarda bölge bölge, köy köy değişiklikler görülür.
• Fes: Keçeden yapılır. Rengi genelde bordodur. Ön kısmı “penes”
denilen küçük altınlarla ve gümüşlerle sırmalı şekilde süslüdür. Alınlık
denilen küçük altınlar fesin ön kısmına yan yana dizili şekilde takılır.
993
• Gırap: İnce canlı renkli, değişik renkli olan bir kumaştır. Uzunlukları
2-2.5 m. olabilir. Başa orta kısmından örtülür. İki veya üç tane takılır.
Gelinlerde bu sayı artar, beş ile yedi arasında değişir.
• Siyah Yazma: Bu yazmalar özenle oyalanır. Yazma üçgen şeklinde
katlanır. Gırapları üzerine, alın üzerine bağlanır. İncilerle süslenmiş bir
takı üzerine yerleştirilen baş altınları alına takılır.
• Baş Altını: Yörede, Sandıklı altını, 20’lik altını da denir. En az 15
tane 20’lik altını (gerçek altın) ve altın boncuğu ile domino veya naylon
bobinlerle dizilir. Kaytan ipi üzerine altın boncuğu ile dizilir. Günümüzde
altın boncuğu bulunmadığı için inci boncuk ile yapılır. Koyun yününden
eğrilip, sapanla ip örülüp kaytan yapılır. Günümüzde nakış orlonu da
kullanılmaktadır.
• Ciya: Turna, kartal tüylerinden toplanıp doğal boya ile boyanır. Bir
ciya yapmak için 4-5 kuşun kanatlarındaki tüylerden toplamak gerekir. Bu
tüyler mavi, kırmızı, sarı, yeşil renklerde doğal boya veya hazır boyalara
batırılıp çıkarılır. Boyadan çıkarılan tüyler iplere asılıp kurutulur. Renkli
kumaş parçası üzerine tüyleri sıralayıp iğne iple dikilir. Araya bez konularak
tüyler üst üste konup dikilmektedir.
• Ak Heril: Ak heril, ipek tül üzerine pul işlemeli bir örtüdür. Bu örtüyü
kendileri el tezgahlarında yapay ipek iple dokuyarak, üzerine pullarla
işlerler ya da dışardan hazır alıp pullarını yine kendileri işleyerek hazırlarlar.
Heril, duvak görevi görerek, yüzü örtecek biçimde önde durur.
3.1.2. Sırta Giyilenler
Göynek, İç gömlek (zıbın), içlik (sıkma), iç don (top don), şalvar (bol
don), bağırlık (yakalık), üç etek, peştamal, acem şalı, cepken (kepe), delme
yelek, şal kuşak, önecek.
• Göynek: İnce, yumuşak bezlerden yapılır. Gömleklik bezler düz
beyaz veya beyaz üzerine kırmızı, mavi, sarı renklerle ince çubuklu olarak
dokunur ve takım giysilerini tamamlar. Tenin üzerine giyilir.
Üç eteği tamamlayan bir giysi olan göynek, ipek veya bürümcek denilen
değerli bir kumaştan dikilmektedir. Genelde bürümcek bez göynek denilen
bu göyneğin kumaşını kendileri el tezgahlarında dokumaktadırlar. Bir kilo
pamuk ipi (kırklı ipi) ile bir kilo ipek ipi karıştırılıp, çözgü ipi pamuk, atkı
ipleri ise ipek olarak dokunan göynek, 2,5 m.’den kalça hizasına kadar
yapılmaktadır. Dokunan kumaştan bir kol boyu çıkarılıp geriye kalan
kumaş ikiye bölünerek yaka açıklığı verilir, 15 cm.’e kadar çıt çıt veya
994
Üç eteği tamamlayan bir giysi olan göynek, ipek veya bürümcek denilen değerli bir
kumaştan dikilmektedir. Genelde bürümcek bez göynek denilen bu göyneğin kumaşını
kendileri
tezgahlarında
dokumaktadırlar.
kilo
pamuk
ipi (kırklı
ipi)
ile
bir kilo
ipek bir
ipi
Üçeleteği
tamamlayan
bir giysi
olan Bir
göynek,
ipek
bürümcek
denilen
değerli
düğme
ile
kapama
yapılır.
Yakası,
etek
ucu
ve veya
kol
uçları
iğne
oyası,
pul
karıştırılıp,
çözgü
ipi
pamuk,
atkı
ipleri
ise
ipek
olarak
dokunan
göynek,
2,5
m.’den
kalça
kumaştan
dikilmektedir.
Genelde
bürümcek
bez
göynek
denilen
bu
göyneğin
kumaşını
oyası veya boncuk oyası ile süslenmektedir.
hizasına
yapılmaktadır.
Dokunan kumaştan
kol boyu
çıkarılıp
kumaş
kendileri kadar
el tezgahlarında
dokumaktadırlar.
Bir kilobir
pamuk
ipi (kırklı
ipi)geriye
ile bir kalan
kilo ipek
ipi
ikiye
bölünerek
yaka
açıklığı
verilir,
15
cm.’e
kadar
çıt
çıt
veya
düğme
ile
kapama
yapılır.
karıştırılıp,
çözgü(Zıbın-İçlik):
ipi pamuk, atkıGömleğin
ipleri ise ipek
olarakgiyilir,
dokunan
göynek,
• Sıkma
üstüne
düz,
basit2,5
birm.’den
işçiliğikalça
Yakası,
etek
ucuyapılmaktadır.
ve kol
uçları altında
iğne
oyası,
pulgöynek,
oyası
veya
boncuk
oyası
ile süslenmektedir.
hizasına
kadar
Dokunan
kumaştan
bir
kol
boyu
çıkarılıp
geriye
kalan
kumaş
Üç
eteği
tamamlayan
bir
giysi
olan
ipek
veya
bürümcek
denilen
değerli
bir
vardır.
Bluzun
göğüs
lastik
vardır.
