BIM 101
Bilgi İşleme Giriş
© 2006 Prentice-Hall, Inc.
BİM 101 Bilgi İşleme Giriş
10. Ders
Internet ve e-mail
Slide 2
Bu hafta ne öğreneceğiz?











Internet nedir?
Internette kullanılan protokoller
Internetin kısa tarihi
Internet servisleri
Internet ve WWW arasındaki farklar
Web tarayıcılar
URL (Uniform Resource Locators)
Arama motorları nasıl çalışır?
Google’da arama yapmanın temel uygulamaları
Internette güvenlik
E-ticaret çeşitleri
Slide 3
INTERNET
 Bilgisayar ağlarının birbirine bağlandığı global bir
yapıdır
 Her bilgisayarın diğer bilgisayarlarla veri değişimi
yapabildiği bir bağlantıdır
Slide 4
Internet Protokolleri
 Bilgisayarlar çok farklı çeşitlerde olabilir fakat
aşağıda verilen ortak kurallar (protokol) ile
haberleşirler:
 IP (Internet Protocol): İletilecek veri paketlerinin
nasıl hazırlanacağını belirler
 TCP (Transmission Control Protocol): Bağlantının
nasıl kurulacağı ve paketlerin nasıl iletileceğini
belirler
 Bunlar birlikte TCP/IP protocol olarak isimlendirilir.
Slide 5
Internet Protokolleri
 TCP/IP kullanan “uygulama protokolleri” de vardır.
 FTP (File Transfer Protocol): Dosya transferi için
kullanılır.
 HTTP (HyperText Transfer Protocol): Hypertext
dokümanların (web sayfaları) transferi için kullanılır.
 SMTP (Simple Mail Transfer Protocol): e-posta
gönderme ve alma için kullanılır.
 Telnet ve SSH: Ağ üzerinde uzaktaki bir bilgisayara
bağlanıp çalışmak için kullanılır.
Slide 6
 Ağ üzerinden başka bilgisayarlara telnet, rlogin ile
bağlanıldığı zaman, kullanıcı şifreleri de dahil olmak
üzere tüm bilgi alışverişinin şifrelenmesi gözardı
edilir.
 SSH, "Secure Shell", telnet ve rlogin programlarının
yerini alan ve güvenilmeyen makineler arasında
şifrelenmiş iletişimi sağlayan bir programdır.
Slide 7
Internet’in kısa tarihi
 1961-1965: Paket anahtarlama (Packet Switching)
yöntemi bulundu
 1966: ARPA projesi
 1970: ARPANET üzerinde 5 düğümden oluşan yapı
kuruldu
 1970s: Çok sayıda TCP/IP ortak protokolünü
kullanan ağ kuruldu
 1972: İlk temel e-posta programı geliştirildi
Slide 8
Internet’in Gelişmesi
 1980s: Üniversiteler ve şirketler TCP/IP protokolünü
kendi intranetleri içinde kullanmaya başladı.
İlk Internet Servis Sağlayıcı şirketler kuruldu.
 Early 1990s: Tim BernersLee ve ortakları CERN’de
www’i tasarladı ve bununla ilgili teknolojileri
geliştirdiler: (HTTP, HTML, URLs).
 www ile birlikte Internetin ticari olarak kullanımı
artmaya başladı.
Slide 9
Internet Servisleri
 Internet veri alış verişi için bir altyapı sağlar:
 Internet üzerinde çeşitli servisler verilmektedir:
 World Wide Web (WWW)
 E-posta
 Dosya transferi
 Anında mesajlaşma (örnek: MSN), haber grupları, internet
üzerinden telefon (Skype)
 Otobanlarda taşımacılık yapan büyük firmaların araç
takip sistemleri:
 Otobüs, kamyon veya paket servis uygulamaları ...
Slide 10
WWW ve Internet
 WWW (“World Wide Web”) sanal ortamda bulunan
ve yaşayan bir veridir.
 Hypertext (yardımlı metin) fikri: Internet’ten çok
önce gelişmiş bir fikirdir.
 Sadece bir doküman içinde değil, dokümanları birbirine
bağlamayı mümkün kılar.
 CDROM ansiklopediler
 WWW hyperlink ile birbirlerine bağlı dokümanlar
ağıdır.
 Internet, fiziksel olarak birbirine bağlı bilgisayarlar ağıdır
ve WWW ile arasındaki fark budur.
Slide 11
HTML
 HyperText Markup Language (HTML)
 Bir web sayfasının görüntüsünü tanımlayan bir
programlama dilidir.
 Bir HTML dosya düz bir metin şeklindedir:
 Web sayfasının içeriği ve markup (işaretleme) için
kullanılan anahtar kelimelerden oluşur.
 Farklı bilgisayar yapılarında da çalışır.
 Dinamik web sayfaları HTML ile web programlama
dilini birlikte kullanırlar.
Slide 12
Web tarayıcı
 Tarayıcılar (Browser) HTML kodu yorumlar ve web
sayfasını görüntüler
 Metni belirtildiği şekilde formatlar.
 Resimleri görüntüler.
 Bir hyperlink seçildiğinde ilgili sayfayı görüntüler.
