İLİ
: KARAMAN
TARİH : 24/01/2014
‫ص َر‬
َّ ‫ك بِ ِه ِعلْم إِ َّن‬
ُ ‫َوالَ تَ ْق‬
َ َ‫س ل‬
َ َ‫الس ْم َع َوالْب‬
َ ‫ف َما لَْي‬
ً‫ك َكا َن َع ْنهُ َم ْس ُؤوال‬
َ ِ‫اد ُك ُّل أُول ئ‬
َ ‫َوالْ ُف َؤ‬
DİLİN AFETLERİ
Muhterem Mü’minler!
Dil, Cenab-ı Hakkın insanoğluna bahşettiği en
büyük nimetlerden birisidir. Çünkü canlılar arasında
konuşmak ve kendini ifade edip açıklamak insana özgü
bir durumdur. Bu sebeple insan tarif edilirken “natık bir
canlı” ifadesi kullanılmıştır. Yani düşünen, düşündüğünü
ifade edip davranışa dönüştüren canlı demektir. Bu
özelliği ile insan, Yüce Allah‟ın en büyük nimeti olan
Vahye muhatap kılınmıştır.
Değerli Kardeşlerim!
Dil, kendisi ile Allah‟a ibadet edilen, Kur‟an
okunan, dua edilen, tesbih ve zikir okunan; iyiliği
emretme ve kötülükten sakındırma gibi dilin asli vazifesi
olan birçok ibadet ve hayrın yapıldığı bir organdır.
Yine aynı dil, yaratılış gayesine muhalif bir şekilde
kullanıldığında yalan, gıybet, küfür gibi her türlü
kötülüğün kaynağı da olabilmektedir ki biz bunu “Dilin
Afetleri” olarak isimlendirmekteyiz. İşte bu durum bütün
vücüdun ve azaların şikayet ettiği bir durumdur. Nitekim
Efendimiz (sav): “İnsan sabahlayınca, bütün organları
dile adeta yalvararak ona şöyle der: Bizim
haklarımızı korumakta Allah’tan kork. Biz ancak
senin söyleyeceklerinle ceza görürüz. Biz, sana
bağlıyız. Eğer sen doğru olursan, biz de doğru oluruz.
Eğer sen eğrilir, yoldan çıkarsan biz de sana uyar,
senin gibi oluruz.”1
Değerli Mü’minler!
İşte sözün anlamlı, faydalı, mantıklı, hakikate
uygun ve güzel olmasına “Söz Estetiği” denir. Bir
mü‟minden beklenen de sözünün bu ilkelere uygun
olmasıdır. “Söz estetiğini ortadan kaldıran her türlü unsur
kadim kaynaklarımızda „Dilin Afetleri‟ başlığı altında yer
almıştır.
Gazzali‟nin İhya‟sında dilin afetleri başlığı
altında yer alan hususlar, bugün insanlığın kaybettiği söz
estetiğinin bütün unsurlarını ihtiva etmektedir.
Söz konusu eserde dilin afetleri şöyle sıralanmıştır:
Boş sözler, fuzulî konuşma, batıla dalma, içi boş
tartışmalar, husumet eseri söylenen sözler, ağzı eğip
bükerek konuşmak, seçili ve edebî konuşmalara özenerek
yapmacık sözler söylemek; küfür, sövgü ve fahiş (kötü)
konuşmak, her türlü canlı ve cansız varlığa lanet etmek,
kötü teganni ve anlamsız şiirler, kötü mizah ve şaka,
istihza (alay etmek), sırrı ifşa, yalan söylemek, yalandan
söz vermek, yalan yere yemin etmek, gıybet, çekiştirme,
kovuculuk, söz gezdirmek, insanları mübalağa ile övmek,
yersiz ve anlamsız soru sormak ve sözün inceliklerinden
ve hatalarından gaflet içinde olmak. (İhyau Ulumiddin,
3/246)”2
Efendimiz (sav) de: “Kim bana, iki çenesi ve
iffeti mevzuunda söz verir kefil olursa, ben de ona
cennet için kefil olurum.”3 buyurarak bu hususa dikkat
çekmiştir.
Başka bir Hadis-i Şerifinde ise Efendimiz (s.a.v.):
“Kul,
Allah’ın
hoşnut
olduğu
bir
sözü
önemsemeksizin söyleyiverir de Allah onun derecesini
yüceltir. Yine kul, Allah’ın gazabını gerektiren bir
sözü hiç önemsemeksizin söyleyiverir de Allah onu bu
sözü
sebebiyle
cehennemin
dibine
sokar.”4
buyurmuşlardır.
Yunus Emre, sözün önemi ve etki gücüyle ilgili
hakikati şöyle ifade eder:
“Söz ola kese savaşı
Söz ola kestire başı
Söz ola ağulu aşı
Bal ile yağ ede bir söz”.
Kardeşlerim!
Demek ki bir mü‟min dilinden dökülen sözlere
dikkat etmeli, yalan, dedikodu, gıybet ve kötü söze asla
tevessül etmeyerek Dilin Afetlerinden kendini
korumalıdır. Eğer bunu yapamayacaksa susmayı
bilmelidir. Efendimiz ‟in: "Allah'a ve ahiret gününe
inanan kimse ya hayır koşuşsun ya da sussun."5
ifadesi bunu ne güzel özetlemiştir.
Hutbemi okumuş olduğum ayetin meali ile
bitiriyorum: “Hakkında bilgin bulunmayan şeyin
ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül, bunların
hepsi yaptıklarından sorumludur.”6
Kardeşlerim! Bilindiği üzere Türkiye Diyanet
Vakfımız; kurumsal sorumluluğu gereği başta kadirşinas
halkımızın ve görevlilerimizin desteğiyle yurtiçinde ve
yurtdışında dini, hayri ve eğitim hizmetleri yapmaktadır.
Ayrıca yurtdışından binlerce öğrenciyi ülkemize
getirerek İmam-Hatip Lisesi ve İlahiyat Fakültelerinde
okutmuş ve okutmaya devam etmektedir. Bu
öğrencilerimizin barınmaları amacıyla halen inşaatları
devam eden öğrenci yurtlarının ikmali için siz değerli
cemaatimizin yardımları talep edilmektedir. Cenab-ı
Hakk (c.c.) yardımlarınızı kabul eylesin.
1
Tirmizi, Zühd, 61.
Mehmet Görmez, K.Kerim‟in Işığında Söz ve Davranış Estetiği,
Diyanet Aylık Dergi, Eylül-2006.
3
Buhârî, Rikak 23
4
Buhâri, Rikak 23; Müslim, Zühd 49
5
Tirmizi, Kıyamet 51,
6
İsra Suresi, 17/36
2
Hazırlayan: Murat EROĞLU - VAİZ
Redaksiyon: İl İrşad Kurulu
Download

Dilin Afetleri - Karaman İl Müftülüğü