Bazı
yerlerde
sıkma
yerine
•
Sıkma
(Zıbın-İçlik):
Gömleğin
üstüne
giyilir,
düz,
basit
bir
işçiliği
vardır.
Bluzun
göğüs
ikiye
bölünerek
yaka
açıklığı
verilir,
15
cm.’e
kadar
çıt
çıt
veya
düğme
ile
kapama
yapılır.
kumaştan dikilmektedir. Genelde bürümcek bez göynek denilen bu göyneğin kumaşını
bartlak
(yakalık)
giyilir.
Boyun
vepulyerine
göğüs
altına
bağlanan
bir tür
önlüktür.
Yakası,
etek
ucu
ve kol
uçları
iğne
oyası,
oyası
veya
boncuk
oyasıgiyilir.
ile
altında
lastik
vardır.
Bazı
yerlerde
sıkma
(yakalık)
göğüs
kendileri
el tezgahlarında
dokumaktadırlar.
Bir
kilobartlak
pamuk
ipi (kırklı
ipi)süslenmektedir.
ileBoyun
bir kiloveipek
ipi
Arkadan
bağlanıldığı
gibi
önden
çıt
çıtlı
da
olabilir.
altına
bağlanan
bir ipi
tür pamuk,
önlüktür.
Arkadan
bağlanıldığı
gibi
önden
çıtlı da
olabilir.
•
Sıkma
(Zıbın-İçlik):
Gömleğin
üstüne
düz,
basit
bir çıt
işçiliği
vardır.
Bluzun göğüs
karıştırılıp,
çözgü
atkı
ipleri
isegiyilir,
ipek olarak
dokunan
göynek,
2,5 m.’den
kalça
altında lastik
Bazı yerlerde
sıkma
yerine bartlak
(yakalık)
giyilir.
Boyun
ve kumaş
göğüs
hizasına
kadarvardır.
yapılmaktadır.
Dokunan
kumaştan
bir kol boyu
çıkarılıp
geriye
kalan
altına bölünerek
bağlanan bir
tür açıklığı
önlüktür.verilir,
Arkadan
önden
çıtlı daile
olabilir.
ikiye
yaka
15 bağlanıldığı
cm.’e kadargibi
çıt çıt
veyaçıtdüğme
kapama yapılır.
Yakası, etek ucu ve kol uçları iğne oyası, pul oyası veya boncuk oyası ile süslenmektedir.
• Sıkma (Zıbın-İçlik): Gömleğin üstüne giyilir, düz, basit bir işçiliği vardır. Bluzun göğüs
altında lastik vardır. Bazı yerlerde sıkma yerine bartlak (yakalık) giyilir. Boyun ve göğüs
altına bağlanan bir tür önlüktür. Arkadan bağlanıldığı gibi önden çıt çıtlı da olabilir.
Şekil 2: Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadın
giysilerinden sıkma
Şekil 2: Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadın
giysilerinden
sıkma
• İç Don: Şalvarın altına giyilir. Bol basmadan veya satenden yapılır. Top don da
• İç Don: Şekil
Şalvarın
altınaİmparatorluğu
giyilir. Bol Burdur
basmadan
satenden
yapılır.
denilmektedir.
2: Osmanlı
kadın veya
giysilerinden
sıkma
• Top
İç Don:
altına giyilir. Bol basmadan veya satenden yapılır. Top don da
don daŞalvarın
denilmektedir.
denilmektedir.
Şekil 2: Osmanlı İmparatorluğu Burdur kadın giysilerinden sıkma
• İç Don: Şalvarın altına giyilir. Bol basmadan veya satenden yapılır. Top don da
denilmektedir.
Şekil 3: Osmanlı İmparatorluğu kadın iç giysilerinden iç don
• Bağırlık (Bağırdak): Sıkmanın üzerine özel desenli ve işlemeli olarak, göğüsleri
kapatacak şekilde kolsuz
giyilir.
Boyundan giyilen
önlüktür
Şekil olarak
3: Osmanlı
İmparatorluğu
kadınbir
iç giysilerinden
iç don
Şekil 3: Osmanlı İmparatorluğu kadın iç giysilerinden iç don
• Bağırlık (Bağırdak): Sıkmanın üzerine özel desenli ve işlemeli olarak, göğüsleri
kapatacak
şekilde kolsuz
olarak giyilir.
Boyundan üzerine
giyilen birözel
önlüktür
• Bağırlık
(Bağırdak):
Sıkmanın
desenli ve işlemeli
olarak, göğüsleri kapatacak şekilde kolsuz olarak giyilir. Boyundan giyilen
Şekil 3: Osmanlı İmparatorluğu kadın iç giysilerinden iç don
önlüktür
• bir
Bağırlık
(Bağırdak): Sıkmanın üzerine özel desenli ve işlemeli olarak, göğüsleri
kapatacak şekilde kolsuz olarak giyilir. Boyundan giyilen bir önlüktür
Şekil 4: Osmanlı İmparatorluğu Burdur kadın giysilerinden bağırlık
• Üçetek (Henteri-Ferace-Sefahi): “Yakası ‘V’ biçiminde, kolları bol, belden aşağısı biri
arkada, ikisi öndeŞekil
olmak
üç dilimli
giysidir.”
“Eteklerin
bele kadar
yırtmaçlı önü
4: üzere
Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadınyanları
giysilerinden
bağırlık
açık,Üçetek
belden(Henteri-Ferace-Sefahi):
tek düğmeli veya belden bir
karış yukarı
kadar olan
kısmıbol,
kapalı,
etekleri
yerken
•
“Yakası
‘V’ biçiminde,
kolları
belden
aşağısı
biri
ir denecek
entarilerdir”.
arkada,
ikisikadar
öndeuzun
olmak
üzere üç dilimli giysidir.” “Eteklerin yanları bele kadar yırtmaçlı önü
Eskiden
biride
üçetektir.