 Örnek web tarayıcılar: Firefox, Internet Explorer,
Safari
 HTML kodu görüntülemek için web tarayıcınızın
menüsünden “Show Page Source” seçmelisiniz.
Slide 13
Web tarayıcıların Özellikleri
 Plugins (eklentiler): Tarayıcıya ekstra fonksiyonlar sağlamak
için yüklenir
 Flash animasyonları, Java applets, multimedia, doküman görüntüleme
 Cache: Web tarayıcı yakın zamanda ziyaret edilen sayfaları
bellekte saklar ve sonraki erişimlerde sayfayı hızlı açmayı
mümkün kılar.
 Bookmarks: Beğendiğiniz sayfaların bir listesidir.
 RSS feeds: Sık güncellenen sitelerin özetlerini size liste
halinde gösterir.
Slide 14
Web Adresleri (URL)
 Uniform Resource Locators (URLs) kullanıcı tarafından
okunabilen bir adres yapısı sağlar.
 http://kutuphane.dogus.edu.tr/turkce/index.htm
 http://
 kutuphane.dogus.edu.tr/
 turkce/
 Index.htm
The protocol
Web sunucusunun adı
Sunucudaki klasör adı
Açılması istenen dosyanın adı
Slide 15
IP Adresi
 IP adres: Ağ üzerindeki her düğümün 32-bit adresi.
 Örnek: 193.255.146.179
 Sunucu bilgisayar adresleri statiktir.
 Ev kullanıcılarının IP adresleri her bağladıklarında
farklı olabilir.
 Internet Servis Sağlayıcılar her defasında farklı IP numarası
verebilir.
 Her kullanıcıya bir adres ayırmak yerine sistemde bağlı
modem sayısı ile bir IP numarası verirler.
Slide 16
IP Adresleri ve URL
 Kolay okunabilmesi için IP adresleri bir text olarak
ifade edilir.
 e.g. 193.140.4.10 www.yildiz.edu.tr
 Domain Name Server (DNS): Web adreslerini IP
adresine dönüştürür.
 Bir makinenin IP adresini bulmak için:
 IPCONFIG.EXE (Windows kullanıcıları için)
 nslookup (Unix/Linux kullanıcıları için)
Slide 17
Yüksek Seviyeli Bölge (Top-level domain) isimleri
 Web adresindeki sunucu adresinin son parçasıdır.
 Genel yüksek seviyeli bölge (top level domains) adresleri:
 İşletmenin çeşidini gösterir.
 .com, .org, .edu, .gov, .mil, .name,...
 Ülke kodu (toplevel domains):
 .tr, .uk, .us, .jp,...
 İşletmeler tarafından kullanılan özel alanlar,
 Örneğin: tv televizyon edüstrisi tarafından kullanılır.
net internet servis sağlayıcıları tarafından kullanılır
Slide 18
Arama Motorları
 Google, Yahoo, Ask, Lycos,...
 Örümcek (Spider) adı verilen tarayıcılar ile web
sayfalarının içerikleri bir veritabanında toplanır
 Arama motorunda aranan kelime hangi web
sayfasında varsa sonuçta onlar görüntülenir.
Slide 19
Google ile arama
 Mümkün olduğunca fazla anahtar kelime kullanınız:
 Belli bir kelime grubu arıyorsanız bunu tırnak içinde yazınız.
 Sezen Aksu “Adı bende saklı”
 Bir kelimeyi aramada hariç tutmak için eksi sembolü kullanılır.
 Erdal İnönü -İsmet
 İçinde Erdal İnönü geçen sayfaları getirir, İsmet İnönü olanları getirmez
 Eşanlamlıları arama: tilde (~) sembolü ile eşanlamlı
kelimelerde aranabilir
 ~yemek
 Yemek tarifleri, yemek pişirme ile ilgili bilgiler vs. gelir.
Slide 20
Google ile arama
 Aramayı tek bir domain’de gerçekleştirir:
 “Emlak Yönetimi” site:www.dogus.edu.tr
 Aramayı tek tip dosya formatı ile sınırlar
 “Emlak Yönetimi” filetype:pdf
 Tanımları aramak için:
 define:emlak yönetimi
 Bu siteleri inceleyiniz:
 www.google.com/support
 www.google.com/help/features.html
Slide 21
Internet güvenliği ve mahremiyet
 Internete bağlandığınız anda sisteminiz saldırıya açık
hale gelir.
 Sisteminize gelebilecek saldırılar:
 Sistemin çökmesine
 Spyware & viruses
 Spam & email ekleri
 Çevrimiçi saldırılar:
 Çevrimiçi bankacılık işlemleri sırasında ...
Slide 22
E-ticaret Çeşitleri
 Business to business (B2B)
 Bir şirket ürünlerini başka bir firmaya satmak için interneti
kullanır, diğer ticaret türlerine göre daha büyüktür.
 Business to consumer (B2C)
 Şahısların yaptığı çevrimiçi alışverişler
 Örneğin: Amazon, Migros Sanal Market, ...
 Consumer to consumer (C2C)
 Şahısların birbirine yaptığı satış türleri
 e.g., ebay, GittiGidiyor, ...
Slide 23
Download

Internet Protocol