Biçimi
itibari
ile üçetek
açık, belden
tek giyilen
düğmelientari
veya çeşitlerinden
belden bir karış
yukarı
kadar olan
kısmı
kapalı,
eteklerişeklinde
yerken
olduğu
içinkadar
bu isim
bulunan
cariyeler
ve kış incebağırlık
gömlek üzerine
ir
denecek
uzunverilmiştir.
entarilerdir”.
Şekil
4: OsmanlıSarayda
İmparatorluğu
Burdur
kadınyaz
giysilerinden
Şekil
4:giyerler,
Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadın için
giysilerinden
bağırlık
üçetekli
entari
hırka
giymekten
memnun
oldukları
soğuğa
dayanamayanlar
arka
Eskiden
giyilen entari
çeşitlerinden
biride
Biçimi
itibari
ile
üçetek
şeklinde
•
Üçetek
(Henteri-Ferace-Sefahi):
“Yakası
‘V’üçetektir.
biçiminde,
kolları
bol,
belden
aşağısı
biri
olduğu ikisi
için bu
isim
verilmiştir.
bulunan “Eteklerin
cariyeler yaz
ve kış
gömlek
üzerine
arkada,
önde
olmak
üzere üçSarayda
dilimli giysidir.”
yanları
beleince
kadar
yırtmaçlı
önü
üçetekli
entari
oldukları
için soğuğa
dayanamayanlar
arka
açık,
belden
tekgiyerler,
düğmelihırka
veyagiymekten
belden bir memnun
karış yukarı
kadar olan
kısmı kapalı,
etekleri yerken
ir denecek kadar uzun entarilerdir”.
4
Eskiden giyilen entari çeşitlerinden biride üçetektir. Biçimi itibari ile üçetek şeklinde
995
• Üçetek (Henteri-Ferace-Sefahi): “Yakası ‘V’ biçiminde, kolları bol,
belden aşağısı biri arkada, ikisi önde olmak üzere üç dilimli giysidir.”
“Eteklerin yanları bele kadar yırtmaçlı önü açık, belden tek düğmeli veya
belden bir karış yukarı kadar olan kısmı kapalı, etekleri yerken ir denecek
kadar uzun entarilerdir”.
Eskiden giyilen entari çeşitlerinden biride üçetektir. Biçimi itibari ile
üçetek şeklinde olduğu için bu isim verilmiştir. Sarayda bulunan cariyeler
yaz ve kış ince gömlek üzerine üçetekli entari giyerler, hırka giymekten
memnun oldukları için soğuğa dayanamayanlar arka etekleriyle omuzlarını
örterlerdi. Kalfalar üçetekli entari altına topuklarına kadar bol paçalı şalvar
giyerlerdi.
Üçeteğin belden aşağısı üç dilim halindedir. Dilimlerin kenarı, tığdantel işi ile işlenmiştir. İpek kadife veya desenli kumaşlardan yapılır.
Bunun etrafı işlemeli ve dilimlidir. Kollar uzun ve geniş olur. Üç eteğin ön
uçları arkadan toplanır.
• Şal Kuşak (Acem Şalı): Üçeteğin altına ve üstüne bağlanabilir.
Kadınların kuşakları daha küçük boydadır ve gevşek şekilde bağlanır.
Bağlanış şekli özel olup erkek kuşağından daha küçüktür. İpektendir,
büyük poşu şeklindedir. Bu kuşak rengarenk desenli olup aynen kuşak gibi
bağlanır.
• Cepken: Kadifeden olup üzeri Türk Osmanlı motifleriyle süslüdür.
Hakim olan renkler koyu bordo, mavi ve siyah renklerdir. Diğer canlı
renkler olabilir. Süsler, gümüş sim sırma ile işlenir.
• Şalvar (Bol don): “Bedenin belden aşağısını örten, bele bir uçkurla
bağlanan bol ağlı kadın giysisidir”. İran’da ortaya çıktığı sanılan şalvarın,
İran’da ipek, Mısır’da beyaz ketenden yapılanları değerli sayılırdı. Şalvar,
Türkiye’de pantolonun yaygınlaşmasına değin kullanılmıştır. Bu günde
doğu ve güneydoğu Anadolu’da halen giyilmektedir. Şalvarlar, ipek,
kadife, pazen, atlas, çuha gibi çeşitli kumaşlardan yapılır. Cep ağızları ve
paça kenarları şeritlerle süslenir. Paçalı ve paçasız, yarı açık veya tam açık
apışlı olmak üzere dört çeşidi vardır. Üçeteğe uygun ipek, saten veya kadife
kumaştan yapılır. Sarı, pembe, mor, yeşil ve uygun renklerde hakimdir.
Genelde bol olarak yapılır. Parça kısmı sıkmak olarak bilekten bağlanır.
• Önecek (Şiveyle Öncek): Şal kuşağın veya direm kuşağın-kuşak
görünecek şekilde- altından dizlerin altına gelecek şekilde belden özel bir
kolon ile bağlanır. Kolon uçlarına koza, boncuk takılabilir.
şeritlerle süslenir. Paçalı ve paçasız, yarı açık veya tam açık apışlı olmak üzere dört çeşidi
vardır. Üçeteğe uygun ipek, saten veya kadife kumaştan yapılır. Sarı, pembe, mor, yeşil ve
uygun renklerde hakimdir. Genelde bol olarak yapılır. Parça kısmı sıkmak olarak bilekten
bağlanır.
• 996
Önecek (Şiveyle Öncek): Şal kuşağın veya direm kuşağın-kuşak görünecek şekildealtından dizlerin altına gelecek şekilde belden özel bir kolon ile bağlanır. Kolon uçlarına koza,
boncuk takılabilir.
Şekil 5: Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadın
giysilerinden
önecek.
Şekil 5: Osmanlı
İmparatorluğu
Burdur
kadın
giysilerinden önecek.
3.1.3. Ayağa Giyilenler
3.1.3.
Ayağa
• Yün
Çorap:
BeşGiyilenler
çorap şişiyle özel olarak beyaz koyun yününden yapılır. Üzeri renkli
veya beyaz
iplikle
çeşitli
renk çorap
veya desenlerle
süslenir.
Bu süs
ve desenlere
sidiği, sıçan
• Yün Çorap: Beş
şişiyle özel
olarak
beyaz
koyun sığır
yününden
dişi, koyun dilimi, karpuz çekirdeği, sarhoş bacağı gibi adlar verilir.
yapılır. Üzeri renkli veya beyaz iplikle çeşitli renk veya desenlerle süslenir.
• Çarık: Bilekten dolamalı, şaplanmış manda veya öküz derisinden yapılır. Bilekten özel
Bu süs
ve desenlere
sidiği, sıçankemer
dişi, ve
koyun
dilimi,
olarak
bağlanır.
Aksesuarsığır
olarak;ponponlu
gümüş
kemerkarpuz
takılır. çekirdeği,
Ayrıca deriden
yapılmış
ince tabanlı
“yemeni”
de giyilebilir.
sarhoşçok
bacağı
gibi adlar
verilir.
3.1.4. Takılar
• Gümüş
Çarık:tokalı
Bilekten
manda veya öküz derisinden
takılar, dolamalı,
beşibiryerde,şaplanmış
saç.
yapılır. Bilekten özel olarak bağlanır. Aksesuar olarak;ponponlu kemer ve
gümüş kemer takılır. Ayrıca deriden yapılmış çok ince tabanlı “yemeni” de
giyilebilir.
5
3.1.4. Takılar
Gümüş tokalı takılar, beşibiryerde, saç.
Doprin ortada yanlarda çeyrek altınlar bulunan beşibiryerde diye
tanımlanan
kaytan
ipineçeyrek
dizilmiş
altınbulunan
takı boynuna
takılır.
Bele gümüş
Doprin ortada
yanlarda
altınlar
beşibiryerde
diye tanımlanan
kaytan
takılı
kemer
takılır.
Üçeteğin
üstüne,
görülecek
şekilde
takılır.
Ponponlu
ipine dizilmiş altın takı boynuna takılır. Bele gümüş takılı kemer takılır. Üçeteğin
üstüne,
görülecek
takılır. Ponponlu
kemer
de takılabilir (Anonim; 2007).
kemerşekilde
de takılabilir
(Anonim;
2007).
Şekil67: Gümüş Takılar
Şekil6:
Gümüş Takılar
4. BURDUR’UN YÖRESEL KADIN GİYSİLERİNDE KULLANILAN KUMAŞ
VE MALZEMELER
• Atlas (Saten): Düz renkte parlak bir kumaştır. Günümüz saten kumaş türlerini andırır. İç
gömlekte kullanıldığı gibi bindallı işlemesinde de kullanılmaktadır. Eskiden çoğunlukla kadın
giyiminde kullanılırdı. Yedi ayaktan yukarı tezgahlarda dokunur. Düz ve münakkaaş olarak
997
4. Burdur’un Yöresel Kadın Giysilerinde Kullanılan Kumaş ve
Malzemeler
• Atlas (Saten): Düz renkte parlak bir kumaştır. Günümüz saten
kumaş türlerini andırır. İç gömlekte kullanıldığı gibi bindallı işlemesinde
de kullanılmaktadır. Eskiden çoğunlukla kadın giyiminde kullanılırdı.
Yedi ayaktan yukarı tezgahlarda dokunur. Düz ve münakkaaş olarak iki
türlüdür. Bunlarda da dokumunda kullanılan malzeme ve işçiliklerine göre,
ala ve edna olarak iki kısma ayrılır. En güzelleri İstanbul’da işlenmiştir.
Gerek düz ve münakkaş olanlardan adları bilinenleri şunlardır. Surmai,
elvani, gülnumi, mermeri, mertebani, firengi. Günümüzde Saten olarak
isimlendirilir. Saten armürü, kare biçimindeki raporu, birinci atkı için ilk
ipliğin kaldırılıp diğerlerinin indirilmesiyle ve aynı işlemin her karesinde
birden büyük bir atlama yaparak diğer bütün atkılar için tekrarlanması ile
elde edilen armürdür.
• Krep: Kadın başörtüleri yapılan bir tür ince iplik dokumadır.
• Kadife: Malzemesi ve desenleri bakımından çok çeşitleri vardır. İpek
veya adi ipek, düz olanı (sade), desenlisi (münakkaş), atkısı ipek olanı
(mav)dır. Tüm cepkenlerin işlemesi kadife kumaştandır. Çözgüsü ve atkısı
ipekten olan havlu kumaş atkısında klaptan bulunanına telli kadife denir.
Kadifenin havı, esas çözgülerinin arasında olan fazla çözgülerden yapılır.
Bunlar kumaşın yüzüne atkının bulunduğu yerlere yerleştirilen teller
vasıtasıyla çekilip çıkarılır, sonra düzenlenir.
• Bürümcük: Atkısı ve çözgüsü çok iyi büküldüğünden dokuma
kıvrımlı ve yumuşak olur. Genellikle beyaz ve krem rengindedir. Beyaz
çözgü telleri arasına, pamuk ipliği karıştırılmışsa, dokuma biraz daha sert
olur. Bu tür bürümcüklere hilali denir. Kadın giysilerinde iç gömleği olarak
kullanılır. Düz ve kıvrak olarak iki türlüdür. Kadın ve erkek iç giyimine
ait çamaşırlar, kadın elbiseleri, yatak çarşafları bürümcük ile yapılırdı.
Bazıları tamamıyla ipektir, bazıları ise pamuk karıştırılarak dokunurdu.
Çeşitli işlemelerin yapılmasına elverişli olanlarının dokuma malzemesine
klaptan ve telde katılırdı.
• Amerikan Bezi: Atkı ve çözgüleri pamuk ipliğinden, bez ayağı tekniği
ile dokunmuş tekstil ürünü. Çözgü ve atkısında genellikle 12 numara iplik
kullanılır. Dokunduktan sonra ağartılmaz. Halk arasında iç ve dış yatak ve
yastık yüzü olarak kullanılır. Basma hâline de getirilebilir.
• Kaytan: Sırmalı kaytan gevşek dokunmuş, üzerine sırma işlenen, saç
örgüsü şeklinde bir kordondur. Kol ağzında kullanılır. İpek yada sırmadan,
998
çapraz balık sırtı örülmüş, ortası yivli şerit. (Beypazarı kaytanı: Altı kırmızı,
üstü beyazdır; İzmir kaytanı: Altı pamuk, üstü beyaz simlidir).
• İpek: İpek böceğinin ürettiği maddeden elde edilen iplik yada kumaş.
İpek böceklerinin ve pulkanatlılar başta olmak üzere kimi böceklerin ipek
salgı bezlerinden çıkardıkları yapışkan bir maddedir. İpeğin, güç elde
edilmesi ve bu yüzden az miktarda kumaş üretilebilmesi nedeniyle ipekli
kumaşların ilk örnekleri hükümdarlar ve saraylılar tarafından kullanıldı.
Dokumacıların hükümdarlara hünerlerini göstermek üzere uyguladıkları
yeni teknikler dokumanın değerini artırmak için kullandıkları altın ve
gümüş teller, ipekli kumaşların değerini artırmak yanında dokumacılık
sanatının gelişmesine katkıda bulumuştur.
• Telli: Bez dokumasında parlak teller bulunan kumaş. Osmanlılar
döneminde altın, gümüş tellerle dokunulanları vardı. Sonradan altın,
gümüş taklidi teller kullanılmıştır.
5. Burdur’un Yöresel Kadın Giysilerinde Kullanılan İşleme Ve
Süsleme Teknikleri
İşleme, tekstil eserlerinde çeşitli süsleme teknikleri içersinde önemli
bir yere sahiptir ve ister iğne ile ister tığ ile bir çok farklı kumaş, hatta
deri üzerine, çeşitli ipliklerle yapılan bir süsleme sanatıdır (Sürür; 1976,
7). İşlemelerde iğneye geçirilen ipliğin kumaşın üstünde ve altında
yönlendirilmesiyle oluşan ipliğin uygulanma biçimleri, iğne teknikleri,
kullanılan araç gereçler ve işleme özelliğine göre işleme teknikleri olarak
adlandırılmaktadır. Yapılan araştırma ve incelemelerde elde işleme örtülerde
hesap işi, Antep işi, Türk işi, Maraş işi, aile tipi nakış makinelerinde işlemeli
örtülerde beyaz iş, Türk işi, kum iğnesi, aplike, Suzeni, kordon tutturma
iğnesi bilgisayarlı nakış makinelerinde işlemeli örtülerde aplike, beyaz iş,
basit nakış iğneleri, Çin iğnesi, kanava, kum iğnesi, Türk işi, ithal işlemeli
örtülerde dantel angles, rahibe işi, kanava, basit nakış, iğneleri, beyaz iş
ve Çin iğnesi tekniklerinin yoğun olarak uygulandığı görülmüştür (http://
www.evdose.com/tur/hobi/hob0059.html, 01.07.2007).
Burdur yöresel kadın giysilerinde genellikle Kordon tutturma (blonya
İğnesi) tekniği, dival tekniği (Maraş işi) kullanılmış, buna ek olarak kum
iğnesi, sarma, iğne ardı tekniği de uygulanmıştır.
• Kordon Tutturma (Blonya İğnesi): Kordon tutturma , desen
özelliğine ve uygulanacak yere göre kordonun, ince iplikle elde veya
makine da tutturularak yapılan bir nakış çeşididir. Elde yapılan Kordon
tutturma işi eski Türk işlemelerinde çok görülmektedir. Bu işin en güzel
999
örnekleri bindallı, cepken, şalvar ve benzeri yerlerde görülmektedir.
Kordon tutturma işi desenin içini tamamen dolduracak şekilde kordonları
yan yana tutturularak uygulandığı gibi kenar sularında tek sıra olarak ta
uygulanabilir. Mümkün olduğu kadar birbirini izleyen desenler tercih
edilmektedir. Elde kordon tutturma da desen, kumaşın yüzüne çizilerek,
makine da ise kumaşın tersinden çizilerek uygulama yapılır. İşin esas yüzü
işlemenin altta kalan kısmıdır.
Kordon tutturma işi başlı başına uygulandığı gibi aplike, astragan işi,
beyaz işi, antep işi ve benzeri nakış çeşitleri ile birlikte de uygulanabilir.
Uygulamadaki kolaylık, kullanışlılık, zamandan tasarruf ve sonucun
başarılı oluşu, bu işin yaygın ve geçerli hale gelmesini sağlamaktadır (http://
ismek.ibb.gov.tr/portal/bransicerik.asp?icerikID=186&BransCode=10,
01.07.007).
• Dival İşi: Dival işinin Maraş işinin yanı sıra Sırma işi Mukavva işi,
Bastırma ve Tepebaşı gibi değişik isimleri de vardır. İşleme tekniğine uygun
olarak çizilmiş desen, özel kartondan oyularak hazırlanır. İki iplik sistemi
ile çalışılır. Üstte çok katlı sırma veya sim, altta balmumu ile mumlanmış
ipek veya sağlam pamuklu iplik kullanılır. Tek yüzlü işlemelerdendir.
Yüzden sarma, tersten hristo teyelini andıran bir görüntüdedir. Üst iplik
alttan, alt iplik üstten görünmez. “Biz” (Tahta saplı sivri uçlu bir araç)
yardımıyla kumaş ve karton delinerek iğnenin alttan üste ve üstten alta
geçmesi sağlanarak işlenir. Alt ve üst ipliklerin düğümlenmesi desenin
kenarında ve kumaş arasında kalır. Üst iplikler ince ve çok sayıdadır.
Düz, verev, yarmalı kabartma biçimi sarmaların uygulandığı Maraş işinin
kendine özgü, balık sırtı, hasır iğne gibi iğneleri de vardır. Kullanılan
desenler ise genellikle doğadan yararlanılarak çizilmiştir (http://www.
perdeciler.com/makale.php?id=62, 01.07.2007)
6. Burdur Müzesindeki Yöresel Kadın Giysilerinin Günümüzdeki
Durumu
Burdur yöresel kadın giysileri, tarihî evler olan Taş oda ve Bakî bey
Konağı’nda mankenler üzerinde ve vitrininde sergilenmektedir.
1000
Şekil 7:
Şekil
7:Fes
Fes
Şekil 7: Fes
Adı: Üçetek
Adı:
Üçetekentari
entari.
Şekil 8: Üçetek
Maddesi: Saten kumaş
Adı: ÜçetekSaten
entari
Maddesi:
Tanımı: Kırmızı kumaş.
zemin üzerine simle işlenmiş yapraklar ve stilize gül motifi
Maddesi: Saten kumaş
bulunmaktadır.
Tanımı: Kırmızı
yapraklar
ve ve
stilize
gül gül
motifi
Tanımı:
Kırmızızemin
zeminüzerine
üzerinesimle
simleişlenmiş
işlenmiş
yapraklar
stilize
bulunmaktadır.
motifi bulunmaktadır.
Adı: Üçetek entari
Şekil 9: Üçetek
Maddesi: Kadife kumaş
Adı: Üçetek entari
Tanımı: Bordo zemin üzerine simle sarma yapılmış yapraklar ve çiçek motifleri
Maddesi: Kadife kumaş
bulunmaktadır.
Tanımı: Bordo zemin üzerine simle sarma yapılmış yapraklar ve çiçek motifleri
bulunmaktadır.
1001
Adı: Üçetek entari.
Maddesi: Kadife kumaş.
Tanımı: Bordo zemin üzerine simle sarma yapılmış yapraklar ve çiçek
motifleri bulunmaktadır.
Şekil 10: Üçetek
Şekil 10: Üçetek
Adı: Üçetek entari
Maddesi: Saten kumaş
entari.
Tanımı:Adı:
FıstıkÜçetek
yeşil zemin
üzerine simle işlenmiş ve kırmızı çiçek motifleri bulunmaktadır.
Maddesi: Saten kumaş.
Şekil 10: Üçetek
Adı: Üçetek
entari Fıstık yeşil zemin üzerine simle işlenmiş ve kırmızı çiçek
Tanımı:
Maddesi: Saten kumaş
motifleri bulunmaktadır.
Tanımı: Fıstık yeşil zemin üzerine simle işlenmiş ve kırmızı çiçek motifleri bulunmaktadır.
Şekil 11: Üçetek
Adı: Üçetek entari
Maddesi: Alaca Kumaş
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah iple işlemeler
bulunmaktadır.
Şekil 11: Üçetek
Şekil 11: Üçetek
Adı: Üçetek entari
Maddesi: Alaca Kumaş
Adı: Üçetek entari.
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah iple işlemeler
bulunmaktadır.
Maddesi: Alaca Kumaş.
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah
iple işlemeler bulunmaktadır.
Şekil 11: Üçetek
Adı: Üçetek entari
1002 Alaca Kumaş
Maddesi:
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah iple işlemeler
bulunmaktadır.
Adı: Üçetek entari
Adı: Üçetek entari.
Maddesi: Alaca Kumaş.
Şekil
Şekil
12:12:ÜÜçetek
çetek
9
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah
iple işlemeler bulunmaktadır.
Şekil 13: Üçetek
1003
Adı: Üçetek entari.
Maddesi: Alaca Kumaş.
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah
iple işlemeler bulunmaktadır.
Şekil 14: Üçetek.
Adı: Üçetek entari.
Maddesi: Alaca Kumaş
Tanımı: Mor beyaz çizgiler ve etek uçlarına, kol ve ön yakaya siyah iple
işlemeler, ayrıca cep üzerinde de bu işlemelerden bulunmaktadır.
Şekil 15: Cepken
1004
Adı: Cepken.
Maddesi: Kadife kumaş.
Tanımı: Mor zemin üzerine sarı simle (klaptan) dival tekniği kullanılmış,
işlemelerde barok etkisi görülmektedir.
Adı: Cepken.
Şekil 16: Cepken
Maddesi: Kadife kumaş.
Tanımı: Kırmızı zemin üzerine sarı simli sutaşı işleme.
Adı: Cepken.
Maddesi: Kadife kumaş.
Şekil 17: Cepken
Tanımı: Mor zemin üzerine sarı simle klaptan ve dival tekniği
kullanılmış işlemelerde barok etkisi görülmektedir.
1005
Şekil18:
18:Cepken
Cepken
Şekil
Adı: Cepken
Maddesi:
Kadife
Kumaş
Adı:
Cepken.
Şekil 18: Cepken
Tanımı:
Kırmızı
zemin üzerine sarı simli sutaşı işleme.
Adı: Cepken
Maddesi: Kadife Kumaş.
Maddesi: Kadife Kumaş
Tanımı: Kırmızı
zemin
üzerinezemin
sarı simli
sutaşı işleme.
Tanımı:
Kırmızı
üzerine
sarı simli sutaşı işleme.
Şekil 18: Cepken
Adı: Cepken
Maddesi: Kadife Kumaş
Tanımı: Kırmızı zemin üzerine sarı simli sutaşı işleme.
Şekil 19: Cepken
Adı: Cepken
Maddesi: Kadife kumaş
Şekil 19: Cepken
Tanımı:
Mor zemin üzerine sarı simle klaptan
ve dival
tekniği kullanılmış işlemelerde barok
Şekil 19:
Cepken
Adı:
Cepken
etkisi
görülmektedir.
Maddesi: Kadife kumaş
Adı:
Cepken.
Tanımı: Mor
zemin
üzerine sarı simle klaptan ve dival tekniği kullanılmış işlemelerde barok
etkisi görülmektedir.
Maddesi: Kadife kumaş. Şekil 19: Cepken
Adı: Cepken
Maddesi: Tanımı:
Kadife kumaş
Mor zemin üzerine sarı simle klaptan ve dival tekniği
Tanımı:
Mor
zemin
üzerine
sarı simle
klaptan
ve görülmektedir.
dival tekniği kullanılmış işlemelerde barok
kullanılmış işlemelerde
barok
etkisi
etkisi görülmektedir.
Şekil 20: Cepken
Adı: Cepken
Maddesi: Kadife kumaş
Şekil 20: Cepken
Tanımı:
Patlıcan Moru zemin üzerine sarı simle bükme ve sutaşı teknikleri kullanılmıştır.
Adı:
Cepken
Maddesi: Kadife kumaş
Tanımı: Patlıcan Moru zemin üzerine sarı simle bükme ve sutaşı teknikleri kullanılmıştır.
Şekil 20: Cepken
Adı: Cepken
Şekil 20: Cepken
Maddesi: Kadife kumaş
Tanımı: Patlıcan Moru zemin üzerine sarı simle bükme ve sutaşı teknikleri kullanılmıştır.
1006
Adı: Cepken.
Maddesi: Kadife kumaş.
Tanımı: Patlıcan Moru zemin üzerine sarı simle bükme ve sutaşı
teknikleri kullanılmıştır.
Şekil 21: Önecek
Şekil 21: Önecek
Şekil 21: Önecek
Şekil 22:Kuşak
Şekil 22:Kuşak
Şekil 22:Kuşak
Şekil 23: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi : Keten kumaş
Tanımı : Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu ve mor renklerinden oluşan özgün
tasarım sarma tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Şekil 23: Kuşak
Şekil 23: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi :Adı:
KetenKuşak.
kumaş
Tanımı : Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu ve mor renklerinden oluşan özgün
Maddesi:
Keten kumaş.
tasarım sarma
tekniği kullanılarak
yapılmıştır.
Tanımı: Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu ve mor renklerinden
oluşan özgün tasarım sarma tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Şekil 24: Kuşak
Adı : Kuşak
Şekil 23: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi : Keten kumaş
Tanımı : Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu ve mor renklerinden oluşan özgün
1007
tasarım sarma tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Şekil 24: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi : Keten kumaş
Şekil 24: Kuşak
Tanımı : Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu, kırmızı, mavi, mor renkleri
Adı :Çiçek
Kuşak.
kullanılmıştır.
desenlerin aralarına siyah ve simden tohum işi, sarma tekniği
kullanılarak yapılmıştır.
Maddesi : Keten kumaş.
Tanımı : Keten kumaş üzerine pembe, yeşil, turuncu, kırmızı, mavi,
mor renkleri kullanılmıştır. Çiçek13desenlerin aralarına siyah ve simden
tohum işi, sarma tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Şekil 25: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi: Simli dokuma
25: ve
Kuşak
Tanımı: Sarı ve Gümüş simle beraberŞekil
şeritler
balık sırtı
dokunmuştur.
desenleri kullanılarak
Adı: Kuşak.
Maddesi: Simli dokuma.
Tanımı: Sarı ve Gümüş simle beraber şeritler ve balık sırtı desenleri
kullanılarak dokunmuştur.
Şekil 26: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi: Keten kumaş
1008
Şekil 25: Kuşak
Adı : Kuşak
Maddesi: Simli dokuma
Tanımı: Sarı ve Gümüş simle beraber şeritler ve balık sırtı
dokunmuştur.
desenleri kullanılarak
Şekil 26: Kuşak
Adı : Kuşak.
Şekil 26: Kuşak
Maddesi: Keten kumaş.
Adı : Kuşak
Sarı sim, sıklamen, kırmızı, mavi tonları beraber kullanılarak
Maddesi: Tanımı:
Keten kumaş
çiçek,
özgün tasarımla
birlikte
kumlama,
sarma, iğneçiçek,
ardı dal
tekniği
ile
Tanımı:
Sarı dal
sim,vesıklamen,
kırmızı, mavi
tonları
beraber kullanılarak
ve özgün
tasarımla
birlikte kumlama, sarma, iğne ardı tekniği ile yapılmıştır.
yapılmıştır.
Arka
Ön
Şekil 27: Gecelik
Arka
Ön
Adı: Gecelik
Maddesi: Dokuma ve ipek
Şekil 27: Gecelik
Tanımı: Yavruağzı ipekli kumaş üzerine kendinden çizgili; yaka, ön ve arka roba üzerinde
ipekli tül Adı:
işlemeGecelik.
kullanılmıştır.
Maddesi: Dokuma ve ipek.
Tanımı: Yavruağzı ipekli kumaş üzerine kendinden çizgili; yaka, ön ve
arka roba üzerinde ipekli tül işleme kullanılmıştır.
14
1009
Şekil 28:
28: Gelinlik
Şekil
Gelinlik
Adı: Gelinlik
Maddesi: Adı:
Dokuma
, saten ve dokuma
Gelinlik.
Şekil 28:olarak
Gelinlik
Tanımı: Kına gecesi giysisi olup, ayrıca gelinlik
ta kullanılmaktadır. Üçetek, cepken,
Adı:
Gelinlik
Maddesi:
Dokuma
,
saten
ve
dokuma.
şalvar ve şal kuşaktan oluşmaktadır.
Maddesi: Dokuma , saten ve dokuma
Tanımı:
Kına olup,
gecesi
olup,ta kullanılmaktadır.
ayrıca gelinlikÜçetek,
olarak
ta
Tanımı: Kına
gecesi giysisi
ayrıcagiysisi
gelinlik olarak
cepken,
şalvarkullanılmaktadır.
ve şal kuşaktan oluşmaktadır.
Üçetek, cepken, şalvar ve şal kuşaktan oluşmaktadır.
Şekil 29: İşlemeli (erişli) yün çorap
Şekil 30: Çarık
5. SONUÇ
Şekil aksesuar,
29: İşlemeli
(erişli) ve
yünişlemeleri
çorap
Şekil
30: Çarık geleneksel
Türk Şekil
giyim,
dokuma
Anadolu’da
29:
İşlemeli
(erişli)
yün
çorapçok zengindir.
Şekil 30:
Çarık
yaşamı sürdüren toplulukların yüzyıllar boyunca kendi dil, kültür ve beğenileriyle oluşturup
5. Sonuç
SONUÇ
yaşattıkları
Türk halk kültürü ve sanatı, küreselleşmenin doğurduğu; Toplumsal
Türk
aksesuar, yaşam
dokumabiçimi,
ve işlemeleri
zengindir.
Anadolu’da ilerlemeler
geleneksel
değişimlerdengiyim,
kaynaklanan
bilim, çok
teknik
ve teknolojideki
Türk
giyim,
aksesuar,
dokuma
ve
işlemeleri
çok
zengindir.
Anadolu’da
yaşamı
sürdüren
toplulukların
yüzyıllar
boyunca
kendi
dil,
kültür
ve
beğenileriyle
oluşturup
aracılığıyla, geleneksel özelliklerinin kaybolması tehlikesiyle karşı karşıyadır. Türkiye’nin
yaşattıkları
Türk
halk
kültürü
ve
sanatı,
küreselleşmenin
doğurduğu;
Toplumsal
geleneksel
yaşamı
sürdüren
toplulukların
yüzyıllar
boyunca
kendi
dil,
giyim sanatında sahip olduğu zengin kültürel değerlerin, farklılaşma ve katma değer yaratma
değişimlerden
kaynaklanan
yaşam
biçimi,
bilim,
teknik
ve
teknolojideki
ilerlemeler
fırsatıkültür
olarak ele
halinde,
önemliyaşattıkları
bir ekonomikTürk
kaynak
yaratılabilir.
Bu sanatı,
anlamda
ve alınabilmesi
beğenileriyle
oluşturup
halk
kültürü ve
aracılığıyla,
özelliklerinin
karşıyadır.
Türkiye’nin
Burdur’
da dageleneksel
yöresel özellikler
taşıyankaybolması
giysi kültürütehlikesiyle
konusunda karşı
yöre halkını
bilinçlendirmek,
küreselleşmenin
doğurduğu;
Toplumsal
değişimlerden
kaynaklanan
yaşam
giyim
sahip olduğu
zengin
değerlerin,
farklılaşma
ve katma değer yaratma
onlarınsanatında
koruma konusuna
olumlu
katkıkültürel
ve katılımlarını
sağlamak
gerekmektedir.
fırsatı olarak ele alınabilmesi halinde, önemli bir ekonomik kaynak yaratılabilir. Bu anlamda
Burdur’ da da yöresel özellikler taşıyan giysi kültürü konusunda yöre halkını bilinçlendirmek,
onların koruma konusuna olumlu katkı ve katılımlarını sağlamak gerekmektedir.
1010
biçimi, bilim, teknik ve teknolojideki ilerlemeler aracılığıyla, geleneksel
özelliklerinin kaybolması tehlikesiyle karşı karşıyadır. Türkiye’nin giyim
sanatında sahip olduğu zengin kültürel değerlerin, farklılaşma ve katma
değer yaratma fırsatı olarak ele alınabilmesi halinde, önemli bir ekonomik
kaynak yaratılabilir. Bu anlamda Burdur’ da da yöresel özellikler taşıyan
giysi kültürü konusunda yöre halkını bilinçlendirmek, onların koruma
konusuna olumlu katkı ve katılımlarını sağlamak gerekmektedir.
Türkiye etnografik eserler açısından zengin olmasına rağmen,
Türkiye müzelerinde etnografya bölümleri diğer bölümlere göre daha
az ilgi görmektedir. Gerek ödenek yetersizliği gerekse ödeneğin yanlış
kullanımı eser çeşitliliğini azaltmıştır. Ayrıca, müzelerde restorasyon
ve konservasyon konularında yetersiz kalındığı gözlenmiştir. Bu alanda
yetişmiş insan gücünün azlığı yada bürokratik bir takım engeller dolayısı
ile istihdam edilmeyişi kültürümüzü sadece sergilenebilir ve korumada
kısıtlı hale getirmiştir.
Bir başka unsur ise eser tanıtımının yetersizliğidir. Özellikle araştırmacılar
için gerekli olan esere ait envanter bilgileri uzman kişilerce anlaşılır bir
dille, eksiksiz yazılmalı ve esere ait fotoğraf kesinlikle eklenmelidir.
Her geçen gün yeni adımlar atan, sanayileşen toplumumuzda el üretimi
de aynı hızla azalmaktadır. Kültürümüzün birer parçası olan el sanatları
günümüzde korunup bir kısmı canlandırılmaya çalışılmakta ancak bu
çabaların kurumsal olmadığı genelde bireysel kaldığı gözlenmektedir.
Araştırmada ayrıca müzelerimizde, kültürümüzün korunması amacıyla,
sergileme ve depolama, restorasyon ve konservasyon konularında daha
bilimsel ve ayrıntılı çalışması gerektiği kanısına da varılmıştır.
KAYNAKÇA
1.Anonim, (2007), Burdur İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Tanıtım
Katalogu ve CD’si, Burdur.
2.Sürür, A; (1976), Türk İşleme Sanatı, İstanbul.7.
3.(http://www.burdurturizm.gov.tr/BelgeGoster.aspx, 29.06. 2007)
4.(http://www.evdose.com/tur/hobi/hob0059.html, 01.07.2007)
5.(http://ismek.ibb.gov.tr/portal/bransicerik.asp?icerikID=186&Brans
Code=10,01.07.007)
6. (http://www.perdeciler.com/makale.php?id=62, 01.07.2007)
Download

OYMAN, Rengin-BURDUR MÜZESİNDEKİ YÖRESEL KADIN